श्यैनिकशास्त्रŚyainikaśāstra

Chapter 7

7 of 7 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवं विहृत्य परितः श्रान्तो विश्राममर्हति । (१।१)

evaṃ vihṛtya paritaḥ śrānto viśrāmamarhati |

1.2१.२

प्रच्छाये कमलामोदमेदुरानिलवीजिते ॥ (१।२)

pracchāye kamalāmodamedurānilavījite ||

2.1२.१

परावृत्त्य ततः सर्वे ये ऽन्ये मण्डलचारिणः । (२।१)

parāvṛttya tataḥ sarve ye 'nye maṇḍalacāriṇaḥ |

2.2२.२

तेषां प्रधानपुरुषा नायकोपार्जितं च यत् ॥ (२।२)

teṣāṃ pradhānapuruṣā nāyakopārjitaṃ ca yat ||

3.1३.१

आखेटे तदुपानीय श्येनादीनां च चेष्टितम् । (३।१)

ākheṭe tadupānīya śyenādīnāṃ ca ceṣṭitam |

3.2३.२

निवेदयेयुरखिलं विनोदाय प्रभोः पुरः ॥ (३।२)

nivedayeyurakhilaṃ vinodāya prabhoḥ puraḥ ||

4.1४.१

तद्द्वारा श्येनिकानां च तत्तन्मण्डलचारिणाम् । (४।१)

taddvārā śyenikānāṃ ca tattanmaṇḍalacāriṇām |

4.2४.२

सत्कारादि प्रभुरपि कुर्यात् प्रोत्साहवृद्धये ॥ (४।२)

satkārādi prabhurapi kuryāt protsāhavṛddhaye ||

5.1५.१

भुक्तपीतान् सुखच्छाये बद्ध्वा श्येनान् तुरंगमान् । (५।१)

bhuktapītān sukhacchāye baddhvā śyenān turaṃgamān |

5.2५.२

स्वयं विविक्ते सेवेत गात्रसंवाहनक्रियाम् ॥ (५।२)

svayaṃ vivikte seveta gātrasaṃvāhanakriyām ||

6.1६.१

वल्गुवल्गितहंसानां शृण्वन् स्वनमनुत्तमम् । (६।१)

valguvalgitahaṃsānāṃ śṛṇvan svanamanuttamam |

6.2६.२

तन्त्रीगीतादि हृदयहारि चैव नयेत् क्षणम् ॥ (६।२)

tantrīgītādi hṛdayahāri caiva nayet kṣaṇam ||

7.1७.१

ततः स्नातोऽनुलिप्तश्च मुक्तास्रग्वसनोज्ज्वलः । (७।१)

tataḥ snāto'nuliptaśca muktāsragvasanojjvalaḥ |

7.2७.२

कृताह्निकः सुकुसुमैर्यथावत्समलंकृतः ॥ (७।२)

kṛtāhnikaḥ sukusumairyathāvatsamalaṃkṛtaḥ ||

8.1८.१

शुचिहंसोदरचिनीपानकेन हतक्लमः । (८।१)

śucihaṃsodaracinīpānakena hataklamaḥ |

8.2८.२

धतस्तु प्रसन्नात्मा भिषग्भिरनुमोदितः ॥ (८।२)

dhatastu prasannātmā bhiṣagbhiranumoditaḥ ||

9.1९.१

गरुत्मतोर्मिकायुक्तो याङ्गुलीविद्भिषग्वृतः । (९।१)

garutmatormikāyukto yāṅgulīvidbhiṣagvṛtaḥ |

9.2९.२

दत्त्वाश्वेभ्यो वयोभ्यश्च परीक्षार्थं पुरैव हि ॥ (९।२)

dattvāśvebhyo vayobhyaśca parīkṣārthaṃ puraiva hi ||

10.1१०.१

तज्ज्ञैरुपाहृतान् भक्ष्यान् साधुशूल्यामिषाणि च । (१०।१)

tajjñairupāhṛtān bhakṣyān sādhuśūlyāmiṣāṇi ca |

10.2१०.२

कुन्दप्रभाणि भक्तानि भक्षयेदनुयायिभिः ॥ (१०।२)

kundaprabhāṇi bhaktāni bhakṣayedanuyāyibhiḥ ||

11.1११.१

ताम्बूलाद्युपयुज्याथ शान्ततेजसि भास्वति । (११।१)

tāmbūlādyupayujyātha śāntatejasi bhāsvati |

11.2११.२

स्वावासाय समागच्छेत् कथाः कुर्वन् पृथग्विधाः ॥ (११।२)

svāvāsāya samāgacchet kathāḥ kurvan pṛthagvidhāḥ ||

12.1१२.१

कुह्याम् उपकथं क्रौञ्चो धूत्या लावो ऽतिगर्ववान् । (१२।१)

kuhyām upakathaṃ krauñco dhūtyā lāvo 'tigarvavān |

12.2१२.२

नैकधा वाजिना सोऽयं तृणबर्हिर्यथा हतः ॥ (१२।२)

naikadhā vājinā so'yaṃ tṛṇabarhiryathā hataḥ ||

13.1१३.१

शिकारेणामुना ब्रूमः कथं तित्तिरिनिग्रहः । (१३।१)

śikāreṇāmunā brūmaḥ kathaṃ tittirinigrahaḥ |

13.2१३.२

श्येनिकेनामुना मोकः सोल्लासस्फूर्जितस्ततः ॥ (१३।२)

śyenikenāmunā mokaḥ sollāsasphūrjitastataḥ ||

14.1१४.१

तथाधमेनामुना तु तिर्यक् क्षिप्तो न चोत्थितः । (१४।१)

tathādhamenāmunā tu tiryak kṣipto na cotthitaḥ |

14.2१४.२

एतस्य पत्री न तथा विरोधमुपपद्यते ॥ (१४।२)

etasya patrī na tathā virodhamupapadyate ||

21.1२१.१

वर्जयेत् सर्वमांसानि धर्मो ह्यत्र विधीयते । (२१।१)

varjayet sarvamāṃsāni dharmo hyatra vidhīyate |

21.2२१.२

मांसं तु [॥। औ३ लेत्तेरौस्झ्झ्] सर्वराजभिः ॥ (२१।२)

māṃsaṃ tu sarvarājabhiḥ ||

22.1२२.१

सर्वभूतात्मभूतैस्तैः [॥। औ२ लेत्तेरौस्झ्झ्] परावरैः । (२२।१)

sarvabhūtātmabhūtaistaiḥ parāvaraiḥ |

22.2२२.२

नाभागेनाम्बरीषेण रामेण च महात्मना ॥ (२२।२)

nābhāgenāmbarīṣeṇa rāmeṇa ca mahātmanā ||

23.1२३.१

ऐलेन पृथुना चैव वीरसेनेन चैव हि । (२३।१)

ailena pṛthunā caiva vīrasenena caiva hi |

23.2२३.२

हर्यश्वेन च राजेन्द्र भूपेन भरतेन च ॥ (२३।२)

haryaśvena ca rājendra bhūpena bharatena ca ||

24.1२४.१

एतैश्चान्यैश्च राजेन्द्र पुरा मांसं न भक्षितम् । (२४।१)

etaiścānyaiśca rājendra purā māṃsaṃ na bhakṣitam |

24.2२४.२

शारदे कौमुदपक्षे ततस्ते स्वर्गमाप्नुवन् ॥ (२४।२)

śārade kaumudapakṣe tataste svargamāpnuvan ||

25.1२५.१

ब्रह्मलोके च तिष्ठन्ति कल्पमानाः स्त्रिया वृताः । (२५।१)

brahmaloke ca tiṣṭhanti kalpamānāḥ striyā vṛtāḥ |

25.2२५.२

यथा तत्रैव विहिता मृगयान्यत्र कौमुदात् ॥ (२५।२)

yathā tatraiva vihitā mṛgayānyatra kaumudāt ||

26.1२६.१

अनिषिद्धात् त्वन्यदा सा तत्रैव परिवर्जयेत् । (२६।१)

aniṣiddhāt tvanyadā sā tatraiva parivarjayet |

26.2२६.२

प्रजानां हितकामेन ह्यगस्त्येन महात्मना ॥ (२६।२)

prajānāṃ hitakāmena hyagastyena mahātmanā ||

27.1२७.१

आरण्याः सर्वदैवत्याः प्रोक्षिताः तामसा मृगाः ॥ (२७।१)

āraṇyāḥ sarvadaivatyāḥ prokṣitāḥ tāmasā mṛgāḥ ||

28.1२८.१

युक्त्या शरदि सेवेत यथाच्छन्दं हिमागमे । (२८।१)

yuktyā śaradi seveta yathācchandaṃ himāgame |

28.2२८.२

वसन्ते तु प्रकर्षेण बलारोग्यमभीप्सुभिः ॥ (२८।२)

vasante tu prakarṣeṇa balārogyamabhīpsubhiḥ ||

29.1२९.१

धनुर्वेदाभ्यासः समविधिरनूनश्च लघुता गतेर्गात्रोत्साहः तुरगविहृतौ चातिपटुता । (२९।१)

dhanurvedābhyāsaḥ samavidhiranūnaśca laghutā gatergātrotsāhaḥ turagavihṛtau cātipaṭutā |

29.2२९.२

तथा नीतेर्योगे रसपरिचयश्चाप्यनुपमो मृगव्यायां क्षात्रो गुणसमुदयो ऽभ्यस्यत इव ॥ (२९।२)

tathā nīteryoge rasaparicayaścāpyanupamo mṛgavyāyāṃ kṣātro guṇasamudayo 'bhyasyata iva ||

30.1३०.१

इति श्रीरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे मृगयानन्तरेतिकर्तव्यता परिच्छेदः सप्तमः ॥ (३०।१)

iti śrīrudradevaviracite śyainike śāstre mṛgayānantaretikartavyatā paricchedaḥ saptamaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Śyainikaśāstra, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit