सात्वततन्त्रSātvatatantra

SātT, 7

7 of 9 · 123 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीशिव उवाच । (१।१)

śrīśiva uvāca

1.2१.२

शृण्वन्ति प्रत्यहं ये वै विष्णोर् नामसहस्रकम् । (१।२)

śṛṇvanti pratyahaṃ ye vai viṣṇor nāmasahasrakam |

1.3१.३

कीर्तयन्त्य् अथवा विप्र संस्मरन्त्य् आदरेण वा ॥ (१।३)

kīrtayanty athavā vipra saṃsmaranty ādareṇa vā ||

2.1२.१

वा शतं वा विंशतिं वापि दश वा पञ्च वा द्विज । (२।१)

vā śataṃ vā viṃśatiṃ vāpi daśa vā pañca vā dvija |

2.2२.२

एकं वा कामतो भक्त्या विष्णुपादाम्बुजाश्रयाः ॥ (२।२)

ekaṃ vā kāmato bhaktyā viṣṇupādāmbujāśrayāḥ ||

3.1३.१

तेषां फलस्य पुण्यानां नान्तं पश्यामि नारद । (३।१)

teṣāṃ phalasya puṇyānāṃ nāntaṃ paśyāmi nārada |

3.2३.२

यतस् तैर् भगवान् एव परानन्दो वशीकृतः ॥ (३।२)

yatas tair bhagavān eva parānando vaśīkṛtaḥ ||

4.1४.१

यतो नामैव परमं तीर्थं क्षेत्रं च पुण्यदम् । (४।१)

yato nāmaiva paramaṃ tīrthaṃ kṣetraṃ ca puṇyadam |

4.2४.२

नामैव परमं दैवं नामैव परमं तपः ॥ (४।२)

nāmaiva paramaṃ daivaṃ nāmaiva paramaṃ tapaḥ ||

5.1५.१

नामैव परमं दानं नामैव परमा क्रिया । (५।१)

nāmaiva paramaṃ dānaṃ nāmaiva paramā kriyā |

5.2५.२

नामैव परमो धर्मो नामैवार्थः प्रकीर्तितः ॥ (५।२)

nāmaiva paramo dharmo nāmaivārthaḥ prakīrtitaḥ ||

6.1६.१

नामैव कामो भक्तानां मोक्षो ऽपि नाम केवलम् । (६।१)

nāmaiva kāmo bhaktānāṃ mokṣo 'pi nāma kevalam |

6.2६.२

एषां च साधनं नाम कामिनां द्विजसत्तम ॥ (६।२)

eṣāṃ ca sādhanaṃ nāma kāmināṃ dvijasattama ||

7.1७.१

नामैव परमा भक्तिर् नामैव परमा गतिः । (७।१)

nāmaiva paramā bhaktir nāmaiva paramā gatiḥ |

7.2७.२

नामैव परमं जाप्यं नामैव प्रार्थनं परम् ॥ (७।२)

nāmaiva paramaṃ jāpyaṃ nāmaiva prārthanaṃ param ||

8.1८.१

निष्कामानां धनं नाम मुक्तिभुक्तिसुखार्थवत् । (८।१)

niṣkāmānāṃ dhanaṃ nāma muktibhuktisukhārthavat |

8.2८.२

नाम स्यात् परमं सौख्यं नामैव वैराग्यकारणम् ॥ (८।२)

nāma syāt paramaṃ saukhyaṃ nāmaiva vairāgyakāraṇam ||

9.1९.१

सत्त्वशुद्धिकरं नाम नाम ज्ञानप्रदं स्मृतम् । (९।१)

sattvaśuddhikaraṃ nāma nāma jñānapradaṃ smṛtam |

9.2९.२

मुमुक्षूणां मुक्तिपदं कामिनां सर्वकामदम् ॥ (९।२)

mumukṣūṇāṃ muktipadaṃ kāmināṃ sarvakāmadam ||

10.1१०.१

वैष्णवानां फलं नाम तस्मान् नाम सदा स्मरेत् । (१०।१)

vaiṣṇavānāṃ phalaṃ nāma tasmān nāma sadā smaret |

10.2१०.२

संकेतितात् पारिहास्याद्धेलनाज्वरतापतः ॥ (१०।२)

saṃketitāt pārihāsyāddhelanājvaratāpataḥ ||

11.1११.१

कीर्तितं भगवन्नाम सर्वपापहरं स्मृतम् । (११।१)

kīrtitaṃ bhagavannāma sarvapāpaharaṃ smṛtam |

11.2११.२

यावती पापनिर्हारे शक्तिर् नाम्नि हरेः स्थिता ॥ (११।२)

yāvatī pāpanirhāre śaktir nāmni hareḥ sthitā ||

12.1१२.१

तावत् पापिजनः पापं कर्तुं शक्नोति नैव हि । (१२।१)

tāvat pāpijanaḥ pāpaṃ kartuṃ śaknoti naiva hi |

12.2१२.२

ज्ञानाज्ञानाद्धरेर् नामकीर्तनात् पुरुषस्य हि ॥ (१२।२)

jñānājñānāddharer nāmakīrtanāt puruṣasya hi ||

13.1१३.१

पापराशिं दहत्य् आशु यथा तूलं विभावसुः । (१३।१)

pāparāśiṃ dahaty āśu yathā tūlaṃ vibhāvasuḥ |

13.2१३.२

संकीर्तितं हरेर् नाम श्रद्धया पुरुषेण वै ॥ (१३।२)

saṃkīrtitaṃ harer nāma śraddhayā puruṣeṇa vai ||

14.1१४.१

तस्य सत्यफलं धत्ते क्रमशो द्विजसत्तमः । (१४।१)

tasya satyaphalaṃ dhatte kramaśo dvijasattamaḥ |

14.2१४.२

पापनाशं महापुण्यं वैराग्यं च चतुर्विधम् ॥ (१४।२)

pāpanāśaṃ mahāpuṇyaṃ vairāgyaṃ ca caturvidham ||

15.1१५.१

गुरुसेवाम् आत्मबोधं भ्रान्तिनाशम् अनन्तरम् । (१५।१)

gurusevām ātmabodhaṃ bhrāntināśam anantaram |

15.2१५.२

सम्पूर्णानन्दबोधं च ततस् तस्मिन् लभेत् स्थिरम् ॥ (१५।२)

sampūrṇānandabodhaṃ ca tatas tasmin labhet sthiram ||

16.1१६.१

श्रीनारद उवाच । (१६।१)

śrīnārada uvāca

16.2१६.२

चतुर्विधं त्वया प्रोक्तं वैराग्यं सुरसत्तम । (१६।२)

caturvidhaṃ tvayā proktaṃ vairāgyaṃ surasattama |

16.3१६.३

एतद् वर्णय लोकस्य हिताय ज्ञानकारणम् ॥ (१६।३)

etad varṇaya lokasya hitāya jñānakāraṇam ||

17.1१७.१

श्रीशिव उवाच । (१७।१)

śrīśiva uvāca

17.2१७.२

असङ्गरहितो भोगः क्रियते पुरुषेण यत् । (१७।२)

asaṅgarahito bhogaḥ kriyate puruṣeṇa yat |

17.3१७.३

विषयाणां द्विजश्रेष्ठ तद् अमानः प्रकीर्तितः ॥ (१७।३)

viṣayāṇāṃ dvijaśreṣṭha tad amānaḥ prakīrtitaḥ ||

18.1१८.१

भोग्ये स्वादुविहीने ऽपि क्रियते वृत्तिर् आत्मनः । (१८।१)

bhogye svāduvihīne 'pi kriyate vṛttir ātmanaḥ |

18.2१८.२

द्वितीयो व्यतिरेकाख्यस् तद् विजानीहि सत्तम ॥ (१८।२)

dvitīyo vyatirekākhyas tad vijānīhi sattama ||

19.1१९.१

मनसः प्रीतिराहित्ये इन्द्रियैर् एवं भुज्यते । (१९।१)

manasaḥ prītirāhitye indriyair evaṃ bhujyate |

19.2१९.२

भोगस् तृतीयः पुरुषैर् इन्द्रियाख्यः प्रकीर्तितः ॥ (१९।२)

bhogas tṛtīyaḥ puruṣair indriyākhyaḥ prakīrtitaḥ ||

20.1२०.१

मनसश् चेन्द्रियाणां च रागराहित्यम् उत्तमम् । (२०।१)

manasaś cendriyāṇāṃ ca rāgarāhityam uttamam |

20.2२०.२

विषयाहरणं विप्र चतुर्थः परिकीर्तितः ॥ (२०।२)

viṣayāharaṇaṃ vipra caturthaḥ parikīrtitaḥ ||

21.1२१.१

एष नाम परश् चाशु जायते द्विजसत्तम । (२१।१)

eṣa nāma paraś cāśu jāyate dvijasattama |

21.2२१.२

ज्ञानं च परमं शुद्धं ब्रह्मानन्दप्रदायकम् ॥ (२१।२)

jñānaṃ ca paramaṃ śuddhaṃ brahmānandapradāyakam ||

22.1२२.१

तीर्थैर् दानैस् तपोभिश् च होमैर् जात्यैर् व्रतमखैः । (२२।१)

tīrthair dānais tapobhiś ca homair jātyair vratamakhaiḥ |

22.2२२.२

योगैश् च विविधैर् विप्र यद् विष्णोः परमं पदम् ॥ (२२।२)

yogaiś ca vividhair vipra yad viṣṇoḥ paramaṃ padam ||

23.1२३.१

न यान्ति मानवास् तद् वै नामकीर्तनमात्रतः । (२३।१)

na yānti mānavās tad vai nāmakīrtanamātrataḥ |

23.2२३.२

संयान्त्य् एव न संदेहं कुरु विप्र हरिप्रियम् ॥ (२३।२)

saṃyānty eva na saṃdehaṃ kuru vipra haripriyam ||

24.1२४.१

महापातकयुक्तो ऽपि कीर्तयित्वा जगद्गुरुम् । (२४।१)

mahāpātakayukto 'pi kīrtayitvā jagadgurum |

24.2२४.२

तरत्य् एव न संदेहः सत्यम् एव वदाम्य् अहम् ॥ (२४।२)

taraty eva na saṃdehaḥ satyam eva vadāmy aham ||

25.1२५.१

कलिकालमलं चापि सर्वपातकम् एव च । (२५।१)

kalikālamalaṃ cāpi sarvapātakam eva ca |

25.2२५.२

हित्वा नामपरो विप्र विष्णुलोकं स गच्छति ॥ (२५।२)

hitvā nāmaparo vipra viṣṇulokaṃ sa gacchati ||

26.1२६.१

तस्मान् नामैकमात्रेण तरत्य् एव भवार्णवम् । (२६।१)

tasmān nāmaikamātreṇa taraty eva bhavārṇavam |

26.2२६.२

पुमान् अत्र न संदेहो विना नामापराधतः ॥ (२६।२)

pumān atra na saṃdeho vinā nāmāparādhataḥ ||

27.1२७.१

तद्यत्नेनैव पुरुषः श्रेयस्कामो द्विजोत्तमः । (२७।१)

tadyatnenaiva puruṣaḥ śreyaskāmo dvijottamaḥ |

27.2२७.२

विष्णोर् न कुर्यान् नाम्नस् तु दशपापान् कथंचन ॥ (२७।२)

viṣṇor na kuryān nāmnas tu daśapāpān kathaṃcana ||

28.1२८.१

श्रीनारद उवाच । (२८।१)

śrīnārada uvāca

28.2२८.२

श्रुतो भगवतो वक्त्राद् द्वाविंशदपराधकम् । (२८।२)

śruto bhagavato vaktrād dvāviṃśadaparādhakam |

28.3२८.३

विष्णोर् नाम्ना दश तथा एतद् वर्णय नो प्रभो ॥ (२८।३)

viṣṇor nāmnā daśa tathā etad varṇaya no prabho ||

29.1२९.१

श्रीशिव उवाच । (२९।१)

śrīśiva uvāca

29.2२९.२

श्रूयताम् अपराधान् वै विष्णोर् वक्ष्यामि नारद । (२९।२)

śrūyatām aparādhān vai viṣṇor vakṣyāmi nārada |

29.3२९.३

यान् कृत्वा नरकं यान्ति मानवाः सततं मुने ॥ (२९।३)

yān kṛtvā narakaṃ yānti mānavāḥ satataṃ mune ||

30.1३०.१

अस्नात्वा स्पर्शनं विष्णोर् विना शङ्खेन स्नापनम् । (३०।१)

asnātvā sparśanaṃ viṣṇor vinā śaṅkhena snāpanam |

30.2३०.२

अशौचे स्पर्शनं साक्षाद् भुक्ता पादोदकग्रहः वा ॥ (३०।२)

aśauce sparśanaṃ sākṣād bhuktā pādodakagrahaḥ vā ||

31.1३१.१

विना शब्देन पूजा च विना नैवेद्यपूजनम् । (३१।१)

vinā śabdena pūjā ca vinā naivedyapūjanam |

31.2३१.२

उच्चासनस्थपूजा च शीते व्यजनवातकम् ॥ (३१।२)

uccāsanasthapūjā ca śīte vyajanavātakam ||

32.1३२.१

उदक्यादर्शनं चैव घण्टाया भूनिवेशनम् । (३२।१)

udakyādarśanaṃ caiva ghaṇṭāyā bhūniveśanam |

32.2३२.२

पौषे च चन्दनस्पर्शो ग्रीष्मे चास्पर्शनं तथा ॥ (३२।२)

pauṣe ca candanasparśo grīṣme cāsparśanaṃ tathā ||

33.1३३.१

पुष्पं तोयेन संस्पर्शं विना होमं महोत्सवः । (३३।१)

puṣpaṃ toyena saṃsparśaṃ vinā homaṃ mahotsavaḥ |

33.2३३.२

पूजां कृत्वा पृष्ठदर्शम् अग्रे च भ्रमणं तथा ॥ (३३।२)

pūjāṃ kṛtvā pṛṣṭhadarśam agre ca bhramaṇaṃ tathā ||

34.1३४.१

भोजनं भगवद्वारे अभुक्त्वा च विषादता । (३४।१)

bhojanaṃ bhagavadvāre abhuktvā ca viṣādatā |

34.2३४.२

पादुकारोहणं विष्णोर् गेहे कम्बलवेशनम् ॥ (३४।२)

pādukārohaṇaṃ viṣṇor gehe kambalaveśanam ||

35.1३५.१

वामपादप्रवेशश् च कूर्दनं पाकभोजनम् । (३५।१)

vāmapādapraveśaś ca kūrdanaṃ pākabhojanam |

35.2३५.२

श्लेष्मप्रक्षेपणं चैव तत्तृणैर् दन्तधावनम् ॥ (३५।२)

śleṣmaprakṣepaṇaṃ caiva tattṛṇair dantadhāvanam ||

36.1३६.१

देवाग्रे वाहनारोहो नैवेद्ये द्रव्यबुद्धिता । (३६।१)

devāgre vāhanāroho naivedye dravyabuddhitā |

36.2३६.२

शालग्रामे स्थिरायां च शिलेति प्रतिमेति च ॥ (३६।२)

śālagrāme sthirāyāṃ ca śileti pratimeti ca ||

37.1३७.१

हरिकीर्तेर् असंश्लाघा वैष्णवे नरसाम्यता । (३७।१)

harikīrter asaṃślāghā vaiṣṇave narasāmyatā |

37.2३७.२

विष्णौ च देवतासाम्यम् अन्योद्देशनिवेदनम् ॥ (३७।२)

viṣṇau ca devatāsāmyam anyoddeśanivedanam ||

38.1३८.१

एते ऽपराधा द्वात्रिंशद् विष्णोर् नाम्नाम् अथ शृणु । (३८।१)

ete 'parādhā dvātriṃśad viṣṇor nāmnām atha śṛṇu |

38.2३८.२

सतां नाम्ना शिवे विष्णौ भिदाचार्यावमानता ॥ (३८।२)

satāṃ nāmnā śive viṣṇau bhidācāryāvamānatā ||

39.1३९.१

वेदनिन्दा नाम्नि वादः पापेच्छा नामसाहसात् । (३९।१)

vedanindā nāmni vādaḥ pāpecchā nāmasāhasāt |

39.2३९.२

नाम्नो धर्मैः साम्यबुद्धिर् दानं श्रद्धाविवर्जितैः ॥ (३९।२)

nāmno dharmaiḥ sāmyabuddhir dānaṃ śraddhāvivarjitaiḥ ||

40.1४०.१

श्रुत्वापि श्रद्धाराहित्यं कीर्तने चाप्य् अहंमतिः । (४०।१)

śrutvāpi śraddhārāhityaṃ kīrtane cāpy ahaṃmatiḥ |

40.2४०.२

एते नाम्नां द्विजश्रेष्ठ ह्य् अपराधा मयेरिताः ॥ (४०।२)

ete nāmnāṃ dvijaśreṣṭha hy aparādhā mayeritāḥ ||

41.1४१.१

वर्जनीया नृभिर् यत्नैर् यतो नरककारणाः । (४१।१)

varjanīyā nṛbhir yatnair yato narakakāraṇāḥ |

41.2४१.२

श्रीनारद उवाच ॥ (४१।२)

śrīnārada uvāca

42.1४२.१

विषयासक्तचित्तानां प्राकृतानां नृणां प्रभो । (४२।१)

viṣayāsaktacittānāṃ prākṛtānāṃ nṛṇāṃ prabho |

42.2४२.२

अपराधा हरेर् आशु वर्ज्या नैव भवन्ति हि ॥ (४२।२)

aparādhā harer āśu varjyā naiva bhavanti hi ||

43.1४३.१

अतो येन प्रकारेण तरन्ति प्राकृता अपि । (४३।१)

ato yena prakāreṇa taranti prākṛtā api |

43.2४३.२

अपराधान् कृतान् देव तन् ममाख्यातुम् अर्हसि ॥ (४३।२)

aparādhān kṛtān deva tan mamākhyātum arhasi ||

44.1४४.१

श्रीशिव उवाच । (४४।१)

śrīśiva uvāca

44.2४४.२

प्रदक्षिणशतं कृत्वा दण्डवत् प्रणमेद् भुवि । (४४।२)

pradakṣiṇaśataṃ kṛtvā daṇḍavat praṇamed bhuvi |

44.3४४.३

अपराधशतं तस्य क्षमते स्वस्य केशवः ॥ (४४।३)

aparādhaśataṃ tasya kṣamate svasya keśavaḥ ||

45.1४५.१

प्रदक्षिणं सकृत् कृत्वा यो न जानुशिरं नमेत् । (४५।१)

pradakṣiṇaṃ sakṛt kṛtvā yo na jānuśiraṃ namet |

45.2४५.२

निष्फलं तद् भवेत् तस्य तस्मात् प्रत्येकशो नमेत् ॥ (४५।२)

niṣphalaṃ tad bhavet tasya tasmāt pratyekaśo namet ||

46.1४६.१

जगन्नाथेति ते नाम व्याहरिष्यन्ति ते यदि । (४६।१)

jagannātheti te nāma vyāhariṣyanti te yadi |

46.2४६.२

अपराधशतं तेषां क्षमते नात्र संशयः ॥ (४६।२)

aparādhaśataṃ teṣāṃ kṣamate nātra saṃśayaḥ ||

47.1४७.१

नाम्नो ऽपराधास् तरति नाम्न एव सदा जपात् । (४७।१)

nāmno 'parādhās tarati nāmna eva sadā japāt |

47.2४७.२

विना भक्तापराधेन तत्प्रसादविवर्जितः ॥ (४७।२)

vinā bhaktāparādhena tatprasādavivarjitaḥ ||

48.1४८.१

सर्वापराधांस् तरति विष्णुपादाम्बुजाश्रयः । (४८।१)

sarvāparādhāṃs tarati viṣṇupādāmbujāśrayaḥ |

48.2४८.२

विष्णोर् अप्य् अपराधान् वै नामसंकीर्तनात् तरेत् ॥ (४८।२)

viṣṇor apy aparādhān vai nāmasaṃkīrtanāt taret ||

49.1४९.१

विष्णुभक्तापराधानां नैवास्त्य् अन्या प्रतिक्रिया । (४९।१)

viṣṇubhaktāparādhānāṃ naivāsty anyā pratikriyā |

49.2४९.२

श्रीनारद उवाच । (४९।२)

