रसमञ्जरीRasamañjarī

RMañj, 9

9 of 10 · 205 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कर्पूरं टङ्कणं सूतं तुल्यं मुनिरसं मधु । (१।१)

karpūraṃ ṭaṅkaṇaṃ sūtaṃ tulyaṃ munirasaṃ madhu |

1.2१.२

मर्दयित्वा लिपेल्लिङ्गं स्थित्वा यामं तथैव च ॥ (१।२)

mardayitvā lipelliṅgaṃ sthitvā yāmaṃ tathaiva ca ||

2.1२.१

ततः प्रक्षालयेल्लिङ्गं रमेद्रामां यथोचिताम् । (२।१)

tataḥ prakṣālayelliṅgaṃ ramedrāmāṃ yathocitām |

2.2२.२

वीर्यस्तम्भकरं पुंसां सम्यङ् नागार्जुनोदितम् ॥ (२।२)

vīryastambhakaraṃ puṃsāṃ samyaṅ nāgārjunoditam ||

3.1३.१

कृकलासस्य पुच्छाग्रं मुद्रिका प्रोततन्तुभिः । (३।१)

kṛkalāsasya pucchāgraṃ mudrikā protatantubhiḥ |

3.2३.२

वेष्ट्या कनिष्ठिका धार्या नरो वीर्यं न मुञ्चति ॥ (३।२)

veṣṭyā kaniṣṭhikā dhāryā naro vīryaṃ na muñcati ||

4.1४.१

मधुना पद्मबीजानि पिष्ट्वा नाभिं प्रलेपयेत् । (४।१)

madhunā padmabījāni piṣṭvā nābhiṃ pralepayet |

4.2४.२

यावत्तिष्ठत्यसौ लेपस्तावद्वीर्यं न मुञ्चति ॥ (४।२)

yāvattiṣṭhatyasau lepastāvadvīryaṃ na muñcati ||

5.1५.१

चटकाण्डं तु संग्राह्य नवनीतेन पेषयेत् । (५।१)

caṭakāṇḍaṃ tu saṃgrāhya navanītena peṣayet |

5.2५.२

तेन प्रलेपयेत् पादौ शुक्रस्तम्भः प्रजायते । (५।२)

tena pralepayet pādau śukrastambhaḥ prajāyate |

5.3५.३

यावन्न स्पृशते भूमिं तावद्वीर्यं न मुञ्चति ॥ (५।३)

yāvanna spṛśate bhūmiṃ tāvadvīryaṃ na muñcati ||

6.1६.१

वनक्रोडस्य दंष्ट्राग्रं दक्षिणं च समाहरेत् । (६।१)

vanakroḍasya daṃṣṭrāgraṃ dakṣiṇaṃ ca samāharet |

6.2६.२

कट्यामुपरि यद् बद्ध्वा शुक्रस्तम्भः प्रजायते ॥ (६।२)

kaṭyāmupari yad baddhvā śukrastambhaḥ prajāyate ||

7.0७.०

डुण्डुभो नामतः सर्पः कृष्णवर्णस्तमाहरेत् ॥ (७।०)

ḍuṇḍubho nāmataḥ sarpaḥ kṛṣṇavarṇastamāharet ||

8.1८.१

तस्यास्थि धारयेत् कट्यां नरो वीर्यं न मुञ्चति । (८।१)

tasyāsthi dhārayet kaṭyāṃ naro vīryaṃ na muñcati |

8.2८.२

विमुञ्चति विमुक्तेन सिद्धयोग उदाहृतः ॥ (८।२)

vimuñcati vimuktena siddhayoga udāhṛtaḥ ||

9.1९.१

रक्तापामार्गमूलं तु सोमवाराभिमन्त्रितम् । (९।१)

raktāpāmārgamūlaṃ tu somavārābhimantritam |

9.2९.२

भौमे प्रातः समुद्धृत्य कट्यां बद्ध्वा न वीर्यमुक् ॥ (९।२)

bhaume prātaḥ samuddhṛtya kaṭyāṃ baddhvā na vīryamuk ||

10.1१०.१

खसपलं शुण्ठीक्वाथः षोडशांशेन गुडेन निशि पीतः । (१०।१)

khasapalaṃ śuṇṭhīkvāthaḥ ṣoḍaśāṃśena guḍena niśi pītaḥ |

10.2१०.२

कुरुते रतौ न पुंसो रेतः पतनं विनाम्लेन ॥ (१०।२)

kurute ratau na puṃso retaḥ patanaṃ vināmlena ||

11.1११.१

सूरणं तुलसीमूलं ताम्बूलेन तु भक्षयेत् । (११।१)

sūraṇaṃ tulasīmūlaṃ tāmbūlena tu bhakṣayet |

11.2११.२

न मुञ्चति नरो वीर्यमेकैकेन न संशयः ॥ (११।२)

na muñcati naro vīryamekaikena na saṃśayaḥ ||

12.1१२.१

वराहवसया लिङ्गं मधुना सह लेपयेत् । (१२।१)

varāhavasayā liṅgaṃ madhunā saha lepayet |

12.2१२.२

स्थूलं दृढं च दीर्घं च पुंसो लिङ्गं प्रजायते ॥ (१२।२)

sthūlaṃ dṛḍhaṃ ca dīrghaṃ ca puṃso liṅgaṃ prajāyate ||

13.1१३.१

क्षौद्रेण च समं पृष्टं पुण्डरीकस्य केशरम् । (१३।१)

kṣaudreṇa ca samaṃ pṛṣṭaṃ puṇḍarīkasya keśaram |

13.2१३.२

ध्वस्तं कुर्यात्ततो मेढ्रं रत्यन्यत्राप्यसंशयः ॥ (१३।२)

dhvastaṃ kuryāttato meḍhraṃ ratyanyatrāpyasaṃśayaḥ ||

14.1१४.१

अनुराधासुनक्षत्रे लाङ्गलीमूलिका ध्रुवम् । (१४।१)

anurādhāsunakṣatre lāṅgalīmūlikā dhruvam |

14.2१४.२

निखाता मैथुनस्थाने पुंसत्त्वखण्डकारिणी ॥ (१४।२)

nikhātā maithunasthāne puṃsattvakhaṇḍakāriṇī ||

15.1१५.१

निशा षट्तिन्दुचूर्णेन भावितेनाजवारिणा । (१५।१)

niśā ṣaṭtinducūrṇena bhāvitenājavāriṇā |

15.2१५.२

पानाशनं प्रयुक्तेन षण्ढत्वं जायते नृणाम् ॥ (१५।२)

pānāśanaṃ prayuktena ṣaṇḍhatvaṃ jāyate nṛṇām ||

16.1१६.१

तिलगोक्षुरयोश्चूर्णं छागीदुग्धेन पाचितम् । (१६।१)

tilagokṣurayoścūrṇaṃ chāgīdugdhena pācitam |

16.2१६.२

शीतलं मधुना युक्तं भुक्तं षण्ढत्वनाशनम् ॥ (१६।२)

śītalaṃ madhunā yuktaṃ bhuktaṃ ṣaṇḍhatvanāśanam ||

17.1१७.१

ऊर्णनाभिस्तु यो जीवो मधुना सह लेपयेत् । (१७।१)

ūrṇanābhistu yo jīvo madhunā saha lepayet |

17.2१७.२

तेन लेपयतो नाभिं बद्धषण्ढ्यं विमुच्यते ॥ (१७।२)

tena lepayato nābhiṃ baddhaṣaṇḍhyaṃ vimucyate ||

18.1१८.१

एक एव महाद्रावी मालतीसम्भवो रसः । (१८।१)

eka eva mahādrāvī mālatīsambhavo rasaḥ |

18.2१८.२

किं पुनर्यदि युज्यते मधुकर्पूरपारदैः ॥ (१८।२)

kiṃ punaryadi yujyate madhukarpūrapāradaiḥ ||

19.1१९.१

आर्द्रकं गन्धकं चैव राजिकं चाथ टङ्कणम् । (१९।१)

ārdrakaṃ gandhakaṃ caiva rājikaṃ cātha ṭaṅkaṇam |

19.2१९.२

सम्पिष्टा सममात्राणि क्षेपयेन्निम्बुजे जले ॥ (१९।२)

sampiṣṭā samamātrāṇi kṣepayennimbuje jale ||

20.1२०.१

स्थापयेद्घटिकां तिस्रो हस्ते वा धारयेत्ततः । (२०।१)

sthāpayedghaṭikāṃ tisro haste vā dhārayettataḥ |

20.2२०.२

यावन्त्यो ललनाः पञ्च आजिघ्रन्ति द्रवन्ति वै ॥ (२०।२)

yāvantyo lalanāḥ pañca ājighranti dravanti vai ||

21.1२१.१

चूर्णिते मधुसंयुक्ते महारिष्टफलछदैः । (२१।१)

cūrṇite madhusaṃyukte mahāriṣṭaphalachadaiḥ |

21.2२१.२

लिङ्गलेपेन सुरते द्रवो भवति योषिताम् ॥ (२१।२)

liṅgalepena surate dravo bhavati yoṣitām ||

22.1२२.१

मधुसैन्धवसंयुक्तं पारावतमलान्वितम् । (२२।१)

madhusaindhavasaṃyuktaṃ pārāvatamalānvitam |

22.2२२.२

एतल्लिप्तेन्द्रियो रामां दासीवत् कुरुते रतौ ॥ (२२।२)

etalliptendriyo rāmāṃ dāsīvat kurute ratau ||

23.1२३.१

कपीन्द्रियं शशी सूतं कुङ्कुमं कनकं मधु । (२३।१)

kapīndriyaṃ śaśī sūtaṃ kuṅkumaṃ kanakaṃ madhu |

23.2२३.२

एतल्लिप्तेन्द्रियो रामां दासीवत् कुरुते रतौ ॥ (२३।२)

etalliptendriyo rāmāṃ dāsīvat kurute ratau ||

24.1२४.१

वृत्तमध्यस्थितं नाम तद्बाह्ये ह्रीं चतुष्टयम् । (२४।१)

vṛttamadhyasthitaṃ nāma tadbāhye hrīṃ catuṣṭayam |

24.2२४.२

तद्बहिः क्लीं चतुष्कं च लिखित्वा शिलयाखिलम् ॥ (२४।२)

tadbahiḥ klīṃ catuṣkaṃ ca likhitvā śilayākhilam ||

25.1२५.१

शुभनक्षत्रसंयोगे स्थापितं मधुनि ध्रुवम् । (२५।१)

śubhanakṣatrasaṃyoge sthāpitaṃ madhuni dhruvam |

25.2२५.२

स्त्रियम् आकर्षति क्षिप्रं यन्त्रमेतन्न संशयः ॥ (२५।२)

striyam ākarṣati kṣipraṃ yantrametanna saṃśayaḥ ||

26.1२६.१

चन्दनं तगरं कुष्ठं प्रियङ्गुं नागकेशरम् । (२६।१)

candanaṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ priyaṅguṃ nāgakeśaram |

26.2२६.२

कृष्णां तिन्तिडिकं चैव समभागानि कारयेत् ॥ (२६।२)

kṛṣṇāṃ tintiḍikaṃ caiva samabhāgāni kārayet ||

27.1२७.१

दापयेच्चैव सप्ताहमात्मपञ्चमलेन तु । (२७।१)

dāpayeccaiva saptāhamātmapañcamalena tu |

27.2२७.२

खाने पाने प्रदातव्यं स्त्रियं वा पुरुषं तथा ॥ (२७।२)

khāne pāne pradātavyaṃ striyaṃ vā puruṣaṃ tathā ||

28.1२८.१

शंखपुष्पी मधुपुष्पी तथा कुञ्चिकिपत्रिका । (२८।१)

śaṃkhapuṣpī madhupuṣpī tathā kuñcikipatrikā |

28.2२८.२

श्वेतगिरिसमायुक्ता समभागानि कारयेत् ॥ (२८।२)

śvetagirisamāyuktā samabhāgāni kārayet ||

29.1२९.१

सप्ताहं दापयेद्युक्ता ह्यात्मपञ्चमलेन च । (२९।१)

saptāhaṃ dāpayedyuktā hyātmapañcamalena ca |

29.2२९.२

खाने पाने प्रदातव्यं वशीकरणमुत्तमम् ॥ (२९।२)

khāne pāne pradātavyaṃ vaśīkaraṇamuttamam ||

30.1३०.१

पूर्वोक्तमन्त्रेण सप्तभिःकृत्वा मन्त्रितदापयेत् । (३०।१)

pūrvoktamantreṇa saptabhiḥkṛtvā mantritadāpayet |

30.2३०.२

गर्दभस्य रजो गृह्य लुलितं गात्रसम्भवम् । (३०।२)

gardabhasya rajo gṛhya lulitaṃ gātrasambhavam |

30.3३०.३

मृतकस्य तथा भस्म नारीरजःसमन्वितम् ॥ (३०।३)

mṛtakasya tathā bhasma nārīrajaḥsamanvitam ||

31.1३१.१

एकीकृत्य क्षिपेद्रात्रौ शय्यायामासनेऽपि वा । (३१।१)

ekīkṛtya kṣipedrātrau śayyāyāmāsane'pi vā |

31.2३१.२

नूनं संजायते द्वेषः कथितो मालतीमते ॥ (३१।२)

nūnaṃ saṃjāyate dveṣaḥ kathito mālatīmate ||

32.1३२.१

अन्यद् योगवरं वक्ष्ये विद्वेषकरणं परम् । (३२।१)

anyad yogavaraṃ vakṣye vidveṣakaraṇaṃ param |

32.2३२.२

युध्यमानावुभौ श्वानौ परस्परविरोधिनौ ॥ (३२।२)

yudhyamānāvubhau śvānau parasparavirodhinau ||

33.1३३.१

तयोर् धूलिं समादाय हन्यते योषितां रतिः । (३३।१)

tayor dhūliṃ samādāya hanyate yoṣitāṃ ratiḥ |

33.2३३.२

सत्यं भवति विद्वेषं नात्र कार्या विचारणा ॥ (३३।२)

satyaṃ bhavati vidveṣaṃ nātra kāryā vicāraṇā ||

34.1३४.१

प्रक्षालने भगे नित्यं कृते चामलवल्कलैः । (३४।१)

prakṣālane bhage nityaṃ kṛte cāmalavalkalaiḥ |

34.2३४.२

वृद्धापि कामिनी कामं बालेव कुरुते रतिम् ॥ (३४।२)

vṛddhāpi kāminī kāmaṃ bāleva kurute ratim ||

35.1३५.१

सपद्मबीजं सितया भक्षितं पद्मवारिणा । (३५।१)

sapadmabījaṃ sitayā bhakṣitaṃ padmavāriṇā |

35.2३५.२

दृढं स्त्रीणां स्तनद्वन्द्वं मासेन कुरुते भृशम् ॥ (३५।२)

dṛḍhaṃ strīṇāṃ stanadvandvaṃ māsena kurute bhṛśam ||

36.1३६.१

मुण्डीचूर्णकषायेण युतं तैलं विपाचितम् । (३६।१)

muṇḍīcūrṇakaṣāyeṇa yutaṃ tailaṃ vipācitam |

36.2३६.२

पतितं यौवनं यस्यास्तस्याः स्तनोन्नतिर्भवेत् ॥ (३६।२)

patitaṃ yauvanaṃ yasyāstasyāḥ stanonnatirbhavet ||

37.1३७.१

हरितालचूर्णकलिका लेपात् तेनैव वारिणा सद्यः । (३७।१)

haritālacūrṇakalikā lepāt tenaiva vāriṇā sadyaḥ |

37.2३७.२

निपतन्ति केशनिचयाः कौतुकमिदम् अद्भुतं कुरुते ॥ (३७।२)

nipatanti keśanicayāḥ kautukamidam adbhutaṃ kurute ||

38.1३८.१

पलाशचिञ्चातिलमाषशंखं दहेदपामार्गसपिप्पलोऽपि । (३८।१)

palāśaciñcātilamāṣaśaṃkhaṃ dahedapāmārgasapippalo'pi |

38.2३८.२

मनःशिलातालकचूर्णलेपात् करोति निर्लोमशिरः क्षणात् ॥ (३८।२)

manaḥśilātālakacūrṇalepāt karoti nirlomaśiraḥ kṣaṇāt ||

39.1३९.१

तण्डुलीयकमूलानि पिष्ट्वा तण्डुलवारिणा । (३९।१)

taṇḍulīyakamūlāni piṣṭvā taṇḍulavāriṇā |

39.2३९.२

ऋत्वन्ते त्र्यहपीतानि वन्ध्यां कुर्वन्ति योषितम् ॥ (३९।२)

ṛtvante tryahapītāni vandhyāṃ kurvanti yoṣitam ||

40.1४०.१

काञ्जिकेन जपापुष्पं पिष्ट्वा पिबति याङ्गना । (४०।१)

kāñjikena japāpuṣpaṃ piṣṭvā pibati yāṅganā |

40.2४०.२

ऋतौ त्र्यहं निपीतानि वन्ध्यां कुर्वन्ति योषितम् ॥ (४०।२)

ṛtau tryahaṃ nipītāni vandhyāṃ kurvanti yoṣitam ||

41.1४१.१

धूपिते योनिरन्ध्रे तु निम्बकाष्ठेन युक्तितः । (४१।१)

dhūpite yonirandhre tu nimbakāṣṭhena yuktitaḥ |

41.2४१.२

ऋत्वन्ते रमते सा स्त्री गर्भदुःखविवर्जिता ॥ (४१।२)

ṛtvante ramate sā strī garbhaduḥkhavivarjitā ||

42.1४२.१

धत्तूरं मल्लिकापुष्पं गृहीत्वा कटिसंस्थितम् । (४२।१)

dhattūraṃ mallikāpuṣpaṃ gṛhītvā kaṭisaṃsthitam |

42.2४२.२

गर्भं निवारयत्येव रण्डावेश्यादियोषिताम् ॥ (४२।२)

garbhaṃ nivārayatyeva raṇḍāveśyādiyoṣitām ||

43.1४३.१

नागकेशरपुष्पाणां चूर्णं गोसर्पिषा सह । (४३।१)

nāgakeśarapuṣpāṇāṃ cūrṇaṃ gosarpiṣā saha |

43.2४३.२

सेवनाल्लभते पुत्रमृतौ दुग्धान्नभोजिनी ॥ (४३।२)

sevanāllabhate putramṛtau dugdhānnabhojinī ||

44.1४४.१

बीजानि मातुलुङ्गस्य दुग्धस्विन्ना ससर्पिषा । (४४।१)

bījāni mātuluṅgasya dugdhasvinnā sasarpiṣā |

44.2४४.२

सगर्भामिति कुर्वन्ति पानाद्वन्ध्यामपि स्त्रियम् ॥ (४४।२)

sagarbhāmiti kurvanti pānādvandhyāmapi striyam ||

45.1४५.१

मातुलुङ्गस्य बीजानि कुमार्या सह पेषयेत् । (४५।१)

mātuluṅgasya bījāni kumāryā saha peṣayet |

45.2४५.२

क्षीरेण सह दातव्यं गर्भमाप्नोत्यसंशयम् ॥ (४५।२)

kṣīreṇa saha dātavyaṃ garbhamāpnotyasaṃśayam ||

46.1४६.१

पिप्पली शृङ्गवेरं च मरिचं केशरं तथा । (४६।१)

pippalī śṛṅgaveraṃ ca maricaṃ keśaraṃ tathā |

46.2४६.२

घृतेन सह पातव्यं वन्ध्यागर्भप्रदं परम् ॥ (४६।२)

ghṛtena saha pātavyaṃ vandhyāgarbhapradaṃ param ||

47.1४७.१

पुष्योद्धृतं लक्ष्मणाया मूलं पिष्टं च कन्यका । (४७।१)

puṣyoddhṛtaṃ lakṣmaṇāyā mūlaṃ piṣṭaṃ ca kanyakā |

47.2४७.२

ऋत्वन्ते घृतदुग्धाभ्यां पीत्वा गर्भमवाप्नुयात् ॥ (४७।२)

ṛtvante ghṛtadugdhābhyāṃ pītvā garbhamavāpnuyāt ||

48.1४८.१

अन्यद् योगवरं वक्ष्ये येन सा सफला भवेत् । (४८।१)

anyad yogavaraṃ vakṣye yena sā saphalā bhavet |

48.2४८.२

उशीरमधुयष्टी च लोध्रमिन्द्रयवानपि ॥ (४८।२)

uśīramadhuyaṣṭī ca lodhramindrayavānapi ||

49.1४९.१

घृतं सर्जरसं चैव माक्षिकं त्रायमाणकम् । (४९।१)

ghṛtaṃ sarjarasaṃ caiva mākṣikaṃ trāyamāṇakam |

49.2४९.२

शोभाञ्जनकमूलानि समभागानि कारयेत् ॥ (४९।२)

śobhāñjanakamūlāni samabhāgāni kārayet ||

50.1५०.१

पेषयित्वा ततो द्रव्यमजाक्षीरेण पाचयेत् । (५०।१)

peṣayitvā tato dravyamajākṣīreṇa pācayet |

50.2५०.२

सप्तरात्रं पिबेन्नारी यावत्तिष्ठति शोणितम् ॥ (५०।२)

saptarātraṃ pibennārī yāvattiṣṭhati śoṇitam ||

51.1५१.१

ततो योनौ विशुद्धायां पश्चाद्दद्यान्महौषधम् । (५१।१)

tato yonau viśuddhāyāṃ paścāddadyānmahauṣadham |

51.2५१.२

कुमारीक्षीरसंयुक्तं नस्ये पाने प्रदापयेत् ॥ (५१।२)

kumārīkṣīrasaṃyuktaṃ nasye pāne pradāpayet ||

52.1५२.१

तेन सा लभते पुत्रं सत्यं चैव सुरार्चितम् । (५२।१)

tena sā labhate putraṃ satyaṃ caiva surārcitam |

52.2५२.२

लशुनं क्षीरसंयुक्तं नस्ये पाने प्रदापयेत् ॥ (५२।२)

laśunaṃ kṣīrasaṃyuktaṃ nasye pāne pradāpayet ||

53.1५३.१

अश्वगन्धाकृतं चूर्णमजाक्षीरेण दापयेत् । (५३।१)

aśvagandhākṛtaṃ cūrṇamajākṣīreṇa dāpayet |

53.2५३.२

यवक्षारं विडङ्गं च गुडूची च हरेणुका ॥ (५३।२)

yavakṣāraṃ viḍaṅgaṃ ca guḍūcī ca hareṇukā ||

54.1५४.१

सर्वाणि समभागानि कृत्वा च वरचूर्णितान् । (५४।१)

sarvāṇi samabhāgāni kṛtvā ca varacūrṇitān |

54.2५४.२

एतत्पीत्वा लभेत् पुत्रं सा नारी नात्र संशयः ॥ (५४।२)

etatpītvā labhet putraṃ sā nārī nātra saṃśayaḥ ||

55.1५५.१

हिङ्गुं च शतवीर्या च दाडिमं सैन्धवं तथा । (५५।१)

hiṅguṃ ca śatavīryā ca dāḍimaṃ saindhavaṃ tathā |

55.2५५.२

त्रिकटुः शतपुष्पा च नागपुष्पं शतावरी ॥ (५५।२)

trikaṭuḥ śatapuṣpā ca nāgapuṣpaṃ śatāvarī ||

56.1५६.१

मधुकं सुमना चैव कार्षकाणि प्रदापयेत् । (५६।१)

madhukaṃ sumanā caiva kārṣakāṇi pradāpayet |

56.2५६.२

क्षीरेण सह दातव्या नार्याश्च पुरुषस्य च ॥ (५६।२)

kṣīreṇa saha dātavyā nāryāśca puruṣasya ca ||

57.1५७.१

दिनत्रयं तु भुञ्जीत शालितण्डुलदुग्धकम् । (५७।१)

dinatrayaṃ tu bhuñjīta śālitaṇḍuladugdhakam |

57.2५७.२

भुक्तं तु लभते गर्भं नारीणां नात्र संशयः ॥ (५७।२)

bhuktaṃ tu labhate garbhaṃ nārīṇāṃ nātra saṃśayaḥ ||

58.1५८.१

अर्कमूलं प्रियङ्गुं च कुसुम्भं नागकेशरम् । (५८।१)

arkamūlaṃ priyaṅguṃ ca kusumbhaṃ nāgakeśaram |

58.2५८.२

बला चातिबला छागीक्षीरं पीतं दिनत्रयम् ॥ (५८।२)

balā cātibalā chāgīkṣīraṃ pītaṃ dinatrayam ||

59.1५९.१

विशोधयन्ति योनिं च ततो दद्यान्महौषधम् । (५९।१)

viśodhayanti yoniṃ ca tato dadyānmahauṣadham |

59.2५९.२

उत्पलं तगरं कुष्ठं यष्टीमधु सचन्दनम् ॥ (५९।२)

utpalaṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ yaṣṭīmadhu sacandanam ||

60.1६०.१

अजाक्षीरेण पिष्टानि दापयेत् पञ्चवासरम् । (६०।१)

ajākṣīreṇa piṣṭāni dāpayet pañcavāsaram |

60.2६०.२

लक्ष्मणागोपयोयुक्ता तस्यै पाने प्रदापयेत् ॥ (६०।२)

lakṣmaṇāgopayoyuktā tasyai pāne pradāpayet ||

61.1६१.१

तेन सा लभते पुत्रं लक्षणाढ्यं सुपण्डितम् । (६१।१)

tena sā labhate putraṃ lakṣaṇāḍhyaṃ supaṇḍitam |

61.2६१.२

गते रक्ते भगे शुद्धे सक्षीरा लक्ष्मणा तथा ॥ (६१।२)

gate rakte bhage śuddhe sakṣīrā lakṣmaṇā tathā ||

62.1६२.१

नस्ये पाने प्रदातव्या लभते सुतमङ्गना । (६२।१)

nasye pāne pradātavyā labhate sutamaṅganā |

62.2६२.२

श्वेतार्कक्षुद्रणीश्वेता श्वेता च गिरिकर्णिका ॥ (६२।२)

śvetārkakṣudraṇīśvetā śvetā ca girikarṇikā ||

63.1६३.१

लक्ष्मणा वन्ध्यकर्कोटी देयं गोक्षीरसंयुतम् । (६३।१)

lakṣmaṇā vandhyakarkoṭī deyaṃ gokṣīrasaṃyutam |

63.2६३.२

नस्ये पाने कृते गर्भं लभते रतिसंगमात् ॥ (६३।२)

nasye pāne kṛte garbhaṃ labhate ratisaṃgamāt ||

64.1६४.१

पतन्तं स्तम्भयेद् गर्भं कुलालकरमृत्तिका । (६४।१)

patantaṃ stambhayed garbhaṃ kulālakaramṛttikā |

64.2६४.२

मधुच्छागीपयः पीत्वा किंवा श्वेताद्रिकर्णिका ॥ (६४।२)

madhucchāgīpayaḥ pītvā kiṃvā śvetādrikarṇikā ||

65.1६५.१

ललना शर्करा पाठा कन्दश्च मधुनान्वितः । (६५।१)

lalanā śarkarā pāṭhā kandaśca madhunānvitaḥ |

65.2६५.२

भक्षितो वारयत्येव पतन्तं गर्भसंस्थितम् ॥ (६५।२)

bhakṣito vārayatyeva patantaṃ garbhasaṃsthitam ||

66.1६६.१

समभागं सितायुक्तं शालितण्डुलचूर्णकम् । (६६।१)

samabhāgaṃ sitāyuktaṃ śālitaṇḍulacūrṇakam |

66.2६६.२

उदुम्बरशिफाक्वाथे पीतं गर्भं सुरक्षति ॥ (६६।२)

udumbaraśiphākvāthe pītaṃ garbhaṃ surakṣati ||

67.1६७.१

मातुलुङ्गस्य मूलानि मधुकं मधुसंयुतम् । (६७।१)

mātuluṅgasya mūlāni madhukaṃ madhusaṃyutam |

67.2६७.२

घृतेन सह पातव्यं सुखं नारी प्रसूयते ॥ (६७।२)

ghṛtena saha pātavyaṃ sukhaṃ nārī prasūyate ||

68.1६८.१

तुषाम्बुपरिघृष्टेन कन्देन परिलेपयेत् । (६८।१)

tuṣāmbuparighṛṣṭena kandena parilepayet |

68.2६८.२

लाङ्गल्याश्चरणौ सूतिं क्षिप्रमाप्नोति गर्भिणी ॥ (६८।२)

lāṅgalyāścaraṇau sūtiṃ kṣipramāpnoti garbhiṇī ||

69.1६९.१

यासां पुष्पागमो नास्ति ऋतुकाले च योषिताम् । (६९।१)

yāsāṃ puṣpāgamo nāsti ṛtukāle ca yoṣitām |

69.2६९.२

तासां कुर्याच्चिकित्सेयं पुनः पुष्पागमो भवेत् ॥ (६९।२)

tāsāṃ kuryāccikitseyaṃ punaḥ puṣpāgamo bhavet ||

70.1७०.१

पिप्पलीं च यवक्षारं विडङ्गं मन्मथफलम् । (७०।१)

pippalīṃ ca yavakṣāraṃ viḍaṅgaṃ manmathaphalam |

70.2७०.२

तिक्तं तु तुम्बिनीबीजं गुटिकां कारयेद्भिषक् ॥ (७०।२)

tiktaṃ tu tumbinībījaṃ guṭikāṃ kārayedbhiṣak ||

71.1७१.१

मुण्डी च क्षीरसंयुक्ता योनिद्वारेऽङ्गना शुभा । (७१।१)

muṇḍī ca kṣīrasaṃyuktā yonidvāre'ṅganā śubhā |

71.2७१.२

त्रिपञ्चसप्तरात्रेण पुष्पं भवति नान्यथा ॥ (७१।२)

tripañcasaptarātreṇa puṣpaṃ bhavati nānyathā ||

72.1७२.१

बालतन्त्रं प्रवक्ष्यामि समासाद् रावणोदितम् । (७२।१)

bālatantraṃ pravakṣyāmi samāsād rāvaṇoditam |

72.2७२.२

पूजाद्रव्यं दिशो भागं मन्त्रं तद्ग्राह्यलक्षणम् ॥ (७२।२)

pūjādravyaṃ diśo bhāgaṃ mantraṃ tadgrāhyalakṣaṇam ||

73.1७३.१

प्रथमे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (७३।१)

prathame divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

73.2७३.२

मन्दानाम्नी समाख्याता योगिणी तस्य लक्षणम् ॥ (७३।२)

mandānāmnī samākhyātā yogiṇī tasya lakṣaṇam ||

74.1७४.१

द्वितीये दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (७४।१)

dvitīye divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

74.2७४.२

सुनन्दा योगिनी नाम प्रथमं जायते ज्वरः ॥ (७४।२)

sunandā yoginī nāma prathamaṃ jāyate jvaraḥ ||

75.1७५.१

संकोचो हस्तपादानामक्षिरोगोऽतिछर्दनम् । (७५।१)

saṃkoco hastapādānāmakṣirogo'tichardanam |

75.2७५.२

सभयत्वं कृशत्वं च तद्ग्रस्त इति लक्षणम् ॥ (७५।२)

sabhayatvaṃ kṛśatvaṃ ca tadgrasta iti lakṣaṇam ||

76.1७६.१

तृतीये दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (७६।१)

tṛtīye divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

76.2७६.२

पूतना योगिनी नाम गात्रभङ्गो ज्वरोऽरुचिः ॥ (७६।२)

pūtanā yoginī nāma gātrabhaṅgo jvaro'ruciḥ ||

77.1७७.१

प्रलापं कन्धराशोथच्छर्दिरित्यादिलक्षणम् । (७७।१)

pralāpaṃ kandharāśothacchardirityādilakṣaṇam |

77.2७७.२

अपराह्ने च वारुण्यां पञ्चरात्रं बलिं क्षिपेत् ॥ (७७।२)

aparāhne ca vāruṇyāṃ pañcarātraṃ baliṃ kṣipet ||

78.1७८.१

चतुर्थे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (७८।१)

caturthe divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

78.2७८.२

बिडाली नाम तद्ग्रस्ते चक्षुःशूलं ज्वरोऽरुचिः ॥ (७८।२)

biḍālī nāma tadgraste cakṣuḥśūlaṃ jvaro'ruciḥ ||

79.1७९.१

गात्रमाटेनम् इत्यादि विवर्णेन बलिं क्षिपेत् । (७९।१)

gātramāṭenam ityādi vivarṇena baliṃ kṣipet |

79.2७९.२

पञ्चमे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् ॥ (७९।२)

pañcame divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam ||

80.1८०.१

नर्तकीति समाख्याता योगिनी तस्य लक्षणम् । (८०।१)

nartakīti samākhyātā yoginī tasya lakṣaṇam |

80.2८०.२

अथ षष्ठदिने मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् ॥ (८०।२)

atha ṣaṣṭhadine māse varṣe gṛhṇāti bālakam ||

81.1८१.१

योगिनी शकुनी नाम कासश्वासोऽरुचिर्ज्वरः । (८१।१)

yoginī śakunī nāma kāsaśvāso'rucirjvaraḥ |

81.2८१.२

हस्तपादादिसंकोचश् चक्षुःपीडेति लक्षणम् ॥ (८१।२)

hastapādādisaṃkocaś cakṣuḥpīḍeti lakṣaṇam ||

82.1८२.१

पञ्चरात्रं बलिं तस्यै वारुण्यां दिशि निक्षिपेत् । (८२।१)

pañcarātraṃ baliṃ tasyai vāruṇyāṃ diśi nikṣipet |

82.2८२.२

सप्तमे दिवसे मासे वर्षे शुष्काशिवा शिशुम् ॥ (८२।२)

saptame divase māse varṣe śuṣkāśivā śiśum ||

83.1८३.१

गृह्णाति रोदनं कम्पो ज्वरशोषादिलक्षणम् । (८३।१)

gṛhṇāti rodanaṃ kampo jvaraśoṣādilakṣaṇam |

83.2८३.२

पश्चिमायां दिशि पञ्च बलौ दत्ते शिशुः सुखी ॥ (८३।२)

paścimāyāṃ diśi pañca balau datte śiśuḥ sukhī ||

84.1८४.१

अष्टमे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति जृम्भका । (८४।१)

aṣṭame divase māse varṣe gṛhṇāti jṛmbhakā |

84.2८४.२

तया गृहीतमात्रस्य प्रथमं जायते ज्वरः ॥ (८४।२)

tayā gṛhītamātrasya prathamaṃ jāyate jvaraḥ ||

85.1८५.१

शिरःपीडाक्षिरोगश्च चक्षुरुत्पाटचेष्टितम् । (८५।१)

śiraḥpīḍākṣirogaśca cakṣurutpāṭaceṣṭitam |

85.2८५.२

दक्षिणां दिशिम् आश्रित्य बलिं तस्यै प्रदापयेत् ॥ (८५।२)

dakṣiṇāṃ diśim āśritya baliṃ tasyai pradāpayet ||

86.1८६.१

नवमे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (८६।१)

navame divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

86.2८६.२

अचिन्ता योगिनी नाम गात्रभङ्गः शिरोऽक्षिरुक् ॥ (८६।२)

acintā yoginī nāma gātrabhaṅgaḥ śiro'kṣiruk ||

87.1८७.१

छर्दिः प्रलाप इत्यादि तद्गृहीतस्य लक्षणम् । (८७।१)

chardiḥ pralāpa ityādi tadgṛhītasya lakṣaṇam |

87.2८७.२

उत्तरां दिशिम् आश्रित्य बलिं तस्यै प्रदापयेत् ॥ (८७।२)

uttarāṃ diśim āśritya baliṃ tasyai pradāpayet ||

88.1८८.१

दशमे दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (८८।१)

daśame divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

88.2८८.२

नाम्ना कापालिका ख्याता योगिनी तस्य लक्षणम् ॥ (८८।२)

nāmnā kāpālikā khyātā yoginī tasya lakṣaṇam ||

89.1८९.१

रोदनं कम्पनं छर्दिर्ज्वरो दुर्बलताक्षिरुक् । (८९।१)

rodanaṃ kampanaṃ chardirjvaro durbalatākṣiruk |

89.2८९.२

पूर्वां दिशं समाश्रित्य पञ्चरात्रं बलिं क्षिपेत् ॥ (८९।२)

pūrvāṃ diśaṃ samāśritya pañcarātraṃ baliṃ kṣipet ||

90.1९०.१

एकादशे दिने मासे वर्षे गृह्णाति लिप्सिता । (९०।१)

ekādaśe dine māse varṣe gṛhṇāti lipsitā |

90.2९०.२

गात्रकम्पो ज्वरस्तीव्रस्तद्गृहीतस्य लक्षणम् ॥ (९०।२)

gātrakampo jvarastīvrastadgṛhītasya lakṣaṇam ||

91.1९१.१

भानुसंख्ये दिने मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (९१।१)

bhānusaṃkhye dine māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

91.2९१.२

पीतली योगिनी नाम रोदनं वेदना ज्वरः ॥ (९१।२)

pītalī yoginī nāma rodanaṃ vedanā jvaraḥ ||

92.1९२.१

निद्रा क्षीणस्वरः पीतो वमनाहारशून्यता । (९२।१)

nidrā kṣīṇasvaraḥ pīto vamanāhāraśūnyatā |

92.2९२.२

उत्तरां दिशिमाश्रित्य सप्तरात्रं बलिं क्षिपेत् ॥ (९२।२)

uttarāṃ diśimāśritya saptarātraṃ baliṃ kṣipet ||

93.1९३.१

कामसंख्ये दिने मासे वर्षे गृह्णति बालकम् । (९३।१)

kāmasaṃkhye dine māse varṣe gṛhṇati bālakam |

93.2९३.२

भद्रकाली ज्वरो नाम वामहस्तस्य कम्पम् ॥ (९३।२)

bhadrakālī jvaro nāma vāmahastasya kampam ||

94.1९४.१

वेदनारुचिनिःश्वासाः कायः पीतो विचेष्टितम् । (९४।१)

vedanāruciniḥśvāsāḥ kāyaḥ pīto viceṣṭitam |

94.2९४.२

पूर्वां दिशः समाश्रित्य बलिं तस्यै प्रदापयेत् ॥ (९४।२)

pūrvāṃ diśaḥ samāśritya baliṃ tasyai pradāpayet ||

95.1९५.१

पुरन्दरदिने मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् । (९५।१)

purandaradine māse varṣe gṛhṇāti bālakam |

95.2९५.२

तारा हि योगिनी नाम ज्वरः शोषोऽरुचिर्भृशम् ॥ (९५।२)

tārā hi yoginī nāma jvaraḥ śoṣo'rucirbhṛśam ||

96.1९६.१

चक्षुःपीडेङ्गितं तस्यै पश्चिमे बलिमाहरेत् । (९६।१)

cakṣuḥpīḍeṅgitaṃ tasyai paścime balimāharet |

96.2९६.२

पक्षे च दिवसे मासे वर्षे गृह्णाति बालकम् ॥ (९६।२)

pakṣe ca divase māse varṣe gṛhṇāti bālakam ||

97.1९७.१

योगिनी शर्वरी नाम श्वासः कासोऽरुचिर्ज्वरः । (९७।१)

yoginī śarvarī nāma śvāsaḥ kāso'rucirjvaraḥ |

97.2९७.२

तद्ग्रस्ते चिह्नम् इत्यादि दक्षिणस्यां बलिं क्षिपेत् ॥ (९७।२)

tadgraste cihnam ityādi dakṣiṇasyāṃ baliṃ kṣipet ||

98.1९८.१

विकारदिवसे मासे वर्षे गृह्णति योगिनी । (९८।१)

vikāradivase māse varṣe gṛhṇati yoginī |

98.2९८.२

कुमारी नयनोद्वेगो ज्वरशोषादिचेष्टितम् ॥ (९८।२)

kumārī nayanodvego jvaraśoṣādiceṣṭitam ||

99.1९९.१

नैरृतीं दिशिमाश्रित्य सप्तरात्रं बलिं क्षिपेत् । (९९।१)

nairṛtīṃ diśimāśritya saptarātraṃ baliṃ kṣipet |

99.2९९.२

बालं च स्नपयेत्पश्चाच्छान्तितोयेन मन्त्रवित् ॥ (९९।२)

bālaṃ ca snapayetpaścācchāntitoyena mantravit ||

100.1१००.१

नदीतीरद्वयाकृष्टमृदा देवीस्वरूपकम् । (१००।१)

nadītīradvayākṛṣṭamṛdā devīsvarūpakam |

100.2१००.२

कृत्वा पूजा च कर्तव्या भूपपुष्पाक्षतादिभिः ॥ (१००।२)

kṛtvā pūjā ca kartavyā bhūpapuṣpākṣatādibhiḥ ||

101.1१०१.१

वटका लड्डुकापूपा अग्रभक्तं गुडं दधि । (१०१।१)

vaṭakā laḍḍukāpūpā agrabhaktaṃ guḍaṃ dadhi |

101.2१०१.२

चातुर्वर्ण्यपताकाश्च प्रदीप्ताः पुष्पचन्दनम् ॥ (१०१।२)

cāturvarṇyapatākāśca pradīptāḥ puṣpacandanam ||

102.1१०२.१

पूजयेत्सर्वरोगाणामपराह्ने यथाबलि । (१०२।१)

pūjayetsarvarogāṇāmaparāhne yathābali |

102.2१०२.२

सर्वत्र नामभेदेन बलिदानं प्रजायते ॥ (१०२।२)

sarvatra nāmabhedena balidānaṃ prajāyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RMañj, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit