GherS, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
पञ्चविंशतिमुद्राश् च सिद्धिदा इह योगिनाम् ॥ (३।२)
pañcaviṃśatimudrāś ca siddhidā iha yoginām ||
प्रीतिदं योगिनां चैव दुर्लभं मरुताम् अपि ॥ (५।२)
prītidaṃ yogināṃ caiva durlabhaṃ marutām api ||
याम्यपादं प्रसार्याथ कराभ्यां धृतपदाङ्गुलिः ॥ (६।२)
yāmyapādaṃ prasāryātha karābhyāṃ dhṛtapadāṅguliḥ ||
कण्ठसंकोचनं कृत्वा भ्रुवोर् मध्ये निरीक्षयेत् । (७।१)
kaṇṭhasaṃkocanaṃ kṛtvā bhruvor madhye nirīkṣayet |
पूरकैर् वायुं सम्पूर्य महामुद्रा निगद्यते ॥ (७।२)
pūrakair vāyuṃ sampūrya mahāmudrā nigadyate ||
क्षयकासं गुदावर्तं प्लीहाजीर्णं ज्वरं तथा । (८।२)
kṣayakāsaṃ gudāvartaṃ plīhājīrṇaṃ jvaraṃ tathā |
यत्र यत्र स्थितो योगी सर्वकार्येषु सर्वदा । (९।१)
yatra yatra sthito yogī sarvakāryeṣu sarvadā |
ऊर्ध्वजिह्वः स्थिरो भूत्वा धारयेत् पवनं सदा । (९।२)
ūrdhvajihvaḥ sthiro bhūtvā dhārayet pavanaṃ sadā |
उदरे पश्चिमं तानं नाभेर् ऊर्ध्वं तु कारयेत् । (१०।१)
udare paścimaṃ tānaṃ nābher ūrdhvaṃ tu kārayet |
उड्डीनं कुरुते यस्माद् अविश्रान्तं महाखगः । (१०।२)
uḍḍīnaṃ kurute yasmād aviśrāntaṃ mahākhagaḥ |
उड्डीयानं त्व् असौ बन्धो मृत्युमातंगकेसरी ॥ (१०।३)
uḍḍīyānaṃ tv asau bandho mṛtyumātaṃgakesarī ||
समग्राद् बन्धनाद्ध्य् एतद् उड्डीयानं विशिष्यते । (११।१)
samagrād bandhanāddhy etad uḍḍīyānaṃ viśiṣyate |
उड्डीयाने समभ्यस्ते मुक्तिः स्वाभाविकी भवेत् ॥ (११।२)
uḍḍīyāne samabhyaste muktiḥ svābhāvikī bhavet ||
कण्ठसंकोचनं कृत्वा चिबुकं हृदये न्यसेत् । (१२।१)
kaṇṭhasaṃkocanaṃ kṛtvā cibukaṃ hṛdaye nyaset |
सिद्धं जालंधरं बन्धं योगिनां सिद्धिदायकम् । (१३।१)
siddhaṃ jālaṃdharaṃ bandhaṃ yogināṃ siddhidāyakam |
षण्मासम् अभ्यसेद् यो हि स सिद्धो नात्र संशयः ॥ (१३।२)
ṣaṇmāsam abhyased yo hi sa siddho nātra saṃśayaḥ ||
पार्ष्णिना वामपादस्य योनिम् आकुञ्चयेत् ततः । (१४।१)
pārṣṇinā vāmapādasya yonim ākuñcayet tataḥ |
नाभिग्रन्थिं मेरुदण्डे संपीड्य यत्नतः सुधीः ॥ (१४।२)
nābhigranthiṃ merudaṇḍe saṃpīḍya yatnataḥ sudhīḥ ||
मेढ्रं दक्षिणगुल्फेन दृढबन्धं समाचरेत् । (१५।१)
meḍhraṃ dakṣiṇagulphena dṛḍhabandhaṃ samācaret |
नाभेर् ऊर्ध्वम् अधश् चापि तानं कुर्यात् प्रयत्नतः । (१५।२)
nābher ūrdhvam adhaś cāpi tānaṃ kuryāt prayatnataḥ |
विरले सुगुप्तो भूत्वा मुद्राम् एतां समभ्यसेत् ॥ (१६।२)
virale sugupto bhūtvā mudrām etāṃ samabhyaset ||
अभ्यासाद् बन्धनस्यास्य मरुत्सिद्धिर् भवेद् ध्रुवम् । (१७।१)
abhyāsād bandhanasyāsya marutsiddhir bhaved dhruvam |
साधयेद् यत्नतस् तर्हि मौनी तु विजितालसः ॥ (१७।२)
sādhayed yatnatas tarhi maunī tu vijitālasaḥ ||
दक्षपादेन तद् गुल्फं संपीड्य यत्नतः सुधीः ॥ (१८।२)
dakṣapādena tad gulphaṃ saṃpīḍya yatnataḥ sudhīḥ ||
शनैः शनैश् चालयेत् पार्ष्णिं योनिम् आकुञ्चयेच् छनैः । (१९।१)
śanaiḥ śanaiś cālayet pārṣṇiṃ yonim ākuñcayec chanaiḥ |
जालंधरे धारयेत् प्राणं महाबन्धो निगद्यते ॥ (१९।२)
jālaṃdhare dhārayet prāṇaṃ mahābandho nigadyate ||
प्रसादाद् अस्य बन्धस्य साधयेत् सर्ववाञ्छितम् ॥ (२०।२)
prasādād asya bandhasya sādhayet sarvavāñchitam ||
महावेधः समाख्यातो योगिनां सिद्धिदायकः ॥ (२२।२)
mahāvedhaḥ samākhyāto yogināṃ siddhidāyakaḥ ||
प्रत्यहं कुरुते यस् तु स योगी योगवित्तमः ॥ (२३।२)
pratyahaṃ kurute yas tu sa yogī yogavittamaḥ ||
न मृत्युतो भयं तस्य न जरा तस्य विद्यते । (२४।१)
na mṛtyuto bhayaṃ tasya na jarā tasya vidyate |
गोपनीयः प्रयत्नेन वेधो ऽयं योगिपुंगवैः ॥ (२४।२)
gopanīyaḥ prayatnena vedho 'yaṃ yogipuṃgavaiḥ ||
जिह्वाधो नाडीं संछित्य रसनां चालयेत् सदा । (२५।१)
jihvādho nāḍīṃ saṃchitya rasanāṃ cālayet sadā |
एवं नित्यं समभ्यासाल्लम्बिका दीर्घतां व्रजेत् । (२६।१)
evaṃ nityaṃ samabhyāsāllambikā dīrghatāṃ vrajet |
यावद् गच्छेद् भ्रुवोर् मध्ये तदा सिध्यति खेचरी ॥ (२६।२)
yāvad gacched bhruvor madhye tadā sidhyati khecarī ||
रसनां तालुमध्ये तु शनैः शनैः प्रवेशयेत् । (२७।१)
rasanāṃ tālumadhye tu śanaiḥ śanaiḥ praveśayet |
भ्रुवोर् मध्ये गता दृष्टिर् मुद्रा भवति खेचरी ॥ (२७।३)
bhruvor madhye gatā dṛṣṭir mudrā bhavati khecarī ||
न च मूर्छा क्षुधा तृष्णा नैवालस्यं प्रजायते । (२८।१)
na ca mūrchā kṣudhā tṛṣṇā naivālasyaṃ prajāyate |
न च रोगो जरा मृत्युर् देवदेहं प्रपद्यते ॥ (२८।२)
na ca rogo jarā mṛtyur devadehaṃ prapadyate ||
न चाग्निर् दहते गात्रं न शोषयति मारुतः । (२९।१)
na cāgnir dahate gātraṃ na śoṣayati mārutaḥ |
न देहं क्लेदयन्त्य् आपो दंशयेन् न भुजंगमः ॥ (२९।२)
na dehaṃ kledayanty āpo daṃśayen na bhujaṃgamaḥ ||
लावण्यं च भवेद् गात्रे समाधिर् जायते ध्रुवम् । (३०।१)
lāvaṇyaṃ ca bhaved gātre samādhir jāyate dhruvam |
नाभिमूले वसेत् सूर्यस् तालुमूले च चन्द्रमाः । (३३।१)
nābhimūle vaset sūryas tālumūle ca candramāḥ |
अमृतं ग्रसते सूर्यस् ततो मृत्युवशो नरः ॥ (३३।२)
amṛtaṃ grasate sūryas tato mṛtyuvaśo naraḥ ||
ऊर्ध्वं च योजयेत् सूर्यं चन्द्रं च अध आनयेत् । (३४।१)
ūrdhvaṃ ca yojayet sūryaṃ candraṃ ca adha ānayet |
भूमौ शिरश् च संस्थाप्य करयुग्मं समाहितः । (३५।१)
bhūmau śiraś ca saṃsthāpya karayugmaṃ samāhitaḥ |
ऊर्ध्वपादः स्थिरो भूत्वा विपरीतकरी मता ॥ (३५।२)
ūrdhvapādaḥ sthiro bhūtvā viparītakarī matā ||
मुद्रेयं साधयेन् नित्यं जरां मृत्युं च नाशयेत् । (३६।१)
mudreyaṃ sādhayen nityaṃ jarāṃ mṛtyuṃ ca nāśayet |
स सिद्धः सर्वलोकेषु प्रलये ऽपि न सीदति ॥ (३६।२)
sa siddhaḥ sarvalokeṣu pralaye 'pi na sīdati ||
सिद्धासनं समासाद्य कर्णाक्षिनासिकामुखम् । (३७।१)
siddhāsanaṃ samāsādya karṇākṣināsikāmukham |
अङ्गुष्ठतर्जनीमध्यानामादिभिश् च धारयेत् ॥ (३७।२)
aṅguṣṭhatarjanīmadhyānāmādibhiś ca dhārayet ||
काकीभिः प्राणं संकृष्य अपाने योजयेत् ततः । (३८।१)
kākībhiḥ prāṇaṃ saṃkṛṣya apāne yojayet tataḥ |
षट् चक्राणि क्रमाद् धृत्वा हुंहंसमनुना सुधीः ॥ (३८।२)
ṣaṭ cakrāṇi kramād dhṛtvā huṃhaṃsamanunā sudhīḥ ||
चैतन्यम् आनयेद् देवीं निद्रिता या भुजङ्गिनी । (३९।१)
caitanyam ānayed devīṃ nidritā yā bhujaṅginī |
जीवेन सहितां शक्तिं समुत्थाप्य पराम्बुजे ॥ (३९।२)
jīvena sahitāṃ śaktiṃ samutthāpya parāmbuje ||
शक्तिमयं स्वयं भूत्वा परं शिवेन संगमम् । (४०।१)
śaktimayaṃ svayaṃ bhūtvā paraṃ śivena saṃgamam |
नानासुखं विहारं च चिन्तयेत् परमं सुखम् ॥ (४०।२)
nānāsukhaṃ vihāraṃ ca cintayet paramaṃ sukham ||
आनन्दमानसो भूत्वा अहं ब्रह्मेति सम्भवेत् ॥ (४१।२)
ānandamānaso bhūtvā ahaṃ brahmeti sambhavet ||
योनिमुद्रा परा गोप्या देवानाम् अपि दुर्लभा । (४२।१)
yonimudrā parā gopyā devānām api durlabhā |
सकृत् तद्भावसंसिद्धः समाधिस्थः स एव हि ॥ (४२।२)
sakṛt tadbhāvasaṃsiddhaḥ samādhisthaḥ sa eva hi ||
ब्रह्महा भ्रूणहा चैव सुरापो गुरुतल्पगः । (४३।१)
brahmahā bhrūṇahā caiva surāpo gurutalpagaḥ |
एतैः पापैर् न लिप्यते योनिमुद्रानिबन्धनात् ॥ (४३।२)
etaiḥ pāpair na lipyate yonimudrānibandhanāt ||
तानि सर्वाणि नश्यन्ति योनिमुद्रानिबन्धनात् । (४४।२)
tāni sarvāṇi naśyanti yonimudrānibandhanāt |
तस्माद् अभ्यसनं कुर्याद् यदि मुक्तिं समिच्छति ॥ (४४।३)
tasmād abhyasanaṃ kuryād yadi muktiṃ samicchati ||
धराम् अवष्टभ्य करद्वयाभ्याम् ऊर्ध्वं क्षिपेत् पादयुगं शिरः खे । (४५।१)
dharām avaṣṭabhya karadvayābhyām ūrdhvaṃ kṣipet pādayugaṃ śiraḥ khe |
शक्तिप्रबोधाय चिरजीवनाय वज्रोलीमुद्रां मुनयो वदन्ति ॥ (४५।२)
śaktiprabodhāya cirajīvanāya vajrolīmudrāṃ munayo vadanti ||
अयं योगो योगश्रेष्ठो योगिनां मुक्तिकारणम् । (४६।१)
ayaṃ yogo yogaśreṣṭho yogināṃ muktikāraṇam |
एतद् योगप्रसादेन बिन्दुसिद्धिर् भवेद् ध्रुवम् । (४७।१)
etad yogaprasādena bindusiddhir bhaved dhruvam |
सिद्धे बिन्दौ महायत्ने किं न सिध्यति भूतले ॥ (४७।२)
siddhe bindau mahāyatne kiṃ na sidhyati bhūtale ||
तथापि सकला सिद्धिस् तस्य भवति निश्चितम् ॥ (४८।२)
tathāpi sakalā siddhis tasya bhavati niścitam ||
यावत् सा निद्रिता देहे तावज् जीवः पशुर् यथा । (५०।१)
yāvat sā nidritā dehe tāvaj jīvaḥ paśur yathā |
ज्ञानं न जायते तावत् कोटियोगं समभ्यसेत् ॥ (५०।२)
jñānaṃ na jāyate tāvat koṭiyogaṃ samabhyaset ||
उद्घाटयेत् कवाटं च यथा कुञ्चिकया हठात् । (५१।१)
udghāṭayet kavāṭaṃ ca yathā kuñcikayā haṭhāt |
कुण्डलिन्याः प्रबोधेन ब्रह्मद्वारं विभेदयेत् ॥ (५१।२)
kuṇḍalinyāḥ prabodhena brahmadvāraṃ vibhedayet ||
नाभिं बृहद् वेष्टनं च न च नग्नं बहिः स्थितम् । (५२।१)
nābhiṃ bṛhad veṣṭanaṃ ca na ca nagnaṃ bahiḥ sthitam |
गोपनीयगृहे स्थित्वा शक्तिचालनम् अभ्यसेत् ॥ (५२।२)
gopanīyagṛhe sthitvā śakticālanam abhyaset ||
वितस्तिप्रमितं दीर्घं विस्तारे चतुरङ्गुलम् । (५३।१)
vitastipramitaṃ dīrghaṃ vistāre caturaṅgulam |
मृदुलं धवलं सूक्ष्मं वेष्टनाम्बरलक्षणम् । (५३।२)
mṛdulaṃ dhavalaṃ sūkṣmaṃ veṣṭanāmbaralakṣaṇam |
एवम् अम्बरम् उक्तं च कटिसूत्रेण योजयेत् ॥ (५३।३)
evam ambaram uktaṃ ca kaṭisūtreṇa yojayet ||
भस्मना गात्रसंलिप्तं सिद्धासनं समाचरेत् । (५४।१)
bhasmanā gātrasaṃliptaṃ siddhāsanaṃ samācaret |
नासाभ्यां प्राणम् आकृष्य अपाने योजयेद् बलात् ॥ (५४।२)
nāsābhyāṃ prāṇam ākṛṣya apāne yojayed balāt ||
तावद् आकुञ्चयेद् गुह्यं शनैर् अश्विनीमुद्रया । (५५।१)
tāvad ākuñcayed guhyaṃ śanair aśvinīmudrayā |
यावद् गच्छेत् सुषुम्णायां वायुः प्रकाशयेद्धठात् ॥ (५५।२)
yāvad gacchet suṣumṇāyāṃ vāyuḥ prakāśayeddhaṭhāt ||
तावद् वायुप्रभेदेन कुम्भिका च भुजङ्गिनी । (५६।१)
tāvad vāyuprabhedena kumbhikā ca bhujaṅginī |
बद्धश्वासस् ततो भूत्वा च ऊर्ध्वमात्रं प्रपद्यते । (५६।२)
baddhaśvāsas tato bhūtvā ca ūrdhvamātraṃ prapadyate |
शब्दद्वयं फलैकं तु योनिमुद्रां च चालयेत् ॥ (५६।३)
śabdadvayaṃ phalaikaṃ tu yonimudrāṃ ca cālayet ||
आदौ चालनम् अभ्यस्य योनिमुद्रां समभ्यसेत् ॥ (५७।२)
ādau cālanam abhyasya yonimudrāṃ samabhyaset ||
तस्माद् अभ्यसनं कार्यं योगिभिः सिद्धिकाङ्क्षिभिः ॥ (५९।२)
tasmād abhyasanaṃ kāryaṃ yogibhiḥ siddhikāṅkṣibhiḥ ||
नित्यं यो ऽभ्यसते योगी सिद्धिस् तस्य करे स्थिता । (६०।१)
nityaṃ yo 'bhyasate yogī siddhis tasya kare sthitā |
तस्य विग्रहसिद्धिः स्याद् रोगाणां संक्षयो भवेत् ॥ (६०।२)
tasya vigrahasiddhiḥ syād rogāṇāṃ saṃkṣayo bhavet ||
मुखं संमुद्रितं कृत्वा जिह्वामूलं प्रचालयेत् । (६२।१)
mukhaṃ saṃmudritaṃ kṛtvā jihvāmūlaṃ pracālayet |
शनैर् ग्रसेद् अमृतं तन् माण्डुकीं मुद्रिकां विदुः ॥ (६२।२)
śanair grased amṛtaṃ tan māṇḍukīṃ mudrikāṃ viduḥ ||
न केशे जायते पाको यः कुर्यान् नित्यमाण्डुकीम् ॥ (६३।२)
na keśe jāyate pāko yaḥ kuryān nityamāṇḍukīm ||
नेत्राञ्जनं समालोक्य आत्मारामं निरीक्षयेत् । (६४।१)
netrāñjanaṃ samālokya ātmārāmaṃ nirīkṣayet |
सा भवेच् छाम्भवी मुद्रा सर्वतन्त्रेषु गोपिता ॥ (६४।२)
sā bhavec chāmbhavī mudrā sarvatantreṣu gopitā ||
इयं तु शाम्भवी मुद्रा गुप्ता कुलवधूर् इव ॥ (६५।२)
iyaṃ tu śāmbhavī mudrā guptā kulavadhūr iva ||
स च ब्रह्मा सृष्टिकारी यो मुद्रां वेत्ति शाम्भवीम् ॥ (६६।२)
sa ca brahmā sṛṣṭikārī yo mudrāṃ vetti śāmbhavīm ||
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यम् उक्तं महेश्वर । (६७।१)
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyam uktaṃ maheśvara |
शाम्भवीं यो विजानीयात् स च ब्रह्म न चान्यथा ॥ (६७।२)
śāmbhavīṃ yo vijānīyāt sa ca brahma na cānyathā ||
कथिता शाम्भवी मुद्रा शृणुष्व पञ्चधारणाम् । (६८।१)
kathitā śāmbhavī mudrā śṛṇuṣva pañcadhāraṇām |
मनोगतिर् भवेत् तस्य खेचरत्वं न चान्यथा ॥ (६९।२)
manogatir bhavet tasya khecaratvaṃ na cānyathā ||
यत् तत्त्वं हरितालदेशरचितं भौमं लकारान्वितं वेदास्रं कमलासनेन सहितं कृत्वा हृदि स्थायिनम् । (७०।१)
yat tattvaṃ haritāladeśaracitaṃ bhaumaṃ lakārānvitaṃ vedāsraṃ kamalāsanena sahitaṃ kṛtvā hṛdi sthāyinam |
प्राणं तत्र विनीय पञ्चघटिकाश् चित्तान्वितं धारयेद् एषा स्तम्भकरी सदा क्षितिजयं कुर्याद् अधोधारणा ॥ (७०।२)
prāṇaṃ tatra vinīya pañcaghaṭikāś cittānvitaṃ dhārayed eṣā stambhakarī sadā kṣitijayaṃ kuryād adhodhāraṇā ||
पार्थिवीधारणामुद्रां यः करोति च नित्यशः । (७१।१)
pārthivīdhāraṇāmudrāṃ yaḥ karoti ca nityaśaḥ |
मृत्युंजयः स्वयं सो ऽपि स सिद्धो विचरेद् भुवि ॥ (७१।२)
mṛtyuṃjayaḥ svayaṃ so 'pi sa siddho vicared bhuvi ||
शङ्खेन्दुप्रतिमं च कुन्दधवलं तत्त्वं किलालं शुभं तत् पीयूषवकारबीजसहितं युक्तं सदा विष्णुना । (७२।१)
śaṅkhendupratimaṃ ca kundadhavalaṃ tattvaṃ kilālaṃ śubhaṃ tat pīyūṣavakārabījasahitaṃ yuktaṃ sadā viṣṇunā |
प्राणं तत्र विनीय पञ्चघटिकाश् चित्तान्वितं धारयेद् एषा दुःसहतापपापहरणी स्याद् आम्भसी धारणा ॥ (७२।२)
prāṇaṃ tatra vinīya pañcaghaṭikāś cittānvitaṃ dhārayed eṣā duḥsahatāpapāpaharaṇī syād āmbhasī dhāraṇā ||
आम्भसीं परमां मुद्रां यो जानाति स योगवित् । (७३।१)
āmbhasīṃ paramāṃ mudrāṃ yo jānāti sa yogavit |
जले च गभीरे घोरे मरणं तस्य नो भवेत् ॥ (७३।२)
jale ca gabhīre ghore maraṇaṃ tasya no bhavet ||
प्रकाशात् सिद्धिहानिः स्यात् सत्यं वच्मि च तत्त्वतः ॥ (७४।२)
prakāśāt siddhihāniḥ syāt satyaṃ vacmi ca tattvataḥ ||
यन् नाभिस्थितम् इन्द्रगोपसदृशं बीजत्रिकोणान्वितं तत्त्वं तेजोमयं प्रदीप्तम् अरुणं रुद्रेण यत् सिद्धिदम् । (७५।१)
yan nābhisthitam indragopasadṛśaṃ bījatrikoṇānvitaṃ tattvaṃ tejomayaṃ pradīptam aruṇaṃ rudreṇa yat siddhidam |
प्राणं तत्र विनीय पञ्चघटिकाश् चित्तान्वितं धारयेद् एषा कालगभीरभीतिहरणी वैश्वानरी धारणा ॥ (७५।२)
prāṇaṃ tatra vinīya pañcaghaṭikāś cittānvitaṃ dhārayed eṣā kālagabhīrabhītiharaṇī vaiśvānarī dhāraṇā ||
प्रदीप्ते ज्वलिते वह्नौ यदि पतति साधकः । (७६।१)
pradīpte jvalite vahnau yadi patati sādhakaḥ |
एतन्मुद्राप्रसादेन स जीवति न मृत्युभाक् ॥ (७६।२)
etanmudrāprasādena sa jīvati na mṛtyubhāk ||
यद् भिन्नाञ्जनपुञ्जसंनिभम् इदं धूम्रावभासं परं तत्त्वं सत्त्वमयं यकारसहितं यत्रेश्वरो देवता । (७७।१)
yad bhinnāñjanapuñjasaṃnibham idaṃ dhūmrāvabhāsaṃ paraṃ tattvaṃ sattvamayaṃ yakārasahitaṃ yatreśvaro devatā |
प्राणं तत्र विनीय पञ्चघटिकाश् चित्तान्वितं धारयेद् एषा खे गमनं करोति यमिनां स्याद् वायवी धारणा ॥ (७७।२)
prāṇaṃ tatra vinīya pañcaghaṭikāś cittānvitaṃ dhārayed eṣā khe gamanaṃ karoti yamināṃ syād vāyavī dhāraṇā ||
दत्ते च सिद्धिहानिः स्यात् सत्यं वच्मि च चण्ड ते ॥ (७९।२)
datte ca siddhihāniḥ syāt satyaṃ vacmi ca caṇḍa te ||
यत् सिन्धौ वरशुद्धवारिसदृशं व्योमं परं भासितं तत्त्वं देवसदाशिवेन सहितं बीजं हकारान्वितम् । (८०।१)
yat sindhau varaśuddhavārisadṛśaṃ vyomaṃ paraṃ bhāsitaṃ tattvaṃ devasadāśivena sahitaṃ bījaṃ hakārānvitam |
प्राणं तत्र विनीय पञ्चघटिकाश् चित्तान्वितं धारयेद् एषा मोक्षकवाटभेदनकरी तु स्यान् नभोधारणा ॥ (८०।२)
prāṇaṃ tatra vinīya pañcaghaṭikāś cittānvitaṃ dhārayed eṣā mokṣakavāṭabhedanakarī tu syān nabhodhāraṇā ||
आकाशीधारणां मुद्रां यो वेत्ति स च योगवित् । (८१।१)
ākāśīdhāraṇāṃ mudrāṃ yo vetti sa ca yogavit |
आकुञ्चयेद् गुदद्वारं प्रकाशयेत् पुनः पुनः । (८२।१)
ākuñcayed gudadvāraṃ prakāśayet punaḥ punaḥ |
सा भवेद् अश्विनी मुद्रा शक्तिप्रबोधकारिणी ॥ (८२।२)
sā bhaved aśvinī mudrā śaktiprabodhakāriṇī ||
कण्ठपृष्ठे क्षिपेत् पादौ पाशवद् दृढबन्धनम् । (८४।१)
kaṇṭhapṛṣṭhe kṣipet pādau pāśavad dṛḍhabandhanam |
साधनीया प्रयत्नेन साधकैः सिद्धिकाङ्क्षिभिः ॥ (८५।२)
sādhanīyā prayatnena sādhakaiḥ siddhikāṅkṣibhiḥ ||
काकचञ्चुवद् आस्येन पिबेद् वायुं शनैः शनैः । (८६।१)
kākacañcuvad āsyena pibed vāyuṃ śanaiḥ śanaiḥ |
काकीमुद्रा परा मुद्रा सर्वतन्त्रेषु गोपिता । (८७।१)
kākīmudrā parā mudrā sarvatantreṣu gopitā |
अस्याः प्रसादमात्रेण न रोगी काकवद् भवेत् ॥ (८७।२)
asyāḥ prasādamātreṇa na rogī kākavad bhavet ||
कण्ठमग्नजले स्थित्वा नासाभ्यां जलम् आहरेत् । (८८।१)
kaṇṭhamagnajale sthitvā nāsābhyāṃ jalam āharet |
मुखान् निर्गमयेत् पश्चात् पुनर् वक्त्रेण चाहरेत् ॥ (८८।२)
mukhān nirgamayet paścāt punar vaktreṇa cāharet ||
नासाभ्यां रेचयेत् पश्चात् कुर्याद् एवं पुनः पुनः । (८९।१)
nāsābhyāṃ recayet paścāt kuryād evaṃ punaḥ punaḥ |
विरले निर्जने देशे स्थित्वा चैकाग्रमानसः । (९०।१)
virale nirjane deśe sthitvā caikāgramānasaḥ |
कुर्यान् मातंगिनीं मुद्रां मातंग इव जायते ॥ (९०।२)
kuryān mātaṃginīṃ mudrāṃ mātaṃga iva jāyate ||
यत्र यत्र स्थितो योगी सुखम् अत्यन्तम् अश्नुते । (९१।१)
yatra yatra sthito yogī sukham atyantam aśnute |
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साधयेन् मुद्रिकां पराम् ॥ (९१।२)
tasmāt sarvaprayatnena sādhayen mudrikāṃ parām ||
वक्त्रं किंचित् सुप्रसार्य चालिनं गलया पिबेत् । (९२।१)
vaktraṃ kiṃcit suprasārya cālinaṃ galayā pibet |
सा भवेद् भुजगी मुद्रा जरामृत्युविनाशिनी ॥ (९२।२)
sā bhaved bhujagī mudrā jarāmṛtyuvināśinī ||
तत् सर्वं नाशयेद् आशु यत्र मुद्रा भुजङ्गिनी ॥ (९३।२)
tat sarvaṃ nāśayed āśu yatra mudrā bhujaṅginī ||
इदं तु मुद्रापटलं कथितं चण्ड ते शुभम् । (९४।१)
idaṃ tu mudrāpaṭalaṃ kathitaṃ caṇḍa te śubham |
मुद्राणां पटलं ह्य् एतत् सर्वव्याधिविनाशनम् । (९७।१)
mudrāṇāṃ paṭalaṃ hy etat sarvavyādhivināśanam |
नित्यम् अभ्यासशीलस्य जठराग्निविवर्धनम् ॥ (९७।२)
nityam abhyāsaśīlasya jaṭharāgnivivardhanam ||
न तस्य जायते मृत्युर् नास्य जरादिकं तथा । (९८।१)
na tasya jāyate mṛtyur nāsya jarādikaṃ tathā |
नाग्निजलभयं तस्य वायोर् अपि कुतो भयम् ॥ (९८।२)
nāgnijalabhayaṃ tasya vāyor api kuto bhayam ||
कासः श्वासः प्लीहा कुष्ठं श्लेष्मरोगाश् च विंशतिः । (९९।१)
kāsaḥ śvāsaḥ plīhā kuṣṭhaṃ śleṣmarogāś ca viṃśatiḥ |
मुद्राणां साधनाच् चैव विनश्यन्ति न संशयः ॥ (९९।२)
mudrāṇāṃ sādhanāc caiva vinaśyanti na saṃśayaḥ ||
बहुना किम् इहोक्तेन सारं वच्मि च चण्ड ते । (१००।१)
bahunā kim ihoktena sāraṃ vacmi ca caṇḍa te |
नास्ति मुद्रासमं किंचित् सिद्धिदं क्षितिमण्डले ॥ (१००।२)
nāsti mudrāsamaṃ kiṃcit siddhidaṃ kṣitimaṇḍale ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.