गणकारिकाटीकाGaṇakārikāṭīkā

GaṇaKārṬīkā zu GaṇaKār, 5.2

7 of 11 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र विद्याकलापशुसंज्ञितं विविधं कार्यं द्रव्यम् इत्य् उच्यते ॥ (१।०)

atra vidyākalāpaśusaṃjñitaṃ vividhaṃ kāryaṃ dravyam ity ucyate ||

2.0२.०

तत्र विद्या तावच् छिष्यगता दीक्षाङ्गं यया शिष्यो दीक्षाधिकृतो भवति ॥ (२।०)

tatra vidyā tāvac chiṣyagatā dīkṣāṅgaṃ yayā śiṣyo dīkṣādhikṛto bhavati ||

3.0३.०

यया त्व् आचार्यः सम्पूर्णां दीक्षां निर्वर्तयति साचार्यगता विद्या ॥ (३।०)

yayā tv ācāryaḥ sampūrṇāṃ dīkṣāṃ nirvartayati sācāryagatā vidyā ||

4.0४.०

कला दर्भाद्या दीक्षाङ्गम् ॥ (४।०)

kalā darbhādyā dīkṣāṅgam ||

5.0५.०

उक्तं हि दर्भाः पुनर् भस्म चन्दनं सूत्रम् एव च ॥ (५।०)

uktaṃ hi darbhāḥ punar bhasma candanaṃ sūtram eva ca ||

6.1६.१

पुष्पाणि च पुनर् धूपम् एष क्रमः स्मृतः ॥ (६।१)

puṣpāṇi ca punar dhūpam eṣa kramaḥ smṛtaḥ ||

7.0७.०

पशुः संस्कर्तव्यो ब्राह्मणः ॥ (७।०)

paśuḥ saṃskartavyo brāhmaṇaḥ ||

8.0८.०

इत्थं व्याख्यानकरणाद् उपकरणादेर् अपि संग्रह इत्य् अतो न संस्कारकारिकाविरोधः ॥ (८।०)

itthaṃ vyākhyānakaraṇād upakaraṇāder api saṃgraha ity ato na saṃskārakārikāvirodhaḥ ||

9.0९.०

कालः पूर्वाह्णः ॥ (९।०)

kālaḥ pūrvāhṇaḥ ||

10.0१०.०

कारणमूर्तिशिष्ययोः संस्कारकर्म क्रियेत्य् उच्यते ॥ (१०।०)

kāraṇamūrtiśiṣyayoḥ saṃskārakarma kriyety ucyate ||

11.0११.०

तत्क्रमश् च संस्कारकारिकायां द्रष्टव्यः ॥ (११।०)

tatkramaś ca saṃskārakārikāyāṃ draṣṭavyaḥ ||

12.0१२.०

मूर्तिशब्देन यद् उपहारसूत्रे महादेवेज्यास्थानम् ऊर्ध्वलिङ्गादिलक्षणं व्याख्यातं तत्समीपदक्षिणभूप्रदेशः कुट्याद्यव्यवहितो ऽत्राभिप्रेतः ॥ (१२।०)

mūrtiśabdena yad upahārasūtre mahādevejyāsthānam ūrdhvaliṅgādilakṣaṇaṃ vyākhyātaṃ tatsamīpadakṣiṇabhūpradeśaḥ kuṭyādyavyavahito 'trābhipretaḥ ||

13.0१३.०

गुरुर् आचार्यः स द्विविधः परापरभेदात् ॥ (१३।०)

gurur ācāryaḥ sa dvividhaḥ parāparabhedāt ||

14.0१४.०

तत्रापरः पञ्चार्थज्ञानमर्यादान्वितः ॥ (१४।०)

tatrāparaḥ pañcārthajñānamaryādānvitaḥ ||

15.1१५.१

तथा चोक्तम् । (१५।१)

tathā coktam |

15.2१५.२

शास्त्रानुगे प्रचारे यो ऽभिनिविष्टः प्रकृष्टधीः कुशलः । (१५।२)

śāstrānuge pracāre yo 'bhiniviṣṭaḥ prakṛṣṭadhīḥ kuśalaḥ |

15.3१५.३

स भवति मतः किल सताम् आचार्यो ज्ञानहेतुश् च ॥ (१५।३)

sa bhavati mataḥ kila satām ācāryo jñānahetuś ca ||

16.1१६.१

तथा । (१६।१)

tathā |

16.2१६.२

आचारे स्थापयन् शिष्यान् यस्माद् आचरति स्वयम् । (१६।२)

ācāre sthāpayan śiṣyān yasmād ācarati svayam |

16.3१६.३

आचिनोति च शास्त्रार्थान् आचार्यस् तेन कीर्त्यते ॥ (१६।३)

ācinoti ca śāstrārthān ācāryas tena kīrtyate ||

17.0१७.०

तस्याधिष्ठाता भगवान् महेश्वरः परो गुरुस् तथा चैवं वर्णिते निमित्तम् अप्य् अत्र नानुक्तं भवति ॥ (१७।०)

tasyādhiṣṭhātā bhagavān maheśvaraḥ paro gurus tathā caivaṃ varṇite nimittam apy atra nānuktaṃ bhavati ||

18.0१८.०

चशब्दो न्यूनाधिकव्यवच्छेदसूचकः ॥ (१८।०)

caśabdo nyūnādhikavyavacchedasūcakaḥ ||

19.0१९.०

एवशब्दो गुरोः प्राधान्यम् अवधारयति ॥ (१९।०)

evaśabdo guroḥ prādhānyam avadhārayati ||

20.0२०.०

इह इति स्वसिद्धान्तनिर्देशः ॥ (२०।०)

iha iti svasiddhāntanirdeśaḥ ||

21.0२१.०

पञ्चम इत्य् उपसंहारः ॥ (२१।०)

pañcama ity upasaṃhāraḥ ||

22.0२२.०

अथवा एव इह पदयोः पाठविपर्ययं कृत्वान्यथार्थः प्रदर्श्यते ॥ (२२।०)

athavā eva iha padayoḥ pāṭhaviparyayaṃ kṛtvānyathārthaḥ pradarśyate ||

23.0२३.०

इहैव पाशुपतदर्शने एवंविशिष्टानि दीक्षानिमित्तानि नान्यत्र ॥ (२३।०)

ihaiva pāśupatadarśane evaṃviśiṣṭāni dīkṣānimittāni nānyatra ||

24.0२४.०

ततश् च निष्पाद्या दीक्षाप्य् अत्रैव विशिष्टास्ति नान्यत्रेत्य् उक्तं भवति ॥ (२४।०)

tataś ca niṣpādyā dīkṣāpy atraiva viśiṣṭāsti nānyatrety uktaṃ bhavati ||

25.0२५.०

अथ किं कारणविशेषैर् एवेयं दीक्षा विशिष्यते न किं तर्हि फलविशेषैर् अपि ॥ (२५।०)

atha kiṃ kāraṇaviśeṣair eveyaṃ dīkṣā viśiṣyate na kiṃ tarhi phalaviśeṣair api ||

26.1२६.१

यस्मात् तदर्थम् इदम् आह ॥ (२६।१)

yasmāt tadartham idam āha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GaṇaKārṬīkā zu GaṇaKār, 5.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit