वाक्पारुष्याद्यभिहितस्तथाष्टादशको गणः । (१।१)

हेयाहेयप्रकारेण नामतश्चाथ कथ्यते ॥ (१।२)

वाग्दण्डयोश्च पारुष्ये ईर्ष्यासूया च साहसम् । (२।१)

अर्थदूषणपैशुन्ये क्रोधजे क्रोध एव च ॥ (२।२)

स्त्रियोऽक्षा मदिरागीतनृत्यवाद्यवृथाटनम् । (३।१)

परोक्षनिन्दाहःस्वप्नो मृगया चेति कामजः ॥ (३।२)

अश्लीला कर्कशा चोक्तिर् वाक्पारुष्यम् इतीष्यते । (४।१)

दण्डेषु व्यवहारे च शोभते नान्यदा क्वचित् ॥ (४।२)

दण्डोऽनर्हे महोग्रश्च दण्डपारुष्यमुच्यते । (५।१)

प्रतापजननायालं संकटे नान्यदा चरेत् ॥ (५।२)

परर्द्धिष्वक्षमा चेर्ष्या सा सपत्ने प्रशस्यते । (६।१)

तदुच्छेदाय यतते तथैवोत्तेजितो यतः ॥ (६।२)

दोषारोपो गुणादौ यः सासूयेति निगद्यते । (७।१)

विदूषकादिभिः सा तु रहोगोष्ठ्यां प्रशस्यते ॥ (७।२)

क्रियमाणा तत्प्रपञ्चो नाटकादौ निरीक्ष्यताम् । (८।१)

आख्यायिकादिष्वपि च समासव्यासयोगतः ॥ (८।२)

प्राणसन्देहकृत् कार्यं कृतं साहसमुच्यते । (९।१)

तदापत्सु च शोभायै भवेद्धास्याय चान्यदा ॥ (९।२)

प्रकीर्णता चाग्रहणमपात्रे प्रतिपादनम् । (१०।१)

मूलच्छेदेन वा दानप्रतिपत्त्यर्थदूषणम् । (१०।२)

तत् प्रयत्नेन चाप्तैस्तु कारयेत् परमण्डले ॥ (१०।३)

सूचनं परदोषाणां पैशुन्यमिति गीयते । (११।१)

तच्चारमुखतः सर्वं श्रोतव्यं स्वधिया पुनः । (११।२)

निश्चित्य चारैरन्यैश्च प्रतीकारं तदाचरेत् ॥ (११।३)

दण्डादिपातने क्रौर्य्यं क्रोध इत्युच्यते बुधैः । (१२।१)

सदापकारिषु च तं विदध्यान्नेतरेषु च ॥ (१२।२)

सुलक्षणा कलाभिज्ञा दक्षा सौभाग्यसंयुता । (१३।१)

वयोविनयसम्पन्ना सा स्त्री स्त्रीत्युच्यते बुधैः ॥ (१३।२)

साधनं सा त्रिवर्गस्य गृहस्थाश्रमलक्ष्म च । (१४।१)

प्रसूत्युपस्करप्रेक्षामनःप्रह्लादनादिभिः ॥ (१४।२)

एतत् कुमारेणाप्युक्तं पुरागस्त्याय पृच्छते । (१५।१)

यत्रानुकूल्यं दम्पत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते ॥ (१५।२)

धर्म्मादर्थोऽर्थतः कामः कामः स्त्रीभ्यो न चान्यतः । (१६।१)

तेन धर्म्मद्रुमस्याहो फलं रक्ता नितम्बिनी ॥ (१६।२)

अतस्तां सर्वभावेन पुमांश्चैवानुरञ्जयेत् । (१७।१)

स्वच्छन्दाचरणं हित्वा कामसंवेदनादिषु ॥ (१७।२)

कामश्चानन्यमनसोर् दम्पत्योर् यः परस्परम् । (१८।१)

आत्मैकवेद्यो नाख्येयः स्पर्शः काम इतीरितः ॥ (१८।२)

गुणाढ्यव्यासवाल्मीकिसूक्तिमुक्तार्णवेषु च । (१९।१)

सम्भोगविप्रलम्भाभ्यां प्रपञ्चस्तस्य विस्तरः ॥ (१९।२)

क्रीडा सजीवनिर्जीवा ग्लहपूर्वाक्ष उच्यते । (२०।१)

स चार्थवृद्ध्यै कामर्द्ध्यै सुप्रयुक्तः प्रजायते ॥ (२०।२)

यत्पानात् मत्ततामेति तद्वस्तु मदिरोच्यते । (२१।१)

अचिकित्स्येष्वामयेषु तज्ज्ञैः सापि प्रशस्यते ॥ (२१।२)

गेयं यद्रक्तकण्ठस्य तालस्वरसमन्वितं । (२२।१)

लास्योपयोगि तदेति गीतज्ञास्तद्विजानते ॥ (२२।२)

यथावकाशेन च तच्चतुर्वर्गस्य साधनम् । (२३।१)

प्रत्यक्षेणार्थकामस्य सिद्धिगाने प्रदृश्यते ॥ (२३।२)

धर्म्मापवर्गयोः सिद्धिर्भरतेन यथोदिता । (२४।१)

याज्ञवल्क्येन मुनिना तथान्यैर्नारदादिभिः ॥ (२४।२)

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । (२५।१)

रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते ॥ (२५।२)

उद्धतं ताण्डवं यच्च लास्यं चाभिनयात्मकम् । (२६।१)

चारालयममायुक्तं द्विविधं नृत्यमुच्यते ॥ (२६।२)

चतुर्विधं वाद्यमुक्तं तत्ततादिप्रभेदतः । (२७।१)

प्रयोजनं गीतवच्च विज्ञेयं नृत्यवाद्ययोः ॥ (२७।२)

कार्यं विना यदुद्याननगराद्युपसर्पणम् । (२८।१)

वृथाटनं तच्छस्तं तु शरीरालस्यशान्तये ॥ (२८।२)

परोक्षनिन्दा व्यक्तार्था सातिसंधातुमिष्यते ॥ (२९।१)

सर्वर्तुषु दिवास्वप्नः सोऽपि व्यक्तार्थ एव हि । (३०।१)

बालातिसारिक्षीणेषु स चाजीर्णिषु शोभनः ॥ (३०।२)

त एते सप्तदश च मृगयाष्टादशी तथा । (३१।१)

हेयाहेयाः पुरा प्राह भीष्मो धर्मात्मजं यथा ॥ (३१।२)

व्यसनानि च सर्वाणि त्यजेथा भूरिदक्षिण । (३२।१)

न चैव न प्रयुञ्जीत संगं तु परिवर्जयेत् ॥ (३२।२)

इत्थमत्र परिचिन्त्य लाघवं गौरवं च गुणयोगतः पृथक् । (३३।१)

संगमात्रमपहाय योजयेत् रञ्जनाय जगतो यथायथम् ॥ (३३।२)

इति श्रीरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे व्यसनहेयाहेयतानिरूपणो द्वितीयः परिच्छेदः ॥ (३४।१)