GītGov, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
इतः ततः ताम् अनुसृत्य राधिकाम् अनङ्गबाणव्रणखिन्नमानसः । (२।१)
itaḥ tataḥ tām anusṛtya rādhikām anaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |
कृतानुतापः स कलिन्दनन्दिनीतटान्तकुञ्जे विषसाद माधवः ॥ (२।२)
kṛtānutāpaḥ sa kalindanandinītaṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ ||
किम् करिष्यति किम् वदिष्यति सा चिरम् विरहेण । (५।१)
kim kariṣyati kim vadiṣyati sā ciram viraheṇa |
शोणपद्मम् इव उपरि भ्रमता आकुलम् भ्रमरेण ॥ (७।२)
śoṇapadmam iva upari bhramatā ākulam bhramareṇa ||
ताम् अहम् हृदि संगताम् अनिशम् भृशम् रमयामि । (९।१)
tām aham hṛdi saṃgatām aniśam bhṛśam ramayāmi |
किम् वने अनुसरामि ताम् इह किम् वृथा विलपामि ॥ (९।२)
kim vane anusarāmi tām iha kim vṛthā vilapāmi ||
तन्वि खिन्नम् असूयया हृदयम् तव आकलयामि । (११।१)
tanvi khinnam asūyayā hṛdayam tava ākalayāmi |
तत् न वेद्मि कुतः गता असि न तेन ते अनुनयामि ॥ (११।२)
tat na vedmi kutaḥ gatā asi na tena te anunayāmi ||
किम् पुरा इव ससंभ्रमं परिरम्भणम् न ददासि ॥ (१३।२)
kim purā iva sasaṃbhramaṃ parirambhaṇam na dadāsi ||
क्षम्यताम् अपरम् कदापि तव ईदृशम् न करोमि । (१५।१)
kṣamyatām aparam kadāpi tava īdṛśam na karomi |
देहि सुन्दरि दर्शनम् मम मन्मथेन दुनोमि ॥ (१५।२)
dehi sundari darśanam mama manmathena dunomi ||
हृदि बिसलताहारः न अयम् भुजङ्गमनायकः कुवलयदलश्रेणी कण्ठे न सा गरलद्युतिः । (१९।१)
hṛdi bisalatāhāraḥ na ayam bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
मलयजरजः न इदम् भस्म प्रिहारहिते मयि प्रहर न हरभ्रान्त्या अनङ्ग क्रुधा किमु धावसि ॥ (१९।२)
malayajarajaḥ na idam bhasma prihārahite mayi prahara na harabhrāntyā anaṅga krudhā kimu dhāvasi ||
पाणौ मा कुरु चूतसायकम् अमुम् मा चापम् आरोपय क्रीडानिर्जितविश्व मूर्छितजनाघातेन किम् पौरुषम् । (२०।१)
pāṇau mā kuru cūtasāyakam amum mā cāpam āropaya krīḍānirjitaviśva mūrchitajanāghātena kim pauruṣam |
तस्याः एव मृगीदृशः मनसिजप्रेङ्खत्कटाक्षाशुग श्रेणीजर्जरितम् मनाक् अपि मनः न अद्य अपि संधुक्षते ॥ (२०।२)
tasyāḥ eva mṛgīdṛśaḥ manasijapreṅkhatkaṭākṣāśuga śreṇījarjaritam manāk api manaḥ na adya api saṃdhukṣate ||
भ्रूचापे निहितः कटाक्षविशिखः निर्मातु मर्मव्यथाम् श्यामात्मा कुटिलः करोतु कबरीभारः अपि मारोद्यमम् । (२१।१)
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikhaḥ nirmātu marmavyathām śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarībhāraḥ api mārodyamam |
मोहम् तावत् अयम् च तन्वि तनुताम् बिम्बाधरः रागवान् सद्वृत्तस्तनमण्डलः तव कथम् प्राणैः मम क्रीडति ॥ (२१।२)
moham tāvat ayam ca tanvi tanutām bimbādharaḥ rāgavān sadvṛttastanamaṇḍalaḥ tava katham prāṇaiḥ mama krīḍati ||
तानि स्पर्शसुखानि ते च तरलाः स्निग्धाः दृशोः विभ्रमाः तद्वक्त्राम्बुजसौरभम् सः च सुधास्यन्दी गिराम् वक्रिमा । (२२।१)
tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhāḥ dṛśoḥ vibhramāḥ tadvaktrāmbujasaurabham saḥ ca sudhāsyandī girām vakrimā |
सा बिम्बाधरमाधुरी इति विषयासङ्गे अपि चेन् मानसम् तस्याम् लग्नसमाधि हन्त विरहव्याधिः कथम् वर्धते ॥ (२२।२)
sā bimbādharamādhurī iti viṣayāsaṅge api cen mānasam tasyām lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ katham vardhate ||
भ्रूपल्लवम् धनुः अपाङ्गतरङ्गितानि बाणाः गुणः श्रवणपालिः इति स्मरेण । (२३।१)
bhrūpallavam dhanuḥ apāṅgataraṅgitāni bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliḥ iti smareṇa |
तस्याम् अनङ्गजयजङ्गमदेवतायाम् अस्त्राणि निर्जितजगन्ति किम् अर्पितानि ॥ (२३।२)
tasyām anaṅgajayajaṅgamadevatāyām astrāṇi nirjitajaganti kim arpitāni ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.