हेमादिलोहकिट्टान्तं शोधनं मारणं गुणम् । (१।१)

वक्ष्ये सप्रत्ययं योगं यथागुरुमुखोदितम् ॥ (१।२)

मेतल्स्:: शोधनतैले तक्रे गवां मूत्रे क्वाथे कौलत्थकाञ्जिके । (२।१)

तप्तं तप्तं निषेचेत्तु तत्तद्द्रावे तु सप्तधा ॥ (२।२)

स्वर्णादिलोहपर्यन्तं शुद्धिर्भवति निश्चितम् । (३।१)

शोधनं मारणं चैव कथ्यते च मयाधुना ॥ (३।२)

गोल्द्:: शोधनमृत्तिकामातुलुङ्गाम्लैः पञ्चवासरभाविता । (४।१)

सभस्मलवणं हेम शोधयेत् पुटपाकतः ॥ (४।२)

गोल्द्:: मारण:: निरुत्थशुद्धसूतसमं हेम खल्वे कुर्याच्च गोलकम् । (५।१)

अधोर्ध्वं गन्धकं दत्त्वा सर्वं तुल्यं निरुध्य च ॥ (५।२)

त्रिंशद्वनोपलैर्देयं पुटान्येवं चतुर्दश । (६।१)

निरुत्थं जायते भस्म गन्धो देयः पुनः पुनः ॥ (६।२)

गोल्द्:: मारणकृत्वा कण्टकवेध्यानि स्वर्णपत्राणि लेपयेत् । (७।१)

लुङ्गाम्बुभस्मसूतेन म्रियते दशभिः पुटैः ॥ (७।२)

गोल्द्:: मारण:: निरुत्थरसस्य भस्मना वाथ रसैर्वा लेपयेद्दलम् । (८।१)

हिङ्गुहिङ्गुलसिन्दूरैः शिलासाम्येन लेपयेत् ॥ (८।२)

संमर्द्य काञ्चनद्रावैर्दिनं कृत्वाथ गोलकम् । (९।१)

तं भाण्डस्य तले धृत्वा भस्मना पूरयेद्दृढम् ॥ (९।२)

अग्निं प्रज्वालयेद्गाढं द्विनिशं स्वाङ्गशीतलम् । (१०।१)

उद्धृत्य सावशेषं च पुनर्देयं पुटत्रयम् ॥ (१०।२)

अनेन विधिना स्वर्णं निरुत्थं जायतेऽमितम् । (११।१)

एतद्रसायनं बल्यं वृष्यं शीतं क्षयादिहृत् ॥ (११।२)

गोल्द्:: मारण:: निरुत्थगलितस्य सुवर्णस्य षोडशांशेन सीसकम् । (१२।१)

योजयित्वा समुद्धृत्य निम्बुनीरेण मर्दयेत् ॥ (१२।२)

तद्गोलकसमं गन्धं चूर्णं दद्यादधोपरि । (१३।१)

शरावसम्पुटे धृत्वा पुटेद्विंशद्वनोपलैः ॥ (१३।२)

एवं मुनिपुटैर्हेम नोत्थानं लभते पुनः । (१४।१)

गोल्द्:: मारणमाक्षिकं नागचूर्णं च पिष्टमर्करसे पुनः ॥ (१४।२)

हेमपत्रं च तेनैव म्रियते क्षणमात्रतः । (१५।१)

गोल्द्:: मेद्। प्रोपेर्तिएस्कषायतिक्तमधुरं सुवर्णं गुरु लेखनम् ॥ (१५।२)

वृष्यं रसायनं बल्यं चक्षुष्यं कान्तिदं शुचि । (१६।१)

आयुर्मेदोवयःस्थैर्यवाग्विशुद्धिस्मृतिप्रदम् ॥ (१६।२)

क्षयोन्मादगदार्तानां शमनं परमुच्यते । (१७।१)

रजतशोधनम्भागेन क्षारराजेन द्रावितं शुद्धिमिच्छता ॥ (१७।२)

रजतभस्मतारपत्रं चतुर्भागं भागैकं शुद्धतालकम् । (१८।१)

मर्द्यं जम्बीरजैर्द्रावैस्तारपत्राणि लेपयेत् ॥ (१८।२)

रुद्ध्वा त्रिभिः पुटैः पाच्यं पञ्चविंशद्वनोपलैः । (१९।१)

म्रियते नात्र सन्देहो गन्धो देयः पुनः पुनः ॥ (१९।२)

सिल्वेर्:: मारणस्वर्णमाक्षिकगन्धस्य समं भागं तु कारयेत् । (२०।१)

अर्कक्षीरेण सम्पिष्टं तारपत्रं प्रलिप्य च ॥ (२०।२)

पुटेन जारयेत्तारं मृतं भवति निश्चितम् । (२१।१)

सिल्वेर्:: मारणविधाय पिष्टिं सूतेन रजतस्याथ मेलयेत् ॥ (२१।२)

तालं गन्धं समं पश्चान्मर्दयेन्निम्बुकद्रवैः । (२२।१)

द्वित्रैः पुटैः भवेद्भस्म योज्यमेव रसादिषु ॥ (२२।२)

सिल्वेर्:: मेद्। प्रोपेर्तिएस्शीतं कषायं मधुरमम्लं वातप्रकोपजित् । (२३।१)

दीपनं बलकृत् स्निग्धं गाढाजीर्णविनाशनम् । (२३।२)

आयुष्यं दीर्घरोगघ्नं रजतं लेखनं परम् ॥ (२३।३)

ताम्रन विषं विषमित्याहुस्ताम्रं तु विषमुच्यते । (२४।१)

चोप्पेर्:: ८ दोषसेको दोषो विषे ताम्रे त्वष्टौ दोषाः प्रकीर्तिताः ॥ (२४।२)

भ्रमो मूर्च्छा विदाहश्च स्वेदक्लेदनवान्तयः । (२५।१)

अरुचिश्चित्तसन्ताप एते दोषा विषोपमाः ॥ (२५।२)

तस्माद्विशुद्धं संग्राह्यं ताम्रं रोगप्रशान्तये । (२६।१)

चोप्पेर्:: शोधनलवणैर् वज्रदुग्धेन ताम्रपत्रं विलेपयेत् ॥ (२६।२)

अग्नौ संताप्य निर्गुण्डीरसैः सिक्तं च सप्तधा । (२७।१)

स्नुह्यर्कस्वरसेऽप्येवं शुल्बशुद्धिर्भविष्यति ॥ (२७।२)

चोप्पेर्:: शोधनगोमूत्रेण पचेद्यामं ताम्रपत्रं दृढाग्निना । (२८।१)

शुध्यते नात्र सन्देहो मारणं वाप्यथोच्यते ॥ (२८।२)

ताम्रभस्मसूतमेकं द्विधा गन्धं यामं कन्यां विमर्दयेत् । (२९।१)

द्वयोस्तुल्यं ताम्रपत्रं स्थाल्या गर्भं निरोधयेत् ॥ (२९।२)

सम्यङ् मृल्लवणैः सार्द्धं पार्श्वे भस्म निधाय च । (३०।१)

चतुर्यामं पचेच्चुल्ल्यां पात्रपृष्ठे सगोमये ॥ (३०।२)

जलं पुनः पुनर्देयं स्वाङ्गशीतं विचूर्णयेत् । (३१।१)

म्रियते नात्र सन्देहः सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (३१।२)

ताम्रभस्मचतुर्थांशेन सूतेन ताम्रपत्राणि लेपयेत् । (३२।१)

अम्लपिष्टं द्विगुणितमधोर्ध्वं दापयेद् बलिम् ॥ (३२।२)

चाङ्गेरीकल्कगर्भे तद्भाण्डे यामं पचेद्दृढम् । (३३।१)

भस्मीभूतं ताम्रपत्रं सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (३३।२)

ताम्रभस्मजम्बीररससम्पिष्टं रसगन्धकलेपितम् । (३४।१)

शुल्बपत्रं शरावस्थं त्रिपुटैर्याति पञ्चताम् ॥ (३४।२)

ताम्रभस्मगुणाःताम्रं तिक्ताम्लमधुरं कषायं शीतलं परम् ॥ (३५।०)

कफपित्तक्षयं धातुकुष्ठघ्नं च रसायनम् । (३६।१)

नाशयेच्छूलम् अर्शांसि वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा ॥ (३६।२)

राजरीति-, घोषशोधन, -मारणराजरीतिस्तथा घोषं ताम्रवन्मारयेत् पृथक् । (३७।१)

ताम्रवच्छोधनं तेषां ताम्रवद् गुणकारकम् ॥ (३७।२)

नागवङ्गशोधनम्नागवङ्गौ च गलितौ रविदुग्धेन सेचयेत् । (३८।१)

त्रिवारं शुद्धिमायाति सच्छिद्रे हण्डिकान्तरे ॥ (३८।२)

लेअद्:: मारण (१)त्रिभिः कुम्भपुटैर्नागो वासास्वरसमर्दितः । (३९।१)

सा शिला भस्मतामेति तद्रजः सर्वमेहहृत् ॥ (३९।२)

नागभस्मभूभुजङ्गम् अगस्तिं च पिष्ट्वा पात्रं विलेपयेत् । (४०।१)

तद्रसं विद्रुते नागे वासापामार्गसम्भवम् ॥ (४०।२)

क्षारं विमिश्रयेत्तत्र चतुर्थांशं गुरूक्तितः । (४१।१)

प्रहरं पाचयेच्चुल्ल्यां वासादर्व्या च घट्टिता ॥ (४१।२)

तत उद्धृत्य तच्चूर्णं वासानीरे विमर्दयेत् । (४२।१)

पुटेत् पुनः समुद्धृत्य तेनैव परिमर्दयेत् ॥ (४२।२)

एवं सप्त पुटं नागं सिन्दूरं जायते ध्रुवम् । (४३।१)

नागभस्मगुणाःतारस्थो रञ्जनो नागो वातपित्तकफापहः ॥ (४३।२)

ग्रहणीकुष्ठमेहार्शःप्राणशोषविषापहः । (४४।१)

तिन्:: मारण (१)आभीरं शोधयेदादौ द्रावयेद्धण्डिकान्तरे ॥ (४४।२)

अपामार्गचतुर्थांशं चूर्णितं मेलयेत्ततः । (४५।१)

स्थूलाग्रया लोहदर्व्या शनैस्तद् अवचालयेत् ॥ (४५।२)

यावद्भस्मत्वमायाति तावन्मर्द्यं च पूर्ववत् । (४६।१)

तत एकीकृतं सर्वं भवेदङ्गारवर्णकम् ॥ (४६।२)

नूतनेन शरावेण रोधयेदन्तरे भिषक् । (४७।१)

पश्चात्तीव्राग्निना पक्वं वङ्गभस्म भवेद्ध्रुवम् ॥ (४७।२)

तिन्:: मारणवङ्गं सतालमर्कस्य पिष्ट्वा दुग्धेन तं पुटेत् । (४८।१)

शुष्काश्वत्थभवैर्वल्कैः सप्तधा भस्मतां व्रजेत् ॥ (४८।२)

वङ्गभस्मगुणाःवङ्गं तिक्तोष्णकं रूक्षमीषद्वातप्रकोपनम् । (४९।१)

मेहश्लेष्मामयघ्नं च कृमिघ्नं मोहनाशनम् ॥ (४९।२)

इरोन्:: शोधन:: अद्रित्रिफलादष्टगुणे तोये त्रिफला षोडशं पलम् । (५०।१)

तत्क्वाथे पादशेषे तु लोहस्य पलपञ्चकम् ॥ (५०।२)

कृत्वा पत्राणि तप्तानि सप्तवारं निषेचयेत् । (५१।१)

एवं प्रलीयते दोषो गिरिजो लोहसम्भवः ॥ (५१।२)

इरोन्:: मारण:: वारितरशुद्धस्य सूतराजस्य भागो भागद्वयं बलेः । (५२।१)

द्वयोः समं सारचूर्णं मर्दयेत् कन्यकाम्बुना ॥ (५२।२)

यामद्वयं ततो गोलं स्थापयेत्ताम्रभाजने । (५३।१)

आच्छाद्यैरण्डजैः पत्रैरुष्णो यामद्वयं भवेत् ॥ (५३।२)

त्रिदिनं धान्यराशिस्थं तं ततो मर्दयेद् दृढम् । (५४।१)

रजस्तद्वस्त्रगलितं नीरे तरति हंसवत् ॥ (५४।२)

तीक्ष्णं मुण्डं कान्तलोहं निरुत्थं जायते मृतम् । (५५।१)

त्रिफलामधुसंयुक्तम् एतत्सेव्यं रसायनम् ॥ (५५।२)

इरोन्:: मारणद्वादशांशेन दरदं तीक्ष्णचूर्णस्य मेलयेत् । (५६।१)

कन्यानीरेण संमर्द्य यामयुग्मं तु तत्पुटेत् । (५६।२)

पुटेदेवं लोहचूर्णं सप्तधा मरणं व्रजेत् ॥ (५६।३)

इरोन्:: मारण:: वारितरकाकोदुम्बरिकानीरे लोहपत्राणि सेचयेत् । (५७।१)

तप्ततप्तानि षड्वारं कुट्टयेत्तद् उदूखले ॥ (५७।२)

तत्पञ्चमांशं दरदं क्षिप्त्वा सर्वं विमर्दयेत् । (५८।१)

कुमारीनीरतस् तीक्ष्णं पुटे गजपुटे तथा ॥ (५८।२)

त्रिवारं त्रिफलाक्वाथैस्तत्संख्याकैरतन्द्रितः । (५९।१)

एवं चतुर्दशपुटैर्लोहं वारितरं भवेत् ॥ (५९।२)

इरोन्:: मारणतिन्दूफलस्य मज्जायां खड्गं लिप्त्वातपे खरे । (६०।१)

धारयेत् कांस्यपात्रेण दिनैकेन पुटत्यलम् ॥ (६०।२)

लेपं पुनः पुनः कुर्याद् दिनान्ते तत्प्रपेषयेत् । (६१।१)

त्रिफलाक्वाथसंयुक्तं दिनैकेन मृतिर्भवेत् ॥ (६१।२)

इरोन्:: मारणलोहं पत्रमतीव तप्तमसकृत्क्वाथे क्षिपेत्त्रैफले चूर्णीभूतमतो भवेत् त्रिफलजे क्वाथे पचेत् गोजले । (६२।१)

मत्स्याक्षीत्रिफलारसेन पुटयेद्यावन्निरुत्थं भवेत् पश्चादाज्यमधुप्लुतं सुपुटितं भस्म भवेद् आयसम् ॥ (६२।२)

इरोन्:: छेच्किन्ग् थे वारितर स्ततेसर्वमेतन्मृतं लोहं ध्मातव्यं मृतपञ्चके । (६३।१)

यद्येव स्यान्निरुत्थानं सत्यं वारितरं भवेत् ॥ (६३।२)

इरोन्:: मारण:: निरुत्थगन्धकं तुत्थकं लोहं तुल्यं खल्वे विमर्दयेत् । (६४।१)

दिनैकं कन्यकाद्रावै रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् । (६४।२)

इत्येवं सर्वलोहानां कर्तव्येत्थं निरुत्थितिः ॥ (६४।३)

लोहभस्मगुणाःकृष्णायसोऽथ शूलार्शःकुष्ठपाण्डुत्वमेहनुत् । (६५।१)

वयःस्थं गुरु चक्षुष्यं सरं मेदोगदापहम् ॥ (६५।२)

आयुःप्रदाता बलवीर्यकर्ता रोगस्य हर्ता मदनस्य कर्ता । (६६।१)

अयःसमानं नहि किंचिद् अन्यद् रसायनं श्रेष्ठतमं हि जन्तो ॥ (६६।२)

कूष्माण्डं तिलतैलं च माषान्नं राजकं तथा । (६७।१)

मद्यमम्लरसं चैव त्यजेल्लोहस्य सेवकः ॥ (६७।२)

मुण्डये गुणा मारिते मुण्डे ते गुणा मुण्डकिट्टके । (६८।१)

तस्मात् सर्वत्र मण्डूरं रोगशान्त्यै नियोजयेत् ॥ (६८।२)

शतोत्थमुत्तमं किट्टं मध्यमाशीतिवार्षिकम् । (६९।१)

अधमं षष्टिवर्षीयं ततो हीनं विषोपमम् ॥ (६९।२)

दग्धाक्षकाष्ठैर् मलम् आयसं तु गोमूत्रनिर्वापितमष्टवारान् । (७०।१)

विचूर्ण्य लीढं मधुनाचिरेण नृणां क्षयं पाण्डुगदं निहन्ति ॥ (७०।२)

किट्टाद्दशगुणं मुण्डं मुण्डात्तीक्ष्णं शताधिकम् । (७१।१)

तीक्ष्णाल्लक्षगुणं कान्तं भक्षणात् कुरुते गुणम् ॥ (७१।२)