क्षीराब्धेरुत्थितं देवं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम् । (१।१)

वन्दे धन्वन्तरिं नित्यं नानागदनिषूदनम् ॥ (१।२)

यथा गुरुमुखं श्रुत्वा सानुभूतं च तद्रसम् । (२।१)

स रसः प्रोच्यते ह्यत्र व्याधिनाशनहेतवे ॥ (२।२)

मुक्त्वैकं रसवैद्यं च लाभपूजायशस्विनम् । (३।१)

तृणकाष्ठौषधैर् वैद्यः को लभेत वराटिकाम् ॥ (३।२)

यस्य रोगस्य यो योगो मुनिभिः परिकीर्तितः । (४।१)

तत्तद्योगसमायुक्तं भिषक् सूतं प्रयोजयेत् ॥ (४।२)

मात्राधिकं न सेवेत रसं वा विषम् औषधम् । (५।१)

त्र्याधिबद्धं च कोष्ठं च वीक्ष्य मात्रां प्रयोजयेत् ॥ (५।२)

रत्नगर्भपटोलीरसं वज्रं हेम तारं नागं लोहं च ताम्रकम् । (६।१)

तुल्यांशमारिते योज्यं मुक्तामाक्षिकविद्रुमम् ॥ (६।२)

शंखं च तुल्यतुल्यांशं सप्ताहं चित्रकद्रवैः । (७।१)

मर्दयित्वा विचूर्ण्याथ तेनापूर्य वराटिकाम् ॥ (७।२)

टङ्कणं रविदुग्धेन पिष्ट्वा मूषां च बन्धयेत् । (८।१)

मृद्भाण्डे च निरुध्याथ सम्यग्गजपुटे पचेत् ॥ (८।२)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् । (९।१)

आदाय चूर्णयेत्सर्वं निर्गुण्ड्याः सप्तभावनाः ॥ (९।२)

आर्द्रकस्य रसैः सप्त चित्रकस्यैकविंशतिः । (१०।१)

द्रवैर्भाव्यं ततः शोष्यं देयं गुञ्जाचतुष्टयम् ॥ (१०।२)

क्षयरोगं निहन्त्याशु साध्यासाध्यं न संशयः । (११।१)

योजयेत् पिप्पलीक्षौद्रैः सघृतैर्मरिचेन च ॥ (११।२)

महारोगाष्टके कासे ज्वरे श्वासेऽतिसारके । (१२।१)

पोटलीरत्नगर्भोऽयं योगवाहेषु योजयेत् ॥ (१२।२)

मृगाङ्करसःस्याद्रसेन समं हेम मौक्तिकं द्विगुणं भवेत् । (१३।१)

गन्धकं च समं तेन रसपादस्तु टंकणम् ॥ (१३।२)

सर्वं तद्गोलकं कृत्वा काञ्जिकेनावशोषयेत् । (१४।१)

भाण्डे लवणपूर्णे च पचेद्यामचतुष्टयम् ॥ (१४।२)

मृगाङ्कसंज्ञको ज्ञेयो राजयोगनिकृन्तनः । (१५।१)

गुञ्जाचतुष्टयं चास्य मरिचैर्भक्षयेद्भिषक् ॥ (१५।२)

पिप्पलीदशकैर्वापि मधुना लेहयेद् बुधः । (१६।१)

पथ्यं सुलघुमांसेन प्रायेणास्य प्रयोजयेत् ॥ (१६।२)

दध्याज्यगव्यं तक्रं वा क्षीरं वाजं प्रयोजयेत् । (१७।१)

व्यञ्जनैर् मृतपक्वैश्च नातिक्षारैर् अहिङ्गुकैः ॥ (१७।२)

एलाजम्बीरमरिचैः संस्कृतैरविदाहिभिः । (१८।१)

वृन्ताकतैलबिल्वानि कारवेल्लं च वर्जयेत् ॥ (१८।२)

स्त्रियं परिहरेद् दूरात् कोपं चापि परित्यजेत् । (१९।१)

वल्ली तुम्बरिकानाम तन्मूलं क्वाथयेत्पलम् ॥ (१९।२)

कटुकत्रयसंयुक्तं पाययेत्कासशान्तये । (२०।१)

त्रिशूली या समाख्याता तन्मूलं क्वाथयेद् वलम् ॥ (२०।२)

ईषद्धिङ्गुसमायुक्तं काकिणी चित्रकं वचा । (२१।१)

भक्षयेत्पथ्यभोज्यं च सर्वरोगप्रशान्तये ॥ (२१।२)

मर्कटीपत्रचूर्णस्य गुटिकां मधुना कृताम् । (२२।१)

धारयेत् सततं वक्त्रे कासविष्टम्भनाशिनीम् ॥ (२२।२)

छागमांसं पयश्छागं छागं सर्पिः सनागरम् । (२३।१)

छागोपसेवासहनं छागमध्ये तु यक्ष्मनुत् ॥ (२३।२)

मलायत्तं बलं पुंसां शुक्रायत्तं च जीवितम् । (२४।१)

अतो विशेषतो रक्षेद्यक्ष्मिणो मलरेतसी ॥ (२४।२)

लोकनाथरसःपलं कपर्दचूर्णस्य पलं पारदगन्धयोः । (२५।१)

माषोऽपि टंकणस्यैको जम्बीरेण विमर्दयेत् ॥ (२५।२)

पुटेल्लोकेश्वरो नाम लोकनाथोऽयमुत्तमः । (२६।१)

जयेत्कुष्ठं रक्तपित्तमन्यरोगं क्षयं नयेत् ॥ (२६।२)

पुष्टवीर्यप्रदाता च कान्तिलावण्यदः परः । (२७।१)

कोऽस्ति लोकेश्वराद् अन्यो नृणां शम्भुमुखोद्गतात् ॥ (२७।२)

लोकेश्वरपटोलीरसःरसस्य भस्मना हेम पादांशेन प्रकल्पयेत् । (२८।१)

द्विगुणं गन्धकं दत्त्वा मर्दयेच्चित्रकाम्बुना ॥ (२८।२)

वराटकांश्च सम्पूर्य टङ्कणेन निरुध्य च । (२९।१)

भाण्डे चूर्णं प्रतिलिखेत्क्षिप्त्वा रुन्धीत मृन्मये ॥ (२९।२)

शोषयित्वा पुटेद्गर्भे वह्निं दत्त्वा पराह्निके । (३०।१)

स्वांगशीतं समुद्धृत्य चूर्णयित्वाथ विन्यसेत् ॥ (३०।२)

एष लोकेश्वरो नाम वीर्यपुष्टिविवर्द्धनः । (३१।१)

गुञ्जाचतुष्टयं चास्य पिप्पलीमधुसंयुतम् ॥ (३१।२)

खादयेत्परया भक्त्या लोकेशः सर्वसिद्धिदः । (३२।१)

अङ्गकार्श्येऽग्निमान्द्ये च कासपित्ते रसस्त्वयम् ॥ (३२।२)

मरिचैर्घृतसंयुक्तैः प्रदातव्यो दिनत्रयम् । (३३।१)

लवणं वर्जयेत्तत्र शयीतोत्तानपादतः ॥ (३३।२)

एकविंशद्दिनं यावन्मरिचं सघृतं पिबेत् । (३४।१)

पथ्यं मृगाङ्कवद्देयं शयीतोत्तानपादतः ॥ (३४।२)

ये शुष्का विषमानिलैः क्षयरुजा व्याप्ताश्च ये कुष्ठिनो ये पाण्डुत्वहताः कुवैद्यविधिना ये शोषिणो दुर्भगाः । (३५।१)

ये तप्ता विविधैर् ज्वरैर् भ्रममदोन्मादैः प्रमादं गतास्ते सर्वे विगतामया हतरुजः स्युः पोटलीसेवया ॥ (३५।२)

राजमृगाङ्करसःरसभस्म त्रयो भागा भागैकं हेमभस्मकम् । (३६।१)

मृतताम्रस्य भागैकं शिलागन्धकतालकम् ॥ (३६।२)

प्रतिभागद्वयं शुद्धमेकीकृत्य विचूर्णयेत् । (३७।१)

वराटीः पूरयेत्तेन ह्यजाक्षीरेण टंकणम् ॥ (३७।२)

पिष्ट्वा तेन मुखं रुद्ध्वा मृद्भाण्डे च निरोधयेत् । (३८।१)

शुष्कं गजपुटे पाच्यं चूर्णयेत्स्वाङ्गशीतलम् ॥ (३८।२)

रसो राजमृगाङ्कोऽयं चतुर्गुञ्जः कफापहः । (३९।१)

दशभिः पिप्पलीक्षौद्रैर्मरिचैकोनविंशतिः । (३९।२)

सघृतैर्दापयेत्क्वाथं वातश्लेष्मोद्भवे क्षये ॥ (३९।३)

रत्नगिरिरसःशुद्धं सूतं समं गन्धं मृतं स्वर्णाभ्रताम्रकम् । (४०।१)

प्रत्येकं सूततुल्यं स्यात्सूतार्द्धं मृतलोहकम् ॥ (४०।२)

लोहार्द्धं मृतवैक्रान्तं मर्दयेद्भृङ्गजैर्द्रवैः । (४१।१)

पर्पटीरसवत्पाच्यं चूर्णितं भावयेत्पृथक् ॥ (४१।२)

शिग्रुवासकनिर्गुण्डीवचासोमाग्निभृङ्गजैः । (४२।१)

क्षुद्रामृताजयन्तीभिर् मुनिब्राह्मीसुतिक्तकैः ॥ (४२।२)

कन्याद्रावैश्च संभाव्य प्रतिद्रावैस्त्रिधा त्रिधा । (४३।१)

रुद्ध्वा लघुपुटे पाच्यं भूधरे तं समुद्धरेत् ॥ (४३।२)

इमं नवज्वरे दद्यान्माषमात्रं रसस्य तु ॥ (४४।०)

कृष्णाधान्यकसम्मिश्रं मुहूर्ताद्विज्वरो भवेत् । (४५।१)

अयं रत्नगिरिर्नाम रसो योगस्य वाहकः ॥ (४५।२)

हिङ्गुलेश्वररसः (?)तुल्यांशं चूर्णयेत् खल्वे पिप्पलीं हिङ्गुलं विषम् । (४६।१)

द्विगुंजं मधुना देयं वातज्वरनिवृत्तये ॥ (४६।२)

शीतभञ्जीरसःपारदं रसकं तालं तुत्थं टङ्कणगन्धकम् । (४७।१)

सर्वमेतत्समं शुद्धं कारवेल्ल्या द्रवैर्दिनम् ॥ (४७।२)

मर्दयेत्तेन कल्केन ताम्रपात्रोदरं लिपेत् । (४८।१)

अङ्गुल्यर्धप्रमाणेन पचेत्तत्सिकताह्वये ॥ (४८।२)

यन्त्रे यावत्स्फुटन्त्येवं व्रीहयस्तस्य पृष्ठतः । (४९।१)

ततः सुशीतलं ग्राह्यं ताम्रपात्रोदराद्भिषक् ॥ (४९।२)

शीतभञ्जीरसो नाम चूर्णयेन्मरिचैः समम् । (५०।१)

माषैकं पर्णखण्डेन भक्षयेन्नाशयेज्ज्वरम् । (५०।२)

त्रिदिनैर् विषमं तीव्रमेकद्वित्रिचतुर्थकम् ॥ (५०।३)

शीतभञ्जीरसःरसहिङ्गुलगन्धं च जैपालं च त्रिभिः समम् । (५१।१)

दन्तीक्वाथेन संमर्द्य रसो ज्वरहरः स्मृतः ॥ (५१।२)

आर्द्रकस्य रसेनाथ दापयेद्रक्तिकाद्वयम् । (५२।१)

नवज्वरं महाघोरं नाशयेद्याममात्रतः ॥ (५२।२)

शर्करा दधिभक्तं च पथ्यं देयं प्रयत्नतः । (५३।१)

शीततोयं पिबेच्चानु इक्षुमुद्गरसो हितः । (५३।२)

शीतभञ्जीरसो नाम सर्वज्वरविनाशकः ॥ (५३।३)

शीतारिरसःसूतकं टङ्कणं गन्धं शुल्बचूर्णं समं समम् । (५४।१)

सूताद्द्विगुणितं देयं जैपालं तुषवर्जितम् ॥ (५४।२)

सैन्धवं मरिचं चिञ्चात्वग्भस्मापि च शर्कराः । (५५।१)

प्रत्येकं सूततुल्यं स्याज्जम्बीरैर् मर्दयेद् दिनम् ॥ (५५।२)

द्विगुञ्जं तप्ततोयेन वातश्लेष्मज्वरापहम् । (५६।१)

रसः शीतारिनामायं शीतज्वरहरः परः ॥ (५६।२)

ज्वरराजरसःभागैकं रसराजस्य भागस्यार्धेन माक्षिका ॥ (५७।०)

भागद्वयं शिलायाश्च गन्धकस्य त्रयो मताः । (५८।१)

तालकाष्टादश भागाः शुल्बस्य भागपञ्चकम् ॥ (५८।२)

भल्लातकत्रयो भागाः सर्वमेकत्र चूर्णयेत् । (५९।१)

वज्रीक्षीरप्लुतं कृत्वा दृढे मृन्मयभाजने ॥ (५९।२)

विधाय सुदृढं मुद्रां पचेद्यामचतुष्टयम् । (६०।१)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य मर्दयेत्सुदृढं पुनः ॥ (६०।२)

गुञ्जाचतुष्टयं चास्य पर्णखण्डेन दापयेत् । (६१।१)

ज्वरराजः प्रसिद्धोऽयमष्टज्वरविनाशकः ॥ (६१।२)

प्रातःकाले प्रभुज्यैनं पथ्यं तक्रौदनं हितम् । (६२।१)

भागेन तुत्थसंयुक्तं चातुर्थिकनिवारणम् ॥ (६२।२)

महाज्वराङ्कुशरसःसूतं गन्धं विषं तुल्यं धूर्तबीजं त्रिभिः समम् । (६३।१)

तच्चूर्णाद्द्विगुणं व्योषचूर्णं गुञ्जाद्वयं हितम् ॥ (६३।२)

जम्बीरकस्य मज्जाभिरार्द्रकस्य रसैर्युतः । (६४।१)

महाज्वराङ्कुशो नाम ज्वराष्टकनिकृन्तनः ॥ (६४।२)

ऐकाहिकं द्व्याहिकं च त्र्याहिकं च चतुर्थकम् । (६५।१)

विषमं च त्रिदोषोत्थं हन्ति सर्वं न संशयः ॥ (६५।२)

व्यायामं च व्यवायं च स्नानं चङ्क्रमणं तथा । (६६।१)

ज्वरमुक्तो न सेवेत यावन्नो बलवान्भवेत् ॥ (६६।२)

प्राणेश्वररसःशुद्धसूतं तथा गन्धं मृताभ्रं विषसंयुतम् ॥ (६७।०)

समं तन्मर्दयेत्तालमूलीनीरैस् त्र्यहं बुधः । (६८।१)

पूरयेत्कुपिकां तेन मुद्रयित्वा विशोषयेत् ॥ (६८।२)

सप्तभिर्मृत्तिकावस्त्रैर्वेष्टयित्वाथ शोषयेत् । (६९।१)

पुटेत् कुम्भप्रमाणेन स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् ॥ (६९।२)

गृहीत्वा कुपिकामध्यान्मर्दयेच्च दिनं ततः । (७०।१)

अजाजीचित्रकं हिङ्गु स्वर्जिका टङ्कणं च यत् ॥ (७०।२)

गुग्गुलुः पञ्चलवणं यवक्षारो यवानिका । (७१।१)

मरिचं पिप्पली चैव प्रत्येकं च समानतः ॥ (७१।२)

एषां कषायेण पुनर्भावयेत्सप्तधातपे । (७२।१)

नागवल्लीदलयुतः पञ्चगुञ्जो रसेश्वरः ॥ (७२।२)

दद्यान्नवज्वरे तीव्रे सोष्णं वारि पिबेदनु । (७३।१)

प्राणेश्वरो रसो नाम सन्निपातप्रकोपनुत् ॥ (७३।२)

शीतज्वरे दाहपूर्वे गुल्मे शूले त्रिदोषजे । (७४।१)

वाञ्छितं भोजनं दद्यात् कुर्याच्चन्दनलेपनम् ॥ (७४।२)

तापोद्रेकस्य शमनं बालाभाषणगायनैः । (७५।१)

प्रभवेन्नात्र सन्देहः स्वास्थ्यं च लभते नरः ॥ (७५।२)

नवज्वरेभसिंहरसःशुद्धं सूतं तथा गन्धं लोहं ताम्रं च सीसकम् । (७६।१)

मरिचं पिप्पलीं विश्वं समभागानि चूर्णयेत् ॥ (७६।२)

अर्द्धभागं विषं दत्त्वा मर्दयेद्वासरद्वयम् । (७७।१)

शृङ्गवेरानुपानेन दद्याद् गुञ्जाद्वयं भिषक् ॥ (७७।२)

नवज्वरे महाघोरे वाते संग्रहणीगदे । (७८।१)

नवज्वरेभसिंहोऽयं सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (७८।२)

पञ्चाननज्वराङ्कुशरसःशम्भोः कण्ठविभूषणं समरिचं मारारिरक्तं रविः पक्षौ सागरलोचनं शशियुतं भागोऽर्कसंख्यान्वितम् । (७९।१)

खल्वे तं खलु मर्दितं रविजलैर् गुञ्जैकमात्रं ततः सिद्धोऽयं ज्वरदन्तदर्पदलनः पञ्चाननाख्यो रसः ॥ (७९।२)

पथ्यं च देयं दधितक्रभक्तं सिन्धूत्थयुक्तं सितया समेतम् । (८०।१)

गन्धानुलेपो हिमतोयपानं दुग्धं च देयं शुभदाडिमं च ॥ (८०।२)

पञ्चाननरसःसूतं गन्धकचित्रकं त्रिकटुकं मुस्ता विषं त्रैफलम् एतेभ्यो द्विगुणां गुडेन गुटिकां गुंजाप्रमाणां हरेत् । (८१।१)

कुष्ठाष्टादश वायुशूलमुदरं शोषप्रमेहादिकं रोगानीककरीन्द्रदर्पदलने ख्यातो हि पञ्चाननः ॥ (८१।२)

मृतसंजीवनीरसःम्लेच्छस्य भागाश्चत्वारो जैपालस्य त्रयो मताः । (८२।१)

द्वौ भागौ टङ्कणस्यैव भागैकममृतस्य च ॥ (८२।२)

तत्सर्वं मर्दयेत् सूक्ष्मं शुष्कं यामं भिषग्वरः । (८३।१)

शृङ्गवेराम्बुना देयो व्योषचित्रकसैन्धवैः । (८३।२)

गुञ्जाद्वयमितस्तापं हरत्येष विनिश्चयः ॥ (८३।३)

घनसारेण युक्तेन चन्दनेन विलेपयेत् ॥ (८४।०)

विदध्यात्कांस्यपात्रेण जीवयेद्रोगिणं भिषक् । (८५।१)

शाल्यन्नं तक्रसहितं भोजयेद् बिल्वसंयुतम् ॥ (८५।२)

सन्निपाते महाघोरे त्रिदोषे विषमज्वरे । (८६।१)

आमवाते वातशूले गुल्मे प्लीह्नि जलोदरे ॥ (८६।२)

शीतपूर्वे दाहपूर्वे विषमे सततज्वरे । (८७।१)

अग्निमांद्ये च वाते च प्रयोज्योऽयं रसेश्वरः ॥ (८७।२)

मृतसंजीवनं नाम ख्यातोऽयं रससागरे ॥ (८८।०)

रविसुन्दररसःद्विभागतालेन हतं च ताम्रं रसं च गन्धं च विषं समं स्यात् । (८९।१)

जयपालबीजं द्विगुणं च दद्यात् त्रिसप्तवारेण दिवाकरांशौ ॥ (८९।२)

विमर्द्य निम्बस्वरसेन चूर्णं गुञ्जैकमानं सितया समेतम् । (९०।१)

ज्वराङ्कुशोऽयं रविसुन्दराख्यो ज्वरान्निहन्त्यष्टविधान् समग्रान् ॥ (९०।२)

सन्निपातभैरवरसःताम्रगन्धरसश्वेतस्पन्दामरिचपूतनाः । (९१।१)

समीनपित्तजैपालास्तुल्या एकत्र मर्दिताः ॥ (९१।२)

गुञ्जाचतुष्टयं चास्या नवज्वरहरः परः । (९२।१)

ज्वराङ्कुशः संनिपातभैरवोऽयं प्रकाशितः ॥ (९२।२)

भस्मेश्वररसःभस्मषोडशनिष्कं स्यादारण्योपलकोद्भवम् । (९३।१)

निष्कत्रयं च मरिचं विषं निष्कं च चूर्णयेत् ॥ (९३।२)

अयं भस्मेश्वरो नाम सन्निपातनिकृन्तनः । (९४।१)

पञ्चगुञ्जामितो भक्षेदार्द्रकस्य रसेन च ॥ (९४।२)

प्रतापलङ्केश्वररसःअपामार्गस्य मूलस्य चूर्णं चित्रकमूलजैः । (९५।१)

वल्कलैर्मर्दयित्वा च रसं वस्त्रेण गालयेत् ॥ (९५।२)

तेन सूतसमं गन्धमभ्रकं दरदं विषम् । (९६।१)

टङ्कणं तालकं चैव मर्दयेद् दिनसप्तकम् ॥ (९६।२)

त्रिदिनं मुशलीकन्दैर्भावयेद् घर्मरक्षितम् । (९७।१)

मूषां च गोस्तनाकारामापूर्य परिढक्कयेत् ॥ (९७।२)

सप्तभिर् मृत्तिकावस्त्रैर् वेष्टयित्वा पुटेल्लघु । (९८।१)

रसतुल्यं लोहवङ्गौ रजतं ताम्रकं तथा ॥ (९८।२)

मधूकसारजलदौ रेणुका गुग्गुलुः शिला । (९९।१)

चव्यकं च समांशं स्याद्भागार्द्धं शोधितं विषम् ॥ (९९।२)

तत्सर्वं मर्दयेत्खल्वे भावयेद्विषनीरतः । (१००।१)

आतपे सप्तधा तीव्रे मर्दयेद् घटिकाद्वयम् ॥ (१००।२)

कटुत्रयकषायेण कनकस्य रसेन च । (१०१।१)

फलत्रयकषायेण मुनिपुष्परसेन च ॥ (१०१।२)

समुद्रफलनीरेण विजयावारिणा तथा । (१०२।१)

चित्रकस्य कषायेण ज्वालामुख्या रसेन च ॥ (१०२।२)

प्रत्येकं सप्तधा भाव्यं तद्वत्पिष्टं च भावयेत् । (१०३।१)

सर्वस्य समभागेन विषेण परिधूपयेत् ॥ (१०३।२)

दिनं विमर्दयित्वाथ रक्षयेत्कूपिकान्तरे । (१०४।१)

गुञ्जैकं वह्णिनीरेण शृङ्गवेररसेन वा ॥ (१०४।२)

प्रदद्याद्रोगिणे तीव्रमोहविस्मृतिशान्तये । (१०५।१)

शस्त्रेण तालुमाहत्य मर्दयेदार्द्रनीरतः ॥ (१०५।२)

नोद्घटन्ते यदा दन्तास्तदा कुर्यादमुं विधिम् । (१०६।१)

सेचयेन्मन्त्रयित्वाथ वारां कुम्भशतैर् मुहुः ॥ (१०६।२)

भोजनेच्छा यदा तस्य जायते रोगिणस्तदा । (१०७।१)

दध्योदनं सितायुक्तं दद्यात्तक्रं सजीरकम् ॥ (१०७।२)

पाने पानं सितायुक्तं यदीच्छति तदा ददेत् । (१०८।१)

एवं कृते न शान्तिः स्यात्तापस्य रसजस्य च ॥ (१०८।२)

सचन्द्रचन्दनरसोल्लेपनं कुरु शीतलम् । (१०९।१)

तूलिकामल्लिकाजातीपुन्नागबकुलावृताम् ॥ (१०९।२)

विधाय शय्यां तत्रस्थं लेपयेच्चन्दनैर् मुहुः । (११०।१)

हावभावविलासोक्तिकटाक्षचञ्चलेक्षणैः ॥ (११०।२)

पीनोत्तुङ्गकुचोत्पीडैः कामिनीपरिरम्भणैः । (१११।१)

रम्यवीणानिनादाद्यैर् गायनैः श्रवणामृतैः ॥ (१११।२)

पुण्यश्लोकपुराणानां कथासम्भाषणैः शुभैः । (११२।१)

एभिः प्रकारैस्तापस्य जायते शमनं परम् ॥ (११२।२)

वर्जयेन्मैथुनं तावद्यावन्नो बलवान् भवेत् । (११३।१)

दद्याद्वातादिरोगेषु सिन्धुगुग्गुलवह्णिभिः ॥ (११३।२)

दद्यात्कणामाक्षिकाभ्यां कामलाक्षयपाण्डुषु । (११४।१)

तत्तद्रोगानुपानेन सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (११४।२)

अयं प्रतापलङ्केशः सन्निपातनिकृन्तनः ॥ (११५।०)

महोदधिरसःसूतकं गन्धकं लोहं विषं चापि वराटकम् । (११६।१)

ताम्रकं वङ्गभस्माथ अभ्रकं च समांशकम् ॥ (११६।२)

त्रिकटु पत्रमुस्तं च विडङ्गं नागकेशरम् । (११७।१)

रेणुकामलकं चैव पिप्पलीमूलमेव च ॥ (११७।२)

एषां च द्विगुणं भागं मर्दयित्वा प्रयत्नतः । (११८।१)

भावना तत्र दातव्या गजपिप्पलिकाम्बुना ॥ (११८।२)

मात्रा चणकमाना तु वटिकेयं प्रकीर्तिता । (११९।१)

श्वासं हन्ति तथा कासम् अर्शांसि च भगन्दरम् ॥ (११९।२)

हृच्छूलं पार्श्वशूलं च कर्णरोगं कपालिकम् । (१२०।१)

हरेत्संग्रहणीरोगमष्टौ च जाठराणि च । (१२०।२)

प्रमेहविंशतिं चैव अश्मरीं च चतुर्विधाम् ॥ (१२०।३)

न चान्नपाने परिहारमस्ति न शीतवाताध्वनि मैथुने च । (१२१।१)

यथेष्टचेष्टाभिरतः प्रयोगे नरो भवेत्काञ्चनराशिगौरः ॥ (१२१।२)

मदोदधिवटीएकैकं विषसूतं च जाती टङ्कं द्विकं द्विकम् । (१२२।१)

कृष्णात्रिकं विश्वषट्कं दग्धं कपर्दिकाद्विकम् ॥ (१२२।२)

देवपुष्पं बाणमितं सर्वं संमर्द्य यत्नतः । (१२३।१)

महोदध्याख्यवटिका नष्टस्याग्नेश्च दीपनी ॥ (१२३।२)

उन्मत्तरसःरसं च गन्धकं चैव धत्तूरफलजैर् द्रवैः । (१२४।१)

मर्दयेद् दिनमेकं च तुल्यं त्रिकटुकं क्षिपेत् ॥ (१२४।२)

उन्मत्ताख्यरसो नाम सन्निपातनिकृन्तनः । (१२५।१)

कस्तेन न कृतो धर्मः कां च पूजां न सोऽर्हति । (१२५।२)

सन्निपातार्णवे मग्नं योऽभ्युद्धरति देहिनम् ॥ (१२५।३)

संज्ञाकरणरसःवचा रसोनकटुकं सैन्धवं बृहतीफलम् । (१२६।१)

रुद्राक्षं मधुसारं च फलं सामुद्रकामृतम् ॥ (१२६।२)

समभागानि चैतानि ह्यर्कक्षीरेण भावयेत् । (१२७।१)

भावयेन्मत्स्यपित्तेन त्रिवारं चूर्णयेत्ततः ॥ (१२७।२)

धमनं कथितं श्रेष्ठं सन्निपाते सुदारुणे । (१२८।१)

कफोल्वणेऽतिवाते च अपस्मारे हलीमके ॥ (१२८।२)

शिरोरोगे कर्णरोगे नेत्ररोगे विधानतः । (१२९।१)

दापयेद्घ्राणछिद्राभ्यां संज्ञाकरणम् उत्तमम् ॥ (१२९।२)

चन्द्रशेखररसःशुद्धं सूतं समं गन्धं मरिचं टङ्कणं तथा ॥ (१३०।०)

चतुस्तुल्या सिता योज्या मत्स्यपित्तेन भावयेत् । (१३१।१)

त्रिदिनं मर्दयेत्तेन रसोऽयं चन्द्रशेखरः ॥ (१३१।२)

द्विगुञ्जमार्द्रकद्रावैर्देयं शीतोदकं पुनः । (१३२।१)

तक्रभक्तं च वृन्ताकं पथ्यं तत्र निधापयेत् ॥ (१३२।२)

कनकसुन्दररसःहिङ्गुलं मरिचं गन्धं पिप्पलीं टङ्कणं विषम् ॥ (१३३।०)

कनकस्य च बीजानि समांशं विजयारसैः । (१३४।१)

मर्दयेद्याममात्रं तु चणमात्रा वटी कृता ॥ (१३४।२)

भक्षणाद्ग्रहणीं हन्याद्रसः कनकसुन्दरः । (१३५।१)

अग्निमांद्यं ज्वरं तीव्रमतिसारं च नाशयेत् ॥ (१३५।२)

ग्रहणीदोषिणां तक्रं दीपनं ग्राहिलाघवम् । (१३६।१)

पथ्यं मधुरपाकित्वान्न च पित्तप्रकोपनम् ॥ (१३६।२)

राववाणरसःसूतकं गन्धकं चैव शाणं शाणं च गृह्यते ॥ (१३७।०)

दरदं टङ्कणं चैव मरिचं च विषं तथा । (१३८।१)

चत्वार औषधयः सर्वे द्विद्विटङ्कं च कथ्यते ॥ (१३८।२)

जैपालबीजं संयोज्यं टङ्कं च दिक्प्रमाणतः । (१३९।१)

तिन्तिडीरससंमर्द्यं गुञ्जामात्रवटी कृता ॥ (१३९।२)

तुलसीपत्रसंयुक्ता सर्वे च विषमज्वराः । (१४०।१)

ऐकाहिकं द्व्याहिकं च त्र्याहिकं च चतुर्थकम् ॥ (१४०।२)

शीतदाह्यादिकं सर्वं नाशयति च वेगतः । (१४१।१)

पथ्यं दुग्धौदनं देयं दधिभक्तं च भोजनम् ॥ (१४१।२)

रामवाणरसो नाम सर्वरोगप्रणाशकः ॥ (१४२।०)

चन्द्रप्रभावटीमृतं सूतं मृतं ताम्रं मृतं स्वर्णं समं समम् । (१४३।१)

तुल्यं च खादिरं सारं तथा मोचरसं क्षिपेत् ॥ (१४३।२)

द्रवैः शाल्मलिमूलोत्थैर् मर्दयेत् प्रहरद्वयम् । (१४४।१)

चणमात्रां वटीं भक्षेन्निष्कैकं जीरकैः सह । (१४४।२)

त्रिदोषोत्थमतीसारं सज्वरं नाशयेद्ध्रुवम् ॥ (१४४।३)

चित्राम्बररसःशुद्धसूतं मृतं चाभ्रं गन्धकं मर्दयेत्समम् । (१४५।१)

लोहपात्रे घृताभ्यक्ते यामं मृद्वग्निना पचेत् ॥ (१४५।२)

चालयेल्लोहदण्डेन ह्यवतार्य विभावयेत् । (१४६।१)

त्रिदिनं जीरकैः क्वाथैर् मासैकं भक्षयेन्नरः ॥ (१४६।२)

रसश् चित्राम्बरो नाम ग्रहणीं रक्तसंयुताम् । (१४७।१)

शमयेदनुपानेन आमशूलं प्रवाहिकाम् ॥ (१४७।२)

ग्रहणीकपाटरसःतारमौक्तिकहेमायः सारश् चैकैकभागिकाः । (१४८।१)

द्विभागो गन्धकः सूतस्त्रिभागो मर्दयेद्दिनम् ॥ (१४८।२)

कपित्थस्वरसैर्गाढं मृगशृङ्गे ततः क्षिपेत् । (१४९।१)

पुटेन्मध्यपुटेनैव तत उद्धृत्य मर्दयेत् ॥ (१४९।२)

बलारसैः सप्तधैवम् अपामार्गरसैस् त्रिधा । (१५०।१)

लोध्रप्रतिविषामुस्ताधातकीन्द्रयवामृताः ॥ (१५०।२)

प्रत्येकमेषां स्वरसैर्भावना स्यात्त्रिधा त्रिधा । (१५१।१)

माषमात्ररसो देयो मधुना मरिचैः सह ॥ (१५१।२)

हन्यात्सर्वानतीसारान्ग्रहणीं पञ्चधापि च । (१५२।१)

कपाटो ग्रहणीनाम रसोऽयं चाग्निदीपनः ॥ (१५२।२)

ग्रहणीकपाटरसःमुक्तासुवर्णं रसगन्धटङ्कणं घनं कपर्दोऽमृततुल्यभागम् । (१५३।१)

सर्वैः समं शङ्खकचूर्णयुक्तं खल्वे च भाव्योऽतिविषाद्रवेण ॥ (१५३।२)

गोलं च कृत्वा मृत्कर्पटस्थं संरुध्य भाण्डे हि पचेद् दिनार्धम् । (१५४।१)

सुस्वाङ्गशीतो रस एष भाव्यो धत्तूरवह्णिमुशलीद्रवैश्च ॥ (१५४।२)

लोहस्य पात्रे परिपाचितश्च सिद्धो भवेत् संग्रहणीकपाटः । (१५५।१)

वातोत्तरायां मरिचाज्ययुक्तः पित्तोत्तरायां मधुपिप्पलीभिः ॥ (१५५।२)

श्लेष्मोत्तरायां विजयारसेन कटुत्रयेणापि युतो ग्रहण्याम् ॥ (१५६।०)

क्षये ज्वरेऽप्यर्शसि विड्विकारे सामातिसारेऽरुचिपीनसे च । (१५७।१)

मोहे च कृच्छ्रे गतधातुवृद्धौ गुञ्जाद्वयं चापि महामयघ्नम् ॥ (१५७।२)

वज्रकपाटरसःमृतसूताभ्रकं गन्धं यवक्षारं सटङ्कणम् ॥ (१५८।०)

अग्निमन्थं वचां कुर्यात् सूततुल्याम् इमां सुधीः । (१५९।१)

ततो जयन्तीजम्बीरभृङ्गद्रावैर् विमर्दयेत् ॥ (१५९।२)

त्रिवासरं ततो गोलं कृत्वा संशोष्य धारयेत् । (१६०।१)

लोहपात्रे च लवणं अथोपरि निधापयेत् ॥ (१६०।२)

अधोवह्निं शनैः कुर्याद् यामार्धं च तद् उद्धरेत् । (१६१।१)

रसतुल्यामतिविषां दद्यान्मोचरसं तथा ॥ (१६१।२)

कपित्थविजयाद्रावैर्भावयेत् सप्तधा भिषक् । (१६२।१)

धातकीन्द्रयवमुस्तालोध्रबिल्वगुडूचिकाः ॥ (१६२।२)

एतद्रसैर्भावयित्वा वारैकं च विशोषयेत् । (१६३।१)

रसवज्रं कपाटाख्यं माषैकं मधुना लिहेत् ॥ (१६३।२)

वह्निः शुण्ठी विडङ्गापि बिल्वं च लवणं समम् । (१६४।१)

पिबेद् उष्णाम्बुना चानु सर्वजां ग्रहणीं जयेत् ॥ (१६४।२)

विजयभैरवरसःसूतकं गन्धकं लोहं विषं चित्रकमभ्रकम् । (१६५।१)

विडङ्गं रेणुका मुस्ता एला केशरपत्रकम् । (१६५।२)

फलत्रयं त्रिकटुकं शुल्बभस्म तथैव च ॥ (१६५।३)

एतानि समभागानि द्विगुणो दीयते गुडः । (१६६।१)

कासे श्वासे क्षये गुल्मे प्रमेहे विषमज्वरे ॥ (१६६।२)

सूतायां ग्रहणीमांद्ये शूले पाण्ड्वामये तथा । (१६७।१)

हस्तपादादिरोगेषु गुटिकेयं प्रशस्यते ॥ (१६७।२)

आनन्दभैरवरसःदरदं वत्सनाभं च मरिचं टङ्कणं कणा ॥ (१६८।०)

चूर्णयेत्समभागेन रसो ह्यानन्दभैरवः । (१६९।१)

गुञ्जैकं तु द्विगुञ्जं वा बलं ज्ञात्वा प्रयोजयेत् ॥ (१६९।२)

मधुना लेहयेच्चानु कुटजस्य फलत्वचम् । (१७०।१)

चूर्णितं कर्षमात्रं तु त्रिदोषस्यातिसारजित् ॥ (१७०।२)

दध्यन्नं दापयेत्पथ्यं गव्याजं तक्रमेव च । (१७१।१)

पिपासायां जलं शीतं हिता च विजया निशि ॥ (१७१।२)

मेघडम्बररसःतण्डुलीयजलैः पिष्टं सूततुल्यं च गन्धकम् । (१७२।१)

अन्धमूषागतं पक्त्वा भूधरे भस्मतां नयेत् ॥ (१७२।२)

दशमूलकषायेण भावयेत्प्रहरद्वयम् । (१७३।१)

गुञ्जाद्वयं हरत्याशु हिक्कां कासं ज्वरं तथा । (१७३।२)

अनुपानेन दातव्यो रसोऽयं मेघडम्बरः ॥ (१७३।३)

त्रिगुणाख्यरसःगन्धकाद् द्विगुणं सूतं शुद्धं मृद्वग्निना क्षणम् ॥ (१७४।०)

पक्त्वावतार्य संचूर्ण्य चूर्णतुल्याभयायुतम् । (१७५।१)

सप्तगुञ्जामितं खादेद्वर्धयेच्च दिने दिने ॥ (१७५।२)

गुञ्जैकं च क्रमेणैव यावत्स्याद् एकविंशतिः । (१७६।१)

क्षीराज्यशर्करामिश्रं शाल्यन्नं पथ्यमाचरेत् ॥ (१७६।२)

कम्पवातप्रशान्त्यर्थं निर्वाते निवसेत्सदा । (१७७।१)

त्रिगुणाख्यो रसो नाम त्रिपक्षात्कम्पवातनुत् ॥ (१७७।२)

वातरिपुरसःसूतहाटकवज्राणि तारं लोहं च माक्षिकम् । (१७८।१)

तालं नीलाञ्जनं तुत्थमब्धिफेनं समांशकम् ॥ (१७८।२)

पञ्चानां लवणानां च भागमेकं विमर्दयेत् । (१७९।१)

वज्रक्षीरैर् दिनैकं तु रुद्ध्वा तं भूधरे पुटेत् ॥ (१७९।२)

माषैकमार्द्रकद्रावैर् लेहयेद् वातनाशनम् । (१८०।१)

पिप्पलीमूलजं क्वाथं सकृष्णमनुपाययेत् ॥ (१८०।२)

सर्ववातविकारांस्तु निहन्त्याक्षेपकादिकान् । (१८१।१)

रसः सर्वत्र विख्यातो नाम वातरिपुः स्मृतः ॥ (१८१।२)

वातगजाङ्कुशरसःमृतं लोहं सूतगन्धं ताम्रतालकमाक्षिकम् । (१८२।१)

पथ्यां शृङ्गीविषं त्र्यूषम् अग्निमन्थं च टङ्कणम् ॥ (१८२।२)

तुल्यं खल्वे दिनं मर्द्य मुण्डीनिर्गुण्डिजैर् द्रवैः । (१८३।१)

द्विगुञ्जां वटिकां खादेत्सर्ववातप्रशान्तये । (१८३।२)

साध्यासाध्यं निहन्त्याशु रसो वातगजाङ्कुशः ॥ (१८३।३)

अम्लपित्तान्तकरसःमृतसूताभ्रलोहानां तुल्यां पथ्यां विचूर्णयेत् । (१८४।१)

माषत्रयं लिहेत्क्षौद्रैरम्लपित्तप्रशान्तये ॥ (१८४।२)

अग्निकुमाररसःसूतं गन्धं च नागानां चूर्णं हंसाङ्घ्रिवारिणा । (१८५।१)

दिनं घर्मे विमर्द्याथ गोलिकां तस्य योजयेत् ॥ (१८५।२)

काचकुप्यां च संवेष्ट्य तां त्रिभिर् मृत्पुटैर् दृढम् । (१८६।१)

मुखं संरुध्य संशोष्य स्थापयेत्सिकताह्वये ॥ (१८६।२)

सार्धं दिनं क्रमेणाग्निं ज्वालयेत् तदधस्ततः । (१८७।१)

स्वांगशीतं समुद्धृत्य षडंशेनामृतं क्षिपेत् ॥ (१८७।२)

मरिचान्यर्द्धभागेन समं वास्याथ मर्दयेत् । (१८८।१)

अयमग्निकुमाराख्यो रसो मात्रास्य रक्तिका ॥ (१८८।२)

ताम्बूलीरससंयुक्तो हन्ति रोगानमून् अयम् । (१८९।१)

वातरोगान् क्षयं श्वासं कासं पाण्डुकफोल्बणम् ॥ (१८९।२)

अग्निमांद्यं सन्निपातं पथ्यं शाल्यादिकं लघु । (१९०।१)

जलयोगप्रयोगोऽपि शस्तस्तापप्रशान्तये ॥ (१९०।२)

अग्निकुमाररसःटङ्कणं रसगन्धौ च समभागं त्रयो विषम् । (१९१।१)

कपर्दिसर्जिकाक्षारमागधीविश्वभेषजम् ॥ (१९१।२)

पृथक्पृथक् कर्षमात्रं त्वष्टभागं मरीचकम् । (१९२।१)

जम्बीराम्लैर्दिनं पिष्टं भवेदग्निकुमारकः । (१९२।२)

विषूचिशूलवातादिवह्णिमांद्यप्रशान्तये ॥ (१९२।३)

लीलाविलासरसःरसो रविर्व्योम बलिः सुलोहं धात्र्यक्षनीरैस्त्रिदिनं विमर्द्य । (१९३।१)

तदल्पघृष्टं मृदुमार्कवेण संमर्दयेद् अस्य च वल्लयुग्मम् ॥ (१९३।२)

हन्त्यम्लपित्तं मधुनावलीढं लीलाविलासो रसराज एषः । (१९४।१)

दुग्धं सकूष्माण्डरसं सधात्रीफलं शनैस्तत्सहितं भजेद्वा ॥ (१९४।२)

मन्थानभैरवरसःमृतं सूतं मृतं ताम्रं हिङ्गुपुष्करमूलकम् । (१९५।१)

सैन्धवं गन्धकं तालं टङ्कणं चूर्णयेत्समम् ॥ (१९५।२)

पुनर्नवादेवदारुनिर्गुण्डीतण्डुलीयकैः । (१९६।१)

तिक्तकोशातकीद्रावैर्दिनैकं मर्दयेद् दृढम् ॥ (१९६।२)

माषमात्रं लिहेत्क्षौद्रै रसो मन्थानभैरवः । (१९७।१)

कफरोगप्रशान्त्यर्थं निम्बक्वाथं पिबेदनु ॥ (१९७।२)

क्रव्यादरसःपलं रसस्य द्विपलं बलेः स्याच्छुल्वायसी चार्धपलप्रमाणे । (१९८।१)

संचूर्ण्य सर्वं द्रुतम् अग्नियोगाद् एरण्डपत्रेषु निवेशनीयम् ॥ (१९८।२)

पिष्ट्वाथ तां पर्पटिकां निदध्याल्लोहस्य पात्रे वरपूतम् अस्मिन् । (१९९।१)

जम्बीरजं पक्वरसं पलानां शतं नियोज्याग्निमथाम्लमात्रम् ॥ (१९९।२)

जीर्णे रसे भावितमेतदेतैः सपञ्चकोलोद्भववारिपूरैः । (२००।१)

सवेतसाम्लैः शतमत्र योज्यं समं रजष् टंकणजं सुभृष्टम् ॥ (२००।२)

विडं ददर्धं मरिचं समं च तत्सप्तधार्द्रं चणकाम्लवारि । (२०१।१)

क्रव्यादनामा भवति प्रसिद्धो रसः सुमन्थानकभैरवोक्तः । (२०१।२)

माषद्वयं सैन्धवतक्रपीतम् एतसुधन्यं खलु भोजनान्ते ॥ (२०१।३)

गुरूणि मांसानि पयांसि पिष्टीघृतानि खाद्यानि फलानि वेगात् । (२०२।१)

मात्रातिरिक्तान्यपि सेवितानि यामद्वयाज्जारयति प्रसिद्धः ॥ (२०२।२)

अग्नितुण्डीवटीशुद्धं सूतं विषं गन्धमजमोदाफलत्रयम् । (२०३।१)

सर्जिक्षारं यवक्षारं वह्णिसैन्धवजीरकम् ॥ (२०३।२)

सौवर्चलं विडङ्गानि सामुद्रं टङ्कणं समम् । (२०४।१)

विषमुष्टिं सर्वतुल्यं जम्बीराम्लेन मर्दयेत् ॥ (२०४।२)

मरिचाभां वटीं खादेद्वह्णिमांद्यप्रशान्तये ॥ (२०५।०)

आनन्दोदयरसःपारदं गन्धकं लोहमभ्रकं विषमेव च । (२०६।१)

समांशं मरिचं चाष्टौ टङ्कणं च चतुर्गुणम् ॥ (२०६।२)

भृङ्गराजरसैः सप्त भावनाश्चाम्लदाडिमैः । (२०७।१)

गुञ्जाद्वयं पर्णखण्डैर्हन्ति सायं तु भक्षितः ॥ (२०७।२)

वातश्लेष्मोद्भवान्रोगान्मन्दाग्निग्रहणीज्वरान् । (२०८।१)

अरुचिं पाण्डुतां चैव जयेदचिरसेवनात् ॥ (२०८।२)

चिन्तामणिरसःरसं गन्धं मृतं शुल्बं मृतमभ्रं फलत्रिकम् । (२०९।१)

त्र्यूषणं बीजजैपालं समं खल्वे विमर्दयेत् ॥ (२०९।२)

द्रोणपुष्पीरसैर्भाव्यं शुष्कं तद्वस्त्रगालितम् । (२१०।१)

चिन्तामणिरसोऽप्येष अजीर्णानां प्रशस्यते ॥ (२१०।२)

ज्वरम् अष्टविधं हन्ति सर्वशूलेषु शस्यते । (२११।१)

गुञ्जैको वा द्विगुंजो वा आमरोगहरः परः ॥ (२११।२)

राजवल्लभरसःरसनिष्कैकगन्धैकं निष्कमात्रः प्रदीपनः ॥ (२१२।०)

सार्धं पलं प्रदातव्यं चूलिकालवणं भिषक् । (२१३।१)

खल्वे संमर्दयेत्तत्तु शुष्कवस्त्रेण गालयेत् ॥ (२१३।२)

माषमात्रं प्रदातव्यो मुक्तमांसादिजारकः । (२१४।१)

अजीर्णेषु त्रिदोषेषु देयोऽयं राजवल्लभः ॥ (२१४।२)

त्रिनेत्राख्यरसःटङ्कणं हारिणं शृङ्गं स्वर्णं शुल्बं मृतं रसम् । (२१५।१)

दिनैकमार्द्रकद्रावैर्मर्द्य रुद्ध्वा पुटे पचेत् ॥ (२१५।२)

त्रिनेत्राख्यो रसो नाम्ना माषैकं मधुसर्पिषा । (२१६।१)

सैन्धवं जीरकं हिङ्गुमध्वाज्याभ्यां लिहेदनु । (२१६।२)

पक्तिशूलहरं ख्यातं याममात्रान्न संशयः ॥ (२१६।३)

मेहवज्ररसःभस्म सूतं मृतं कान्तं शुल्बभस्म शिलाजतु । (२१७।१)

शुद्धताप्यं शिला व्योषं त्रिफलाङ्कोलबीजकम् ॥ (२१७।२)

कपित्थरजनीचूर्णं भृङ्गराजेन भावयेत् । (२१८।१)

विंशद्वारं विशोष्याथ मधुयुक्तं लिहेत्सदा ॥ (२१८।२)

निष्कमात्रं लिहेन्मेही मेहवज्रो महारसः । (२१९।१)

महानिम्बस्य बीजानि पिष्ट्वा कर्षमितानि च ॥ (२१९।२)

पलं तण्डुलतोयेन घृतनिष्कद्वयेन च । (२२०।१)

एकीकृत्य पिबेत्तोयं हन्ति मेहं चिरोत्थितम् ॥ (२२०।२)

इन्द्रवटीरसःमृतं सूतं मृतं वंगमर्जुनस्य त्वचान्वितम् । (२२१।१)

तुल्यांशं मर्दयेत् खल्वे शाल्मल्या मूलजैर् द्रवैः ॥ (२२१।२)

दिनान्ते वटिका कार्या माषमात्रा प्रमेहहा । (२२२।१)

एषा इन्द्रवटी नाम्ना मधुमेहप्रशान्तये ॥ (२२२।२)

रसेन्द्रमङ्गलरसःतालसत्त्वं मृतं ताम्रं मृतं लोहं मृतं रसम् । (२२३।१)

हतमभ्रं हतं तारं गन्धं तुत्थं मनःशिला ॥ (२२३।२)

सौवीराञ्जनकासीसं नीलीभल्लातकानि च । (२२४।१)

शिलाजत्वर्कमूलं तु कदलीकन्दचित्रकम् ॥ (२२४।२)

त्वचम् अङ्कोलजां कृष्णां कृष्णधत्तूरमूलकम् । (२२५।१)

अवल्गुजानि बीजानि गौरीमाध्वीफलानि च ॥ (२२५।२)

हेमाह्वां फेनजात्यां च फलिनीं विषतिन्दुकम् । (२२६।१)

तैलिन्यो लोहकिट्टं च पुराणममृतं च तत् ॥ (२२६।२)

त्वचा च मीनकाक्षस्य पुनरुक्तं पलं पृथक् । (२२७।१)

तैलिन्यो वटकास्तासु सर्वमेकत्र चूर्णयेत् ॥ (२२७।२)

खल्वे निधाय दातव्या पुनरेषां च भावना । (२२८।१)

ब्रह्मदण्डी शिखापुङ्खा देवदाली च नीलिका ॥ (२२८।२)

वाणशोना नृपतरु निम्बसारो विभीतकः । (२२९।१)

करञ्जो भृङ्गराजश्च गायत्री तिन्तडीफलम् ॥ (२२९।२)

मलयूमूलमेतेषां तिस्रस्तिस्रस्तु भावनाः । (२३०।१)

दातव्या कुप्पिकां कृत्वा सम्यक् संशोष्य चातपे ॥ (२३०।२)

भाण्डे तद्धारयेद्भाण्डं मुद्रितं चाथ कारयेत् । (२३१।१)

यामं मन्दाग्निना पच्यात् पुटमध्ये ह्यसौ रसः ॥ (२३१।२)

पुण्डरीकं निहन्त्येव नात्र कार्या विचारणा । (२३२।१)

द्विमासाभ्यन्तरे पुंसामपथ्यं न तु भोजयेत् ॥ (२३२।२)

रोगाः सर्वे विलीयन्ते कुष्ठानि सकलानि च । (२३३।१)

भानुभक्तिप्रवृत्तानां गुरुभक्तिकृतां सदा ॥ (२३३।२)

रसेन्द्रमंगलो नाम्ना रसोऽयं प्रकटीकृतः । (२३४।१)

अनुग्रहाय भक्तानां शिवेन करुणात्मना ॥ (२३४।२)

सर्वेश्वररसःमृतताम्राभ्रलोहानां हिङ्गुलं च पलं पलम् । (२३५।१)

जम्बीरोन्मत्तभार्गीभिः स्नुह्यर्कविषमुष्टिभिः ॥ (२३५।२)

मर्द्यं हयारिजैर् द्रावैः प्रत्येकं च दिनं दिनम् । (२३६।१)

एवं सप्तदिनं मर्द्यं तद्गोलं वस्त्रवेष्टितम् ॥ (२३६।२)

वालुकायन्त्रगं स्वेद्यं त्रिदिनं लघुवह्णिना । (२३७।१)

आदाय चूर्णयेत् सर्वं पलैकं योजयेद्विषम् ॥ (२३७।२)

द्विपलं पिप्पलीचूर्णमिश्रं सर्वेश्वरं रसम् । (२३८।१)

द्विगुञ्जं लेहयेत् क्षौद्रैर् मुनिमण्डलकुष्ठनुत् ॥ (२३८।२)

वाकुची चैव दारू च कर्षमात्रं विचूर्णितम् । (२३९।१)

लिहेद् एरण्डतैलेन ह्यनुपानं सुखावहम् ॥ (२३९।२)

रक्ताधिक्ये सिरामोक्षः पादे बाहौ ललाटके । (२४०।१)

कर्तव्यो दृष्टिरोगेषु कुष्ठिनां च विशेषतः ॥ (२४०।२)

बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः । (२४१।१)

एतत्प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ॥ (२४१।२)

व्यभ्रे वर्षासु विद्यात्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले । (२४२।१)

हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः ॥ (२४२।२)

तलेश्वररसः (१)कर्षा द्वादश तालस्य कूष्माण्डरससंभृते । (२४३।१)

स्वेदयेद् दोलिकायन्त्रे यावत्तोयं न विद्यते ॥ (२४३।२)

पश्चात्तं शोषयेत्खल्वे सूतं कर्षद्वयं क्षिपेत् । (२४४।१)

घर्षयेद् बहुधा तत्तु यावत्कज्जलिका भवेत् ॥ (२४४।२)

स्नुहीक्षीरं रविक्षीरं छागी गोक्षुरवाकुची । (२४५।१)

पातालगरुडाङ्कोलचक्रमर्दकहिज्जलाः ॥ (२४५।२)

कुमार्युन्मत्तभल्लातत्रिफलाम्बुपुनर्नवाः । (२४६।१)

निम्बत्वग् एभिर् भैषज्यैः पुटनाच्च त्रयं त्रयम् ॥ (२४६।२)

षट्कर्षं कलिकाचूर्णं हण्डिकायां तु धारयेत् । (२४७।१)

चतुर्थांशमधः स्थाप्यं मध्ये स्थाप्यं तु तालकम् ॥ (२४७।२)

पश्चादुपरिचूर्णं तु सर्वं स्थाप्यं प्रयत्नतः । (२४८।१)

हण्डिकां कण्ठपर्यन्तां कुमारीरसयोगतः ॥ (२४८।२)

पूरयेच्च ततो मुद्रां दृढां कुर्यात्प्रयत्नतः । (२४९।१)

तस्योपरि शिलां दत्त्वा दृढा न च चलेद्यथा ॥ (२४९।२)

दीपाग्ना चतुर्यामं विंशद्यामं हठाग्निना । (२५०।१)

स्वाङ्गशीतलमुद्धृत्य कुष्ठे तालेश्वरो रसः ॥ (२५०।२)

कुष्ठनाशः परः ख्यातो भैरवानन्दयोगिना । (२५१।१)

पथ्यं मुद्गाम्बुशाल्यन्नं भिषगत्र प्रयोजयेत् ॥ (२५१।२)

तालेश्वररसः (२)सूतो द्वौ वल्गुजा त्रीणि कणा विश्वा त्रिकं त्रिकम् ॥ (२५२।०)

सार्धैकं ब्रह्मपुत्रस्य मरिचस्य चतुष्टयम् । (२५३।१)

एकैकं निम्बधत्तूरबीजतो गन्धकत्रयम् ॥ (२५३।२)

जातीटङ्कणतालाया भागा दश दश स्मृताः । (२५४।१)

युक्त्या सर्वं विमर्द्याथामृतास्वरसभाविताः ॥ (२५४।२)

सप्तधा शोषयित्वाथ धत्तूरस्यैव दापयेत् । (२५५।१)

संमर्द्य गोलकं सार्द्रं धत्तूरैर् वेष्टयेद्दलैः ॥ (२५५।२)

गोमये वेष्टयेत्तच्च कुक्कुटाख्यपुटे पचेत् । (२५६।१)

रसः कुष्ठहरः सेव्यः सर्वदा भोजनप्रियैः ॥ (२५६।२)

स्वर्णक्षीरीरसःहेमाह्वां पञ्चपलिकां क्षिप्त्वा तक्रघटे पचेत् । (२५७।१)

तक्रे जीर्णे समुद्धृत्य पुनः क्षीरघटे पचेत् ॥ (२५७।२)

क्षीरे जीर्णे समुद्धृत्य क्षालयित्वा विशोषयेत् । (२५८।१)

चूर्णितं तत्पञ्चपलं मरिचानां पलद्वयम् ॥ (२५८।२)

पलैकं मूर्छितं सूतम् एकीकृत्वा च भक्षयेत् । (२५९।१)

निष्कैकं सुप्तिकुष्ठार्तः स्वर्णक्षीरीरसो ह्ययम् ॥ (२५९।२)

शूलगजकेसरीरसःशुद्धसूतं द्विधा गन्धं यामैकं मर्दयेद् दृढम् । (२६०।१)

ताम्रभस्म द्वयोस्तुल्यं सम्पुटे तं निरोधयेत् ॥ (२६०।२)

ऊर्ध्वाधोलवणं दत्त्वा मृद्भाण्डे धारयेद्भिषक् । (२६१।१)

ततो गजपुटे पक्त्वा स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् ॥ (२६१।२)

सम्पुटं चूर्णयेत् सूक्ष्मं पर्णखण्डे द्विगुञ्जके । (२६२।१)

भक्षयेच्छूलपीडार्थे हिङ्गुशुण्ठीसजीरकम् ॥ (२६२।२)

वचामरिचजं चूर्णं कर्षमुष्णजलैः पिबेत् । (२६३।१)

असाध्यं साधयेच्छूलं रसः स्याच्छूलकेसरी ॥ (२६३।२)

व्यायामं मैथुनं मद्यं लवणं कटुकानि च । (२६४।१)

वेगरोधं शुक्ररोधं वर्जयेच्छूलवान्नरः ॥ (२६४।२)

ब्रह्मरसःभागैकं मूर्छितं सूतं गन्धावल्गुजचित्रकान् । (२६५।१)

चूर्णं तु ब्रह्मबीजानां प्रतिद्वादशभागिकम् ॥ (२६५।२)

भागांस्त्रिंशद्गुडस्यापि क्षौद्रेण गुटिका कृता । (२६६।१)

अयं ब्रह्मरसो नाम्ना ब्रह्महत्याविनाशनः ॥ (२६६।२)

द्विनिष्कभक्षणाद्धन्ति प्रसुप्तिं कुष्ठमण्डलम् । (२६७।१)

पातालगरुडीमूलं जले पिष्ट्वा पिबेदनु ॥ (२६७।२)

इन्दुधररसःशुद्धं सूतं समं गन्धं तुत्थं च मृतताम्रकम् । (२६८।१)

मर्दितं वाकुचीक्वाथैर्दिनैकं वटकीकृतम् ॥ (२६८।२)

निष्कमात्रं सदा खादेच्छ्वेतघ्नेन्दुधरो रसः । (२६९।१)

वाकुचीतैलकर्षैकं सक्षौद्रमनुपाययेत् ॥ (२६९।२)

पारिभद्ररसःमूर्छितं सूतकं धात्रीफलं निम्बस्य चाहरेत् । (२७०।१)

तुल्यांशं खादिरक्वाथैर्दिनं मर्द्यं च भक्षयेत् । (२७०।२)

निष्कैकं दद्रुकुष्ठघ्नः पारिभद्राह्वयो रसः ॥ (२७०।३)

श्वेतारिरसःशुद्धं सूतं समं गन्धं त्रिफलाभ्रं च वाकुची । (२७१।१)

भल्लातं च शिला कृष्णा निम्बबीजं समं समम् ॥ (२७१।२)

मर्दयेद्भृङ्गजद्रावैः पेष्यं शोष्यं पुनः पुनः । (२७२।१)

इत्थं कुर्यात् त्रिसप्ताहं रसं श्वेतारिको भवेत् ॥ (२७२।२)

मध्वाज्यैः खादयेन्निष्कं श्वेतकुष्ठं विनाशयेत् ॥ (२७३।०)

कालाग्निरुद्ररसःसूताभ्रं ताम्रतीक्ष्णानां भस्म माक्षिकगन्धकम् । (२७४।१)

वन्ध्याकर्कोटकीद्रावै रसो मर्द्यो दिनावधि ॥ (२७४।२)

वन्ध्याकर्कोटकीकन्दे क्षिप्त्वा लिप्त्वा मृदा बहिः । (२७५।१)

भूधराख्ये पुटे पाच्यं दिनैकं तु विचूर्णयेत् ॥ (२७५।२)

दशमांशं विषं योज्यं माषमात्रं च भक्षयेत् । (२७६।१)

रसः कालाग्निरुद्रोऽयं दशाहेन विसर्पनुत् ॥ (२७६।२)

पिप्पलीमधुसंयुक्तं ह्यनुपानं प्रकल्पयेत् । (२७७।१)

मकरध्वजरसःस्वर्णादष्टगुणं सूतं मर्दयेद् द्वित्वगन्धकम् ॥ (२७७।२)

रक्तकार्पासकुसुमैः कुमार्यास्त्रिदिनं ततः । (२७८।१)

शुष्कं काचघटे रुद्ध्वा वालुकायन्त्रगं हठात् ॥ (२७८।२)

भस्म कुर्याद्रसेन्द्रस्य नवार्ककिरणोपमम् । (२७९।१)

भागोऽस्य भागाश्चत्वारः कर्पूरस्य सुशोभनाः ॥ (२७९।२)

लवङ्गं मरिचं जातीफलं कर्पूरमात्रया । (२८०।१)

मेलयेन्मृगनाभिं च गद्याणकमितां ततः ॥ (२८०।२)

श्लक्ष्णपिष्टो रसः श्रीमाञ्जायते मकरध्वजः । (२८१।१)

वल्लं वल्लद्वयं वास्य ताम्बूलदलसंयुतम् ॥ (२८१।२)

भक्षयेन्मधुरं स्निग्धं लघुमांसमवातुलम् । (२८२।१)

शृतं शीतं सितायुक्तं दुग्धं गोधूमम् आज्यकम् ॥ (२८२।२)

माषाश्च पिष्टमपरं मद्यानि विविधानि च । (२८३।१)

करोत्यग्निबलं पुंसां वलीपलितनाशनः ॥ (२८३।२)

मेधायुःकान्तिजनकः कामोद्दीपनकृन्महान् । (२८४।१)

अभ्यासात् साधकः स्त्रीणां शतं जयति नित्यशः ॥ (२८४।२)

रतिकाले रतान्ते वा पुनः सेव्यो रसोत्तमः । (२८५।१)

मदहानिं करोत्येष प्रमदानां सुनिश्चितम् ॥ (२८५।२)

कृत्रिमं स्थावरविषं जंगमं विषवारिजम् । (२८६।१)

न विकाराय भवति साधकानां च वत्सरात् ॥ (२८६।२)

मृत्युञ्जयो यथाभ्यासान्मृत्युं जयति देहिनाम् । (२८७।१)

तथायं साधकेन्द्रस्य जरामरणनाशनः ॥ (२८७।२)

मदनकामदेवरसःतारं वज्रं सुवर्णं च ताम्रं च सूतगन्धकम् । (२८८।१)

लोहं च क्रमवृद्धानि कुर्यादेतानि मात्रया ॥ (२८८।२)

विमर्द्य कन्यकाद्रावैर्न्यसेत्काचमये घटे । (२८९।१)

मुद्रितं पिठरीमध्ये धारयेत्सैन्धवैर्भृते ॥ (२८९।२)

पिठरीं मुद्रयेत्सम्यक् ततश् चुल्ल्यां निवेशयेत् । (२९०।१)

वह्निं शनैः शनैः कुर्याद्दिनैकं तत उद्धरेत् ॥ (२९०।२)

स्वाङ्गशीतं च संचूर्ण्य भावयेदर्कदुग्धकैः । (२९१।१)

अश्वगन्धा च कङ्कोली वानरी मुशलीक्षुरः ॥ (२९१।२)

त्रिवारं स्वरसं भाव्यं शतावर्या विभावयेत् । (२९२।१)

पद्मकन्दकसेरूणां रसैर् भाव्यं तु एकधा ॥ (२९२।२)

कस्तूरीव्योषकपूरैः कङ्कोलैलालवंगकम् । (२९३।१)

पूर्वचूर्णादष्टमांशमितचूर्णं विमिश्रयेत् ॥ (२९३।२)

सर्वैः समां शर्करां च दत्त्वा शाणोन्मितं ददेत् । (२९४।१)

गोदुग्धद्विपलेनैव मधुराहारसेविनः ॥ (२९४।२)

अस्य प्रभावात् सौन्दर्य्यं बलं तेजो विवर्धते । (२९५।१)

तरुणी रमते बह्वीर्वीर्यहानिर्न जायते ॥ (२९५।२)

पूर्णेन्दुरसःशाल्मल्युत्थैर् द्रवैर् मर्द्य पक्षैकं शुद्धसूतकम् । (२९६।१)

यामद्वयं पचेदाज्ये वस्त्रे बद्ध्वाथ मर्दयेत् ॥ (२९६।२)

दिनैकं शाल्मलिद्रावैर् मर्दयित्वा वटीं कृताम् । (२९७।१)

वेष्टयेन्नागवल्ल्या च निःक्षिपेत् काचभाजने ॥ (२९७।२)

भाजनं शाल्मलीद्रावैः पूर्णं यामद्वयं पचेत् । (२९८।१)

वालुकायंत्रमध्ये तु द्रवे जीर्णे समुद्धरेत् ॥ (२९८।२)

द्विगुञ्जं भक्षयेत्प्रातर्नागवल्लीदलान्तरे । (२९९।१)

मुशलीं ससितां क्षीरैः पलैकं पाययेदनु ॥ (२९९।२)

रसः पूर्णेन्दुनामायं सम्यग् वीर्यकरो भवेत् । (३००।१)

कामिनीनां सहस्रैकं नरः कामयते ध्रुवम् ॥ (३००।२)

कामिनीमदभञ्जनरसःशुद्धं सूतं समं गन्धं त्र्यहं कह्लारजद्रवैः । (३०१।१)

मर्दितं वालुकायन्त्रे यामैः कूपीगतं पचेत् ॥ (३०१।२)

रक्ताङ्गस्य द्रवैर्भाव्यं दिनैकं तु सितायुतम् । (३०२।१)

यथेष्टं भक्षयेच्चानु कामयेत्कामिनीशतम् ॥ (३०२।२)

मदनोदयरसशुद्धं सूतं समं गन्धं रक्तोत्पलदलद्रवैः । (३०३।१)

यामं मर्द्यं पुनर्गन्धं पूर्वाद् अर्धं विनिष्क्षिपेत् ॥ (३०३।२)

दिनैकं मर्दयेत्तत्तु पुनर्गन्धं च मर्दयेत् । (३०४।१)

पूर्वद्रावैर्दिनैकं तु काचकुप्यां निरुध्य च ॥ (३०४।२)

दिनैकं वालुकायन्त्रे पक्वम् उद्धृत्य भक्षयेत् । (३०५।१)

पञ्चगुञ्जा सिता सार्द्धं रसोऽयं मदनोदयः ॥ (३०५।२)

समूलं वानरीबीजं मुशली शर्करासमम् । (३०६।१)

गवां क्षीरेण तत्पेयं पलार्द्धमनुपानकम् ॥ (३०६।२)

अनङ्गसुन्दररसःपलद्वयं द्वयं शुद्धं पारदं गन्धकं तथा । (३०७।१)

मृतहेम्नस्तु कर्षैकं पलैकं मृतताम्रकम् ॥ (३०७।२)

मृततारं चतुर्निष्कं मर्द्यं पञ्चामृतैर्दिनम् । (३०८।१)

रुद्ध्वा तु वै पुटे पश्चाद्दिनैकं तु समुद्धरेत् ॥ (३०८।२)

पिष्ट्वा पञ्चामृतैः कुर्याद्वटिकां बदराकृतिम् । (३०९।१)

अनङ्गसुन्दरो नाम परं पुष्टिप्रदायकः ॥ (३०९।२)

कामेश्वररसःसम्यङ्मारितमभ्रकं कट्फलं कुष्ठाश्वगन्धामृता मेथी मोचरसो विदारिमुशली गोक्षूरकं क्षूरकम् । (३१०।१)

रम्भाकन्दशतावरी ह्यजमुदा माषास्तिला धान्यकं यष्टी नागबला कचूरमदनं जातीफलं सैन्धवम् ॥ (३१०।२)

भार्ङ्गी कर्कटशृङ्गिका त्रिकटुकं जीरद्वयं चित्रकं चातुर्जातपुनर्नवा गजकणा द्राक्षा शटी वासकम् । (३११।१)

शाल्मल्यन्ध्रिफलत्रिकं कपिभवं बीजं समं चूर्णयेच्चूर्णांशा विजया सिता द्विगुणिता मध्वाज्ययोः पिण्डितम् ॥ (३११।२)

कर्षार्द्धा गुटिकावलेहम् अथवा सेव्यं सदा सर्वथा पेयं क्षीरसिता तु वीर्यकरणं स्तम्भोऽप्ययं कामिनी । (३१२।१)

रामावश्यकरं सुखातिसुखदं प्रौढाङ्गनाद्रावकम् क्षीणे पुष्टिकरं क्षये क्षयहरं सर्वामयध्वंसनम् ॥ (३१२।२)

कासश्वासमहातिसारशमनं मन्दाग्निसंदीपनं धातोर्वृद्धिकरं रसायनवरं नास्त्यन्यदस्मात्परम् । (३१३।१)

अर्शांसि ग्रहणीप्रमेहनिचयश्लेष्मातिरक्तप्रणुन् नित्यानन्दकरं विशेषविदुषां वाचां विलासोद्भवम् ॥ (३१३।२)

अभ्यासेन निहन्ति मृत्युपलितं कामेश्वरो वत्सरात् सर्वेषां हितकारको निगदितः श्रीवैद्यनाथेन यः । (३१४।१)

वृद्धानां मदनोदयोदयकरः प्रौढाङ्गनासङ्गमे सिंहोऽयं समदृष्टिः प्रत्ययकरो भूपैः सदा सेव्यताम् ॥ (३१४।२)

अजीर्णकण्टकरसःशुद्धं सूतं विषं गन्धं समचूर्णं विचूर्णयेत् । (३१५।१)

मरिचं सर्वतुल्यांशं कण्टकार्याः फलद्रवैः ॥ (३१५।२)

मर्दयेद्भावयेत्सर्वानेकविंशतिवारकान् । (३१६।१)

वटीं गुञ्जात्रयां खादेत्सर्वाजीर्णप्रशान्तये ॥ (३१६।२)

उदयभास्कररसःगन्धकेन मृतं ताम्रं दशभागं समुद्धरेत् । (३१७।१)

ऊषणं पञ्चभागं स्यादमृतं च द्विभागकम् ॥ (३१७।२)

श्लक्ष्णचूर्णीकृतं सर्वं रक्तिकैकप्रमाणतः । (३१८।१)

दातव्यं कुष्ठिने सम्यगनुपानस्य योगतः ॥ (३१८।२)

गलिते स्फुटिते चैव विषूच्यां मण्डले तथा । (३१९।१)

विचर्चिकादद्रुपामाकुष्ठाष्टकप्रशान्तये ॥ (३१९।२)

रौद्ररसःशुद्धं सूतं समं गन्धं मर्द्यं यामचतुष्टयम् । (३२०।१)

नागवल्लीरसैर्युक्तं मेघनादपुनर्नवैः ॥ (३२०।२)

गोमूत्रे पिप्पलीयुक्ते मर्द्यं रुद्ध्वा पुटेल्लघु । (३२१।१)

लिहेत्क्षौद्रे रसो रौद्रो गुञ्जामात्रोऽर्बुदं जयेत् ॥ (३२१।२)

नित्योदितरसःमृतसूतार्कलोहाभ्रविषगन्धं समं समम् । (३२२।१)

सर्वतुल्यांशभल्लातफलमेकत्र चूर्णयेत् ॥ (३२२।२)

द्रवैः सूरणकन्दोत्थैः खल्वे मर्द्यं दिनत्रयम् । (३२३।१)

माषमात्रं लिहेदाज्ये रसश्चार्शांसि नाशयेत् ॥ (३२३।२)

रसो नित्योदितो नाम्ना गुदोद्भवकुलान्तकः । (३२४।१)

हस्ते पादे मुखे नाभ्यां गुदवृषणयोस्तथा ॥ (३२४।२)

शोथो हृत्पार्श्वशूलं च यस्यासाध्यार्शसां हितः । (३२५।१)

असाध्यस्यापि कर्तव्या चिकित्सा शङ्करोदिता ॥ (३२५।२)

अर्शकुठाररसःशुद्धसूतं पलैकं तु द्विपलं शुद्धगन्धकम् । (३२६।१)

मृतं ताम्रं मृतं लोहं प्रत्येकं तु पलत्रयम् ॥ (३२६।२)

त्र्यूषणं लाङ्गली दन्ती पीलुकं चित्रकं तथा । (३२७।१)

प्रत्येकं द्विपलं योज्यं यवक्षारं च टङ्कणम् ॥ (३२७।२)

उभौ पञ्चपलौ योज्यौ सैन्धवं पलपञ्चकम् । (३२८।१)

द्वाविंशत्पलगोमूत्रं स्नुहीक्षीरं च तत्समम् ॥ (३२८।२)

मृद्वग्निना पचेत्सर्वं स्थाल्यां यावत्सुपिण्डितम् । (३२९।१)

माषद्वयं सदा खादेद्रसोऽप्यर्शःकुठारकः ॥ (३२९।२)

विद्याधररसःगन्धकं तालकं ताप्यं मृतं ताम्रं मनःशिला । (३३०।१)

शुद्धं सूतं च तुल्यांशं मर्दयेद्भावयेद्दिनम् ॥ (३३०।२)

पिप्पल्याश्च कषायेण वज्रीक्षीरेण भावयेत् । (३३१।१)

वल्लं च भक्षयेत् क्षौद्रैः प्लीहगुल्मादिकं जयेत् ॥ (३३१।२)

रसो विद्याधरो नाम गोदुग्धं च पिबेदनु । (३३२।१)

वङ्गेश्वररसःभस्मसूतं भस्मवङ्गं भागैकैकं प्रकल्पयेत् ॥ (३३२।२)

गन्धकं मृतताम्रं च प्रत्येकं च चतुर्गुणम् । (३३३।१)

अर्कक्षीरैर्दिनं मर्द्यं सर्वं तद्गोलकीकृतम् ॥ (३३३।२)

रुद्ध्वा तद्भूधरे पाच्यं पुटैकेन समुद्धरेत् । (३३४।१)

एवं वङ्गेश्वरो नाम्ना प्लीहगुल्मोदरं जयेत् ॥ (३३४।२)

घृतैर् गुञ्जाद्वयं लिह्यान्निष्कं श्वेतपुनर्नवाम् । (३३५।१)

गवां मूत्रैः पिबेच्चानु रजनी वा गवां जलैः ॥ (३३५।२)

उदरारिरसःपारदं शिखितुत्थं च जैपालं पिप्पलीसमम् । (३३६।१)

आरग्वधफलान्मज्जा वज्रीदुग्धेन मर्दयेत् ॥ (३३६।२)

माषमात्रां वटीं खादेद्धरेत्स्त्रीणां जलोदरम् । (३३७।१)

चिञ्चाफलरसं चानु पथ्यं दध्योदनं हितम् । (३३७।२)

जलोदरहरं चैव तीव्रेण रेचनेन तु ॥ (३३७।३)

जलोदरारिरसःपिप्पलीमरिचं ताम्रं काञ्चनीचूर्णसंयुतम् ॥ (३३८।०)

स्नुहीक्षीरैर्दिनं मर्द्यं तुत्थं जैपालबीजकम् । (३३९।१)

निष्कं खादेद् विरेकं स्यात् सद्यो हन्ति जलोदरम् ॥ (३३९।२)

रेचनानां च सर्वेषां दध्यन्नं स्तम्भनं हितम् । (३४०।१)

दिनान्ते च प्रदातव्यमन्नं वा मुद्गयूषकम् ॥ (३४०।२)

नाराचरसःसूतटङ्कणतुल्यांशं मरिचं सूततुल्यकम् । (३४१।१)

गन्धकं पिप्पली शुण्ठी द्वौ द्वौ भागौ विचूर्णयेत् ॥ (३४१।२)

सर्वतुल्यं क्षिपेद्दन्तीबीजानि निस्तुषाणि च । (३४२।१)

द्विगुञ्जं रेचने सिद्धं नाराचोऽयं महारसः । (३४२।२)

गुल्मप्लीहोदरं हन्ति पिबेत्तमुष्णवारिणा ॥ (३४२।३)

इच्छाभेदीरसःशुण्ठीमरिचसंयुक्तं रसगन्धकटङ्कणम् । (३४३।१)

जैपालस्त्रिगुणः प्रोक्तः सर्वमेकत्र चूर्णयेत् ॥ (३४३।२)

इच्छाभेदी द्विगुञ्जः स्यात्सितया सह दापयेत् । (३४४।१)

पिबेच्च चुल्लिकान् यावत् तावद्वारान्विरेचयेत् ॥ (३४४।२)

तक्रौदनं प्रदातव्यमिच्छाभेदी यथेच्छया । (३४५।१)

दोषाः कदाचित्कुप्यन्ति जिता लङ्घनपाचनैः ॥ (३४५।२)