सात्वततन्त्रSātvatatantra

SātT, 8

8 of 9 · 77 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीशिव उवाच । (१।१)

śrīśiva uvāca

1.2१.२

अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि रहस्यं ह्य् एतद् उत्तमम् । (१।२)

atha te sampravakṣyāmi rahasyaṃ hy etad uttamam |

1.3१.३

यच्छ्रद्धया तु तिष्ठन् वै हरौ भक्तिर् दृढा भवेत् ॥ (१।३)

yacchraddhayā tu tiṣṭhan vai harau bhaktir dṛḍhā bhavet ||

2.1२.१

देवे तीर्थे च धर्मे च विश्वासं तापतारणात् । (२।१)

deve tīrthe ca dharme ca viśvāsaṃ tāpatāraṇāt |

2.2२.२

तद्धित्वा कृष्णपादाम्बुशरणं प्रविशेन् मुदा ॥ (२।२)

taddhitvā kṛṣṇapādāmbuśaraṇaṃ praviśen mudā ||

3.1३.१

शरणं मे जगन्नाथः श्रीकृष्णः पुरुषोत्तमः । (३।१)

śaraṇaṃ me jagannāthaḥ śrīkṛṣṇaḥ puruṣottamaḥ |

3.2३.२

तन्नाम्नि स्वगुरौ चैव ब्रूयाद् एतत् समाहितः ॥ (३।२)

tannāmni svagurau caiva brūyād etat samāhitaḥ ||

4.1४.१

हित्वान्यदेवतापूजां बलिदानादिना द्विज । (४।१)

hitvānyadevatāpūjāṃ balidānādinā dvija |

4.2४.२

एकम् एव यजेत् कृष्णं सर्वदेवमयं धिया ॥ (४।२)

ekam eva yajet kṛṣṇaṃ sarvadevamayaṃ dhiyā ||

5.1५.१

नित्यं नैमित्तकं कार्यं तथावश्यकम् एव च । (५।१)

nityaṃ naimittakaṃ kāryaṃ tathāvaśyakam eva ca |

5.2५.२

गृहाश्रमी विष्णुभक्तः कुर्यात् कृष्णं धिया स्मरन् ॥ (५।२)

gṛhāśramī viṣṇubhaktaḥ kuryāt kṛṣṇaṃ dhiyā smaran ||

6.1६.१

एतेषु चान्यदेवानां या पूजा विधिना स्मृता । (६।१)

eteṣu cānyadevānāṃ yā pūjā vidhinā smṛtā |

6.2६.२

सापि कृष्णार्चनात् पश्चात् क्रियेत हृदि तं स्मरन् ॥ (६।२)

sāpi kṛṣṇārcanāt paścāt kriyeta hṛdi taṃ smaran ||

7.1७.१

अन्यदा त्व् अन्यदेवानां पृथक्पूजां न च स्मरेत् । (७।१)

anyadā tv anyadevānāṃ pṛthakpūjāṃ na ca smaret |

7.2७.२

काम्यं निषिद्धं च तथा नैव कुर्यात् कदाचन ॥ (७।२)

kāmyaṃ niṣiddhaṃ ca tathā naiva kuryāt kadācana ||

8.1८.१

कलत्रपुत्रमित्रादीन् हित्वा कृष्णं समाश्रिताः । (८।१)

kalatraputramitrādīn hitvā kṛṣṇaṃ samāśritāḥ |

8.2८.२

हरिकीर्तिरता ये च तेषां कृत्यं न विद्यते ॥ (८।२)

harikīrtiratā ye ca teṣāṃ kṛtyaṃ na vidyate ||

9.1९.१

कृत्वान्यदेवतापूजां सकामां बलिना द्विज । (९।१)

kṛtvānyadevatāpūjāṃ sakāmāṃ balinā dvija |

9.2९.२

भक्तिभ्रष्टो भवेद् आशु संसारान् न निवर्तते ॥ (९।२)

bhaktibhraṣṭo bhaved āśu saṃsārān na nivartate ||

10.1१०.१

कामात्मा निरनुक्रोशः पशुघातं समाचरन् । (१०।१)

