NyāSū, 1, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
कथालक्षणप्रकरणम्प्रमाणतर्कसाधनोपालम्भः सिद्धान्ताविरुद्धः पञ्चावयवोपपन्नः पक्षप्रतिपक्षपरिग्रहो वादः ॥ (१।०)
kathālakṣaṇaprakaraṇampramāṇatarkasādhanopālambhaḥ siddhāntāviruddhaḥ pañcāvayavopapannaḥ pakṣapratipakṣaparigraho vādaḥ ||
यथोक्तोपपन्नश् छलजातिनिग्रहस्थानसाधनोपालम्भो जल्पः ॥ (२।०)
yathoktopapannaś chalajātinigrahasthānasādhanopālambho jalpaḥ ||
हेत्वाभासप्रकरणम्सव्यभिचारविरुद्धप्रकरणसमसाध्यसमकालातीताः हेत्वाभासाः ॥ (४।०)
hetvābhāsaprakaraṇamsavyabhicāraviruddhaprakaraṇasamasādhyasamakālātītāḥ hetvābhāsāḥ ||
सिद्धान्तम् अभ्युपेत्य तद्विरोधी विरुद्धः ॥ (६।०)
siddhāntam abhyupetya tadvirodhī viruddhaḥ ||
यस्मात् प्रकरणचिन्ता सो निर्णयार्थमपदिष्टः प्रकरणसमः ॥ (७।०)
yasmāt prakaraṇacintā so nirṇayārthamapadiṣṭaḥ prakaraṇasamaḥ ||
छलप्रकरणम्वचनविघातः अर्थविकल्पोपपत्त्या छलम् ॥ (१०।०)
chalaprakaraṇamvacanavighātaḥ arthavikalpopapattyā chalam ||
तत् त्रिविधम् वाक्छलं सामान्यच्छलम् उपचारच्छलं च इति ॥ (११।०)
tat trividham vākchalaṃ sāmānyacchalam upacāracchalaṃ ca iti ||
अविशेषाभिहिते अर्थे वक्तुर् अभिप्रायात् अर्थान्तरकल्पना वाक्छलम् ॥ (१२।०)
aviśeṣābhihite arthe vaktur abhiprāyāt arthāntarakalpanā vākchalam ||
सम्भवतः अर्थस्यातिसामान्ययोगात् असंभूतार्थकल्पना सामान्यच्छलम् ॥ (१३।०)
sambhavataḥ arthasyātisāmānyayogāt asaṃbhūtārthakalpanā sāmānyacchalam ||
धर्मविकल्पनिर्देशे अर्थसद्भावप्रतिषेधः उपचारच्छलम् ॥ (१४।०)
dharmavikalpanirdeśe arthasadbhāvapratiṣedhaḥ upacāracchalam ||
अविशेषे वा किंचित्साधर्म्यात् एकच्छलप्रसङ्गः ॥ (१७।०)
aviśeṣe vā kiṃcitsādharmyāt ekacchalaprasaṅgaḥ ||
लिङ्गदोषसामान्यप्रकरणम्साधर्म्यवैधर्म्याभ्यां प्रत्यवस्थानं जातिः ॥ (१८।०)
liṅgadoṣasāmānyaprakaraṇamsādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiḥ ||
विप्रतिपत्तिर् अप्रतिपत्तिश्च निग्रहस्थानम् ॥ (१९।०)
vipratipattir apratipattiśca nigrahasthānam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.