GherS, 6
Select a line for its word-by-word analysis.
स्थूलं ज्योतिस् तथा सूक्ष्मं ध्यानस्य त्रिविधं विदुः । (१।२)
sthūlaṃ jyotis tathā sūkṣmaṃ dhyānasya trividhaṃ viduḥ |
स्थूलं मूर्तिमयं प्रोक्तं ज्योतिस् तेजोमयं तथा । (१।३)
sthūlaṃ mūrtimayaṃ proktaṃ jyotis tejomayaṃ tathā |
सूक्ष्मं बिन्दुमयं ब्रह्म कुण्डली परदेवता ॥ (१।४)
sūkṣmaṃ bindumayaṃ brahma kuṇḍalī paradevatā ||
पारिजातैः स्थलपद्मैर् गन्धामोदितदिङ्मुखैः ॥ (४।२)
pārijātaiḥ sthalapadmair gandhāmoditadiṅmukhaiḥ ||
तन्मध्ये संस्मरेद् योगी कल्पवृक्षं मनोरमम् । (५।१)
tanmadhye saṃsmared yogī kalpavṛkṣaṃ manoramam |
भ्रमराः कोकिलास् तत्र गुञ्जन्ति निगदन्ति च । (६।१)
bhramarāḥ kokilās tatra guñjanti nigadanti ca |
ध्यायेत् तत्र स्थिरो भूत्वा महामाणिक्यमण्डपम् ॥ (६।२)
dhyāyet tatra sthiro bhūtvā mahāmāṇikyamaṇḍapam ||
तन्मध्ये तु स्मरेद् योगी पर्यङ्कं सुमनोहरम् । (७।१)
tanmadhye tu smared yogī paryaṅkaṃ sumanoharam |
तत्रेष्टदेवतां ध्यायेद् यद् ध्यानं गुरुभाषितम् ॥ (७।२)
tatreṣṭadevatāṃ dhyāyed yad dhyānaṃ gurubhāṣitam ||
तद् रूपं ध्यायते नित्यं स्थूलध्यानम् इदं विदुः ॥ (८।२)
tad rūpaṃ dhyāyate nityaṃ sthūladhyānam idaṃ viduḥ ||
शुभ्रवर्णं महातेजो द्वादशैर् बीजभाषितम् । (१०।१)
śubhravarṇaṃ mahātejo dvādaśair bījabhāṣitam |
तन्मध्ये कर्णिकायां तु अकथादिरेखात्रयम् । (११।१)
tanmadhye karṇikāyāṃ tu akathādirekhātrayam |
नादबिन्दुमयं पीठं ध्यायेत् तत्र मनोहरम् । (१२।१)
nādabindumayaṃ pīṭhaṃ dhyāyet tatra manoharam |
ध्यायेत् तत्र गुरुं देवं विभुजं च त्रिलोचनम् । (१३।१)
dhyāyet tatra guruṃ devaṃ vibhujaṃ ca trilocanam |
श्वेताम्बरधरं देवं शुक्लगन्धानुलेपनम् ॥ (१३।२)
śvetāmbaradharaṃ devaṃ śuklagandhānulepanam ||
शुक्लपुष्पमयं माल्यं रक्तशक्तिसमन्वितम् । (१४।१)
śuklapuṣpamayaṃ mālyaṃ raktaśaktisamanvitam |
एवंविधगुरुध्यानात् स्थूलध्यानं प्रसिध्यति ॥ (१४।२)
evaṃvidhagurudhyānāt sthūladhyānaṃ prasidhyati ||
कथितं स्थूलध्यानं तु तेजोध्यानं शृणुष्व मे । (१५।१)
kathitaṃ sthūladhyānaṃ tu tejodhyānaṃ śṛṇuṣva me |
यद् ध्यानेन योगसिद्धिर् आत्मप्रत्यक्षम् एव च । (१५।२)
yad dhyānena yogasiddhir ātmapratyakṣam eva ca |
ध्यायेत् तेजोमयं ब्रह्म तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१६।२)
dhyāyet tejomayaṃ brahma tejodhyānaṃ tad eva hi ||
ध्यायेत् तेजो महद् व्याप्तं तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१७।२)
dhyāyet tejo mahad vyāptaṃ tejodhyānaṃ tad eva hi ||
भ्रुवोर् मध्ये मनोर्ध्वे च यत् तेजः प्रणवात्मकम् । (१८।१)
bhruvor madhye manordhve ca yat tejaḥ praṇavātmakam |
ध्यायेज् ज्वालावलीयुक्तं तेजोध्यानं तद् एव हि ॥ (१८।२)
dhyāyej jvālāvalīyuktaṃ tejodhyānaṃ tad eva hi ||
तेजोध्यानं श्रुतं चण्ड सूक्ष्मध्यानं वदाम्य् अहम् । (१९।१)
tejodhyānaṃ śrutaṃ caṇḍa sūkṣmadhyānaṃ vadāmy aham |
बहुभाग्यवशाद् यस्य कुण्डली जाग्रती भवेत् ॥ (१९।२)
bahubhāgyavaśād yasya kuṇḍalī jāgratī bhavet ||
आत्मना सह योगेन नेत्ररन्ध्राद् विनिर्गता । (२०।१)
ātmanā saha yogena netrarandhrād vinirgatā |
विहरेद् राजमार्गे च चञ्चलत्वान् न दृश्यते ॥ (२०।२)
vihared rājamārge ca cañcalatvān na dṛśyate ||
सूक्ष्मध्यानम् इदं गोप्यं देवानाम् अपि दुर्लभम् ॥ (२१।२)
sūkṣmadhyānam idaṃ gopyaṃ devānām api durlabham ||
स्थूलध्यानाच् छतगुणं तेजोध्यानं प्रचक्षते । (२२।१)
sthūladhyānāc chataguṇaṃ tejodhyānaṃ pracakṣate |
तेजोध्यानाल् लक्षगुणं सूक्ष्मध्यानं परात्परम् ॥ (२२।२)
tejodhyānāl lakṣaguṇaṃ sūkṣmadhyānaṃ parātparam ||
इति ते कथितं चण्ड ध्यानयोगं सुदुर्लभम् । (२३।१)
iti te kathitaṃ caṇḍa dhyānayogaṃ sudurlabham |
आत्मा साक्षाद् भवेद् यस्मात् तस्माद् ध्यानं विशिष्यते ॥ (२३।२)
ātmā sākṣād bhaved yasmāt tasmād dhyānaṃ viśiṣyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.