kāmātmā niranukrośaḥ paśughātaṃ samācaran |

10.2१०.२

पशुलोमसमं वर्षं नरके परिपच्यते ॥ (१०।२)

paśulomasamaṃ varṣaṃ narake paripacyate ||

11.1११.१

यज्ञे पशोर् आलभने नैव दोषो ऽस्ति यद् वचः । (११।१)

yajñe paśor ālabhane naiva doṣo 'sti yad vacaḥ |

11.2११.२

अपि प्रवृत्ती रागिणां निवृत्तिस् तु गरीयसी ॥ (११।२)

api pravṛttī rāgiṇāṃ nivṛttis tu garīyasī ||

12.1१२.१

कृत्वान्यदेवतापूजां पशुं हित्वा नराधमाः । (१२।१)

kṛtvānyadevatāpūjāṃ paśuṃ hitvā narādhamāḥ |

12.2१२.२

यदि ते स्वर्गतिं यान्ति नरकं यान्ति के तदा ॥ (१२।२)

yadi te svargatiṃ yānti narakaṃ yānti ke tadā ||

13.1१३.१

स मां पुनर् भक्षयिता यस्य मांसम् अदाम्य् अहम् । (१३।१)

sa māṃ punar bhakṣayitā yasya māṃsam adāmy aham |

13.2१३.२

इति मांसनिरुक्तं वै वर्णयन्ति मनीषिणः ॥ (१३।२)

iti māṃsaniruktaṃ vai varṇayanti manīṣiṇaḥ ||

14.1१४.१

विष्णुभक्तिं समाश्रित्य पशुघातं समाचरन् । (१४।१)

viṣṇubhaktiṃ samāśritya paśughātaṃ samācaran |

14.2१४.२

कृत्वान्यदेवतापूजां भ्रष्टो भवति निश्चितम् ॥ (१४।२)

kṛtvānyadevatāpūjāṃ bhraṣṭo bhavati niścitam ||

15.1१५.१

मानुष्यं प्राप्य ये जीवा न भजन्ति हरेः पदम् । (१५।१)

mānuṣyaṃ prāpya ye jīvā na bhajanti hareḥ padam |

15.2१५.२

ते शोच्या स्थावरादीनाम् अप्य् एकशरणा यदि ॥ (१५।२)

te śocyā sthāvarādīnām apy ekaśaraṇā yadi ||

16.1१६.१

अहं ब्रह्मा सुरेन्द्राश् च ये भजामो दिवानिशम् । (१६।१)

ahaṃ brahmā surendrāś ca ye bhajāmo divāniśam |

16.2१६.२

ततो ऽधिको ऽस्ति को देवः श्रीकृष्णात् पुरुषोत्तमात् ॥ (१६।२)

tato 'dhiko 'sti ko devaḥ śrīkṛṣṇāt puruṣottamāt ||

17.1१७.१

यत्प्रसादं प्रतीक्षन्ते सर्वे लोकाः सपालकाः । (१७।१)

yatprasādaṃ pratīkṣante sarve lokāḥ sapālakāḥ |

17.2१७.२

सापि लक्ष्मीर् यच्चरणं सेवते तदनादृता ॥ (१७।२)

sāpi lakṣmīr yaccaraṇaṃ sevate tadanādṛtā ||

18.1१८.१

ततो ऽधिको ऽस्ति को देवो लक्ष्मीकान्ताज् जनार्दनात् । (१८।१)

tato 'dhiko 'sti ko devo lakṣmīkāntāj janārdanāt |

18.2१८.२

यन्नाम्नि के न संयान्ति पुरुषाः परमं पदम् ॥ (१८।२)

yannāmni ke na saṃyānti puruṣāḥ paramaṃ padam ||

19.1१९.१

धर्मार्थकाममोक्षाणां मूलं यच् चरणार्चनम् । (१९।१)

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ mūlaṃ yac caraṇārcanam |

19.2१९.२

ततो ऽधिको ऽस्ति को देवः कृपासिन्धोर् महात्मनः ॥ (१९।२)

tato 'dhiko 'sti ko devaḥ kṛpāsindhor mahātmanaḥ ||

20.1२०.१

भजनस्याल्पमात्रेण बहु मन्येत यः सदा । (२०।१)

bhajanasyālpamātreṇa bahu manyeta yaḥ sadā |

20.2२०.२

ततो ऽधिको ऽस्ति को देवः सुखाराध्याज् जगद्गुरोः ॥ (२०।२)

tato 'dhiko 'sti ko devaḥ sukhārādhyāj jagadguroḥ ||

21.1२१.१

येन केनापि भावेन यो ऽपि को ऽपि भजन् जनः । (२१।१)

yena kenāpi bhāvena yo 'pi ko 'pi bhajan janaḥ |

21.2२१.२

लभते ऽभीप्सितां सिद्धिं मोक्षं चाप्य् अकुतोभयम् ॥ (२१।२)

labhate 'bhīpsitāṃ siddhiṃ mokṣaṃ cāpy akutobhayam ||

22.1२२.१

ततो ऽधिको ऽस्ति को देवः देवकीदेविनन्दनात् । (२२।१)

tato 'dhiko 'sti ko devaḥ devakīdevinandanāt |

22.2२२.२

यो जगन्मुक्तये कीर्तिम् अवतीर्य ततान ह ॥ (२२।२)

yo jaganmuktaye kīrtim avatīrya tatāna ha ||

23.1२३.१

अतो ऽन्यदेवतापूजां त्यक्त्वा बलिविधानतः । (२३।१)

ato 'nyadevatāpūjāṃ tyaktvā balividhānataḥ |

23.2२३.२

सद्गुरोर् उपदेशेन भजेत् कृष्णपदद्वयम् ॥ (२३।२)

sadguror upadeśena bhajet kṛṣṇapadadvayam ||

24.1२४.१

शृणुयात् प्रत्यहं विष्णोर् यशः परममङ्गलम् । (२४।१)

śṛṇuyāt pratyahaṃ viṣṇor yaśaḥ paramamaṅgalam |

24.2२४.२

उच्चारयेन् मुखेनैव नाम चित्तेन संस्मरेत् ॥ (२४।२)

uccārayen mukhenaiva nāma cittena saṃsmaret ||

25.1२५.१

प्रीतिं कुर्याद् वैष्णवेषु अभक्तेषु विवर्जयेत् । (२५।१)

prītiṃ kuryād vaiṣṇaveṣu abhakteṣu vivarjayet |

25.2२५.२

दैवोपलब्धं भुञ्जानो नातियत्नं चरेत् सुखे ॥ (२५।२)

daivopalabdhaṃ bhuñjāno nātiyatnaṃ caret sukhe ||

26.1२६.१

गृहेष्व् अतिथिवत् तिष्ठेद् यद्य् एतान् नैव बाधते । (२६।१)

gṛheṣv atithivat tiṣṭhed yady etān naiva bādhate |

26.2२६.२

एषां बाधे पृथक् तिष्ठेद् वैष्णवेषु च सङ्गवान् ॥ (२६।२)

eṣāṃ bādhe pṛthak tiṣṭhed vaiṣṇaveṣu ca saṅgavān ||

27.1२७.१

ब्रह्मचारी गृही वापि वानप्रस्थो यतिश् च वा । (२७।१)

brahmacārī gṛhī vāpi vānaprastho yatiś ca vā |

27.2२७.२

विना वैष्णवसङ्गेन नैव सिद्धिं लभेज् जनः ॥ (२७।२)

vinā vaiṣṇavasaṅgena naiva siddhiṃ labhej janaḥ ||

28.1२८.१

भक्तसङ्गं विना भक्तिर् नैव जायेत कस्यचित् । (२८।१)

bhaktasaṅgaṃ vinā bhaktir naiva jāyeta kasyacit |

28.2२८.२

भक्तिं विना न वैराग्यं न ज्ञानं मोक्षम् अश्नुते ॥ (२८।२)

bhaktiṃ vinā na vairāgyaṃ na jñānaṃ mokṣam aśnute ||

29.1२९.१

अत आश्रमलिङ्गांश् च हित्वा भक्तेः समं वसेत् । (२९।१)

ata āśramaliṅgāṃś ca hitvā bhakteḥ samaṃ vaset |

29.2२९.२

यत्सङ्गाच् छ्रुतिकीर्तिभ्यां हरौ भक्तिः प्रजायते ॥ (२९।२)

yatsaṅgāc chrutikīrtibhyāṃ harau bhaktiḥ prajāyate ||

30.1३०.१

विष्णुभक्तप्रसङ्गस्य निमेषेणापि नारद । (३०।१)

viṣṇubhaktaprasaṅgasya nimeṣeṇāpi nārada |

30.2३०.२

स्वर्गापवर्गौ न साम्यं किम् उतान्यसुखादिभिः ॥ (३०।२)

svargāpavargau na sāmyaṃ kim utānyasukhādibhiḥ ||

31.1३१.१

अतो यत्नेन पुरुषः कुर्यात् सङ्गं हरेर् जनैः । (३१।१)

ato yatnena puruṣaḥ kuryāt saṅgaṃ harer janaiḥ |

31.2३१.२

तिर्यञ्चो ऽपि यतो मुक्तिं लभन्ते किमु मानुषाः ॥ (३१।२)

tiryañco 'pi yato muktiṃ labhante kimu mānuṣāḥ ||

32.1३२.१

तत्सङ्गेनैव पुरुषो विष्णुं प्राप्नोति निश्चितम् । (३२।१)

tatsaṅgenaiva puruṣo viṣṇuṃ prāpnoti niścitam |

32.2३२.२

विना वैराग्यज्ञानाभ्यां यतो विष्णुस् तदन्तिके ॥ (३२।२)

vinā vairāgyajñānābhyāṃ yato viṣṇus tadantike ||

33.1३३.१

येषां सङ्गाद्धरेः सङ्गं सकृद् आकर्ण्य मानवः । (३३।१)

yeṣāṃ saṅgāddhareḥ saṅgaṃ sakṛd ākarṇya mānavaḥ |

33.2३३.२

परित्यक्तुं न शक्नोति यदि भद्रसरिद् भवेत् ॥ (३३।२)

parityaktuṃ na śaknoti yadi bhadrasarid bhavet ||

34.1३४.१

अरसज्ञो ऽपि तत्सङ्गं यदि याति कथंचन । (३४।१)

arasajño 'pi tatsaṅgaṃ yadi yāti kathaṃcana |

34.2३४.२

भूत्वा रसज्ञो ऽपि महान् कर्मबन्धाद् विमुच्यते ॥ (३४।२)

bhūtvā rasajño 'pi mahān karmabandhād vimucyate ||

35.1३५.१

ततस् तद्धर्मनिरतो भगवत्य् अमलात्मनि । (३५।१)

tatas taddharmanirato bhagavaty amalātmani |

35.2३५.२

प्राप्नोति परमां भक्तिं सर्वकामप्रदायिनीम् ॥ (३५।२)

prāpnoti paramāṃ bhaktiṃ sarvakāmapradāyinīm ||

36.1३६.१

भक्तिं विदित्वा पुरुषो मुक्तिं नेच्छति कश्चन । (३६।१)

bhaktiṃ viditvā puruṣo muktiṃ necchati kaścana |

36.2३६.२

सालोक्यादिपदं चापि किमु चान्यसुखं द्विज ॥ (३६।२)

sālokyādipadaṃ cāpi kimu cānyasukhaṃ dvija ||

37.1३७.१

फलं विना विष्णुभक्ता मुक्तिं यान्ति द्विजोत्तम । (३७।१)

phalaṃ vinā viṣṇubhaktā muktiṃ yānti dvijottama |

37.2३७.२

तत एव विदुर् नान्य आनन्दमयम् उत्तमम् ॥ (३७।२)

tata eva vidur nānya ānandamayam uttamam ||

38.1३८.१

यतो हरिर् लिखितवत् हृदये वर्तते सदा । (३८।१)

yato harir likhitavat hṛdaye vartate sadā |

38.2३८.२

तेषां प्रेमलताबद्धः परमानन्दविग्रहः ॥ (३८।२)

teṣāṃ premalatābaddhaḥ paramānandavigrahaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SātT, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit