खादिरगृह्यसूत्रKhādiragṛhyasūtra

KhGṛS, 3, 1

9 of 9 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

आप्लवने पुरस्ताद् आचार्यकुलस्य परिवृत आस्ते ॥ (१।०)

āplavane purastād ācāryakulasya parivṛta āste ||

2.0२.०

उदङ्मुख आचार्यः प्रागग्रेषु ॥ (२।०)

udaṅmukha ācāryaḥ prāgagreṣu ||

3.0३.०

एवं ब्रह्मवर्चसकामः ॥ (३।०)

evaṃ brahmavarcasakāmaḥ ||

4.0४.०

गोष्ठे पशुकामः ॥ (४।०)

goṣṭhe paśukāmaḥ ||

5.0५.०

सभायां यशस्कामः ॥ (५।०)

sabhāyāṃ yaśaskāmaḥ ||

6.0६.०

सर्वौषधेनापः फाणयेत् ॥ (६।०)

sarvauṣadhenāpaḥ phāṇayet ||

7.0७.०

सुरभिभिश् च ॥ (७।०)

surabhibhiś ca ||

8.0८.०

ताभिश् शीतोष्णाभिर् आचार्यो ऽभिषिञ्चेत् ॥ (८।०)

tābhiś śītoṣṇābhir ācāryo 'bhiṣiñcet ||

9.0९.०

स्वयं वा मन्त्राभिवादात् ॥ (९।०)

svayaṃ vā mantrābhivādāt ||

10.0१०.०

उभाव् इत्य् एके तेनेमम् इत्य् आचार्यो ब्रूयात् ॥ (१०।०)

ubhāv ity eke tenemam ity ācāryo brūyāt ||

11.0११.०

ये अप्स्व् इत्य् अपाम् अञ्जलिम् अवसिञ्चेत् ॥ (११।०)

ye apsv ity apām añjalim avasiñcet ||

12.0१२.०

यद् अपाम् इति च ॥ (१२।०)

yad apām iti ca ||

13.0१३.०

तूष्णीं च ॥ (१३।०)

tūṣṇīṃ ca ||

14.0१४.०

यो रोचन इति गृह्यात्मानम् अभिषिञ्चेत् ॥ (१४।०)

yo rocana iti gṛhyātmānam abhiṣiñcet ||

15.0१५.०

येन स्त्रियम् इति च ॥ (१५।०)

yena striyam iti ca ||

16.0१६.०

तूष्णीं च ॥ (१६।०)

tūṣṇīṃ ca ||

17.0१७.०

उद्यन्न् इत्य् आदित्यम् उपतिष्ठेत् ॥ (१७।०)

udyann ity ādityam upatiṣṭhet ||

18.0१८.०

समस्येद् वा ॥ (१८।०)

samasyed vā ||

19.0१९.०

विहरन्न् अनुसंहरेच् चक्षुर् असीति ॥ (१९।०)

viharann anusaṃharec cakṣur asīti ||

20.0२०.०

उद् उत्तमम् इति मेखलाम् अवमुञ्चेत् ॥ (२०।०)

ud uttamam iti mekhalām avamuñcet ||

21.0२१.०

प्राश्य वापयेच् छिखावर्जं केशश्मश्रुलोमनखानि ॥ (२१।०)

prāśya vāpayec chikhāvarjaṃ keśaśmaśrulomanakhāni ||

22.0२२.०

अलंकृतो ऽहतवाससा श्रीर् इति स्रजं प्रतिमुञ्चेत् ॥ (२२।०)

alaṃkṛto 'hatavāsasā śrīr iti srajaṃ pratimuñcet ||

23.0२३.०

नेत्र्यौ स्थ इत्य् उपानहौ ॥ (२३।०)

netryau stha ity upānahau ||

24.0२४.०

वैणवं दण्डम् आदध्यात् गन्धर्वो ऽसीति ॥ (२४।०)

vaiṇavaṃ daṇḍam ādadhyāt gandharvo 'sīti ||

25.0२५.०

उपेत्याचार्यं परिषदं प्रेक्षेद् यक्षम् इवेति ॥ (२५।०)

upetyācāryaṃ pariṣadaṃ prekṣed yakṣam iveti ||

26.0२६.०

उपविष्यौष्ठापिधानेति मुख्यान् प्राणान् अभिमृशेत् ॥ (२६।०)

upaviṣyauṣṭhāpidhāneti mukhyān prāṇān abhimṛśet ||

27.0२७.०

गोयुक्तं रथम् आलभेत् वनस्पत इति ॥ (२७।०)

goyuktaṃ ratham ālabhet vanaspata iti ||

28.0२८.०

आस्थाता त इत्य् आरोहेत् ॥ (२८।०)

āsthātā ta ity ārohet ||

29.0२९.०

प्राचीं प्रयायोदीचीं वा प्रदक्षिणम् आवर्तयेत् ॥ (२९।०)

prācīṃ prayāyodīcīṃ vā pradakṣiṇam āvartayet ||

30.0३०.०

प्रत्यागतायार्घ्यम् इत्य् एके ॥ (३०।०)

pratyāgatāyārghyam ity eke ||

31.0३१.०

वृद्धशीली स्याद् अत ऊर्ध्वम् ॥ (३१।०)

vṛddhaśīlī syād ata ūrdhvam ||

32.0३२.०

नाजातलोम्योपहासम् इच्छेत् ॥ (३२।०)

nājātalomyopahāsam icchet ||

33.0३३.०

नायुग्वा ॥ (३३।०)

nāyugvā ||

34.0३४.०

न रजस्वलया ॥ (३४।०)

na rajasvalayā ||

35.0३५.०

न समानर्ष्या ॥ (३५।०)

na samānarṣyā ||

36.0३६.०

अपरया द्वारा प्रपन्नद्विःपक्वपर्युषितानि नाश्नीयात् ॥ (३६।०)

aparayā dvārā prapannadviḥpakvaparyuṣitāni nāśnīyāt ||

37.0३७.०

अन्यत्र शाकमांसयवपिष्टविकारेभ्यः ॥ (३७।०)

anyatra śākamāṃsayavapiṣṭavikārebhyaḥ ||

38.0३८.०

पायसाच् च ॥ (३८।०)

pāyasāc ca ||

39.0३९.०

फलप्रचयनोदपानावेक्षणवर्षतिधावनोपानत्स्वयंहरणानि न कुर्यात् ॥ (३९।०)

phalapracayanodapānāvekṣaṇavarṣatidhāvanopānatsvayaṃharaṇāni na kuryāt ||

40.0४०.०

नागन्धां स्रजं धारयेन् न चेद्धिरण्यस्रक् ॥ (४०।०)

nāgandhāṃ srajaṃ dhārayen na ceddhiraṇyasrak ||

41.0४१.०

भद्रम् इति न वृथा व्याहरेत् ॥ (४१।०)

bhadram iti na vṛthā vyāharet ||

42.0४२.०

पुष्टिकामो गाः प्रकालयेतेमा म इति ॥ (४२।०)

puṣṭikāmo gāḥ prakālayetemā ma iti ||

43.0४३.०

प्रत्यागता इमा मधुमतीर् इति ॥ (४३।०)

pratyāgatā imā madhumatīr iti ||

44.0४४.०

पुष्टिकाम एव प्रथमजातस्य वत्सस्य प्राङ् मातुः प्रलेहनाल् ललाटम् उल्लिह्य निगिरेत् गवाम् इति ॥ (४४।०)

puṣṭikāma eva prathamajātasya vatsasya prāṅ mātuḥ pralehanāl lalāṭam ullihya nigiret gavām iti ||

45.0४५.०

संप्रजातासु गोष्ठे निशायां विलयनं जुहुयात् संग्रहेणेति ॥ (४५।०)

saṃprajātāsu goṣṭhe niśāyāṃ vilayanaṃ juhuyāt saṃgraheṇeti ||

46.0४६.०

अथापरं वत्समिथुनयोः कर्णे लक्षणं कुर्यात् भुवनम् इति ॥ (४६।०)

athāparaṃ vatsamithunayoḥ karṇe lakṣaṇaṃ kuryāt bhuvanam iti ||

47.0४७.०

पुंसो ऽग्रे ॥ (४७।०)

puṃso 'gre ||

48.0४८.०

लोहितेनेत्य् अनुमन्त्रयेत ॥ (४८।०)

lohitenety anumantrayeta ||

49.0४९.०

तन्तीं प्रसारिताम् इयं तन्तीति ॥ (४९।०)

tantīṃ prasāritām iyaṃ tantīti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KhGṛS, 3, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit