श्वेताश्वतरोपनिषद्Śvetāśvataropaniṣad

ŚvetāśvUp, 3

3 of 6 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

य एको जालवान् ईशत ईशनीभिः सर्वांल्लोकान् ईशत ईशनीभिः । (१।१)

ya eko jālavān īśata īśanībhiḥ sarvāṃllokān īśata īśanībhiḥ |

1.2१.२

य एवैक उद्भवे संभवे च य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति ॥ (१।२)

ya evaika udbhave saṃbhave ca ya etad vidur amṛtās te bhavanti ||

2.1२.१

एको हि रुद्रो न द्वितीयाय तस्थे य इमांल्लोकान् ईशत ईशनीभिः । (२।१)

eko hi rudro na dvitīyāya tasthe ya imāṃllokān īśata īśanībhiḥ |

2.2२.२

प्रत्यङ्जनास् तिष्ठति संचुकोचान्तकाले संसृज्य विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ (२।२)

pratyaṅjanās tiṣṭhati saṃcukocāntakāle saṃsṛjya viśvā bhuvanāni gopāḥ ||

3.1३.१

विश्वतश्चक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुर् उत विश्वतस्पात् । (३।१)

viśvataścakṣur uta viśvatomukho viśvatobāhur uta viśvataspāt |

3.2३.२

सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव एकः ॥ (३।२)

saṃ bāhubhyāṃ dhamati saṃ patatrair dyāvābhūmī janayan deva ekaḥ ||

4.1४.१

यो देवानां प्रभवश् चोद्भवश् च विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः । (४।१)

yo devānāṃ prabhavaś codbhavaś ca viśvādhipo rudro maharṣiḥ |

4.2४.२

हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु ॥ (४।२)

hiraṇyagarbhaṃ janayāmāsa pūrvaṃ sa no buddhyā śubhayā saṃyunaktu ||

5.1५.१

या ते रुद्र शिवा तनूर् अघोरापापकाशिनी । (५।१)

yā te rudra śivā tanūr aghorāpāpakāśinī |

5.2५.२

तया नस् तनुवा शंतमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि ॥ (५।२)

tayā nas tanuvā śaṃtamayā giriśantābhicākaśīhi ||

6.1६.१

याम् इषुं गिरिशन्त हस्ते बिभर्ष्य् अस्तवे । (६।१)

yām iṣuṃ giriśanta haste bibharṣy astave |

6.2६.२

शिवां गिरित्र तां कुरु मा हिंसीः पुरुषं जगत् ॥ (६।२)

śivāṃ giritra tāṃ kuru mā hiṃsīḥ puruṣaṃ jagat ||

7.1७.१

ततः परं ब्रह्म परं बृहन्तं यथानिकायं सर्वभूतेषु गूढं । (७।१)

tataḥ paraṃ brahma paraṃ bṛhantaṃ yathānikāyaṃ sarvabhūteṣu gūḍhaṃ |

7.2७.२

विश्वस्यैकं परिवेष्टितारम् ईशं तं ज्ञात्वामृता भवन्ति ॥ (७।२)

viśvasyaikaṃ pariveṣṭitāram īśaṃ taṃ jñātvāmṛtā bhavanti ||

8.1८.१

वेदाहम् एतं पुरुषं महान्तम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् । (८।१)

vedāham etaṃ puruṣaṃ mahāntam ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |

8.2८.२

तम् एव विदित्वाति मृत्युम् एति नान्यः पन्था विद्यते ऽयनाय ॥ (८।२)

tam eva viditvāti mṛtyum eti nānyaḥ panthā vidyate 'yanāya ||

9.1९.१

यस्मात् परं नापरम् अस्ति किंचिद् यस्मान् नाणीयो न ज्यायो ऽस्ति किंचित् । (९।१)

yasmāt paraṃ nāparam asti kiṃcid yasmān nāṇīyo na jyāyo 'sti kiṃcit |

9.2९.२

वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्य् एकस् तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम् ॥ (९।२)

vṛkṣa iva stabdho divi tiṣṭhaty ekas tenedaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa sarvam ||

10.1१०.१

ततो यद् उत्तरतरं यद् अरूपम् अनामयम् । (१०।१)

tato yad uttarataraṃ yad arūpam anāmayam |

10.2१०.२

य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति अथेतरे दुःखम् एवापियन्ति ॥ (१०।२)

ya etad vidur amṛtās te bhavanti athetare duḥkham evāpiyanti ||

11.1११.१

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । (११।१)

sarvānanaśirogrīvaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ |

11.2११.२

सर्वव्यापी स भगवांस् तस्मात् सर्वगतः शिवः ॥ (११।२)

sarvavyāpī sa bhagavāṃs tasmāt sarvagataḥ śivaḥ ||

12.1१२.१

महान् प्रभुर् वै पुरुषः सत्त्वस्यैष प्रवर्तकः । (१२।१)

mahān prabhur vai puruṣaḥ sattvasyaiṣa pravartakaḥ |

12.2१२.२

सुनिर्मलाम् इमां प्राप्तिम् ईशानो ज्योतिर् अव्ययः ॥ (१२।२)

sunirmalām imāṃ prāptim īśāno jyotir avyayaḥ ||

13.1१३.१

अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये संनिविष्टः । (१३।१)

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo 'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭaḥ |

13.2१३.२

हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तो य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति ॥ (१३।२)

hṛdā manīṣā manasābhikḷpto ya etad vidur amṛtās te bhavanti ||

14.1१४.१

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । (१४।१)

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |

14.2१४.२

स भूमिं विश्वतो वृत्वा अत्यतिष्ठद् दशाङ्गुलम् ॥ (१४।२)

sa bhūmiṃ viśvato vṛtvā atyatiṣṭhad daśāṅgulam ||

15.1१५.१

पुरुष एवेदं सर्वं यद् भूतं यच् च भव्यम् । (१५।१)

puruṣa evedaṃ sarvaṃ yad bhūtaṃ yac ca bhavyam |

15.2१५.२

उतामृतत्वस्येशानो यद् अन्नेनातिरोहति ॥ (१५।२)

utāmṛtatvasyeśāno yad annenātirohati ||

16.1१६.१

सर्वतःपाणिपादं तत् सर्वतोऽक्षिशिरोमुखं । (१६।१)

sarvataḥpāṇipādaṃ tat sarvato'kṣiśiromukhaṃ |

16.2१६.२

सर्वतःश्रुतिमल्लोके सर्वम् आवृत्य तिष्ठति ॥ (१६।२)

sarvataḥśrutimalloke sarvam āvṛtya tiṣṭhati ||

17.1१७.१

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितं । (१७।१)

sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitaṃ |

17.2१७.२

सर्वस्य प्रभुम् ईशानं सर्वस्य शरणं सुहृत् ॥ (१७।२)

sarvasya prabhum īśānaṃ sarvasya śaraṇaṃ suhṛt ||

18.1१८.१

नवद्वारे पुरे देही हंसो लेलायते बहिः । (१८।१)

navadvāre pure dehī haṃso lelāyate bahiḥ |

18.2१८.२

वशी सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ (१८।२)

vaśī sarvasya lokasya sthāvarasya carasya ca ||

19.1१९.१

अपाणिपादो जवनो ग्रहीता पश्यत्य् अचक्षुः स शृणोत्य् अकर्णः । (१९।१)

apāṇipādo javano grahītā paśyaty acakṣuḥ sa śṛṇoty akarṇaḥ |

19.2१९.२

स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति वेत्ता तम् आहुर् अग्र्यं पुरुषं महान्तम् ॥ (१९।२)

sa vetti vedyaṃ na ca tasyāsti vettā tam āhur agryaṃ puruṣaṃ mahāntam ||

20.1२०.१

अणोर् अणीयान् महतो महीयान् आत्मा गुहायां निहितो ऽस्य जन्तोः । (२०।१)

aṇor aṇīyān mahato mahīyān ātmā guhāyāṃ nihito 'sya jantoḥ |

20.2२०.२

तम् अक्रतुं पश्यति वीतशोको धातुप्रसादान् महिमानम् ईशम् ॥ (२०।२)

tam akratuṃ paśyati vītaśoko dhātuprasādān mahimānam īśam ||

21.1२१.१

वेदाहम् एतम् अजरं पुराणं सर्वात्मानं सर्वगतं विभुत्वात् । (२१।१)

vedāham etam ajaraṃ purāṇaṃ sarvātmānaṃ sarvagataṃ vibhutvāt |

21.2२१.२

जन्मनिरोधं प्रवदन्ति यस्य ब्रह्मवादिनो हि प्रवदन्ति नित्यम् ॥ (२१।२)

janmanirodhaṃ pravadanti yasya brahmavādino hi pravadanti nityam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚvetāśvUp, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit