इति ॥ (१।१)

रसाः दधिमधुघृतादयः ॥ (२।०)

यदि धान्यान्तररहितस्य तिलविक्रयमन्तरेण जीवनं वा धर्मो वा न सिध्येत् तदा तिला धान्यान्तरैर् विनिमातव्याः इत्यभिप्रेत्य विक्रेया धान्यतत्समाः इत्युक्तम् ॥ (३।०)

यावद्भिः प्रस्थैस्तिला दत्तास्तावद्भिर् एव धान्यान्तरमुपादेयं नाधिकमित्यर्थः ॥ (४।०)

तद् उक्तं नारदेन । (५।१)

अशक्तौ भेषजस्यार्थे यज्ञहेतोस्तथैव च । (५।२)

यद्यवश्यं तु विक्रेयास्तिला धान्येन तत्समाः ॥ (५।३)

इति ॥ (६।०)

याज्ञवल्क्यो ऽपि । (७।१)

धर्मार्थं विक्रयं नेयास्तिला धान्येन तत्समाः ॥ (७।२)

इति ॥ (८।०)

तिलन्यायो रसे ऽपि योजनीयः ॥ (९।०)

अत एव मनुः । (१०।१)

रसा रसैर्निमातव्या न त्वेव लवणं रसैः । (१०।२)

कृतान्नं चाकृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः ॥ (१०।३)

इति ॥ (११।०)

आपस्तम्बो ऽपि । (१२।१)

अन्नेन चान्नस्य मनुष्याणां च मनुष्यैः रसानां च रसैः गन्धानां च गन्धैर्विद्यया च विद्यानाम् ॥ (१२।२)

इति ॥ (१३।०)

रसविनिमये विशेषमाह वसिष्ठः । (१४।१)

रसा रसैर्महतो हीनतो वा विमातव्याः ॥ (१४।२)

इति ॥ (१५।०)

अन्नविनिमये विशेषमाह गौतमः । (१६।१)

समेनासमेन तु पक्वस्य ॥ (१६।२)

इति ॥ (१७।०)

ननु तिलविक्रयो ऽभ्युपगतो मनुना । (१८।१)

काममुत्पाद्य कृष्यां तु स्वयमेव कृषीवलः । (१८।२)

विक्रीणीत तिलान् शुद्धान् धर्मार्थमचिरस्थितान् ॥ (१८।३)

इति ॥ (१९।०)

अत्र केचिदाहुः तद् एतद् अविनियमाभिप्रायमिति ॥ (२०।०)

अपरे तु मन्यन्ते ऋणापाकरणाद्यावश्यकधर्मार्थे तिलविक्रयो न विरुद्धः ॥ (२१।०)

अयमेव पक्षो युक्तः ॥ (२२।०)

वसिष्ठवचनसंवादात् । (२३।१)

कामं वा स्वयं कृष्योत्पाद्य तिलान् विक्रीणीरन् ॥ (२३।२)

इति ॥ (२४।०)

विनिमयाभिप्राये तु वचनान्तरेण सह पौनरुक्त्यम् अपरिहार्यं स्यात् ॥ (२५।०)

यतो मनुनैव वचनान्तरेण तिला धान्येन तत्समा इति नियमो दर्शितः ॥ (२६।०)

यत् त्वन्यस्मिन् वचने अर्थात्तिलविक्रयनिषेधः प्रतिभाति ॥ (२७।०)

तथा हि मनुयमाभ्याम् उपदर्शितम् । (२८।१)

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद् यदन्यत् कुरुते तिलैः । (२८।२)

कृमिभूतः श्वविष्ठायां पितृभिः सह मज्जति ॥ (२८।३)

इति ॥ (२९।०)

नायं दोषः ॥ (३०।०)

आवश्यकधर्मव्यतिरिक्तविषयत्वात् ॥ (३१।०)

यो ऽयं तिलानां धान्यसमत्वेन विनिमयः यश्च तृणादिविक्रयं सेयम् एवंविधा विप्रस्य जीवनार्था वृत्तिः ॥ (३२।०)

तथा च नारदः । (३३।१)

ब्राह्मणस्य तु विक्रेयं शुष्कदारुतृणादि च ॥ (३३।२)

इति ॥ (३४।०)

इदानीं कृषावानुषङ्गिकस्य पाप्मनः प्रतीकारं वक्तुं प्रथमतस्तं पाप्मानं दर्शयति ॥ (३५।१)