श्वेताश्वतरोपनिषद्Śvetāśvataropaniṣad

ŚvetāśvUp, 5

5 of 6 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्व् अनन्ते विद्याविद्ये निहिते यत्र गूढे । (१।१)

dve akṣare brahmapare tv anante vidyāvidye nihite yatra gūḍhe |

1.2१.२

क्षरं त्व् अविद्या ह्य् अमृतं तु विद्या विद्याविद्ये ईशते यस् तु सो ऽन्यः ॥ (१।२)

kṣaraṃ tv avidyā hy amṛtaṃ tu vidyā vidyāvidye īśate yas tu so 'nyaḥ ||

2.1२.१

यो योनिं योनिम् अधितिष्ठत्य् एको विश्वानि रूपाणि योनीश् च सर्वाः । (२।१)

yo yoniṃ yonim adhitiṣṭhaty eko viśvāni rūpāṇi yonīś ca sarvāḥ |

2.2२.२

ऋषिं प्रसूतं कपिलं यस् तम् अग्रे ज्ञानैर् बिभर्ति जायमानं च पश्येत् ॥ (२।२)

ṛṣiṃ prasūtaṃ kapilaṃ yas tam agre jñānair bibharti jāyamānaṃ ca paśyet ||

3.1३.१

एकैकं जालं बहुधा विकुर्वन्न् अस्मिन् क्षेत्रे संहरत्य् एष देवः । (३।१)

ekaikaṃ jālaṃ bahudhā vikurvann asmin kṣetre saṃharaty eṣa devaḥ |

3.2३.२

भूयः सृष्ट्वा पतयस् तथेशः सर्वाधिपत्यं कुरुते महात्मा ॥ (३।२)

bhūyaḥ sṛṣṭvā patayas tatheśaḥ sarvādhipatyaṃ kurute mahātmā ||

4.1४.१

सर्वा दिश ऊर्ध्वम् अधश् च तिर्यक् प्रकाशयन् भ्राजते यद् वानड्वान् । (४।१)

sarvā diśa ūrdhvam adhaś ca tiryak prakāśayan bhrājate yad vānaḍvān |

4.2४.२

एवं स देवो भगवान् वरेण्यो योनिस्वभावान् अधितिष्ठत्य् एकः ॥ (४।२)

evaṃ sa devo bhagavān vareṇyo yonisvabhāvān adhitiṣṭhaty ekaḥ ||

5.1५.१

यच् च स्वभावं पचति विश्वयोनिः पाच्यांश् च सर्वान् परिणामयेद् यः । (५।१)

yac ca svabhāvaṃ pacati viśvayoniḥ pācyāṃś ca sarvān pariṇāmayed yaḥ |

5.2५.२

सर्वम् एतद् विश्वम् अधितिष्ठत्येको गुणांश्च सर्वान् विनियोजयेद् यः ॥ (५।२)

sarvam etad viśvam adhitiṣṭhatyeko guṇāṃśca sarvān viniyojayed yaḥ ||

6.1६.१

तद् वेदगुह्योपनिषत्सु गूढं तद् ब्रह्मा वेदते ब्रह्मयोनिं । (६।१)

tad vedaguhyopaniṣatsu gūḍhaṃ tad brahmā vedate brahmayoniṃ |

6.2६.२

ये पूर्वं देवा ऋषयश् च तद् विदुस् ते तन्मया अमृता वै बभूवुः ॥ (६।२)

ye pūrvaṃ devā ṛṣayaś ca tad vidus te tanmayā amṛtā vai babhūvuḥ ||

7.1७.१

गुणान्वयो यः फलकर्मकर्ता कृतस्य तस्यैव स चोपभोक्ता । (७।१)

guṇānvayo yaḥ phalakarmakartā kṛtasya tasyaiva sa copabhoktā |

7.2७.२

स विश्वरूपस् त्रिगुणस् त्रिवर्त्मा प्राणाधिपः संचरति स्वकर्मभिः ॥ (७।२)

sa viśvarūpas triguṇas trivartmā prāṇādhipaḥ saṃcarati svakarmabhiḥ ||

8.1८.१

अङ्गुष्ठमात्रो रवितुल्यरूपः संकल्पाहंकारसमन्वितो यः । (८।१)

aṅguṣṭhamātro ravitulyarūpaḥ saṃkalpāhaṃkārasamanvito yaḥ |

8.2८.२

बुद्धेर् गुणेनात्मगुणेन चैव आराग्रमात्रो ह्य् अवरो ऽपि दृष्टः ॥ (८।२)

buddher guṇenātmaguṇena caiva ārāgramātro hy avaro 'pi dṛṣṭaḥ ||

9.1९.१

वालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च । (९।१)

vālāgraśatabhāgasya śatadhā kalpitasya ca |

9.2९.२

भागो जीवः स विज्ञेयः स चानन्त्याय कल्पते ॥ (९।२)

bhāgo jīvaḥ sa vijñeyaḥ sa cānantyāya kalpate ||

10.1१०.१

नैव स्त्री न पुमान् एष न चैवायं नपुंसकः । (१०।१)

naiva strī na pumān eṣa na caivāyaṃ napuṃsakaḥ |

10.2१०.२

यद् यच्छरीरम् आदत्ते तेन तेन स युज्यते ॥ (१०।२)

yad yaccharīram ādatte tena tena sa yujyate ||

11.1११.१

संकल्पनस्पर्शनदृष्टिमोहैर् ग्रासाम्बुवृष्ट्या चात्मविवृद्धिजन्म । (११।१)

saṃkalpanasparśanadṛṣṭimohair grāsāmbuvṛṣṭyā cātmavivṛddhijanma |

11.2११.२

कर्मानुगान्य् अनुक्रमेन देही स्थानेषु रूपाण्य् अभिसम्प्रपद्यते ॥ (११।२)

karmānugāny anukramena dehī sthāneṣu rūpāṇy abhisamprapadyate ||

12.1१२.१

स्थूलानि सूक्ष्माणि बहूनि चैव रूपाणि देही स्वगुणैर् वृणोति । (१२।१)

sthūlāni sūkṣmāṇi bahūni caiva rūpāṇi dehī svaguṇair vṛṇoti |

12.2१२.२

क्रियागुणैर् आत्मगुणैश् च तेषां संयोगहेतुर् अपरो ऽपि दृष्टः ॥ (१२।२)

kriyāguṇair ātmaguṇaiś ca teṣāṃ saṃyogahetur aparo 'pi dṛṣṭaḥ ||

13.1१३.१

अनाद्यनन्तं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य स्रष्टारम् अनेकरूपं । (१३।१)

anādyanantaṃ kalilasya madhye viśvasya sraṣṭāram anekarūpaṃ |

13.2१३.२

विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ (१३।२)

viśvasyaikaṃ pariveṣṭitāraṃ jñātvā devaṃ mucyate sarvapāśaiḥ ||

14.1१४.१

भावग्राह्यम् अनीडाख्यं भावाभावकरं शिवं । (१४।१)

bhāvagrāhyam anīḍākhyaṃ bhāvābhāvakaraṃ śivaṃ |

14.2१४.२

कलासर्गकरं देवं ये विदुस् ते जहुस् तनुम् ॥ (१४।२)

kalāsargakaraṃ devaṃ ye vidus te jahus tanum ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚvetāśvUp, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit