अथातः सम्प्रवक्ष्यामि रसजारणमुत्तमम् । (१।१)

अथाजीर्णम् अबीजं च सूतकं यस्तु घातयेत् ॥ (१।२)

ब्रह्महा स दुराचारी मम द्रोही महेश्वरि । (२।१)

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जारितं मारयेद्रसम् ॥ (२।२)

पारदबलिजारणंप्रक्षिप्य तोयं मृत्कुण्डे तस्योपरि शरावकम् । (३।१)

संचूर्णमेखलायुक्तं स्थापयेत्तस्य चान्तरे ॥ (३।२)

रसं क्षिप्त्वा गन्धकस्य रजस्तस्योपरि क्षिपेत् । (४।१)

समं भागं ततो दद्याच्छरावेण पिधापयेत् ॥ (४।२)

लघ्वीयसीं भस्ममुद्रां ततः कुर्याद् भिषग्वरः । (५।१)

आरण्योपलकैः सम्यक् चतुर्भिः पुटमाचरेत् ॥ (५।२)

एवं पुनः पुनर् गन्धं दत्त्वा दत्त्वा भिषग्वरः । (६।१)

सम्यक् कुर्वीत सूतस्य देवि षड्गुणजारणम् ॥ (६।२)

पारदसुवर्णजारणंरसः स्यात् पटुशिग्रुतुत्थैः सराजिकैर्व्योषणकैस् त्रिरात्रम् । (७।१)

पिष्टस्ततः स्विन्नतनु सुवर्णमुख्यानयं खादति सर्वधातून् ॥ (७।२)

पारदजारणअथवा बिडयोगेन शिखिपित्तेन लेपितम् । (८।१)

चरेत् सुवर्णं रसराट् तप्तखल्वे यथासुखम् ॥ (८।२)

निर्दग्धशंखचूर्णं च रविक्षीरेण संप्लुतम् । (९।१)

पुटितं शतशो देवि प्रशस्तं जारणं विदुः ॥ (९।२)

स्वर्णाभ्रसर्वलोहानि यथेष्टानि च जारयेत् । (१०।१)

अनेकविधिना सूतं चतुःषष्ट्यंशकादिना । (१०।२)

द्वात्रिंशत् षोडशांशेन जारयेत् कनकं बुधः ॥ (१०।३)

रसमारणंद्विपलं शुद्धसूतं च सूतार्धं शुद्धगन्धकम् । (११।१)

कन्यानीरेण संमर्द्य दिनमेकं निरन्तरम् ॥ (११।२)

रुद्ध्वा तद्भूधरे यन्त्रे दिनैकं मारयेत् पुटान् । (१२।१)

रसमारण (२)भुजङ्गवल्लीनीरेण मर्दितं पारदं दृढम् ॥ (१२।२)

कर्कोटीकन्दमृन्मूषासम्पुटस्थं पुटे गजे । (१३।१)

भस्म तद्योगवाहि स्यात्सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ (१३।२)

रसमारण (३)श्वेताङ्कोलजटावारि मर्द्यः सूतो दिनत्रयम् । (१४।१)

पुटितश्चान्धमूषायां सूतो भस्मत्वमाप्नुयात् ॥ (१४।२)

प्रत्यहं रक्तिकापञ्च भक्षयेन्मधु सर्पिषा । (१५।१)

को वा तस्य गुणान् वक्तुं भुवि शक्नोति मानवः ॥ (१५।२)

रससिन्दूरनिर्माण (१)पलमत्र रसं शुद्धं तावन्मात्रं सुगन्धकम् । (१६।१)

विधिवत् कज्जलीं कृत्वा न्यग्रोधाङ्कुरवारिभिः ॥ (१६।२)

भावनात्रितयं दत्त्वा स्थालीमध्ये निधापयेत् । (१७।१)

विरच्य कवचीयन्त्रं वालुकाभिः प्रपूरयेत् ॥ (१७।२)

जायते रससिन्दूरं तरुणारुणसन्निभम् । (१८।१)

अनुपानविशेषेण करोति विविधान् गुणान् ॥ (१८।२)

रससिन्दूर (२)गन्धकेन समः सूतो निर्गुण्डीरसमर्दितः । (१९।१)

पाचितो वालुकायन्त्रे रक्तं भस्म प्रजायते ॥ (१९।२)

रससिन्दूरसूतार्द्धं गन्धकं शुद्धं माक्षिकोद्भूतसत्त्वकम् । (२०।१)

गन्धतुल्यं विमर्द्याथ दिनं निर्गुण्डिकाद्रवैः ॥ (२०।२)

स्थापयेद्वालुकायन्त्रे काचकूप्यां विपाचयेत् । (२१।१)

अन्धमूषागतं वाथ वालुकायन्त्रके दिनम् ॥ (२१।२)

पक्वं संजायते भस्म दाडिमीकुसुमोपमम् । (२२।१)

रससिन्दूरपृथक् समं समं कृत्वा पारदं गन्धकं तथा ॥ (२२।२)

नवसारं धूमसारं स्फटिकीं याममात्रके । (२३।१)

निम्बुनीरेण संमर्द्य काचकुप्यां विपाचयेत् ॥ (२३।२)

मुखे पाषाणवटिकां दत्त्वा मुद्रां प्रलेपयेत् । (२४।१)

सप्तभिर् मृत्तिकावस्त्रैः पृथक् संशोष्य वेष्टयेत् ॥ (२४।२)

सच्छिद्रायां मृदः स्थाल्यां कूपिकां संनिवेशयेत् । (२५।१)

पूरयेत् सिकतापुरैर् आ गलं मतिमान् भिषक् ॥ (२५।२)

निवेश्य चुल्ल्यां दहनं मन्दमध्यखरं क्रमात् । (२६।१)

प्रज्वाल्य द्वादशं यामं स्वाङ्गशीतलम् उद्धरेत् ॥ (२६।२)

स्फोटयित्वा पुनः स्थालीमूर्ध्वगं गन्धकं त्यजेत् । (२७।१)

अधस्थं रससिन्दूरं सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ (२७।२)

रससिन्दूरगन्धकं धूमसारं च शुद्धसूतं समं समम् । (२८।१)

यामैकं मर्दयेत्खल्वे काचकुप्यां निवेशयेत् ॥ (२८।२)

रुद्ध्वा द्वादशयामं तु वालुकायन्त्रगं पचेत् । (२९।१)

स्फोटयेत् स्वाङ्गशीतं तमूर्ध्वलग्नं तु तं त्यजेत् । (२९।२)

अधस्थं मृतसूतं च सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (२९।३)

रससिन्दूरभागौ रसस्य त्रय एव भागा गन्धस्य भागं पवनाशनस्य । (३०।१)

संमर्द्य गाढं सकलं सुभाण्डे तां कज्जलीं काचकृते विदध्यात् ॥ (३०।२)

संवेष्ट्य मृत्कर्पटकैः स्वयं तां मुखे सुचूर्णां खटिकां च कृत्वा । (३१।१)

क्रमाग्निना त्रीणि दिनानि पक्त्वा तां वालुकायन्त्रगतां ततः स्यात् ॥ (३१।२)

बन्धूकपुष्पारुणम् ईशजस्य भस्म प्रयोज्यं सकलामयेषु । (३२।१)

निजानुपानैर् मरणं जरां च निहन्ति वल्लक्रमसेवनेन ॥ (३२।२)

रससिन्दूरपक्वमूषागतं सूतं गन्धकं चाधरोत्तरम् । (३३।१)

तुल्यं सुचूर्णितं कृत्वा काकमाचीद्रवं पुनः ॥ (३३।२)

द्वाभ्यां चतुर्गुणं देयं द्रवं मूषां निरुध्य च । (३४।१)

पाचयेद् वालुकायन्त्रे क्रमवृद्धाग्निना दिनम् । (३४।२)

आरक्तं जायते भस्म सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (३४।३)

रससिन्दूरअश्वगन्धादिवर्गेण रसं स्वेद्यं प्रयत्नतः । (३५।१)

रसतुल्यं गन्धकं च मर्दयेत् कुशलो भिषक् ॥ (३५।२)

पाचयेद्रससिन्दूरं जायतेऽरुणसन्निभम् । (३६।१)

श्रेष्ठं सर्वरसानां हि पुष्टिकामबलप्रदम् ॥ (३६।२)

इदमेवायुषो वृद्धिं कर्तुं नान्यदलं भवेत् । (३७।१)

विनापि स्वर्णराजेन मुनिभिः परिकीर्तितम् ॥ (३७।२)

रसकर्पूरटङ्कणं मधु लाक्षाथ ऊर्णा गुञ्जायुतो रसः । (३८।१)

मर्दयेद् भृङ्गजैर् द्रावैर् दिनैकं वा धमेत् पुनः ॥ (३८।२)

ध्मातो भस्मत्वमायाति शुद्धः कर्पूरसन्निभः । (३९।१)

रसकर्पूरखटीष्टिगैरिकावल्मीमृत्तिका सैन्धवं समम् ॥ (३९।२)

भागद्वयमितो गन्धो रसभागद्वयं स्मृतम् । (४०।१)

हण्डिकायां विनिःक्षिप्य पार्श्वे पार्श्वे च खर्पटान् ॥ (४०।२)

दग्ध्वाथ हण्डिकां दत्त्वा द्विरष्टप्रहरं पचेत् । (४१।१)

मृतसूतं तु गृह्णीयाच्छुद्धः कर्पूरसन्निभम् ॥ (४१।२)

कल्कादिवेष्टितं कृत्वा निर्गिलेद् उपदंशके । (४२।१)

रसकर्पूरपिष्टं पांशुपटुप्रगाढममलं वज्र्यम्बुनानेकशः सूतं धातुयुतं खटीकवलितं तं सम्पुटे रोधयेत् । (४२।२)

अन्तःस्थं लवणस्य तस्य च तले प्रज्वाल्य वह्णिं हठात् भस्म ग्राह्यमथेन्दुकुन्दधवलं भस्मोपरिस्थं शनैः ॥ (४२।३)

तद्वल्लद्वितयं लवङ्गसहितं प्रातः प्रभुक्तं नृणाम् ऊर्ध्वं रेचयति द्वियाममसकृत्पेयं जलं शीतलम् । (४३।१)

एतद्धन्ति च वत्सरावधि विषं षाण्मासिकं मासिकं शैलोत्थं गरलं मृगेन्द्रकुटिलोद्भूतं च तात्कालिकम् ॥ (४३।२)

रसमूर्छनमेघनादवचाहिङ्गुलशुनैर् मर्दयेद् रसम् । (४४।१)

नष्टपिष्टं तु तद्गोलं हिङ्गुना वेष्टयेद्बहिः ॥ (४४।२)

पचेल्लवणयन्त्रस्थं दिनैकं चण्डवह्णिना । (४५।१)

ऊर्ध्वलग्नं समादाय दृढं वस्त्रेण वेष्टयेत् ॥ (४५।२)

ऊर्ध्वाधो गन्धकं तुल्यं दत्त्वा सौम्यानले पचेत् । (४६।१)

जीर्णे गन्धे पुनर्देयं षड्भिर् वारैः समं समम् ॥ (४६।२)

षड्गुणे गन्धके जीर्णे मूर्छितो रोगहा भवेत् । (४७।१)

रसमूर्छनलोहपात्रेऽथवा ताम्रे पलैकं शुद्धगन्धकम् ॥ (४७।२)

मृद्वग्निना द्रुते तस्मिञ्छुद्धं सूतपलत्रयम् । (४८।१)

क्षिप्त्वाथ चालयेत् किंचिल्लोहदर्व्या पुनः पुनः ॥ (४८।२)

गोमयं कदलीपत्रं तस्योपरि च ढालयेत् । (४९।१)

इत्येवं गन्धबद्धं च सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (४९।२)

मारितो देहसिद्ध्यर्थं मूर्छितो व्याधिघातने । (५०।१)

रसभस्म क्वचिद्रोगे देहार्थं मूर्छितं क्वचित् । (५०।२)

बद्धो द्वाभ्यां प्रयुञ्जीत शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ (५०।३)

बद्धपारदलक्षणानिअक्षयी च लघुर्द्रावी तेजस्वी निर्मलो गुरुः । (५१।१)

स्फुटनं पुनरावृत्तिर्बद्धसूतस्य लक्षणम् ॥ (५१।२)

मूर्छितपारदलक्षणानिकज्जलाभो यदा सूतो विहाय घनचापलम् । (५२।१)

दृश्यतेऽसौ तदा ज्ञेयो मूर्छितः सुतरां बुधैः ॥ (५२।२)

मृतपारदलक्षणानिआर्द्रत्वं च घनत्वं च चापल्यं गुरुतैजसम् । (५३।१)

यस्यैतानि न दृश्यन्ते तं विद्यान्मृतसूतकम् ॥ (५३।२)

निर्बीजबद्धपारदःरसस्तु पादांशसुवर्णजीर्णः पिष्टीकृतो गन्धकयोगतश्च । (५४।१)

तुल्यांशगन्धैः पुटितं क्रमेण निर्बीजनामाखिलरोगहन्ता ॥ (५४।२)

सबीजबद्धपारदःबीजीकृतैर् अभ्रकसत्त्वहेमतारार्ककान्तैः सह साधितोऽयम् । (५५।१)

पुनस्ततः षड्गुणगन्धचूर्णैः सबीजबद्धो ऽप्यधिकप्रभावः ॥ (५५।२)

रसवीर्यविपाकेषु विद्यात्सूतं सुधामयम् । (५६।१)

सेवितोऽसौ सदा देहे रोगनाशाय कल्पते ॥ (५६।२)

ककाराष्टककूष्माण्डं कर्कटीं चैव कलिङ्गं कारवेल्लकम् । (५७।१)

कुसुम्भिकं च कर्कोटीं कदलीं काकमाचिकाम् ॥ (५७।२)

ककाराष्टकमेतद्धि वर्जयेद्रसभक्षकः । (५८।१)

हितं मुद्गाम्बुदुग्धाज्यं शाल्यन्नं च विशेषतः ॥ (५८।२)

शाकं पुनर्नवायास्तु मेघनादं च चिल्लिकाम् । (५९।१)

सैन्धवं नागरं मुस्तं पद्ममूलानि भक्षयेत् ॥ (५९।२)

अभ्यङ्गं मैथुनं स्नानं यथेष्टं च सुखाम्बुना । (६०।१)

रूपयौवनसम्पन्नां सानुकूलां प्रियां भजेत् ॥ (६०।२)

बुद्धिः प्रज्ञा बलं कान्तिः प्रभा चैवं वयस्तथा । (६१।१)

वर्धन्ते सर्व एवैते रससेवाविधौ नृणाम् ॥ (६१।२)

यस्य रोगस्य यो योगस्तेनैव सह योजयेत् । (६२।१)

रसेन्द्रो हरते रोगान्नरकुञ्जरवाजिनाम् ॥ (६२।२)