GaṇaKārṬīkā zu GaṇaKār, 6.2

9 of 11 · 22 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

आर्षत्वाद् वा यथाश्रुते ऽप्य् अदोषः ॥ (१।०)

ārṣatvād vā yathāśrute 'py adoṣaḥ ||

2.0२.०

गुरुः पूर्वोक्तस् तदाज्ञयावतिष्ठमानस् तदाश्रितो भवति यथा ग्रामण्यम् आश्रितो ग्राम इति ॥ (२।०)

guruḥ pūrvoktas tadājñayāvatiṣṭhamānas tadāśrito bhavati yathā grāmaṇyam āśrito grāma iti ||

3.0३.०

तत्रादिधर्मावस्थस्य तावदायतने वास इत्यत्रायतनशब्दो गुराव् एव द्रष्टव्यो लिङ्गकर्तेत्यादिज्ञापकादुपचाराद् वा पञ्चशब्दवत् ॥ (३।०)

tatrādidharmāvasthasya tāvadāyatane vāsa ityatrāyatanaśabdo gurāv eva draṣṭavyo liṅgakartetyādijñāpakādupacārād vā pañcaśabdavat ||

4.0४.०

यद्यप्यायतनसूत्रे प्रतिषेधः श्रूयते तथापि देशप्रस्तावे गुरुरभिप्रेत एवाचार्यो लोक इत्यादि ज्ञापकाभ्यनुज्ञानात् ॥ (४।०)

yadyapyāyatanasūtre pratiṣedhaḥ śrūyate tathāpi deśaprastāve gururabhipreta evācāryo loka ityādi jñāpakābhyanujñānāt ||

5.0५.०

अत एव गूढव्रतोपदेशादायतने वास इत्यत्रायतनशब्दो जने विवक्षितो मर्यादयायतनादिति कृत्वा बद्धस्य रुद्रस्य हि शिवायतनवासानुपपत्तेः ॥ (५।०)

ata eva gūḍhavratopadeśādāyatane vāsa ityatrāyatanaśabdo jane vivakṣito maryādayāyatanāditi kṛtvā baddhasya rudrasya hi śivāyatanavāsānupapatteḥ ||

6.0६.०

यदापि वासस्तदापि जनाधीन एवेत्यतो द्वितीयावस्थस्य जन एव देशः ॥ (६।०)

yadāpi vāsastadāpi janādhīna evetyato dvitīyāvasthasya jana eva deśaḥ ||

7.0७.०

जनशब्देनात्र धर्माधर्मजननाधिकृता वर्णाश्रमिनो ऽभिधीयन्त इति ॥ (७।०)

janaśabdenātra dharmādharmajananādhikṛtā varṇāśramino 'bhidhīyanta iti ||

8.0८.०

तृतीयावस्थस्य गुहा देशः ॥ (८।०)

tṛtīyāvasthasya guhā deśaḥ ||

9.0९.०

गुहाग्रहणं सूत्रार्थोपलक्षणार्थम् अतः शून्यागारगुहयोरन्यतरं व्यासङ्गादिदोषवर्जितं यत्प्राप्यते तत्र वस्तव्यम् ॥ (९।०)

guhāgrahaṇaṃ sūtrārthopalakṣaṇārtham ataḥ śūnyāgāraguhayoranyataraṃ vyāsaṅgādidoṣavarjitaṃ yatprāpyate tatra vastavyam ||

10.0१०.०

देशग्रहणं तत्रावस्थानमात्रेण गुहाया देशत्वज्ञापनार्थं न तु गुरुजनवत् तदायत्तत्वेनेति ॥ (१०।०)

deśagrahaṇaṃ tatrāvasthānamātreṇa guhāyā deśatvajñāpanārthaṃ na tu gurujanavat tadāyattatveneti ||

11.0११.०

चतुर्थावस्थस्य श्मशानदेशः ॥ (११।०)

caturthāvasthasya śmaśānadeśaḥ ||

12.0१२.०

श्मशानं च प्रसिद्धमेव ग्राह्यम् ॥ (१२।०)

śmaśānaṃ ca prasiddhameva grāhyam ||

13.0१३.०

तस्य च न गुहावद्देशत्वं किं त्व् आ देहपातात् तत्रैवानिर्गच्छता स्थेयम् इत्ययं विशेषः ॥ (१३।०)

tasya ca na guhāvaddeśatvaṃ kiṃ tv ā dehapātāt tatraivānirgacchatā stheyam ityayaṃ viśeṣaḥ ||

14.0१४.०

पञ्चमावस्थस्य देशो रुद्रः ॥ (१४।०)

pañcamāvasthasya deśo rudraḥ ||

15.0१५.०

रुद्रो भगवान्महेश्वरः ॥ (१५।०)

rudro bhagavānmaheśvaraḥ ||

16.0१६.०

प्रागपि रुद्रायत्तत्वात् साधकस्य रुद्रोऽस्त्येव देशस्तथापि प्रागन्यव्यपदेशो ऽप्यस्ति साम्प्रतं पुनः शरीरादिरहितस्य सर्वदेशविकलत्वाद् अवधारणं करोति रुद्र एवेति ॥ (१६।०)

prāgapi rudrāyattatvāt sādhakasya rudro'styeva deśastathāpi prāganyavyapadeśo 'pyasti sāmprataṃ punaḥ śarīrādirahitasya sarvadeśavikalatvād avadhāraṇaṃ karoti rudra eveti ||

17.0१७.०

चशब्दो न्यूनाधिकव्यवच्छेदक इति ॥ (१७।०)

caśabdo nyūnādhikavyavacchedaka iti ||

18.0१८.०

अथ किमेतद्देशावस्थितिमात्रेणैवैते लाभाः प्राप्यन्ते कल्पवृक्षदेशावस्थितिवत् ॥ (१८।०)

atha kimetaddeśāvasthitimātreṇaivaite lābhāḥ prāpyante kalpavṛkṣadeśāvasthitivat ||

19.0१९.०

उच्यते ॥ (१९।०)

ucyate ||

20.0२०.०

न ॥ (२०।०)

na ||