GītGov, 12
Select a line for its word-by-word analysis.
गतवति सखीवृन्दे अमन्दत्रपाभरनिर्भरस्मरपरवशाकूतस्फीतस्मितस्नपिताधराम् । (१।१)
gatavati sakhīvṛnde amandatrapābharanirbharasmaraparavaśākūtasphītasmitasnapitādharām |
सरसमनसम् दृष्ट्वा राधाम् मुहुः नवपल्लवप्रसवशयने निक्षिप्ताक्षीम् उवाच हरिः प्रियाम् ॥ (१।२)
sarasamanasam dṛṣṭvā rādhām muhuḥ navapallavaprasavaśayane nikṣiptākṣīm uvāca hariḥ priyām ||
किसलयशयनतले कुरु कामिनि चरणनलिनविनिवेशम् । (२।१)
kisalayaśayanatale kuru kāmini caraṇanalinaviniveśam |
तव पदपल्लववैरिपराभवम् इदम् अनुभवतु सुवेशम् ॥ (२।२)
tava padapallavavairiparābhavam idam anubhavatu suveśam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (३।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
करकमलेन करोमि चरणमहम् आगमिता असि विदूरम् । (४।१)
karakamalena karomi caraṇamaham āgamitā asi vidūram |
क्षणम् उपकुरु शयनोपरि माम् इव नूपुरम् अनुगतशूरम् ॥ (४।२)
kṣaṇam upakuru śayanopari mām iva nūpuram anugataśūram ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (५।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
वदनसुधानिधिगलितम् अमृतमिव रचय वचनम् अनुकूलम् । (६।१)
vadanasudhānidhigalitam amṛtamiva racaya vacanam anukūlam |
विरहम् इव अपनयामि पयोधररोधकम् उरसि दुकूलम् ॥ (६।२)
viraham iva apanayāmi payodhararodhakam urasi dukūlam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (७।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
प्रियपरिरम्भणरभसवलितम् इव पुलकितम् अतिदुरवापम् । (८।१)
priyaparirambhaṇarabhasavalitam iva pulakitam atiduravāpam |
मदुरसि कुचकलशम् विनिवेशय शोषय मनसिजतापम् ॥ (८।२)
madurasi kucakalaśam viniveśaya śoