अथैवमगदाद्यैश्च पूर्वोक्तैर् बृंहणीयकैः । (१।१)

हृष्टान् पुष्टान् समालक्ष्य नूतनच्छदशोभितान् ॥ (१।२)

नीलेन्द्रमणिसंकाशपक्षतिभ्यां विराजितान् । (२।१)

मुक्ताजालैरिवोरुस्थपक्षराजिभिरञ्जितान् ॥ (२।२)

निर्मुक्तोरगसंकाशान् पट्टपाशोपयोजितान् । (३।१)

ग्रीविकारत्नपदिकामञ्जरीपिञ्जरीकृतान् ॥ (३।२)

किङ्किणीरावमुखरान् कृत्वा तु सुदिने पुनः । (४।१)

पूर्वोक्तविधिना रक्तान् विधायाह्वाययेत् पुनः ॥ (४।२)

पूर्वसंस्कारबोधाय रज्जुयन्त्रितपत्रिषु । (५।१)

परिपातं शिक्षयीत पक्षरक्षाविशारदः ॥ (५।२)

ये श्येना नीडनिलया लब्धाः प्राग्बन्धपोषिताः । (६।१)

तान् अनभ्यस्तसंस्कारान् पतत्रिपरिपातने ॥ (६।२)

बहुधा शिक्षयेत् प्राज्ञः पाटवक्रमवर्धनैः । (७।१)

सुशिष्या इव ते श्येनाः शिक्षां गृह्णन्ति सत्वरम् ॥ (७।२)

सम्यक् सुशिक्षितानां तु श्येनानां मरुतामिव । (८।१)

नाकार्यं विद्यते किंचित् नासाध्यं योग्यवस्तुषु ॥ (८।२)

संधारयेयुस्तान् हस्तैर्युवानो मृष्टकुण्डलाः । (९।१)

सुवेशाश्चारुवसनाः शिक्षिता बहुधान्वहम् ॥ (९।२)

शिक्षावैशद्यमालक्ष्य तदैषां स्वयमीश्वरः । (१०।१)

द्रष्टुं विनोदं निर्गच्छेत् आखेटोदितवासरे ॥ (१०।२)

यामिन्याः प्रथमादेव यामादुदयशालिभिः । (११।१)

प्रातरेव शरन्मेघैर्यायाद्रुद्धे दिवाकरे ॥ (११।२)

दूरसंचारितानेकसेनो रुद्धान्यसंचरः । (१२।१)

स्वयं विरलविख्यातवीराप्तप्रायसंवृतः ॥ (१२।२)

कविकारज्जुविन्यस्तसमस्तगतिपाटवैः । (१३।१)

सुरजध्वानविन्यासचरणन्यासशालिभिः ॥ (१३।२)

वाह्यमानः स्वयं स्वश्वैः श्येनवाहैश्च संयुतः । (१४।१)

प्रच्छाये भूधरेन्द्राणां यथाकालम् अतन्द्रितः ॥ (१४।२)

अथवा यामशेषे तु वासरे मृगयामियात् । (१५।१)

शरत्काले पृष्ठतोऽर्कं कृत्वा दूरे तु नो हितम् ॥ (१५।२)

उपत्यकायां मृगयां यद्युपेयास्तदाभितः । (१६।१)

प्रचारयेत् पदातींश्च गिरिद्रोण्यन्तरादिषु ॥ (१६।२)

तत्रस्थास्ते च पश्येरन् पक्षिणामपि सर्वतः । (१७।१)

उड्डीयान्यत्र पतनं निलीयानन्तराः स्थलीः ॥ (१७।२)

समायां भुवि विस्तारो मार्गणे सादिनां भवेत् । (१८।१)

विषमायां तु पत्तीनां गिरिकूटे शुनां पुनः ॥ (१८।२)

मध्ये श्येनधरो नेता पार्श्वयोर्द्वौ च सैनिकौ । (१९।१)

एकविंशत्यश्ववारैर् मण्डलं परिकीर्तितम् ॥ (१९।२)

नेतृदत्तेक्षणः सव्यो व्याममात्रावकाशतः । (२०।१)

पार्श्वयोः समभागेन मण्डलस्थश्चरेज्जनः ॥ (२०।२)

आ पूर्वाद् ऐश्वरीम् आशाम् अधिमोक्तुम् अथार्हति । (२१।१)

श्यैनिको येन नो लक्ष्यकृतोद्वेगो भवेद्द्वयोः ॥ (२१।२)

श्येना यस्याथ बहवस्तथैव हयसादिनः । (२२।१)

