घेरण्डसंहिताGheraṇḍasaṃhitā

GherS, 6

6 of 7 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

घेरण्ड उवाच । (१।१)

gheraṇḍa uvāca

1.2१.२

स्थूलं ज्योतिस् तथा सूक्ष्मं ध्यानस्य त्रिविधं विदुः । (१।२)

sthūlaṃ jyotis tathā sūkṣmaṃ dhyānasya trividhaṃ viduḥ |

1.3१.३

स्थूलं मूर्तिमयं प्रोक्तं ज्योतिस् तेजोमयं तथा । (१।३)

sthūlaṃ mūrtimayaṃ proktaṃ jyotis tejomayaṃ tathā |

1.4१.४

सूक्ष्मं बिन्दुमयं ब्रह्म कुण्डली परदेवता ॥ (१।४)

sūkṣmaṃ bindumayaṃ brahma kuṇḍalī paradevatā ||

2.1२.१

स्वकीयहृदये ध्यायेत् सुधासागरम् उत्तमम् । (२।१)

svakīyahṛdaye dhyāyet sudhāsāgaram uttamam |

2.2२.२

तन्मध्ये रत्नद्वीपं तु सुरत्नवालुकामयम् ॥ (२।२)

tanmadhye ratnadvīpaṃ tu suratnavālukāmayam ||

3.1३.१

चतुर्दिक्षु नीपतरुं बहुपुष्पसमन्वितम् । (३।१)

caturdikṣu nīpataruṃ bahupuṣpasamanvitam |

3.2३.२

नीपोपवनसंकुलैर् वेष्टितं परिता इव ॥ (३।२)

nīpopavanasaṃkulair veṣṭitaṃ paritā iva ||

4.1४.१

मालतीमल्लिकाजातीकेसरैश् चम्पकैस् तथा । (४।१)

mālatīmallikājātīkesaraiś campakais tathā |

4.2४.२

पारिजातैः स्थलपद्मैर् गन्धामोदितदिङ्मुखैः ॥ (४।२)

pārijātaiḥ sthalapadmair gandhāmoditadiṅmukhaiḥ ||

5.1५.१

तन्मध्ये संस्मरेद् योगी कल्पवृक्षं मनोरमम् । (५।१)

tanmadhye saṃsmared yogī kalpavṛkṣaṃ manoramam |

5.2५.२

चतुःशाखाचतुर्वेदं नित्यपुष्पफलान्वितम् ॥ (५।२)

catuḥśākhācaturvedaṃ nityapuṣpaphalānvitam ||

6.1६.१

भ्रमराः कोकिलास् तत्र गुञ्जन्ति निगदन्ति च । (६।१)

bhramarāḥ kokilās tatra guñjanti nigadanti ca |

6.2६.२

ध्यायेत् तत्र स्थिरो भूत्वा महामाणिक्यमण्डपम् ॥ (६।२)

dhyāyet tatra sthiro bhūtvā mahāmāṇikyamaṇḍapam ||

7.1७.१

तन्मध्ये तु स्मरेद् योगी पर्यङ्कं सुमनोहरम् । (७।१)

tanmadhye tu smared yogī paryaṅkaṃ sumanoharam |

7.2७.२

तत्रेष्टदेवतां ध्यायेद् यद् ध्यानं गुरुभाषितम् ॥ (७।२)

tatreṣṭadevatāṃ dhyāyed yad dhyānaṃ gurubhāṣitam ||

8.1८.१

यस्य देवस्य यद् रूपं यथा भूषणवाहनम् । (८।१)

yasya devasya yad rūpaṃ yathā bhūṣaṇavāhanam |

8.2८.२

तद् रूपं ध्यायते नित्यं स्थूलध्यानम् इदं विदुः ॥ (८।२)

tad rūpaṃ dhyāyate nityaṃ sthūladhyānam idaṃ viduḥ ||

9.1९.१

सहस्रारमहापद्मे कर्णिकायां विचिन्तयेत् । (९।१)

sahasrāramahāpadme karṇikāyāṃ vicintayet |

9.2९.२

विलग्नसहितं पद्मं द्वादशैर् दलसंयुतम् ॥ (९।२)

vilagnasahitaṃ padmaṃ dvādaśair dalasaṃyutam ||

10.1१०.१

शुभ्रवर्णं महातेजो द्वादशैर् बीजभाषितम् । (१०।१)

śubhravarṇaṃ mahātejo dvādaśair bījabhāṣitam |

10.2१०.२

सहक्षमवलरियुं हंसशक्तिं यथाक्रमम् ॥ (१०।२)

sahakṣamavalariyuṃ haṃsaśaktiṃ yathākramam ||

11.1११.१

तन्मध्ये कर्णिकायां तु अकथादिरेखात्रयम् । (११।१)

tanmadhye karṇikāyāṃ tu akathādirekhātrayam |

11.2११.२

हलक्षकोणसंयुक्तं प्रणवं तत्र वर्तते ॥ (११।२)

halakṣakoṇasaṃyuktaṃ praṇavaṃ tatra vartate ||

12.1१२.१

नादबिन्दुमयं पीठं ध्यायेत् तत्र मनोहरम् । (१२।१)

nādabindumayaṃ pīṭhaṃ dhyāyet tatra manoharam |

12.2१२.२

तत्रोपरि हंसयुग्मं पादुका तत्र वर्तते ॥ (१२।२)

tatropari haṃsayugmaṃ pādukā tatra vartate ||

13.1१३.१

ध्यायेत् तत्र गुरुं देवं विभुजं च त्रिलोचनम् । (१३।१)

dhyāyet tatra guruṃ devaṃ vibhujaṃ ca trilocanam |

13.2१३.२

श्वेताम्बरधरं देवं शुक्लगन्धानुलेपनम् ॥ (१३।२)

