Chapter 1, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
अयुगपद् उत्पन्नानां वा शब्दानाम् इतरेतरोपदेशः शास्त्रकृतो योगश्च ॥ (२।०)
ayugapad utpannānāṃ vā śabdānām itaretaropadeśaḥ śāstrakṛto yogaśca ||
व्याप्तिमत्त्वात्तु शब्दस्याणीयस्त्वाच्च शब्देन सञ्ज्ञाकरणं व्यवहारार्थं लोके ॥ (३।०)
vyāptimattvāttu śabdasyāṇīyastvācca śabdena sañjñākaraṇaṃ vyavahārārthaṃ loke ||
पुरुषविद्यानित्यत्वात् कर्मसम्पत्तिर् मन्त्रो वेदे ॥ (५।०)
puruṣavidyānityatvāt karmasampattir mantro vede ||
जायते अस्ति विपरिणमते वर्धते अपक्षीयते विनश्यतीति ॥ (७।०)
jāyate asti vipariṇamate vardhate apakṣīyate vinaśyatīti ||
जायत इति पूर्वभावस्यादिम् आचष्टे नापरभावम् आचष्टे न प्रतिषेधति ॥ (८।०)
jāyata iti pūrvabhāvasyādim ācaṣṭe nāparabhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati ||
विपरिणमत इत्य् अप्रच्यवमानस्य तत्त्वाद् विकारम् ॥ (१०।०)
vipariṇamata ity apracyavamānasya tattvād vikāram ||
वर्धत इति स्वाङ्गाभ्युच्चयं सांयौगिकानां वार्थानाम् ॥ (११।०)
vardhata iti svāṅgābhyuccayaṃ sāṃyaugikānāṃ vārthānām ||
वर्धते विजयेन इति वा वर्धते शरीरेण इति वा ॥ (१२।०)
vardhate vijayena iti vā vardhate śarīreṇa iti vā ||
अपक्षीयत इत्येतेनैव व्याख्यातः प्रतिलोमम् ॥ (१३।०)
apakṣīyata ityetenaiva vyākhyātaḥ pratilomam ||
विनश्यतीत्यपरभावस्यादिम् आचष्टे न पूर्वभावम् आचष्टे न प्रतिषेधति ॥ (१४।०)
vinaśyatītyaparabhāvasyādim ācaṣṭe na pūrvabhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.