GaṇaKārṬīkā zu GaṇaKār, 5.2
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्र विद्याकलापशुसंज्ञितं विविधं कार्यं द्रव्यम् इत्य् उच्यते ॥ (१।०)
atra vidyākalāpaśusaṃjñitaṃ vividhaṃ kāryaṃ dravyam ity ucyate ||
तत्र विद्या तावच् छिष्यगता दीक्षाङ्गं यया शिष्यो दीक्षाधिकृतो भवति ॥ (२।०)
tatra vidyā tāvac chiṣyagatā dīkṣāṅgaṃ yayā śiṣyo dīkṣādhikṛto bhavati ||
यया त्व् आचार्यः सम्पूर्णां दीक्षां निर्वर्तयति साचार्यगता विद्या ॥ (३।०)
yayā tv ācāryaḥ sampūrṇāṃ dīkṣāṃ nirvartayati sācāryagatā vidyā ||
उक्तं हि दर्भाः पुनर् भस्म चन्दनं सूत्रम् एव च ॥ (५।०)
uktaṃ hi darbhāḥ punar bhasma candanaṃ sūtram eva ca ||
इत्थं व्याख्यानकरणाद् उपकरणादेर् अपि संग्रह इत्य् अतो न संस्कारकारिकाविरोधः ॥ (८।०)
itthaṃ vyākhyānakaraṇād upakaraṇāder api saṃgraha ity ato na saṃskārakārikāvirodhaḥ ||
कारणमूर्तिशिष्ययोः संस्कारकर्म क्रियेत्य् उच्यते ॥ (१०।०)
kāraṇamūrtiśiṣyayoḥ saṃskārakarma kriyety ucyate ||
तत्क्रमश् च संस्कारकारिकायां द्रष्टव्यः ॥ (११।०)
tatkramaś ca saṃskārakārikāyāṃ draṣṭavyaḥ ||
मूर्तिशब्देन यद् उपहारसूत्रे महादेवेज्यास्थानम् ऊर्ध्वलिङ्गादिलक्षणं व्याख्यातं तत्समीपदक्षिणभूप्रदेशः कुट्याद्यव्यवहितो ऽत्राभिप्रेतः ॥ (१२।०)
mūrtiśabdena yad upahārasūtre mahādevejyāsthānam ūrdhvaliṅgādilakṣaṇaṃ vyākhyātaṃ tatsamīpadakṣiṇabhūpradeśaḥ kuṭyādyavyavahito 'trābhipretaḥ ||
शास्त्रानुगे प्रचारे यो ऽभिनिविष्टः प्रकृष्टधीः कुशलः । (१५।२)
śāstrānuge pracāre yo 'bhiniviṣṭaḥ prakṛṣṭadhīḥ kuśalaḥ |
स भवति मतः किल सताम् आचार्यो ज्ञानहेतुश् च ॥ (१५।३)
sa bhavati mataḥ kila satām ācāryo jñānahetuś ca ||
आचारे स्थापयन् शिष्यान् यस्माद् आचरति स्वयम् । (१६।२)
ācāre sthāpayan śiṣyān yasmād ācarati svayam |
आचिनोति च शास्त्रार्थान् आचार्यस् तेन कीर्त्यते ॥ (१६।३)
ācinoti ca śāstrārthān ācāryas tena kīrtyate ||
तस्याधिष्ठाता भगवान् महेश्वरः परो गुरुस् तथा चैवं वर्णिते निमित्तम् अप्य् अत्र नानुक्तं भवति ॥ (१७।०)
tasyādhiṣṭhātā bhagavān maheśvaraḥ paro gurus tathā caivaṃ varṇite nimittam apy atra nānuktaṃ bhavati ||
अथवा एव इह पदयोः पाठविपर्ययं कृत्वान्यथार्थः प्रदर्श्यते ॥ (२२।०)
athavā eva iha padayoḥ pāṭhaviparyayaṃ kṛtvānyathārthaḥ pradarśyate ||
इहैव पाशुपतदर्शने एवंविशिष्टानि दीक्षानिमित्तानि नान्यत्र ॥ (२३।०)
ihaiva pāśupatadarśane evaṃviśiṣṭāni dīkṣānimittāni nānyatra ||
ततश् च निष्पाद्या दीक्षाप्य् अत्रैव विशिष्टास्ति नान्यत्रेत्य् उक्तं भवति ॥ (२४।०)
tataś ca niṣpādyā dīkṣāpy atraiva viśiṣṭāsti nānyatrety uktaṃ bhavati ||
अथ किं कारणविशेषैर् एवेयं दीक्षा विशिष्यते न किं तर्हि फलविशेषैर् अपि ॥ (२५।०)
atha kiṃ kāraṇaviśeṣair eveyaṃ dīkṣā viśiṣyate na kiṃ tarhi phalaviśeṣair api ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.