śvetāmbaradharaṃ devaṃ śuklagandhānulepanam ||

14.1१४.१

शुक्लपुष्पमयं माल्यं रक्तशक्तिसमन्वितम् । (१४।१)

śuklapuṣpamayaṃ mālyaṃ raktaśaktisamanvitam |

14.2१४.२

एवंविधगुरुध्यानात् स्थूलध्यानं प्रसिध्यति ॥ (१४।२)

evaṃvidhagurudhyānāt sthūladhyānaṃ prasidhyati ||

15.1१५.१

कथितं स्थूलध्यानं तु तेजोध्यानं शृणुष्व मे । (१५।१)

kathitaṃ sthūladhyānaṃ tu tejodhyānaṃ śṛṇuṣva me |

15.2१५.२

यद् ध्यानेन योगसिद्धिर् आत्मप्रत्यक्षम् एव च । (१५।२)

yad dhyānena yogasiddhir ātmapratyakṣam eva ca |

15.3१५.३

मूलाधारे कुण्डलिनी भुजगाकाररूपिणी ॥ (१५।३)

mūlādhāre kuṇḍalinī bhujagākārarūpiṇī ||

16.1१६.१

जीवात्मा तिष्ठति तत्र प्रदीपकलिकाकृतिः । (१६।१)

jīvātmā tiṣṭhati tatra pradīpakalikākṛtiḥ |

16.2१६.२

ध्यायेत् तेजोमयं ब्रह्म तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१६।२)

dhyāyet tejomayaṃ brahma tejodhyānaṃ tad eva hi ||

17.1१७.१

नाभिमूले स्थितं सूर्य [॥। औ६ ज़ेइछेन्झ्] । (१७।१)

nābhimūle sthitaṃ sūrya |

17.2१७.२

ध्यायेत् तेजो महद् व्याप्तं तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१७।२)

dhyāyet tejo mahad vyāptaṃ tejodhyānaṃ tad eva hi ||

18.1१८.१

भ्रुवोर् मध्ये मनोर्ध्वे च यत् तेजः प्रणवात्मकम् । (१८।१)

bhruvor madhye manordhve ca yat tejaḥ praṇavātmakam |

18.2१८.२

ध्यायेज् ज्वालावलीयुक्तं तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१८।२)

dhyāyej jvālāvalīyuktaṃ tejodhyānaṃ tad eva hi ||

19.1१९.१

तेजोध्यानं श्रुतं चण्ड सूक्ष्मध्यानं वदाम्य् अहम् । (१९।१)

tejodhyānaṃ śrutaṃ caṇḍa sūkṣmadhyānaṃ vadāmy aham |

19.2१९.२

बहुभाग्यवशाद् यस्य कुण्डली जाग्रती भवेत् ॥ (१९।२)

bahubhāgyavaśād yasya kuṇḍalī jāgratī bhavet ||

20.1२०.१

आत्मना सह योगेन नेत्ररन्ध्राद् विनिर्गता । (२०।१)

ātmanā saha yogena netrarandhrād vinirgatā |

20.2२०.२

विहरेद् राजमार्गे च चञ्चलत्वान् न दृश्यते ॥ (२०।२)

vihared rājamārge ca cañcalatvān na dṛśyate ||

21.1२१.१

शाम्भवीमुद्रया योगी ध्यानयोगेन सिध्यति । (२१।१)

śāmbhavīmudrayā yogī dhyānayogena sidhyati |

21.2२१.२

सूक्ष्मध्यानम् इदं गोप्यं देवानाम् अपि दुर्लभम् ॥ (२१।२)

sūkṣmadhyānam idaṃ gopyaṃ devānām api durlabham ||

22.1२२.१

स्थूलध्यानाच् छतगुणं तेजोध्यानं प्रचक्षते । (२२।१)

sthūladhyānāc chataguṇaṃ tejodhyānaṃ pracakṣate |

22.2२२.२

तेजोध्यानाल् लक्षगुणं सूक्ष्मध्यानं परात्परम् ॥ (२२।२)

tejodhyānāl lakṣaguṇaṃ sūkṣmadhyānaṃ parātparam ||

23.1२३.१

इति ते कथितं चण्ड ध्यानयोगं सुदुर्लभम् । (२३।१)

iti te kathitaṃ caṇḍa dhyānayogaṃ sudurlabham |

23.2२३.२

आत्मा साक्षाद् भवेद् यस्मात् तस्माद् ध्यानं विशिष्यते ॥ (२३।२)

ātmā sākṣād bhaved yasmāt tasmād dhyānaṃ viśiṣyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GherS, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit