खादिरगृह्यसूत्रKhādiragṛhyasūtra
KhGṛS, 1, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
ब्राह्मणकुले ऽग्निम् उपसमाधाय पश्चाद् अग्नेर् लोहितं चर्मानडुहम् उत्तरलोम प्राग्ग्रीवम् आस्तीर्य वाग्यताम् उपवेशयेत् ॥ (२।१)
brāhmaṇakule 'gnim upasamādhāya paścād agner lohitaṃ carmānaḍuham uttaraloma prāggrīvam āstīrya vāgyatām upaveśayet ||
प्रोक्ते नक्षत्रे ऽन्वारब्धायां स्रुवेणोपघातं जुहुयात् षड्भिर् लेखाप्रभृतिभिस् सम्पातान् अवनयन् मूर्धनि वध्वाः ॥ (३।१)
prokte nakṣatre 'nvārabdhāyāṃ sruveṇopaghātaṃ juhuyāt ṣaḍbhir lekhāprabhṛtibhis sampātān avanayan mūrdhani vadhvāḥ ||
प्रदक्षिणम् अग्निं परिक्रम्य ध्रुवं दर्शयति ध्रुवाद्यौर् इति ॥ (४।१)
pradakṣiṇam agniṃ parikramya dhruvaṃ darśayati dhruvādyaur iti ||
त्रिरात्रं क्षारलवणे दुग्धम् इति वर्जयन्तौ सह शयीयातां ब्रह्मचारिणौ ॥ (९।१)
trirātraṃ kṣāralavaṇe dugdham iti varjayantau saha śayīyātāṃ brahmacāriṇau ||
हविष्यम् अन्नं परिजप्यान्नपाशेनेत्य् असाव् इति वध्वा नाम ब्रूयात् ॥ (१०।१)
haviṣyam annaṃ parijapyānnapāśenety asāv iti vadhvā nāma brūyāt ||
ऊर्ध्वं त्रिरात्राच् चतसृभिर् आज्यं जुहुयात् अग्ने प्रायश्चित्तिर् इति समस्य पञ्चमीं सम्पातान् अवनयन्न् उदपात्रे ॥ (१२।१)
ūrdhvaṃ trirātrāc catasṛbhir ājyaṃ juhuyāt agne prāyaścittir iti samasya pañcamīṃ sampātān avanayann udapātre ||
ऋतुकाले दक्षिणेन पाणिनोपस्थम् आलभेद् विष्णुर् योनिं कल्पयत्व् इति समाप्तायाम् ॥ (१५।१)
ṛtukāle dakṣiṇena pāṇinopastham ālabhed viṣṇur yoniṃ kalpayatv iti samāptāyām ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.