GītGov, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्र अन्तरे मसृणरोषवशाम् असीमनिःश्वासनिःसहमुखीम् सुमुखीम् उपेत्य । (१।१)
atra antare masṛṇaroṣavaśām asīmaniḥśvāsaniḥsahamukhīm sumukhīm upetya |
सव्रीडम् ईक्षितसखीवदनाम् दिनान्ते सानन्दगद्गदपदम् हरिः इति उवाच ॥ (१।२)
savrīḍam īkṣitasakhīvadanām dinānte sānandagadgadapadam hariḥ iti uvāca ||
वदसि यदि किंचित् अपि दन्तरुचिकौमुदी हरति दरतिमिरम् अतिघोरम् । (२।१)
vadasi yadi kiṃcit api dantarucikaumudī harati daratimiram atighoram |
स्फुरदधरसीधवे तव वदनचन्द्रमाः रोचयतु लोचनचकोरम् ॥ (२।२)
sphuradadharasīdhave tava vadanacandramāḥ rocayatu locanacakoram ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (३।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
सत्यम् एव असि यदि सुदति मयि कोपिनी देहि खरनखरशरघातम् । (४।१)
satyam eva asi yadi sudati mayi kopinī dehi kharanakharaśaraghātam |
घटय भुजबन्धनम् जनय रदखण्डनम् येन वा भवति सुखजातम् ॥ (४।२)
ghaṭaya bhujabandhanam janaya radakhaṇḍanam yena vā bhavati sukhajātam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (५।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
त्वम् असि मम भूषणम् त्वम् असि मम जीवनम् त्वम् असि मम भवजलधिरत्नम् । (६।१)
tvam asi mama bhūṣaṇam tvam asi mama jīvanam tvam asi mama bhavajaladhiratnam |
भवतु भवती इह मयि सततम् अनुरोधिनी तत्र मम हृदयम् अतियत्नम् ॥ (६।२)
bhavatu bhavatī iha mayi satatam anurodhinī tatra mama hṛdayam atiyatnam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (७।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
नीलनलिनाभम् अपि तन्वि तव लोचनम् धारयति कोकनदरूपम् । (८।१)
nīlanalinābham api tanvi tava locanam dhārayati kokanadarūpam |
कुसुमशरबाणभावेन यदि रञ्जयसि कृष्णम् इदम् एतत् अनुरूपम् ॥ (८।२)
kusumaśarabāṇabhāvena yadi rañjayasi kṛṣṇam idam etat anurūpam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (९।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
स्फुरतु कुचकुम्भयोः उपरि मणिमञ्जरी रञ्जयतु तव हृदयदेशम् । (१०।१)
sphuratu kucakumbhayoḥ upari maṇimañjarī rañjayatu tava hṛdayadeśam |
रसतु रशना अपि तव घनजघनमण्डले घोषयतु मन्मथनिदेशम् ॥ (१०।२)
rasatu raśanā api tava ghanajaghanamaṇḍale ghoṣayatu manmathanideśam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (११।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
स्थलकमलगञ्जनम् मम हृदयरञ्जनम् जनितरतिरङ्गपरभागम् । (१२।१)
sthalakamalagañjanam mama hṛdayarañjanam janitaratiraṅgaparabhāgam |
भण मसृणवाणि करवाणि पदपङ्कजम् सरसलसदलक्तकरागम् ॥ (१२।२)
bhaṇa masṛṇavāṇi karavāṇi padapaṅkajam sarasalasadalaktakarāgam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (१३।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
स्मरगरलखण्डनम् मम शिरसि मण्डनम् देहि पदपल्लवम् उदारम् । (१४।१)
smaragaralakhaṇḍanam mama śirasi maṇḍanam dehi padapallavam udāram |
ज्वलति मयि दारुणः मदनकदनारुणः हरतु तदुपाहितविकारम् ॥ (१४।२)
jvalati mayi dāruṇaḥ madanakadanāruṇaḥ haratu tadupāhitavikāram ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (१५।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
इति चटुलचाटुपटुचारु मुरवैरिणः राधिकाम् अधि वचनजातम् । (१६।१)
iti caṭulacāṭupaṭucāru muravairiṇaḥ rādhikām adhi vacanajātam |
जयति पद्मावतीरमणजयदेवकविभारतीभणितम् अतिशातम् ॥ (१६।२)
jayati padmāvatīramaṇajayadevakavibhāratībhaṇitam atiśātam ||
प्रिये चारुशीले मुञ्च मयि मानम् अनिदानम् सपदि मदनानलः दहति मम मानसम् देहि मुखकमलमधुपानम् ॥ (१७।१)
priye cāruśīle muñca mayi mānam anidānam sapadi madanānalaḥ dahati mama mānasam dehi mukhakamalamadhupānam ||
परिहर कृतातङ्के शङ्काम् त्वया सततम् घनस्तनजघनया आक्रान्ते स्वान्ते परानवकाशिनि । (१८।१)
parihara kṛtātaṅke śaṅkām tvayā satatam ghanastanajaghanayā ākrānte svānte parānavakāśini |
विशति वितनोः अन्यः धन्यः न कः अपि ममान्तरम् स्तनभरपरीरम्भारम्भे विधेहि विधेयताम् ॥ (१८।२)
viśati vitanoḥ anyaḥ dhanyaḥ na kaḥ api mamāntaram stanabharaparīrambhārambhe vidhehi vidheyatām ||
मुग्धे विधेहि मयि निर्दयदन्तदंशदोःवल्लिबन्धनिबिडस्तनपीडनानि । (१९।१)
mugdhe vidhehi mayi nirdayadantadaṃśadoḥvallibandhanibiḍastanapīḍanāni |
चण्डि त्वम् एव मुदम् अञ्च न पञ्चबाणचण्डालकाण्डदलनात् असवः प्रयान्तु ॥ (१९।२)
caṇḍi tvam eva mudam añca na pañcabāṇacaṇḍālakāṇḍadalanāt asavaḥ prayāntu ||
व्यथयति वृथा मौनम् तन्वि प्रपञ्चय पञ्चमम् तरुणि मधुरालापैः तापम् विनोदय दृष्टिभिः । (२०।१)
vyathayati vṛthā maunam tanvi prapañcaya pañcamam taruṇi madhurālāpaiḥ tāpam vinodaya dṛṣṭibhiḥ |
सुमुखि विमुखीभावम् तावत् विमुञ्च न मुञ्च माम् स्वयम् अतिशयस्निग्धः मुग्धे प्रियः अहम् उपस्थितः ॥ (२०।२)
sumukhi vimukhībhāvam tāvat vimuñca na muñca mām svayam atiśayasnigdhaḥ mugdhe priyaḥ aham upasthitaḥ ||
बन्धूकद्युतिबान्धवः अयम् अधरः स्निग्धः मधूकछविः गण्डः चण्डि चकास्ति नीलनलिनश्रीमोचनम् लोचनम् । (२१।१)
bandhūkadyutibāndhavaḥ ayam adharaḥ snigdhaḥ madhūkachaviḥ gaṇḍaḥ caṇḍi cakāsti nīlanalinaśrīmocanam locanam |
नासा अभ्येति तिलप्रसूनपदवीम् कुन्दाभदन्ति प्रिये प्रायः त्वन्मुखसेवया विजयते विश्वम् सः पुष्पायुधः ॥ (२१।२)
nāsā abhyeti tilaprasūnapadavīm kundābhadanti priye prāyaḥ tvanmukhasevayā vijayate viśvam saḥ puṣpāyudhaḥ ||
दृशौ तव मदालसे वदनम् इन्दुसंदीपकम् गतिः जनमनोरमा विधुतरम्भम् ऊरुद्वयम् । (२२।१)
dṛśau tava madālase vadanam indusaṃdīpakam gatiḥ janamanoramā vidhutarambham ūrudvayam |
रतिः तव कलावती रुचिरचित्रलेखे भ्रुवौ अहो विबुधयौवतम् वहसि तन्वि पृथ्वीगता ॥ (२२।२)
ratiḥ tava kalāvatī ruciracitralekhe bhruvau aho vibudhayauvatam vahasi tanvi pṛthvīgatā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.