BoCA, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
तच्चित्तरत्नग्रहणाय सम्यक् पूजां करोम्येष तथागतानाम् । (१।१)
taccittaratnagrahaṇāya samyak pūjāṃ karomyeṣa tathāgatānām |
सद्धर्मरत्नस्य च निर्मलस्य बुद्धात्मजानां च गुणोदधीनाम् ॥ (१।२)
saddharmaratnasya ca nirmalasya buddhātmajānāṃ ca guṇodadhīnām ||
यावन्ति पुष्पाणि फलानि चैव भैषज्यजातानि च यानि सन्ति । (२।१)
yāvanti puṣpāṇi phalāni caiva bhaiṣajyajātāni ca yāni santi |
रत्नानि यावन्ति च सन्ति लोके जलानि च स्वच्छमनोरमाणि ॥ (२।२)
ratnāni yāvanti ca santi loke jalāni ca svacchamanoramāṇi ||
महीधरा रत्नमयास्तथान्ये वनप्रदेशाश्च विवेकरम्याः । (३।१)
mahīdharā ratnamayāstathānye vanapradeśāśca vivekaramyāḥ |
लताः सपुष्पाभरणोज्ज्वलाश्च द्रुमाश्च ये सत्फलनम्रशाखाः ॥ (३।२)
latāḥ sapuṣpābharaṇojjvalāśca drumāśca ye satphalanamraśākhāḥ ||
देवादिलोकेषु च गन्धधूपाः कल्पद्रुमा रत्नमयाश्च वृक्षाः । (४।१)
devādilokeṣu ca gandhadhūpāḥ kalpadrumā ratnamayāśca vṛkṣāḥ |
सरांसि चाम्भोरुहभूषणानि हंसस्वनात्यन्तमनोहराणि ॥ (४।२)
sarāṃsi cāmbhoruhabhūṣaṇāni haṃsasvanātyantamanoharāṇi ||
अकृष्टजातानि च शस्यजातान्यन्यानि वा पूज्यविभूषणानि । (५।१)
akṛṣṭajātāni ca śasyajātānyanyāni vā pūjyavibhūṣaṇāni |
आकाशधातुप्रसराविधीनि सर्वाण्यपीमान्यपरिग्रहाणि ॥ (५।२)
ākāśadhātuprasarāvidhīni sarvāṇyapīmānyaparigrahāṇi ||
आदाय बुद्ध्या मुनिपुंगवेभ्यो निर्यातयाम्येष सपुत्रकेभ्यः । (६।१)
ādāya buddhyā munipuṃgavebhyo niryātayāmyeṣa saputrakebhyaḥ |
गृह्णन्तु तन्मे वरदक्षिणीया महाकृपा मामनुकम्पमानाः ॥ (६।२)
gṛhṇantu tanme varadakṣiṇīyā mahākṛpā māmanukampamānāḥ ||
अपुण्यवान् अस्मि महादरिद्रः पूजार्थमन्यन्मम नास्ति किंचित् । (७।१)
apuṇyavān asmi mahādaridraḥ pūjārthamanyanmama nāsti kiṃcit |
अतो ममार्थाय परार्थचिन्ता गृह्णन्तु नाथा इदमात्मशक्त्या ॥ (७।२)
ato mamārthāya parārthacintā gṛhṇantu nāthā idamātmaśaktyā ||
ददामि चात्मानमहं जिनेभ्यः सर्वेण सर्वं च तदात्मजेभ्यः । (८।१)
dadāmi cātmānamahaṃ jinebhyaḥ sarveṇa sarvaṃ ca tadātmajebhyaḥ |
परिग्रहं मे कुरुताग्रसत्त्वाः युष्मासु दासत्वमुपैमि भक्त्या ॥ (८।२)
parigrahaṃ me kurutāgrasattvāḥ yuṣmāsu dāsatvamupaimi bhaktyā ||
परिग्रहेणास्मि भवत्कृतेन निर्भीर् भवे सत्त्वहितं करोमि । (९।१)
parigraheṇāsmi bhavatkṛtena nirbhīr bhave sattvahitaṃ karomi |
पूर्वं च पापं समतिक्रमामि नान्यच् च पापं प्रकरोमि भूयः ॥ (९।२)
pūrvaṃ ca pāpaṃ samatikramāmi nānyac ca pāpaṃ prakaromi bhūyaḥ ||
रत्नोज्ज्वलस्तम्भमनोरमेषु मुक्तामयोद्भासिवितानकेषु । (१०।१)
ratnojjvalastambhamanorameṣu muktāmayodbhāsivitānakeṣu |
स्वच्छोज्ज्वलस्फाटिककुट्टिमेषु सुगन्धिषु स्नानगृहेषु तेषु ॥ (१०।२)
svacchojjvalasphāṭikakuṭṭimeṣu sugandhiṣu snānagṛheṣu teṣu ||
मनोज्ञगन्धोदकपुष्पपूर्णैः कुम्भैर्महारत्नमयैरनेकैः । (११।१)
manojñagandhodakapuṣpapūrṇaiḥ kumbhairmahāratnamayairanekaiḥ |
स्नानं करोम्येष तथागतानां तदात्मजानां च सगीतवाद्यं ॥ (११।२)
snānaṃ karomyeṣa tathāgatānāṃ tadātmajānāṃ ca sagītavādyaṃ ||
प्रधूपितैर् धौतमलैर् अतुल्यैर्वस्त्रैश्च तेषां तनुम् उन्मृशामि । (१२।१)
pradhūpitair dhautamalair atulyairvastraiśca teṣāṃ tanum unmṛśāmi |
ततः सुरक्तानि सुधूपितानि ददामि तेभ्यो वरचीवराणि ॥ (१२।२)
tataḥ suraktāni sudhūpitāni dadāmi tebhyo varacīvarāṇi ||
दिव्यैर् मृदुश्लक्ष्णविचित्रशोभैर् वस्त्रैर् अलंकारवरैश्च तैस्तैः । (१३।१)
divyair mṛduślakṣṇavicitraśobhair vastrair alaṃkāravaraiśca taistaiḥ |
समन्तभद्राजितमञ्जुघोषलोकेश्वरादीनपि मण्डयामि ॥ (१३।२)
samantabhadrājitamañjughoṣalokeśvarādīnapi maṇḍayāmi ||
सर्वत्रिसाहस्रविसारिगन्धैर् गन्धोत्तमैस् ताननुलेपयामि । (१४।१)
sarvatrisāhasravisārigandhair gandhottamais tānanulepayāmi |
सूत्तप्तसून्मृष्टसुधौतहेमप्रभोज्ज्वलान् सर्वमुनीन्द्रकायान् ॥ (१४।२)
sūttaptasūnmṛṣṭasudhautahemaprabhojjvalān sarvamunīndrakāyān ||
मन्दारवेन्दीवरमल्लिकाद्यैः सर्वैः सुगन्धैः कुसुमैर्मनोज्ञैः । (१५।१)
mandāravendīvaramallikādyaiḥ sarvaiḥ sugandhaiḥ kusumairmanojñaiḥ |
अभ्यर्चयाम्य् अर्च्यतमान् मुनीन्द्रान् स्रग्भिश् च संस्थानमनोरमाभिः ॥ (१५।२)
abhyarcayāmy arcyatamān munīndrān sragbhiś ca saṃsthānamanoramābhiḥ ||
स्फीतस्फुरद्गन्धमनोरमैश्च तान्धूपमेघैर् उपधूपयामि । (१६।१)
sphītasphuradgandhamanoramaiśca tāndhūpameghair upadhūpayāmi |
भौज्यैश्च स्वाद्यैर्विविधैश्च पेयैस्तेभ्यो निविद्यं च निवेदयामि ॥ (१६।२)
bhaujyaiśca svādyairvividhaiśca peyaistebhyo nividyaṃ ca nivedayāmi ||
रत्नप्रदीपांश्च निवेदयामि सुवर्णपद्मेषु निविष्टपङ्क्तीन् । (१७।१)
ratnapradīpāṃśca nivedayāmi suvarṇapadmeṣu niviṣṭapaṅktīn |
गन्धोपलिप्तेषु च कुट्टिमेषु किरामि पुष्पप्रकरान्मनोज्ञान् ॥ (१७।२)
gandhopalipteṣu ca kuṭṭimeṣu kirāmi puṣpaprakarānmanojñān ||
प्रलम्बमुक्तामणिहारशोभान् आभास्वरान् दिग्मुखमण्डनांस् तान् । (१८।१)
pralambamuktāmaṇihāraśobhān ābhāsvarān digmukhamaṇḍanāṃs tān |
विमानमेघान् स्तुतिगीतरम्यान् मैत्रीमयेभ्योऽपि निवेदयामि ॥ (१८।२)
vimānameghān stutigītaramyān maitrīmayebhyo'pi nivedayāmi ||
सुवर्णदण्डैः कमनीयरूपैः संसक्तमुक्तानि समुच्छ्रितानि । (१९।१)
suvarṇadaṇḍaiḥ kamanīyarūpaiḥ saṃsaktamuktāni samucchritāni |
प्रधारयाम्येष महामुनीनां रत्नातपत्राण्यतिशोभनानि ॥ (१९।२)
pradhārayāmyeṣa mahāmunīnāṃ ratnātapatrāṇyatiśobhanāni ||
अतः परं प्रतिष्ठन्तां पूजामेघा मनोरमाः । (२०।१)
ataḥ paraṃ pratiṣṭhantāṃ pūjāmeghā manoramāḥ |
तूर्यसंगीतिमेघाश्च सर्वसत्त्वप्रहर्षणाः ॥ (२०।२)
tūryasaṃgītimeghāśca sarvasattvapraharṣaṇāḥ ||
सर्वसद्धर्मरत्नेषु चैत्येषु प्रतिमासु च । (२१।१)
sarvasaddharmaratneṣu caityeṣu pratimāsu ca |
पुष्परत्नादिवर्षाश्च प्रवर्तन्तां निरन्तरम् ॥ (२१।२)
puṣparatnādivarṣāśca pravartantāṃ nirantaram ||
तथा तथागतान् नाथान् सपुत्रान् पूजयाम्यहम् ॥ (२२।२)
tathā tathāgatān nāthān saputrān pūjayāmyaham ||
स्वराङ्गसागरैः स्तोत्रैः स्तौमि चाहं गुणोदधीन् । (२३।१)
svarāṅgasāgaraiḥ stotraiḥ staumi cāhaṃ guṇodadhīn |
स्तुतिसंगीतिमेघाश्च संभवन्त्वेष्व् अनन्यथा ॥ (२३।२)
stutisaṃgītimeghāśca saṃbhavantveṣv ananyathā ||
सर्वक्षेत्राणुसंख्यैश्च प्रणामैः प्रणमाम्यहम् । (२४।१)
sarvakṣetrāṇusaṃkhyaiśca praṇāmaiḥ praṇamāmyaham |
सर्वत्राध्वगतान्बुद्धान्सहधर्मगणोत्तमान् ॥ (२४।२)
sarvatrādhvagatānbuddhānsahadharmagaṇottamān ||
सर्चचैत्यानि वन्देऽहं बोधिसत्त्वाश्रयांस्तथा । (२५।१)
sarcacaityāni vande'haṃ bodhisattvāśrayāṃstathā |
नमः करोम्युपाध्यायान् अभिवन्द्यान् यतींस्तथा ॥ (२५।२)
namaḥ karomyupādhyāyān abhivandyān yatīṃstathā ||
बुद्धं गच्छामि शरणं यावद् आबोधिमण्डतः । (२६।१)
buddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvad ābodhimaṇḍataḥ |
धर्मं गच्छामि शरणं बोधिसत्त्वगणं तथा ॥ (२६।२)
dharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ bodhisattvagaṇaṃ tathā ||
विज्ञापयामि सम्बुद्धान्सर्वदिक्षु व्यवस्थितान् । (२७।१)
vijñāpayāmi sambuddhānsarvadikṣu vyavasthitān |
महाकारुणिकांश्चापि बोधिसत्त्वान्कृताञ्जलिः ॥ (२७।२)
mahākāruṇikāṃścāpi bodhisattvānkṛtāñjaliḥ ||
गुरुष्वन्येषु वा क्षेपात्कायवाग्बुद्धिभिः कृतः ॥ (३०।२)
guruṣvanyeṣu vā kṣepātkāyavāgbuddhibhiḥ kṛtaḥ ||
यत्कृतं दारुणं पापं तत्सर्वं देशयाम्यहम् ॥ (३१।२)
yatkṛtaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ tatsarvaṃ deśayāmyaham ||
कथं च निःसराम्यस्मान् नित्योद्वेगोऽस्मि नायकाः । (३२।१)
kathaṃ ca niḥsarāmyasmān nityodvego'smi nāyakāḥ |
कथं च निःसराम्यस्मात् परित्रायत सत्वरम् । (३३।१)
kathaṃ ca niḥsarāmyasmāt paritrāyata satvaram |
कृताकृतापरीक्षोऽयं मृत्युर्विश्रम्भघातकः । (३४।१)
kṛtākṛtāparīkṣo'yaṃ mṛtyurviśrambhaghātakaḥ |
स्वस्थास्वस्थैर् अविश्वास्य आकस्मिकमहाशनिः ॥ (३४।२)
svasthāsvasthair aviśvāsya ākasmikamahāśaniḥ ||
सर्वमुत्सृज्य गन्तव्यमिति न ज्ञातमीदृशम् ॥ (३५।२)
sarvamutsṛjya gantavyamiti na jñātamīdṛśam ||
तत्तत्स्मरणतां याति यद्यद्वस्त्वनुभूयते । (३६।१)
tattatsmaraṇatāṃ yāti yadyadvastvanubhūyate |
स्वप्नानुभूतवत्सर्वं गतं न पुनरीक्ष्यते ॥ (३६।२)
svapnānubhūtavatsarvaṃ gataṃ na punarīkṣyate ||
अप्रिया न भविष्यन्ति प्रियो मे न भविष्यति । (३७।१)
apriyā na bhaviṣyanti priyo me na bhaviṣyati |
अहं च न भविष्यामि सर्वं च न भविष्यति ॥ (३७।२)
ahaṃ ca na bhaviṣyāmi sarvaṃ ca na bhaviṣyati ||
इहैव तिष्ठतस्तावद्गता नैके प्रियाप्रियाः । (३८।१)
ihaiva tiṣṭhatastāvadgatā naike priyāpriyāḥ |
तन्निमित्तं तु यत्पापं तत्स्थितं घोरमग्रतः ॥ (३८।२)
tannimittaṃ tu yatpāpaṃ tatsthitaṃ ghoramagrataḥ ||
एवमागन्तुकोऽस्मीति न मया प्रत्यवेक्षितम् । (३९।१)
evamāgantuko'smīti na mayā pratyavekṣitam |
रात्रिंदिवम् अविश्राममायुषो वर्धते व्ययः । (४०।१)
rātriṃdivam aviśrāmamāyuṣo vardhate vyayaḥ |
आयस्य चागमो नास्ति न मरिष्यामि किं न्व् अहम् ॥ (४०।२)
āyasya cāgamo nāsti na mariṣyāmi kiṃ nv aham ||
यमदूतैर्गृहीतस्य कुतो बन्धुः कुतः सुहृत् । (४२।१)
yamadūtairgṛhītasya kuto bandhuḥ kutaḥ suhṛt |
पुण्यमेकं तदा त्राणं मया तच् च न सेवितम् ॥ (४२।२)
puṇyamekaṃ tadā trāṇaṃ mayā tac ca na sevitam ||
प्रमत्तेन मया नाथा बहु पापम् उपार्जितम् ॥ (४३।२)
pramattena mayā nāthā bahu pāpam upārjitam ||
महात्रासज्वरग्रस्तः पुरीषोत्सर्गवेष्टितः ॥ (४५।२)
mahātrāsajvaragrastaḥ purīṣotsargaveṣṭitaḥ ||
कातरैर्दृष्टिपातैश्च त्राणान्वेषी चतुर्दिशम् । (४६।१)
kātarairdṛṣṭipātaiśca trāṇānveṣī caturdiśam |
को मे महाभयादस्मात्साधुस्त्राणं भविष्यति ॥ (४६।२)
ko me mahābhayādasmātsādhustrāṇaṃ bhaviṣyati ||
त्राणशून्या दिशो दृष्ट्वा पुनः सम्मोहमागतः । (४७।१)
trāṇaśūnyā diśo dṛṣṭvā punaḥ sammohamāgataḥ |
तदाहं किं करिष्यामि तस्मिन्स्थाने महाभये ॥ (४७।२)
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tasminsthāne mahābhaye ||
जगद्रक्षार्थम् उद्युक्तान् सर्वत्रासहराञ्जिनान् ॥ (४८।२)
jagadrakṣārtham udyuktān sarvatrāsaharāñjinān ||
विरौम्यार्तरवं भीतः स मां रक्षतु पापिनम् ॥ (५१।२)
viraumyārtaravaṃ bhītaḥ sa māṃ rakṣatu pāpinam ||
आर्यमाकाशगर्भं च क्षितिगर्भं च भावतः । (५२।१)
āryamākāśagarbhaṃ ca kṣitigarbhaṃ ca bhāvataḥ |
सर्वान् महाकृपांश्चापि त्राणान्वेषी विरौम्यहम् ॥ (५२।२)
sarvān mahākṛpāṃścāpi trāṇānveṣī viraumyaham ||
यं दृष्ट्वैव च संत्रस्ताः पलायन्ते चतुर्दिशम् । (५३।१)
yaṃ dṛṣṭvaiva ca saṃtrastāḥ palāyante caturdiśam |
अतीत्य युष्मद्वचनं साम्प्रतं भयदर्शनात् । (५४।१)
atītya yuṣmadvacanaṃ sāmprataṃ bhayadarśanāt |
इत्वरव्याधिभीतोऽपि वैद्यवाक्यं न लङ्घयेत् । (५५।१)
itvaravyādhibhīto'pi vaidyavākyaṃ na laṅghayet |
किमु व्याधिशतैर् ग्रस्तश्चतुर्भिश् चतुरुत्तरैः ॥ (५५।२)
kimu vyādhiśatair grastaścaturbhiś caturuttaraiḥ ||
नश्यन्ति येषां भैषज्यं सर्वदिक्षु न लभ्यते ॥ (५६।२)
naśyanti yeṣāṃ bhaiṣajyaṃ sarvadikṣu na labhyate ||
वाक्यम् उल्लङ्घयामीति धिङ् माम् अत्यन्तमोहितम् ॥ (५७।२)
vākyam ullaṅghayāmīti dhiṅ mām atyantamohitam ||
अत्यप्रमत्तस् तिष्ठामि प्रपातेष्वितरेष्वपि । (५८।१)
atyapramattas tiṣṭhāmi prapāteṣvitareṣvapi |
अभयं केन मे दत्तं निःसरिष्यामि वा कथम् । (६०।१)
abhayaṃ kena me dattaṃ niḥsariṣyāmi vā katham |
अवश्यं न भविष्यामि कस्मान्मे सुस्थितं मनः ॥ (६०।२)
avaśyaṃ na bhaviṣyāmi kasmānme susthitaṃ manaḥ ||
पूर्वानुभूतनष्टेभ्यः किं मे सारमवस्थितम् । (६१।१)
pūrvānubhūtanaṣṭebhyaḥ kiṃ me sāramavasthitam |
येषु मे ऽभिनिविष्टेन गुरूणां लङ्घितं वचः ॥ (६१।२)
yeṣu me 'bhiniviṣṭena gurūṇāṃ laṅghitaṃ vacaḥ ||
जीवलोकमिमं त्यक्त्वा बन्धून् परिचितांस्तथा । (६२।१)
jīvalokamimaṃ tyaktvā bandhūn paricitāṃstathā |
एकाकी क्वापि यास्यामि किं मे सर्वैः प्रियाप्रियैः ॥ (६२।२)
ekākī kvāpi yāsyāmi kiṃ me sarvaiḥ priyāpriyaiḥ ||
इयमेव तु मे चिन्ता युक्ता रात्रिंदिवं सदा । (६३।१)
iyameva tu me cintā yuktā rātriṃdivaṃ sadā |
अशुभान् नियतं दुःखं निःसरेयं ततः कथम् ॥ (६३।२)
aśubhān niyataṃ duḥkhaṃ niḥsareyaṃ tataḥ katham ||
प्रकृत्या यच् च सावद्यं प्रज्ञप्त्यावद्यमेव च ॥ (६४।२)
prakṛtyā yac ca sāvadyaṃ prajñaptyāvadyameva ca ||
तत्सर्वं देशयाम्येष नाथानामग्रतः स्थितः । (६५।१)
tatsarvaṃ deśayāmyeṣa nāthānāmagrataḥ sthitaḥ |
कृताञ्जलिर्दुःखभीतः प्रणिपत्य पुनः पुनः ॥ (६५।२)
kṛtāñjalirduḥkhabhītaḥ praṇipatya punaḥ punaḥ ||
न भद्रकमिदं नाथा न कर्तव्यं पुनर्मया ॥ (६६।२)
na bhadrakamidaṃ nāthā na kartavyaṃ punarmayā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.