śrīnārada uvāca

49.3४९.३

भक्तापराधान् मे ब्रूहि यथा तेषां प्रतिक्रिया । (४९।३)

bhaktāparādhān me brūhi yathā teṣāṃ pratikriyā |

49.4४९.४

अनुग्रहाय लोकानां भगवन् मम चापि हि ॥ (४९।४)

anugrahāya lokānāṃ bhagavan mama cāpi hi ||

50.1५०.१

श्रीशिव उवाच । (५०।१)

śrīśiva uvāca

50.2५०.२

विष्णुभक्तस्य सर्वस्वहरणं द्विजसत्तम । (५०।२)

viṣṇubhaktasya sarvasvaharaṇaṃ dvijasattama |

50.3५०.३

भर्त्सनं चोत्तमे भक्ते स्वप्ने चापि प्रहारणम् ॥ (५०।३)

bhartsanaṃ cottame bhakte svapne cāpi prahāraṇam ||

51.1५१.१

एते ऽपराधा भक्तानां शृण्व् एषां प्रतिक्रिया । (५१।१)

ete 'parādhā bhaktānāṃ śṛṇv eṣāṃ pratikriyā |

51.2५१.२

तद्धनं द्विगुणं दत्त्वा कृत्वा पादाभिवन्दनम् ॥ (५१।२)

taddhanaṃ dviguṇaṃ dattvā kṛtvā pādābhivandanam ||

52.1५२.१

कथयेन् मे क्षमस्वेति तद्दोषं धनकर्षणम् । (५२।१)

kathayen me kṣamasveti taddoṣaṃ dhanakarṣaṇam |

52.2५२.२

यावत् तद्भर्त्सनं कृत्वा तावन् मासान् समाहितः ॥ (५२।२)

yāvat tadbhartsanaṃ kṛtvā tāvan māsān samāhitaḥ ||

53.1५३.१

निर्मत्सरः परिचरेत् तत्प्रसादेन शुध्यति । (५३।१)

nirmatsaraḥ paricaret tatprasādena śudhyati |

53.2५३.२

यावज्जीवं प्रहारे तु परिचर्येद् अतन्द्रितः ॥ (५३।२)

yāvajjīvaṃ prahāre tu paricaryed atandritaḥ ||

54.1५४.१

तत्प्रसादेन तत्पापान् निष्कृतिर् नान्यथा भवेत् । (५४।१)

tatprasādena tatpāpān niṣkṛtir nānyathā bhavet |

54.2५४.२

अकृत्वा निष्कृतीन् एतान् नरकान् नास्ति निष्कृतिः ॥ (५४।२)

akṛtvā niṣkṛtīn etān narakān nāsti niṣkṛtiḥ ||

55.1५५.१

अज्ञानतः कृते विप्र तत्प्रसादेन नश्यति । (५५।१)

ajñānataḥ kṛte vipra tatprasādena naśyati |

55.2५५.२

ज्ञानात् तु द्विगुणं कुर्याद् एष धर्मः सनातनः ॥ (५५।२)

jñānāt tu dviguṇaṃ kuryād eṣa dharmaḥ sanātanaḥ ||

56.1५६.१

पुत्रे शिष्ये च जायायां शासने नास्ति दूषणम् । (५६।१)

putre śiṣye ca jāyāyāṃ śāsane nāsti dūṣaṇam |

56.2५६.२

अन्यया तु कृते दोषो भवत्य् एव न संशयः ॥ (५६।२)

anyayā tu kṛte doṣo bhavaty eva na saṃśayaḥ ||

57.1५७.१

केशाकर्षे पदाघाते मुखे च चर्पटे कृते । (५७।१)

keśākarṣe padāghāte mukhe ca carpaṭe kṛte |

57.2५७.२

न निष्कृतिं प्रपश्यामि तस्मात् तान् न समाचरेत् ॥ (५७।२)

na niṣkṛtiṃ prapaśyāmi tasmāt tān na samācaret ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SātT, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit