GherS, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
समाधिश्च परं तत्त्वं बहुभाग्येन लभ्यते । (१।२)
samādhiśca paraṃ tattvaṃ bahubhāgyena labhyate |
विद्याप्रतीतिः स्वगुरुप्रतीतिर् आत्मप्रतीतिर् मनसः प्रबोधः । (२।१)
vidyāpratītiḥ svagurupratītir ātmapratītir manasaḥ prabodhaḥ |
दिने दिने यस्य भवेत् स योगी सुशोभनाभ्यासम् उपैति सद्यः ॥ (२।२)
dine dine yasya bhavet sa yogī suśobhanābhyāsam upaiti sadyaḥ ||
घटाद् भिन्नं मनः कृत्वा ऐक्यं कुर्यात् परात्मनि । (३।१)
ghaṭād bhinnaṃ manaḥ kṛtvā aikyaṃ kuryāt parātmani |
समाधिं तं विजानीयान् मुक्तसंज्ञो दशादिभिः ॥ (३।२)
samādhiṃ taṃ vijānīyān muktasaṃjño daśādibhiḥ ||
अहं ब्रह्म न चान्यो ऽस्मि ब्रह्मैवाहं न शोकभाक् । (४।१)
ahaṃ brahma na cānyo 'smi brahmaivāhaṃ na śokabhāk |
सच्चिदानन्दरूपो ऽहं नित्यमुक्तः स्वभाववान् ॥ (४।२)
saccidānandarūpo 'haṃ nityamuktaḥ svabhāvavān ||
शाम्भव्या चैव खेचर्या भ्रामर्या योनिमुद्रया । (५।१)
śāmbhavyā caiva khecaryā bhrāmaryā yonimudrayā |
ध्यानं नादं रसानन्दं लयसिद्धिश् चतुर्विधा ॥ (५।२)
dhyānaṃ nādaṃ rasānandaṃ layasiddhiś caturvidhā ||
षड्विधो ऽयं राजयोगः प्रत्येकम् अवधारयेत् ॥ (६।२)
ṣaḍvidho 'yaṃ rājayogaḥ pratyekam avadhārayet ||
शाम्भवीं मुद्रिकां कृत्वा आत्मप्रत्यक्षम् आनयेत् । (७।१)
śāmbhavīṃ mudrikāṃ kṛtvā ātmapratyakṣam ānayet |
बिन्दुब्रह्ममयं दृष्ट्वा मनस् तत्र नियोजयेत् ॥ (७।२)
bindubrahmamayaṃ dṛṣṭvā manas tatra niyojayet ||
खमध्ये कुरु चात्मानम् आत्ममध्ये च खं कुरु । (८।१)
khamadhye kuru cātmānam ātmamadhye ca khaṃ kuru |
आत्मानं खमयं दृष्ट्वा न किंचिद् अपि बाध्यते । (८।२)
ātmānaṃ khamayaṃ dṛṣṭvā na kiṃcid api bādhyate |
तदा समाधिसिद्धिः स्याद्धित्वा साधारणक्रियाम् ॥ (९।२)
tadā samādhisiddhiḥ syāddhitvā sādhāraṇakriyām ||
मन्दं मन्दं रेचयेद् वायुं भृङ्गनादं ततो भवेत् ॥ (१०।२)
mandaṃ mandaṃ recayed vāyuṃ bhṛṅganādaṃ tato bhavet ||
अन्तःस्थं भ्रमरीनादं श्रुत्वा तत्र मनो नयेत् । (११।१)
antaḥsthaṃ bhramarīnādaṃ śrutvā tatra mano nayet |
समाधिर् जायते तत्र आनन्दः सो ऽहम् इत्य् अतः ॥ (११।२)
samādhir jāyate tatra ānandaḥ so 'ham ity ataḥ ||
योनिमुद्रां समासाद्य स्वयं शक्तिमयो भवेत् । (१२।१)
yonimudrāṃ samāsādya svayaṃ śaktimayo bhavet |
आनन्दमयः सम्भूत्वा ऐक्यं ब्रह्मणि सम्भवेत् । (१३।१)
ānandamayaḥ sambhūtvā aikyaṃ brahmaṇi sambhavet |
अहं ब्रह्मेति चाद्वैतं समाधिस् तेन जायते ॥ (१३।२)
ahaṃ brahmeti cādvaitaṃ samādhis tena jāyate ||
समाधिः सम्भवेत् तेन सम्भवेच् च मनोन्मनी ॥ (१५।२)
samādhiḥ sambhavet tena sambhavec ca manonmanī ||
परात्मनः समायोगात् समाधिं समवाप्नुयात् ॥ (१६।२)
parātmanaḥ samāyogāt samādhiṃ samavāpnuyāt ||
इति ते कथितं चण्ड समाधिर् मुक्तिलक्षणम् । (१७।१)
iti te kathitaṃ caṇḍa samādhir muktilakṣaṇam |
राजयोगः समाधिः स्याद् एकात्मन्य् एव साधनम् । (१७।२)
rājayogaḥ samādhiḥ syād ekātmany eva sādhanam |
जले विष्णुः स्थले विष्णुर् विष्णुः पर्वतमस्तके । (१८।१)
jale viṣṇuḥ sthale viṣṇur viṣṇuḥ parvatamastake |
ज्वालामालाकुले विष्णुः सर्वं विष्णुमयं जगत् ॥ (१८।२)
jvālāmālākule viṣṇuḥ sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat ||
सर्वं ब्रह्म विजानीयात् सर्वं पश्यति चात्मनि ॥ (१९।३)
sarvaṃ brahma vijānīyāt sarvaṃ paśyati cātmani ||
आत्मा घटस्थचैतन्यम् अद्वैतं शाश्वतं परम् । (२०।१)
ātmā ghaṭasthacaitanyam advaitaṃ śāśvataṃ param |
घटाद् भिन्नतरं ज्ञानं वीतरागं विवासनम् ॥ (२०।२)
ghaṭād bhinnataraṃ jñānaṃ vītarāgaṃ vivāsanam ||
एवंविधिः समाधिः स्यात् सर्वसंकल्पवर्जितः । (२१।१)
evaṃvidhiḥ samādhiḥ syāt sarvasaṃkalpavarjitaḥ |
सर्वेषु निर्ममो भूत्वा समाधिं समवाप्नुयात् ॥ (२१।३)
sarveṣu nirmamo bhūtvā samādhiṃ samavāpnuyāt ||
लयामृतं परं तत्त्वं शिवोक्तं विविधानि च । (२२।१)
layāmṛtaṃ paraṃ tattvaṃ śivoktaṃ vividhāni ca |
तेषां संक्षेपम् आदाय कथितं मुक्तिलक्षणम् ॥ (२२।२)
teṣāṃ saṃkṣepam ādāya kathitaṃ muktilakṣaṇam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.