संचारयेत् स परितो मण्डलानि पृथक् पृथक् ॥ (२२।२)

ईशमण्डलमध्यस्थः सैनिको हि विनाज्ञया । (२३।१)

मोक्तुं नार्हति नेदिष्ठे लक्ष्ये ऽप्यस्खलितस्थितिः ॥ (२३।२)

मण्डले बहरी त्वेका कुह्यप्येका त्रिवाजिका । (२४।१)

वासाद्याः पञ्चषाः शस्ताः क्रमो मोके पुरोदितः ॥ (२४।२)

क्रोशार्द्धाद्धारयेत् स्वीयान् मण्डलान्मण्डलं पृथक् । (२५।१)

यथा भवेन्न कुह्यादेर्वासादेर्मिश्रणाद्भयम् ॥ (२५।२)

वन्यानां तु शशादीनां त्रासनाय पुरैव हि । (२६।१)

विकोषाश्चासयः कार्या धार्या वा शक्तयोऽभितः ॥ (२६।२)

बहवः पत्रिणो धार्या विनीतैः कालवेदिभिः । (२७।१)

श्यैनिकस्य प्रभवतः परितः परिचारकैः ॥ (२७।२)

मार्गणे मन्दसञ्चारो मण्डलस्य सदेष्यते । (२८।१)

निपातानन्तरान्वेषे सुतरां मन्द इष्यते ॥ (२८।२)

सादिनामग्रगा ये च वेत्रिणस्तेऽपि धूतिकाः । (२९।१)

टोनादीन् मुष्टिमोकेन क्षिपेरन् वर्त्तिकादिषु ॥ (२९।२)

शैघ्र्याद् अलक्ष्ययातयस् तेऽपि तिर्यङ्निपातिषु । (३०।१)

चीचीकुचीरवोन्नेयग्रहणाद् रसपुष्टिदा ॥ (३०।२)

तद्रसाक्षिप्तहृदयस्तानेव यदि चेश्वरः । (३१।१)

प्रक्रीडयेत्तदा तज्ज्ञैर्भाव्यं वेत्रिभिरादरात् ॥ (३१।२)

वेत्रप्रहारानभितः कुर्वद्भिर्मन्दचारिणः । (३२।१)

उत्थापयेयुर्लावादीन् ढोकयेयुश्च तद्गतीः ॥ (३२।२)

यत्रैकवारं पतितः पक्षी कुर्यान्न चोत्प्लुतिम् । (३३।१)

सरज्जुना शुना तत्र मार्गयित्वा विसर्जयेत् ॥ (३३।२)

सावधानेन देवेन भाव्यमुत्पतते ह्यसौ । (३४।१)

इत्यादि मधुरालापैर्बोधयेयुस्तथेश्वरम् ॥ (३४।२)

कुह्या मोकः सारसेऽथ क्रौञ्चे रौद्ररसावहः । (३५।१)

सपक्षयोः पर्वतयोरिव यत्रानुधावनम् ॥ (३५।२)

निपत्य नखराक्षेपक्रूरक्रेङ्कारकूजितम् । (३६।१)

परावृत्त्योग्रचञ्च्वा च प्रहारो रौद्रसंगरः ॥ (३६।२)

अतिदूरगतानां तु कङ्कदात्यूहपक्षिणाम् । (३७।१)

लक्ष्ये मोको बहर्या हि जनयत्यद्भुतं रसम् ॥ (३७।२)

यत्र वेगानिलस्वानभीषिताः खात्पतन्ति च । (३८।१)

छिन्नपक्षनगाकाराः खगास्तस्मात् किमद्भुतम् ॥ (३८।२)

हारिणं शिशुमादाय सान्त्राण्यङ्गानि भक्षयन् । (३९।१)

अनिवार्यो हि बीभत्सं चरखो जनयत्यलम् ॥ (३९।२)

टोनादीनां पक्षवेगात् निलीनाः केचुकादयः । (४०।१)

निरुद्यमाः कुञ्जमध्ये दर्शयन्ति भयानकम् ॥ (४०।२)

अतिलीनो भरद्वाजः पुनरुच्चावचं बहु । (४१।१)

प्रलपंल्लक्ष्यतामेष्यन् स्वैरं हासरसायते ॥ (४१।२)

भयार्तेषु प्रलीनेषु वाचा लक्ष्येषु तेष्वथ । (४२।१)

गुलिकास्त्रप्रयोगो हि कर्तव्यः कौतुकार्थिना ॥ (४२।२)

दूराल्लक्ष्येषु निपतन् स्थाने ग्रहणमाचरन् । (४३।१)

परासुकरणे दक्षो वाजी वीररसायते ॥ (४३।२)

ऊर्द्ध्वाक्रान्तिः समाक्रान्तिर्नीचाक्रान्तिरिति त्रिधा । (४४।१)

वरजग्रहणे प्रोक्ता वाजानां रसभूमयः ॥ (४४।२)

छायाकारः निलीयाधो हठाल्लक्ष्ये तथोर्द्ध्वगे । (४५।१)

उत्प्लुत्य शरवत्पातमूर्द्ध्वाक्रान्ती रसावहा ॥ (४५।२)

सममेवानुसरणात् लक्ष्यालक्ष्येण वा पुनः । (४६।१)

दण्डवत् पतनं लक्ष्ये समाक्रान्तिः समा मता ॥ (४६।२)

नीचानुसारिणि भयादुपरिष्टाच्च वज्रवत् । (४७।१)

संरम्भात् पतनं लक्ष्ये नीचाक्रान्तिः सुदुष्करा ॥ (४७।२)

एवं लक्ष्यानुसरणात् बहुशः परिधावनात् । (४८।१)

अतिविश्रम्भणात् वाजा गताः श्रैष्ठ्यं पतत्रिषु ॥ (४८।२)

उत्प्लुत्योत्प्लुत्य पतनैः परिगृह्यावपातनैः । (४९।१)

मल्ला इव विदग्धानां हरन्ति प्रसभं मनः ॥ (४९।२)

द्वन्द्वसंचारिणाम् एकनिग्रहे ऽन्यस्य कूजितम् । (५०।१)

यत्राभितस्तत्र रसः करुणस्तरुणायते ॥ (५०।२)

शृङ्गारः पुष्कलस्तत्र दृश्यते नायके द्विधा । (५१।१)

लक्ष्यप्राप्तौ भोगरूपस्तदप्राप्तौ तथेतरः ॥ (५१।२)

यथावकाशरोमाञ्चहर्षाश्रुस्तम्भगद्गदैः । (५२।१)

चिन्ताप्रलापवैवर्ण्यभावैः सत्त्वं व्यनक्ति च ॥ (५२।२)

स्त्रीसम्भोगादपि रसो मृगव्यायां विशिष्यते । (५३।१)

येन त्रस्यत्कुरङ्गाक्ष्याः पतिं सा वशयत्यलम् ॥ (५३।२)

कण्ठलग्नां प्रियां हित्वा हैमनीषु निशास्वपि । (५४।१)

नाभिसारं नराः कुर्युर्यदि नेष्टा च सा भवेत् ॥ (५४।२)

अथ वासादिमोकोऽपि श्रितापश्रितकादिभिः । (५५।१)

रभसा विहिताश्लेषः शृङ्गारम् अनुसजति ॥ (५५।२)

तनूरुहाणि ग्रहणे खात्पतन्ति पतत्रिणाम् । (५६।१)

जनयन्ति प्रसन्नेन्द्रमुक्तपुष्पोत्करभ्रमम् ॥ (५६।२)

ये विमुक्ता निजे लक्ष्ये दूरे दूरे स्खलन्ति न । (५७।१)

ते साधुवादपात्राणि शिकारा नेतरे पुनः ॥ (५७।२)

शीघ्रता प्रतिसन्धानं शिकाराणां द्विशस्त्रिशः । (५८।१)

ग्रहणे तित्तिरादीनां तत् केन प्रतिदिश्यताम् ॥ (५८।२)

जालपादेष्वपि तथा सरसीषु सरःसु च । (५९।१)

पूर्वचारैरनुगतः कुह्यादीन् परिमोचयेत् ॥ (५९।२)

तत्र सम्भूय मोक्षोऽपि विश्रम्भं ये गता मिथः । (६०।१)

तेषां प्रशस्यते दिक्षु कवीनां विप्लवाय तु ॥ (६०।२)

दुन्दुभ्यास्ताडनं कार्यं वारित्यागाय पत्रिणाम् । (६१।१)

यथा सुखेन गृह्णीयुः श्येनाः स्वस्थानविच्युतान् ॥ (६१।२)

ये नाट्यबन्धकुशलैर्विततप्रपञ्चैः संदर्शिताः किल रसाः समयं विभज्य । (६२।१)

एकत्र ते समकमेव रसा अनूना दृश्यन्त एव कृतिभिर्मृगयाविहारे ॥ (६२।२)

इति श्रीरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे श्येनपातेति कर्तव्यता परिच्छेदः षष्ठः ॥ (६३।१)