BoCA, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
सुगतान् ससुतान् सधर्मकायान् प्रणिपत्यादरतो ऽखिलांश्च वन्द्यान् । (१।१)
sugatān sasutān sadharmakāyān praṇipatyādarato 'khilāṃśca vandyān |
सुगतात्मजसंवरावतारं कथयिष्यामि यथागमं समासात् ॥ (१।२)
sugatātmajasaṃvarāvatāraṃ kathayiṣyāmi yathāgamaṃ samāsāt ||
न हि किंचिदपूर्वमत्र वाच्यं न च संग्रथनकौशलं ममास्ति । (२।१)
na hi kiṃcidapūrvamatra vācyaṃ na ca saṃgrathanakauśalaṃ mamāsti |
अतएव न मे परार्थचिन्ता स्वमनो वासयितुं कृतं ममेदम् ॥ (२।२)
ataeva na me parārthacintā svamano vāsayituṃ kṛtaṃ mamedam ||
मम तावदनेन याति वृद्धिं कुशलं भावयितुं प्रसादवेगः । (३।१)
mama tāvadanena yāti vṛddhiṃ kuśalaṃ bhāvayituṃ prasādavegaḥ |
अथ मत्समधातुरेव पश्येद् अपरोऽप्येनमतोऽपि सार्थकोऽयम् ॥ (३।२)
atha matsamadhātureva paśyed aparo'pyenamato'pi sārthako'yam ||
क्षणसम्पदियं सुदुर्लभा प्रतिलब्धा पुरुषार्थसाधनी । (४।१)
kṣaṇasampadiyaṃ sudurlabhā pratilabdhā puruṣārthasādhanī |
यदि नात्र विचिन्त्यते हितं पुनरप्येष समागमः कुतः ॥ (४।२)
yadi nātra vicintyate hitaṃ punarapyeṣa samāgamaḥ kutaḥ ||
रात्रौ यथा मेघघनान्धकारे विद्युत्क्षणं दर्शयति प्रकाशम् । (५।१)
rātrau yathā meghaghanāndhakāre vidyutkṣaṇaṃ darśayati prakāśam |
बुद्धानुभावेन तथा कदाचिल् लोकस्य पुण्येषु मतिः क्षणं स्यात् ॥ (५।२)
buddhānubhāvena tathā kadācil lokasya puṇyeṣu matiḥ kṣaṇaṃ syāt ||
तस्माच्छुभं दुर्बलमेव नित्यं बलं तु पापस्य महत् सुघोरम् । (६।१)
tasmācchubhaṃ durbalameva nityaṃ balaṃ tu pāpasya mahat sughoram |
तज् जीयतेऽन्येन शुभेन केन सम्बोधिचित्तं यदि नाम न स्यात् ॥ (६।२)
taj jīyate'nyena śubhena kena sambodhicittaṃ yadi nāma na syāt ||
कल्पाननल्पान् प्रविचिन्तयद्भिर् दृष्टं मुनीन्द्रैर्हितमेतदेव । (७।१)
kalpānanalpān pravicintayadbhir dṛṣṭaṃ munīndrairhitametadeva |
यतः सुखेनैव सुखं प्रवृद्धम् उत्प्लावयत्य् अप्रमिताञ्जनौघान् ॥ (७।२)
yataḥ sukhenaiva sukhaṃ pravṛddham utplāvayaty apramitāñjanaughān ||
भवदुःखशतानि तर्तुकामैरपि सत्त्वव्यसनानि हर्तुकामैः । (८।१)
bhavaduḥkhaśatāni tartukāmairapi sattvavyasanāni hartukāmaiḥ |
बहुसौख्यशतानि भोक्तुकामैर्न विमोच्यं हि सदैव बोधिचित्तम् ॥ (८।२)
bahusaukhyaśatāni bhoktukāmairna vimocyaṃ hi sadaiva bodhicittam ||
भवचारकबन्धनो वराकः सुगतानां सुत उच्यते क्षणेन । (९।१)
bhavacārakabandhano varākaḥ sugatānāṃ suta ucyate kṣaṇena |
न नरामरलोकवन्दनीयो भवति स्मोदित एव बोधिचित्ते ॥ (९।२)
na narāmaralokavandanīyo bhavati smodita eva bodhicitte ||
अशुचिप्रतिमामिमां गृहीत्वा जिनरत्नप्रतिमां करोत्यनर्घाम् । (१०।१)
aśucipratimāmimāṃ gṛhītvā jinaratnapratimāṃ karotyanarghām |
रसजातम् अतीव वेधनीयं सुदृढं गृह्णत बोधिचित्तसंज्ञम् ॥ (१०।२)
rasajātam atīva vedhanīyaṃ sudṛḍhaṃ gṛhṇata bodhicittasaṃjñam ||
सुपरीक्षितम् अप्रमेयधीभिर् बहुमूल्यं जगदेकसार्थवाहैः । (११।१)
suparīkṣitam aprameyadhībhir bahumūlyaṃ jagadekasārthavāhaiḥ |
गतिपत्तनविप्रवासशीलाः सुदृढं गृह्णत बोधिचित्तरत्नम् ॥ (११।२)
gatipattanavipravāsaśīlāḥ sudṛḍhaṃ gṛhṇata bodhicittaratnam ||
कदलीव फलं विहाय याति क्षयमन्यत्कुशलं हि सर्वमेव । (१२।१)
kadalīva phalaṃ vihāya yāti kṣayamanyatkuśalaṃ hi sarvameva |
सततं फलति क्षयं न याति प्रसवत्य् एव तु बोधिचित्तवृक्षः ॥ (१२।२)
satataṃ phalati kṣayaṃ na yāti prasavaty eva tu bodhicittavṛkṣaḥ ||
कृत्वापि पापानि सुदारुणानि यदाश्रयादुत्तरति क्षणेन । (१३।१)
kṛtvāpi pāpāni sudāruṇāni yadāśrayāduttarati kṣaṇena |
शूराश्रयेणेव महाभयानि नाश्रीयते तत्कथमज्ञसत्त्वैः ॥ (१३।२)
śūrāśrayeṇeva mahābhayāni nāśrīyate tatkathamajñasattvaiḥ ||
युगान्तकालानलवन् महान्ति पापानि यन् निर्दहति क्षणेन । (१४।१)
yugāntakālānalavan mahānti pāpāni yan nirdahati kṣaṇena |
यस्यानुशंसान् अमितान् उवाच मैत्रेयनाथः सुधनाय धीमान् ॥ (१४।२)
yasyānuśaṃsān amitān uvāca maitreyanāthaḥ sudhanāya dhīmān ||
तद्बोधिचित्तं द्विविधं विज्ञातव्यं समासतः । (१५।१)
tadbodhicittaṃ dvividhaṃ vijñātavyaṃ samāsataḥ |
बोधिप्रणिधिचित्तं च बोधिप्रस्थानमेव च ॥ (१५।२)
bodhipraṇidhicittaṃ ca bodhiprasthānameva ca ||
गन्तुकामस्य गन्तुश्च यथा भेदः प्रतीयते । (१६।१)
gantukāmasya gantuśca yathā bhedaḥ pratīyate |
तथा भेदोऽनयोर्ज्ञेयो यथासंख्येन पण्डितैः ॥ (१६।२)
tathā bhedo'nayorjñeyo yathāsaṃkhyena paṇḍitaiḥ ||
बोधिप्रणिधिचित्तस्य संसारेऽपि फलं महत् । (१७।१)
bodhipraṇidhicittasya saṃsāre'pi phalaṃ mahat |
न त्व् अविच्छिन्नपुण्यत्वं यथा प्रस्थानचेतसः ॥ (१७।२)
na tv avicchinnapuṇyatvaṃ yathā prasthānacetasaḥ ||
यतः प्रभृत्यपर्यन्तसत्त्वधातुप्रमोक्षणे । (१८।१)
yataḥ prabhṛtyaparyantasattvadhātupramokṣaṇe |
ततः प्रभृति सुप्तस्य प्रमत्तस्याप्यनेकशः । (१९।१)
tataḥ prabhṛti suptasya pramattasyāpyanekaśaḥ |
अविच्छिन्नाः पुण्यधाराः प्रवर्तन्ते नभःसमाः ॥ (१९।२)
avicchinnāḥ puṇyadhārāḥ pravartante nabhaḥsamāḥ ||
हीनाधिमुक्तिसत्त्वार्थं स्वयमेव तथागतः ॥ (२०।२)
hīnādhimuktisattvārthaṃ svayameva tathāgataḥ ||
शिरःशूलानि सत्त्वानां नाशयामीति चिन्तयन् । (२१।१)
śiraḥśūlāni sattvānāṃ nāśayāmīti cintayan |
देवतानामृषीणां वा ब्रह्मणां वा भविष्यति ॥ (२३।२)
devatānāmṛṣīṇāṃ vā brahmaṇāṃ vā bhaviṣyati ||
तेषामेव च सत्त्वानां स्वार्थेऽप्येष मनोरथः । (२४।१)
teṣāmeva ca sattvānāṃ svārthe'pyeṣa manorathaḥ |
नोत्पन्नपूर्वः स्वप्नेऽपि परार्थे सम्भवः कुतः ॥ (२४।२)
notpannapūrvaḥ svapne'pi parārthe sambhavaḥ kutaḥ ||
यत्परार्थाशयोऽन्येषां न स्वार्थेऽप्युपजायते ॥ (२५।२)
yatparārthāśayo'nyeṣāṃ na svārthe'pyupajāyate ||
चित्तरत्नस्य यत्पुण्यं तत्कथं हि प्रमीयताम् ॥ (२६।२)
cittaratnasya yatpuṇyaṃ tatkathaṃ hi pramīyatām ||
किं पुनः सर्वसत्त्वानां सर्वसौख्यार्थमुद्यमात् ॥ (२७।२)
kiṃ punaḥ sarvasattvānāṃ sarvasaukhyārthamudyamāt ||
सुखेच्छयैव सम्मोहात् स्वसुखं घ्नन्ति शत्रुवत् ॥ (२८।२)
sukhecchayaiva sammohāt svasukhaṃ ghnanti śatruvat ||
तृप्तिं पूर्वसुखैः कुर्यात्सर्वाः पीडाश्छिनत्ति च ॥ (२९।२)
tṛptiṃ pūrvasukhaiḥ kuryātsarvāḥ pīḍāśchinatti ca ||
कुतो वा तादृशं मित्रं पुण्यं वा तादृशं कुतः ॥ (३०।२)
kuto vā tādṛśaṃ mitraṃ puṇyaṃ vā tādṛśaṃ kutaḥ ||
कृते यः प्रतिकुर्वीत सो ऽपि तावत्प्रशस्यते । (३१।१)
kṛte yaḥ pratikurvīta so 'pi tāvatpraśasyate |
अव्यापारितसाधुस्तु बोधिसत्त्वः किमुच्यताम् ॥ (३१।२)
avyāpāritasādhustu bodhisattvaḥ kimucyatām ||
कतिपयजनसत्त्रदायकः कुशलकृदित्यभिपूज्यते जनैः । (३२।१)
katipayajanasattradāyakaḥ kuśalakṛdityabhipūjyate janaiḥ |
क्षणमशनकमात्रदानतः सपरिभवं दिवसार्धयापनात् ॥ (३२।२)
kṣaṇamaśanakamātradānataḥ saparibhavaṃ divasārdhayāpanāt ||
किमु निरवधिसत्त्वसंख्यया निरवधिकालम् अनुप्रयच्छतः । (३३।१)
kimu niravadhisattvasaṃkhyayā niravadhikālam anuprayacchataḥ |
गगनजनपरिक्षयाक्षयं सकलमनोरथसंप्रपूरणम् ॥ (३३।२)
gaganajanaparikṣayākṣayaṃ sakalamanorathasaṃprapūraṇam ||
इति सत्त्रपतौ जिनस्य पुत्रे कलुषं स्वे हृदये करोति यश्च । (३४।१)
iti sattrapatau jinasya putre kaluṣaṃ sve hṛdaye karoti yaśca |
कलुषोदयसंख्यया स कल्पान् नरकेष्वावसतीति नाथ आह ॥ (३४।२)
kaluṣodayasaṃkhyayā sa kalpān narakeṣvāvasatīti nātha āha ||
अथ यस्य मनः प्रसादमेति प्रसवेत् तस्य ततोऽधिकं फलम् । (३५।१)
atha yasya manaḥ prasādameti prasavet tasya tato'dhikaṃ phalam |
महता हि बलेन पापकर्म जिनपुत्रेषु शुभं त्व् अयत्नतः ॥ (३५।२)
mahatā hi balena pāpakarma jinaputreṣu śubhaṃ tv ayatnataḥ ||
तेषां शरीराणि नमस्करोमि यत्रोदितं तद्वरचित्तरत्नम् । (३६।१)
teṣāṃ śarīrāṇi namaskaromi yatroditaṃ tadvaracittaratnam |
यत्रापकारोऽपि सुखानुबन्धी सुखाकरांस्तान् शरणं प्रयामि ॥ (३६।२)
yatrāpakāro'pi sukhānubandhī sukhākarāṃstān śaraṇaṃ prayāmi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.