खादिरगृह्यसूत्रKhādiragṛhyasūtra
KhGṛS, 1, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
ब्रह्मचारी वेदम् अधीत्योपन्याहृत्य गुरवे ऽनुज्ञातो दारान् कुर्वीत ॥ (१।१)
brahmacārī vedam adhītyopanyāhṛtya gurave 'nujñāto dārān kurvīta ||
मन्त्राभिवादात् तु पाणिग्रहणस्य पूर्वं व्याख्यातम् ॥ (४।१)
mantrābhivādāt tu pāṇigrahaṇasya pūrvaṃ vyākhyātam ||
ब्राह्मणस् सहोदकुम्भः प्रावृतो वाग्यतो ऽग्रेणाग्निं गत्वोदङ्मुखस् तिष्ठेत् ॥ (५।१)
brāhmaṇas sahodakumbhaḥ prāvṛto vāgyato 'greṇāgniṃ gatvodaṅmukhas tiṣṭhet ||
स्नाताम् अहतेनाच्छाद्य या अकृन्तन्न् इत्य् आनीयमानायां पाणिग्राहो जपेत् सोमो ऽददद् इति ॥ (६।१)
snātām ahatenācchādya yā akṛntann ity ānīyamānāyāṃ pāṇigrāho japet somo 'dadad iti ||
अन्वारब्धायां स्रुवेणोपघातं महाव्याहृतिभिर् आज्यं जुहुयात् ॥ (८।१)
anvārabdhāyāṃ sruveṇopaghātaṃ mahāvyāhṛtibhir ājyaṃ juhuyāt ||
अग्निर् एतु प्रथम इति षड्भिश् च पाणिग्रहणे ॥ (११।१)
agnir etu prathama iti ṣaḍbhiś ca pāṇigrahaṇe ||
नाज्यभागौ न स्विष्टकृदाज्याहुतिष्व् अनादेशे ॥ (१२।१)
nājyabhāgau na sviṣṭakṛdājyāhutiṣv anādeśe ||
अनुपृष्ठं गत्वा दक्षिणतो ऽवस्थाय वध्वञ्जलिं गृह्णीयात् ॥ (१७।१)
anupṛṣṭhaṃ gatvā dakṣiṇato 'vasthāya vadhvañjaliṃ gṛhṇīyāt ||
पूर्वा माता शमीपलाशमिश्राल् लाजाञ् छूर्पे कृत्वा ॥ (१८।१)
pūrvā mātā śamīpalāśamiśrāl lājāñ chūrpe kṛtvā ||
पश्चाद् अग्नेर् दृषत्पुत्रम् आक्रमयेद् वधूं दक्षिणेन ॥ (१९।१)
paścād agner dṛṣatputram ākramayed vadhūṃ dakṣiṇena ||
सकृद् गृहीतम् अञ्जलिं लाजानां वध्वञ्जलाव् आवपेद् भ्राता प्रपदेनेमम् अश्मानम् इति ॥ (२०।१)
sakṛd gṛhītam añjaliṃ lājānāṃ vadhvañjalāv āvaped bhrātā prapadenemam aśmānam iti ||
तं साग्नौ जुहुयाद् अविच्छिद्याञ्जलिं इयं नारीति ॥ (२२।१)
taṃ sāgnau juhuyād avicchidyāñjaliṃ iyaṃ nārīti ||
हुते तेनैव गत्वा प्रदक्षिणम् अग्निं परिणयेत् कन्यला पितृभ्य इति ॥ (२४।१)
hute tenaiva gatvā pradakṣiṇam agniṃ pariṇayet kanyalā pitṛbhya iti ||
शूर्पेण शिष्टान् अग्नाव् ओप्य प्रागुदीचीम् उत्क्रमयेत् एकम् इष इति ॥ (२६।१)
śūrpeṇa śiṣṭān agnāv opya prāgudīcīm utkramayet ekam iṣa iti ||
ईक्षकावेक्षणरथारोहणदुर्गानुमन्त्रणान्यभिरूपाभिः ॥ (२७।१)
īkṣakāvekṣaṇarathārohaṇadurgānumantraṇānyabhirūpābhiḥ ||
अपरेणाग्निम् औदको गत्वा पाणिग्राहं मूर्धन्य् अवसिञ्चेत् ॥ (२८।१)
apareṇāgnim audako gatvā pāṇigrāhaṃ mūrdhany avasiñcet ||
दक्षिणं पाणिं साङ्गुष्ठं गृह्णीयात् गृभ्णामि त इति षड्भिः ॥ (३१।१)
dakṣiṇaṃ pāṇiṃ sāṅguṣṭhaṃ gṛhṇīyāt gṛbhṇāmi ta iti ṣaḍbhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.