बोधिचर्यावतारBodhicaryāvatāra

BoCA, 3

3 of 10 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अपायदुःखविश्रामं सर्वसत्त्वैः कृतंशुभम् । (१।१)

apāyaduḥkhaviśrāmaṃ sarvasattvaiḥ kṛtaṃśubham |

1.2१.२

अनुमोदे प्रमोदेन सुखं तिष्ठन्तु दुःखिताः ॥ (१।२)

anumode pramodena sukhaṃ tiṣṭhantu duḥkhitāḥ ||

2.1२.१

संसारदुःखनिर्मोक्षम् अनुमोदे शरीरिणाम् । (२।१)

saṃsāraduḥkhanirmokṣam anumode śarīriṇām |

2.2२.२

बोधिसत्त्वत्वबुद्धत्वम् अनुमोदे च तायिनाम् ॥ (२।२)

bodhisattvatvabuddhatvam anumode ca tāyinām ||

3.1३.१

चित्तोत्पादसमुद्रांश्च सर्वसत्त्वसुखावहान् । (३।१)

cittotpādasamudrāṃśca sarvasattvasukhāvahān |

3.2३.२

सर्वसत्त्वहिताधानान् अनुमोदे च शासिनाम् ॥ (३।२)

sarvasattvahitādhānān anumode ca śāsinām ||

4.1४.१

सर्वासु दिक्षु संबुद्धान् प्रार्थयामि कृताञ्जलिः । (४।१)

sarvāsu dikṣu saṃbuddhān prārthayāmi kṛtāñjaliḥ |

4.2४.२

धर्मप्रदीपं कुर्वन्तु मोहाद् दुःखप्रपातिनाम् ॥ (४।२)

dharmapradīpaṃ kurvantu mohād duḥkhaprapātinām ||

5.1५.१

निर्वातुकामांश्च जिनान् याचयामि कृताञ्जलिः । (५।१)

nirvātukāmāṃśca jinān yācayāmi kṛtāñjaliḥ |

5.2५.२

कल्पाननन्तांस्तिष्ठन्तु मा भूद् अन्धमिदं जगत् ॥ (५।२)

kalpānanantāṃstiṣṭhantu mā bhūd andhamidaṃ jagat ||

6.1६.१

एवं सर्वमिदं कृत्वा यन्मयासादितं शुभम् । (६।१)

evaṃ sarvamidaṃ kṛtvā yanmayāsāditaṃ śubham |

6.2६.२

तेन स्यां सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखप्रशान्तिकृत् ॥ (६।२)

tena syāṃ sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhapraśāntikṛt ||

7.1७.१

ग्लानानामस्मि भैषज्यं भवेयं वैद्य एव च । (७।१)

glānānāmasmi bhaiṣajyaṃ bhaveyaṃ vaidya eva ca |

7.2७.२

तदुपस्थायकश्चैव यावद्रोगापुनर्भवः ॥ (७।२)

tadupasthāyakaścaiva yāvadrogāpunarbhavaḥ ||

8.1८.१

क्षुत्पिपासाव्यथां हन्याम् अन्नपानप्रवर्षणैः । (८।१)

kṣutpipāsāvyathāṃ hanyām annapānapravarṣaṇaiḥ |

8.2८.२

दुर्भिक्षान्तरकल्पेषु भवेयं पानभोजनम् ॥ (८।२)

durbhikṣāntarakalpeṣu bhaveyaṃ pānabhojanam ||

9.1९.१

दरिद्राणां च सत्त्वानां निधिः स्यामहमक्षयः । (९।१)

daridrāṇāṃ ca sattvānāṃ nidhiḥ syāmahamakṣayaḥ |

9.2९.२

नानोपकरणाकारैर् उपतिष्ठेयमग्रतः ॥ (९।२)

nānopakaraṇākārair upatiṣṭheyamagrataḥ ||

10.1१०.१

आत्मभावांस्तथा भोगान् सर्वत्राध्वगतं शुभम् । (१०।१)

ātmabhāvāṃstathā bhogān sarvatrādhvagataṃ śubham |

10.2१०.२

निरपेक्षस्त्यजाम्येष सर्वसत्त्वार्थसिद्धये ॥ (१०।२)

nirapekṣastyajāmyeṣa sarvasattvārthasiddhaye ||

11.1११.१

सर्वत्यागश्च निर्वाणं निर्वाणार्थि च मे मनः । (११।१)

sarvatyāgaśca nirvāṇaṃ nirvāṇārthi ca me manaḥ |

11.2११.२

त्यक्तव्यं चेन्मया सर्वं वरं सत्त्वेषु दीयताम् ॥ (११।२)

tyaktavyaṃ cenmayā sarvaṃ varaṃ sattveṣu dīyatām ||

12.1१२.१

यथासुखीकृतश्चात्मा मयायं सर्वदेहिनाम् । (१२।१)

yathāsukhīkṛtaścātmā mayāyaṃ sarvadehinām |

12.2१२.२

घ्नन्तु निन्दन्तु वा नित्यमाकिरन्तु च पांसुभिः ॥ (१२।२)

ghnantu nindantu vā nityamākirantu ca pāṃsubhiḥ ||

13.1१३.१

क्रीडन्तु मम कायेन हसन्तु विलसन्तु च । (१३।१)

krīḍantu mama kāyena hasantu vilasantu ca |

13.2१३.२

दत्तस्तेभ्यो मया कायश्चिन्तया किं मयानया ॥ (१३।२)

dattastebhyo mayā kāyaścintayā kiṃ mayānayā ||

14.1१४.१

कारयन्तु च कर्माणि यानि तेषां सुखावहम् । (१४।१)

kārayantu ca karmāṇi yāni teṣāṃ sukhāvaham |

14.2१४.२

अनर्थः कस्यचिन्मा भून् मामालम्ब्य कदाचन ॥ (१४।२)

anarthaḥ kasyacinmā bhūn māmālambya kadācana ||

15.1१५.१

येषां क्रुद्धाप्रसन्ना वा मामालम्ब्य मतिर्भवेत् । (१५।१)

yeṣāṃ kruddhāprasannā vā māmālambya matirbhavet |

15.2१५.२

तेषां स एव हेतुः स्यान् नित्यं सर्वार्थसिद्धये ॥ (१५।२)

teṣāṃ sa eva hetuḥ syān nityaṃ sarvārthasiddhaye ||

16.1१६.१

अभ्याख्यास्यन्ति मां ये च ये चान्येऽप्यपकारिणः । (१६।१)

abhyākhyāsyanti māṃ ye ca ye cānye'pyapakāriṇaḥ |

16.2१६.२

उत्प्रासकास् तथान्येऽपि सर्वे स्युर् बोधिभागिनः ॥ (१६।२)

utprāsakās tathānye'pi sarve syur bodhibhāginaḥ ||

17.1१७.१

अनाथानामहं नाथः सार्थवाहश्च यायिनाम् । (१७।१)

anāthānāmahaṃ nāthaḥ sārthavāhaśca yāyinām |

17.2१७.२

पारेप्सूनां च नोद्भूतः सेतुः संक्रम एव च ॥ (१७।२)

pārepsūnāṃ ca nodbhūtaḥ setuḥ saṃkrama eva ca ||

18.1१८.१

दीपार्थिनामहं दीपः शय्या शय्यार्थिनामहम् । (१८।१)

dīpārthināmahaṃ dīpaḥ śayyā śayyārthināmaham |

18.2१८.२

दासार्थिनामहं दासो भवेयं सर्वदेहिनाम् ॥ (१८।२)

dāsārthināmahaṃ dāso bhaveyaṃ sarvadehinām ||

19.1१९.१

चिन्तामणिर्भद्रघटः सिद्धविद्या महौषधिः । (१९।१)

cintāmaṇirbhadraghaṭaḥ siddhavidyā mahauṣadhiḥ |

19.2१९.२

भवेयं कल्पवृक्षश्च कामधेनुश्च देहिनाम् ॥ (१९।२)

bhaveyaṃ kalpavṛkṣaśca kāmadhenuśca dehinām ||

20.1२०.१

पृथिव्यादीनि भूतानि निःशेषाकाशवासिनाम् । (२०।१)

pṛthivyādīni bhūtāni niḥśeṣākāśavāsinām |

20.2२०.२

सत्त्वानामप्रमेयाणां यथाभोगान्यनेकधा ॥ (२०।२)

sattvānāmaprameyāṇāṃ yathābhogānyanekadhā ||

21.1२१.१

एवमाकाशनिष्ठस्य सत्त्वधातोरनेकधा । (२१।१)

evamākāśaniṣṭhasya sattvadhātoranekadhā |

21.2२१.२

भवेयमुपजीव्योऽहं यावत्सर्वे न निर्वृताः ॥ (२१।२)

bhaveyamupajīvyo'haṃ yāvatsarve na nirvṛtāḥ ||

22.1२२.१

यथा गृहीतं सुगतैर्बोधिचित्तं पुरातनैः । (२२।१)

yathā gṛhītaṃ sugatairbodhicittaṃ purātanaiḥ |

22.2२२.२

ते बोधिसत्त्वशिक्षायाम् आनुपूर्व्या यथा स्थिताः ॥ (२२।२)

te bodhisattvaśikṣāyām ānupūrvyā yathā sthitāḥ ||

23.1२३.१

तद्वदुत्पादयाम्येष बोधिचित्तं जगद्धिते । (२३।१)

tadvadutpādayāmyeṣa bodhicittaṃ jagaddhite |

23.2२३.२

तद्वदेव च ताः शिक्षाः शिक्षिष्यामि यथाक्रमम् ॥ (२३।२)

tadvadeva ca tāḥ śikṣāḥ śikṣiṣyāmi yathākramam ||

24.1२४.१

एवं गृहीत्वा मतिमान् बोधिचित्तं प्रसादतः । (२४।१)

evaṃ gṛhītvā matimān bodhicittaṃ prasādataḥ |

24.2२४.२

पुनः पृष्ठस्य पुष्ट्यर्थं चित्तमेवं प्रहर्षयेत् ॥ (२४।२)

punaḥ pṛṣṭhasya puṣṭyarthaṃ cittamevaṃ praharṣayet ||

25.1२५.१

अद्य मे सफलं जन्म सुलब्धो मानुषो भवः । (२५।१)

adya me saphalaṃ janma sulabdho mānuṣo bhavaḥ |

25.2२५.२

अद्य बुद्धकुले जातो बुद्धपुत्रोऽस्मि साम्प्रतम् ॥ (२५।२)

adya buddhakule jāto buddhaputro'smi sāmpratam ||

26.1२६.१

तथाधुना मया कार्यं स्वकुलोचितकारिणाम् । (२६।१)

tathādhunā mayā kāryaṃ svakulocitakāriṇām |

26.2२६.२

निर्मलस्य कुलस्यास्य कलङ्को न भवेद्यथा ॥ (२६।२)

nirmalasya kulasyāsya kalaṅko na bhavedyathā ||

27.1२७.१

अन्धः संकरकूटेभ्यो यथा रत्नमवाप्नुयात् । (२७।१)

andhaḥ saṃkarakūṭebhyo yathā ratnamavāpnuyāt |

27.2२७.२

तथा कथंचिदप्येतद् बोधिचित्तं ममोदितम् ॥ (२७।२)

tathā kathaṃcidapyetad bodhicittaṃ mamoditam ||

28.1२८.१

जगन्मृत्युविनाशाय जातमेतद्रसायनम् । (२८।१)

jaganmṛtyuvināśāya jātametadrasāyanam |

28.2२८.२

जगद्दारिद्र्यशमनं निधानमिदमक्षयम् ॥ (२८।२)

jagaddāridryaśamanaṃ nidhānamidamakṣayam ||

29.1२९.१

जगद्व्याधिप्रशमनं भैषज्यमिदमुत्तमम् । (२९।१)

jagadvyādhipraśamanaṃ bhaiṣajyamidamuttamam |

29.2२९.२

भवाध्वभ्रमणश्रान्तो जगद्विश्रामपादपः ॥ (२९।२)

bhavādhvabhramaṇaśrānto jagadviśrāmapādapaḥ ||

30.1३०.१

दुर्गत्युत्तरणे सेतुः सामान्यः सर्वयायिनाम् । (३०।१)

durgatyuttaraṇe setuḥ sāmānyaḥ sarvayāyinām |

30.2३०.२

जगत्क्लेशोष्मशमन उदितश्चित्तचन्द्रमाः ॥ (३०।२)

jagatkleśoṣmaśamana uditaścittacandramāḥ ||

31.1३१.१

जगदज्ञानतिमिरप्रोत्सारणमहारविः । (३१।१)

jagadajñānatimiraprotsāraṇamahāraviḥ |

31.2३१.२

सद्धर्मक्षीरमथनान् नवनीतं समुत्थितम् ॥ (३१।२)

saddharmakṣīramathanān navanītaṃ samutthitam ||

32.1३२.१

सुखभोगबुभुक्षितस्य वा जनसार्थस्य भवाध्वचारिणः । (३२।१)

sukhabhogabubhukṣitasya vā janasārthasya bhavādhvacāriṇaḥ |

32.2३२.२

सुखसत्त्रमिदं ह्य् उपस्थितं सकलाभ्यागतसत्त्वतर्पणम् ॥ (३२।२)

sukhasattramidaṃ hy upasthitaṃ sakalābhyāgatasattvatarpaṇam ||

33.1३३.१

जगदद्य निमन्त्रितं मया सुगतत्वेन सुखेन चान्तरा । (३३।१)

jagadadya nimantritaṃ mayā sugatatvena sukhena cāntarā |

33.2३३.२

पुरतः खलु सर्वतायिनामभिनन्दन्तु सुरासुरादयः ॥ (३३।२)

purataḥ khalu sarvatāyināmabhinandantu surāsurādayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BoCA, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit