घेरण्डसंहिताGheraṇḍasaṃhitā

GherS, 7

7 of 7 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

घेरण्ड उवाच । (१।१)

gheraṇḍa uvāca

1.2१.२

समाधिश्च परं तत्त्वं बहुभाग्येन लभ्यते । (१।२)

samādhiśca paraṃ tattvaṃ bahubhāgyena labhyate |

1.3१.३

गुरोः कृपाप्रसादेन प्राप्यते गुरुभक्तितः ॥ (१।३)

guroḥ kṛpāprasādena prāpyate gurubhaktitaḥ ||

2.1२.१

विद्याप्रतीतिः स्वगुरुप्रतीतिर् आत्मप्रतीतिर् मनसः प्रबोधः । (२।१)

vidyāpratītiḥ svagurupratītir ātmapratītir manasaḥ prabodhaḥ |

2.2२.२

दिने दिने यस्य भवेत् स योगी सुशोभनाभ्यासम् उपैति सद्यः ॥ (२।२)

dine dine yasya bhavet sa yogī suśobhanābhyāsam upaiti sadyaḥ ||

3.1३.१

घटाद् भिन्नं मनः कृत्वा ऐक्यं कुर्यात् परात्मनि । (३।१)

ghaṭād bhinnaṃ manaḥ kṛtvā aikyaṃ kuryāt parātmani |

3.2३.२

समाधिं तं विजानीयान् मुक्तसंज्ञो दशादिभिः ॥ (३।२)

samādhiṃ taṃ vijānīyān muktasaṃjño daśādibhiḥ ||

4.1४.१

अहं ब्रह्म न चान्यो ऽस्मि ब्रह्मैवाहं न शोकभाक् । (४।१)

ahaṃ brahma na cānyo 'smi brahmaivāhaṃ na śokabhāk |

4.2४.२

सच्चिदानन्दरूपो ऽहं नित्यमुक्तः स्वभाववान् ॥ (४।२)

saccidānandarūpo 'haṃ nityamuktaḥ svabhāvavān ||

5.1५.१

शाम्भव्या चैव खेचर्या भ्रामर्या योनिमुद्रया । (५।१)

śāmbhavyā caiva khecaryā bhrāmaryā yonimudrayā |

5.2५.२

ध्यानं नादं रसानन्दं लयसिद्धिश् चतुर्विधा ॥ (५।२)

dhyānaṃ nādaṃ rasānandaṃ layasiddhiś caturvidhā ||

6.1६.१

पञ्चधा भक्तियोगेन मनोमूर्छा च षड्विधा । (६।१)

pañcadhā bhaktiyogena manomūrchā ca ṣaḍvidhā |

6.2६.२

षड्विधो ऽयं राजयोगः प्रत्येकम् अवधारयेत् ॥ (६।२)

ṣaḍvidho 'yaṃ rājayogaḥ pratyekam avadhārayet ||

7.1७.१

शाम्भवीं मुद्रिकां कृत्वा आत्मप्रत्यक्षम् आनयेत् । (७।१)

śāmbhavīṃ mudrikāṃ kṛtvā ātmapratyakṣam ānayet |

7.2७.२

बिन्दुब्रह्ममयं दृष्ट्वा मनस् तत्र नियोजयेत् ॥ (७।२)

bindubrahmamayaṃ dṛṣṭvā manas tatra niyojayet ||

8.1८.१

खमध्ये कुरु चात्मानम् आत्ममध्ये च खं कुरु । (८।१)

khamadhye kuru cātmānam ātmamadhye ca khaṃ kuru |

8.2८.२

आत्मानं खमयं दृष्ट्वा न किंचिद् अपि बाध्यते । (८।२)

ātmānaṃ khamayaṃ dṛṣṭvā na kiṃcid api bādhyate |

8.3८.३

सदानन्दमयो भूत्वा समाधिस्थो भवेन् नरः ॥ (८।३)

sadānandamayo bhūtvā samādhistho bhaven naraḥ ||

9.1९.१

खेचरीमुद्रासाधनाद् रसना ऊर्ध्वगता यदा । (९।१)

khecarīmudrāsādhanād rasanā ūrdhvagatā yadā |

9.2९.२

तदा समाधिसिद्धिः स्याद्धित्वा साधारणक्रियाम् ॥ (९।२)

tadā samādhisiddhiḥ syāddhitvā sādhāraṇakriyām ||

10.1१०.१

अनिलं मन्दवेगेन भ्रामरीकुम्भकं चरेत् । (१०।१)

anilaṃ mandavegena bhrāmarīkumbhakaṃ caret |

10.2१०.२

मन्दं मन्दं रेचयेद् वायुं भृङ्गनादं ततो भवेत् ॥ (१०।२)

mandaṃ mandaṃ recayed vāyuṃ bhṛṅganādaṃ tato bhavet ||

11.1११.१

अन्तःस्थं भ्रमरीनादं श्रुत्वा तत्र मनो नयेत् । (११।१)

antaḥsthaṃ bhramarīnādaṃ śrutvā tatra mano nayet |

11.2११.२

समाधिर् जायते तत्र आनन्दः सो ऽहम् इत्य् अतः ॥ (११।२)

samādhir jāyate tatra ānandaḥ so 'ham ity ataḥ ||

12.1१२.१

योनिमुद्रां समासाद्य स्वयं शक्तिमयो भवेत् । (१२।१)

yonimudrāṃ samāsādya svayaṃ śaktimayo bhavet |

12.2१२.२

सुशृङ्गाररसेनैव विहरेत् परमात्मनि ॥ (१२।२)

suśṛṅgārarasenaiva viharet paramātmani ||

13.1१३.१

आनन्दमयः सम्भूत्वा ऐक्यं ब्रह्मणि सम्भवेत् । (१३।१)

ānandamayaḥ sambhūtvā aikyaṃ brahmaṇi sambhavet |

13.2१३.२

अहं ब्रह्मेति चाद्वैतं समाधिस् तेन जायते ॥ (१३।२)

ahaṃ brahmeti cādvaitaṃ samādhis tena jāyate ||

14.1१४.१

स्वकीयहृदये ध्यायेद् इष्टदेवस्वरूपकम् । (१४।१)

svakīyahṛdaye dhyāyed iṣṭadevasvarūpakam |

14.2१४.२

चिन्तयेद् भक्तियोगेन परमाह्लादपूर्वकम् ॥ (१४।२)

cintayed bhaktiyogena paramāhlādapūrvakam ||

15.1१५.१

आनन्दाश्रुपुलकेन दशाभावः प्रजायते । (१५।१)

ānandāśrupulakena daśābhāvaḥ prajāyate |

15.2१५.२

समाधिः सम्भवेत् तेन सम्भवेच् च मनोन्मनी ॥ (१५।२)

samādhiḥ sambhavet tena sambhavec ca manonmanī ||

16.1१६.१

मनोमूर्छां समासाद्य मन आत्मनि योजयेत् । (१६।१)

manomūrchāṃ samāsādya mana ātmani yojayet |

16.2१६.२

परात्मनः समायोगात् समाधिं समवाप्नुयात् ॥ (१६।२)

parātmanaḥ samāyogāt samādhiṃ samavāpnuyāt ||

17.1१७.१

इति ते कथितं चण्ड समाधिर् मुक्तिलक्षणम् । (१७।१)

iti te kathitaṃ caṇḍa samādhir muktilakṣaṇam |

17.2१७.२

राजयोगः समाधिः स्याद् एकात्मन्य् एव साधनम् । (१७।२)

rājayogaḥ samādhiḥ syād ekātmany eva sādhanam |

17.3१७.३

उन्मनी सहजावस्था सर्वे चैकात्मवाचकाः ॥ (१७।३)

unmanī sahajāvasthā sarve caikātmavācakāḥ ||

18.1१८.१

जले विष्णुः स्थले विष्णुर् विष्णुः पर्वतमस्तके । (१८।१)

jale viṣṇuḥ sthale viṣṇur viṣṇuḥ parvatamastake |

18.2१८.२

ज्वालामालाकुले विष्णुः सर्वं विष्णुमयं जगत् ॥ (१८।२)

jvālāmālākule viṣṇuḥ sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat ||

19.1१९.१

भूचराः खेचराश् चामी यावन्तो जीवजन्तवः । (१९।१)

bhūcarāḥ khecarāś cāmī yāvanto jīvajantavaḥ |

19.2१९.२

वृक्षगुल्मलतावल्लीतृणाद्या वारि पर्वताः । (१९।२)

vṛkṣagulmalatāvallītṛṇādyā vāri parvatāḥ |

19.3१९.३

सर्वं ब्रह्म विजानीयात् सर्वं पश्यति चात्मनि ॥ (१९।३)

sarvaṃ brahma vijānīyāt sarvaṃ paśyati cātmani ||

20.1२०.१

आत्मा घटस्थचैतन्यम् अद्वैतं शाश्वतं परम् । (२०।१)

ātmā ghaṭasthacaitanyam advaitaṃ śāśvataṃ param |

20.2२०.२

घटाद् भिन्नतरं ज्ञानं वीतरागं विवासनम् ॥ (२०।२)

ghaṭād bhinnataraṃ jñānaṃ vītarāgaṃ vivāsanam ||

21.1२१.१

एवंविधिः समाधिः स्यात् सर्वसंकल्पवर्जितः । (२१।१)

evaṃvidhiḥ samādhiḥ syāt sarvasaṃkalpavarjitaḥ |

21.2२१.२

स्वदेहे पुत्रदारादिबान्धवेषु धनादिषु । (२१।२)

svadehe putradārādibāndhaveṣu dhanādiṣu |

21.3२१.३

सर्वेषु निर्ममो भूत्वा समाधिं समवाप्नुयात् ॥ (२१।३)

sarveṣu nirmamo bhūtvā samādhiṃ samavāpnuyāt ||

22.1२२.१

लयामृतं परं तत्त्वं शिवोक्तं विविधानि च । (२२।१)

layāmṛtaṃ paraṃ tattvaṃ śivoktaṃ vividhāni ca |

22.2२२.२

तेषां संक्षेपम् आदाय कथितं मुक्तिलक्षणम् ॥ (२२।२)

teṣāṃ saṃkṣepam ādāya kathitaṃ muktilakṣaṇam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GherS, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit