तोडलतन्त्रToḍalatantra

ToḍalT, 2

2 of 10 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीशिव उवाच । (१।१)

śrīśiva uvāca

1.2१.२

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि योगसारं समासतः । (१।२)

śṛṇu devi pravakṣyāmi yogasāraṃ samāsataḥ |

1.3१.३

ऊर्ध्वमूलम् अधःशाखं वृक्षाकारं कलेवरम् ॥ (१।३)

ūrdhvamūlam adhaḥśākhaṃ vṛkṣākāraṃ kalevaram ||

2.1२.१

ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि तानि सन्ति कलेवरे । (२।१)

brahmāṇḍe yāni tīrthāni tāni santi kalevare |

2.2२.२

बृहद्ब्रह्माण्डं यद्रूपं तद्रूपं क्षुद्ररूपकम् ॥ (२।२)

bṛhadbrahmāṇḍaṃ yadrūpaṃ tadrūpaṃ kṣudrarūpakam ||

3.1३.१

ब्रह्माण्डे वर्तते तीर्थं सार्धकोटित्रयात्मकम् । (३।१)

brahmāṇḍe vartate tīrthaṃ sārdhakoṭitrayātmakam |

3.2३.२

द्विसप्ततिसहस्राणि प्रकाशं वीरवन्दिते ॥ (३।२)

dvisaptatisahasrāṇi prakāśaṃ vīravandite ||

4.1४.१

चतुर्दशं तु तन्मध्ये तन्मध्ये त्रितयं शुभम् । (४।१)

caturdaśaṃ tu tanmadhye tanmadhye tritayaṃ śubham |

4.2४.२

तन्मध्ये परमेशानि महाधीरा च मुक्तिदा ॥ (४।२)

tanmadhye parameśāni mahādhīrā ca muktidā ||

5.1५.१

वासुकी या महामाया भुजगाकाररूपिणी । (५।१)

vāsukī yā mahāmāyā bhujagākārarūpiṇī |

5.2५.२

सार्धत्रिवलयाकारा पातालतलवासिनी ॥ (५।२)

sārdhatrivalayākārā pātālatalavāsinī ||

6.1६.१

सप्तस्वर्गं परेशानि क्रमेण शृणु सादरम् । (६।१)

saptasvargaṃ pareśāni krameṇa śṛṇu sādaram |

6.2६.२

भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं महसं तथा ॥ (६।२)

bhūrlokaṃ ca bhuvarlokaṃ svarlokaṃ mahasaṃ tathā ||

7.1७.१

जनलोकं तपश्चैव सत्यलोकं वरानने । (७।१)

janalokaṃ tapaścaiva satyalokaṃ varānane |

7.2७.२

सप्तस्वर्गमिदं भद्रे पातालं शृणु यत्नतः ॥ (७।२)

saptasvargamidaṃ bhadre pātālaṃ śṛṇu yatnataḥ ||

8.1८.१

अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम् । (८।१)

atalaṃ vitalaṃ caiva sutalaṃ ca talātalam |

8.2८.२

महातलं च पातालं रसातलमतः परम् ॥ (८।२)

mahātalaṃ ca pātālaṃ rasātalamataḥ param ||

9.1९.१

रसातलाच्च सत्यान्तं महाधीरा प्रतिष्ठिता । (९।१)

rasātalācca satyāntaṃ mahādhīrā pratiṣṭhitā |

9.2९.२

मेरुमध्यस्थिता नाडी महाधीरा च मुक्तिदा ॥ (९।२)

merumadhyasthitā nāḍī mahādhīrā ca muktidā ||

10.1१०.१

सत्यलोके महाविष्णुं शिवं ब्रह्माण्डसंज्ञकम् । (१०।१)

satyaloke mahāviṣṇuṃ śivaṃ brahmāṇḍasaṃjñakam |

10.2१०.२

तस्य संदर्शनार्थाय वासुकी व्याकुला सदा ॥ (१०।२)

tasya saṃdarśanārthāya vāsukī vyākulā sadā ||

11.1११.१

स्वर्गषट्कं भेदयित्वा उत्थिता वासुकी यदा । (११।१)

svargaṣaṭkaṃ bhedayitvā utthitā vāsukī yadā |

11.2११.२

सर्वाः समुद्रगामिन्य ऊर्ध्वस्रोता भवन्ति हि ॥ (११।२)

sarvāḥ samudragāminya ūrdhvasrotā bhavanti hi ||

12.1१२.१

एवं क्रमेण देवेशि शरीरे नाडयः स्थिताः । (१२।१)

evaṃ krameṇa deveśi śarīre nāḍayaḥ sthitāḥ |

12.2१२.२

इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा मध्यवर्तिनी ॥ (१२।२)

iḍā ca piṅgalā caiva suṣumṇā madhyavartinī ||

13.1१३.१

नाडीद्वयेन देवेशि समीरं पूरयेद् यदि । (१३।१)

nāḍīdvayena deveśi samīraṃ pūrayed yadi |

13.2१३.२

ततस्तु प्राणमन्त्रेण कुण्डली च क्रमं चरेत् ॥ (१३।२)

tatastu prāṇamantreṇa kuṇḍalī ca kramaṃ caret ||

14.1१४.१

सहस्रारे महापद्मे नित्ये चाव्ययपङ्कजे । (१४।१)

sahasrāre mahāpadme nitye cāvyayapaṅkaje |

14.2१४.२

त्रासयुक्ता कुण्डलिनी प्रविशेन्नित्यमन्दिरम् ॥ (१४।२)

trāsayuktā kuṇḍalinī praviśennityamandiram ||

15.1१५.१

सर्वाः पातालगामिन्य ऊर्ध्वस्रोता भवन्ति हि । (१५।१)

sarvāḥ pātālagāminya ūrdhvasrotā bhavanti hi |

15.2१५.२

एतस्मिन् समये देवि वर्णमालां विचिन्तयेत् ॥ (१५।२)

etasmin samaye devi varṇamālāṃ vicintayet ||

16.1१६.१

अष्टोत्तरशतं मूलमन्त्रं ज्ञानेन संजपेत् । (१६।१)

aṣṭottaraśataṃ mūlamantraṃ jñānena saṃjapet |

16.2१६.२

आनयेत्तेन मार्गेण मूलाधारे पुनः सुधीः ॥ (१६।२)

ānayettena mārgeṇa mūlādhāre punaḥ sudhīḥ ||

17.1१७.१

षट्चक्रदेवतास्तत्र संतर्प्यामृतधारया । (१७।१)

ṣaṭcakradevatāstatra saṃtarpyāmṛtadhārayā |

17.2१७.२

अथान्यत् सम्प्रवक्ष्यामि योनिमुद्रासनं प्रिये ॥ (१७।२)

athānyat sampravakṣyāmi yonimudrāsanaṃ priye ||

18.1१८.१

उपविश्यासने मन्त्री प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः । (१८।१)

upaviśyāsane mantrī prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ |

18.2१८.२

जानुद्वयं कराभ्यां च प्रकुर्याद् दृढबन्धनम् ॥ (१८।२)

jānudvayaṃ karābhyāṃ ca prakuryād dṛḍhabandhanam ||

19.1१९.१

ऋजुकायेन देवेशि आजानु नासिकां नयेत् । (१९।१)

ṛjukāyena deveśi ājānu nāsikāṃ nayet |

19.2१९.२

प्राणमन्त्रेण देवेशि समीरं बहुयत्नतः ॥ (१९।२)

prāṇamantreṇa deveśi samīraṃ bahuyatnataḥ ||

20.1२०.१

पूरयेत् परमेशानि किंचिद् वायुं न रेचयेत् । (२०।१)

pūrayet parameśāni kiṃcid vāyuṃ na recayet |

20.2२०.२

ऋजुकायं परेशानि विपरीतं प्रयत्नतः ॥ (२०।२)

ṛjukāyaṃ pareśāni viparītaṃ prayatnataḥ ||

21.1२१.१

पूर्वोक्तेनैव विधिना अष्टोत्तरशतं जपेत् । (२१।१)

pūrvoktenaiva vidhinā aṣṭottaraśataṃ japet |

21.2२१.२

षट्चक्रदेवतास्तत्र संतर्प्यामृतधारया ॥ (२१।२)

ṣaṭcakradevatāstatra saṃtarpyāmṛtadhārayā ||

22.1२२.१

आनयेत्तेन मार्गेण मूलाधारे वरानने । (२२।१)

ānayettena mārgeṇa mūlādhāre varānane |

22.2२२.२

अशेषरोगशमनं योनिमुद्रासनं प्रिये ॥ (२२।२)

aśeṣarogaśamanaṃ yonimudrāsanaṃ priye ||

23.1२३.१

बहु किं कथ्यते देवि महाव्याधिविनाशनम् । (२३।१)

bahu kiṃ kathyate devi mahāvyādhivināśanam |

23.2२३.२

बहु किं कथ्यते देवि मन्त्रचैतन्यकारणम् ॥ (२३।२)

bahu kiṃ kathyate devi mantracaitanyakāraṇam ||

24.1२४.१

आत्मसाक्षात्करी मुद्रा महामोक्षप्रदायिनी । (२४।१)

ātmasākṣātkarī mudrā mahāmokṣapradāyinī |

24.2२४.२

शतवक्त्रं यदि भवेत् तदा वक्तुं न शक्यते ॥ (२४।२)

śatavaktraṃ yadi bhavet tadā vaktuṃ na śakyate ||

25.1२५.१

पञ्चवक्त्रेण देवेशि किं मया कथ्यतेऽधुना । (२५।१)

pañcavaktreṇa deveśi kiṃ mayā kathyate'dhunā |

25.2२५.२

कुष्ठरोगविशिष्टोऽपि स भवेत् कामरूपकः ॥ (२५।२)

kuṣṭharogaviśiṣṭo'pi sa bhavet kāmarūpakaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ToḍalT, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit