NyāSū, 5, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रतिज्ञाहानिः प्रतिज्ञान्तरं प्रतिज्ञाविरोधः प्रतिज्ञासंन्यासो हेत्वन्तरम् अर्थान्तरं निरर्थकम् अविज्ञातार्थम् अपार्थकम् अप्राप्तकालं न्यूनम् अधिकं पुनरुक्तम् अननुभाषणम् अज्ञानम् अप्रतिभा विक्षेपो मतानुज्ञा पर्यनुयोज्योपेक्षणं निरनुयोज्यानुयोगो ऽपसिद्धान्तो हेत्वाभासाश्च निग्रहस्थानानि ॥ (१।०)
pratijñāhāniḥ pratijñāntaraṃ pratijñāvirodhaḥ pratijñāsaṃnyāso hetvantaram arthāntaraṃ nirarthakam avijñātārtham apārthakam aprāptakālaṃ nyūnam adhikaṃ punaruktam ananubhāṣaṇam ajñānam apratibhā vikṣepo matānujñā paryanuyojyopekṣaṇaṃ niranuyojyānuyogo 'pasiddhānto hetvābhāsāśca nigrahasthānāni ||
निग्रहस्थानपञ्चकप्रकरणम्प्रतिदृष्टान्तधर्माभ्यनुज्ञा स्वदृष्टान्ते प्रतिज्ञाहानिः ॥ (२।०)
nigrahasthānapañcakaprakaraṇampratidṛṣṭāntadharmābhyanujñā svadṛṣṭānte pratijñāhāniḥ ||
प्रतिज्ञातार्थप्रतिषेधधर्मविकल्पात् तदर्थनिर्देशः प्रतिज्ञान्तरम् ॥ (३।०)
pratijñātārthapratiṣedhadharmavikalpāt tadarthanirdeśaḥ pratijñāntaram ||
पक्षप्रतिषेधे प्रतिज्ञातार्थापनयनं प्रतिज्ञासंन्यासः ॥ (५।०)
pakṣapratiṣedhe pratijñātārthāpanayanaṃ pratijñāsaṃnyāsaḥ ||
अविशेषोक्ते हेतौ प्रतिषिद्धे विशेषमिच्छतो हेत्वन्तरम् ॥ (६।०)
aviśeṣokte hetau pratiṣiddhe viśeṣamicchato hetvantaram ||
निग्रहस्थानचतुष्कप्रकरणम्प्रकृतादर्थाद् अप्रतिसम्बद्धार्थम् अर्थान्तरम् ॥ (७।०)
nigrahasthānacatuṣkaprakaraṇamprakṛtādarthād apratisambaddhārtham arthāntaram ||
परिषत्प्रतिवादिभ्यां त्रिरभिहितम् अप्यविज्ञातम् अविज्ञातार्थम् ॥ (९।०)
pariṣatprativādibhyāṃ trirabhihitam apyavijñātam avijñātārtham ||
पौर्वापर्यायोगाद् अप्रतिसम्बद्धार्थम् अपार्थकम् ॥ (१०।०)
paurvāparyāyogād apratisambaddhārtham apārthakam ||
निग्रहस्थानत्रिकप्रकरणमवयवविपर्यासवचनम् अप्राप्तकालम् ॥ (११।०)
nigrahasthānatrikaprakaraṇamavayavaviparyāsavacanam aprāptakālam ||
पुनरुक्तिनिग्रहस्थानप्रकरणम्शब्दार्थयोः पुनर्वचनं पुनरुक्तम् अन्यत्रानुवादात् ॥ (१४।०)
punaruktinigrahasthānaprakaraṇamśabdārthayoḥ punarvacanaṃ punaruktam anyatrānuvādāt ||
अनुवादे तु अपुनरुक्तं शब्दाभ्यासात् अर्थविशेषोपपत्तेः ॥ (१५।०)
anuvāde tu apunaruktaṃ śabdābhyāsāt arthaviśeṣopapatteḥ ||
उत्तरविरोधिनिग्रहस्थानचतुष्कप्रकरणम्विज्ञातस्य परिषदा त्रिर् अभिहितस्यापि अप्रत्युच्चारणम् अननुभाषणम् ॥ (१७।०)
uttaravirodhinigrahasthānacatuṣkaprakaraṇamvijñātasya pariṣadā trir abhihitasyāpi apratyuccāraṇam ananubhāṣaṇam ||
मतानुज्ञादिनिग्रहस्थानत्रिकप्रकरणम्स्वपक्षे दोषाभ्युपगमात् परपक्षे दोषप्रसङ्गो मतानुज्ञा ॥ (२१।०)
matānujñādinigrahasthānatrikaprakaraṇamsvapakṣe doṣābhyupagamāt parapakṣe doṣaprasaṅgo matānujñā ||
निग्रहस्थानप्राप्तस्यानिग्रहः पर्यनुयोज्योपेक्षणम् ॥ (२२।०)
nigrahasthānaprāptasyānigrahaḥ paryanuyojyopekṣaṇam ||
अनिग्रहस्थाने निग्रहस्थानाभियोगो निरनुयोज्यानुयोगः ॥ (२३।०)
anigrahasthāne nigrahasthānābhiyogo niranuyojyānuyogaḥ ||
कथकान्योक्तिनिरूप्यनिग्रहस्थानद्वयप्रकरणम्सिद्धान्तम् अभ्युपेत्यानियमात् कथाप्रसङ्गः अपसिद्धान्तः ॥ (२४।०)
kathakānyoktinirūpyanigrahasthānadvayaprakaraṇamsiddhāntam abhyupetyāniyamāt kathāprasaṅgaḥ apasiddhāntaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.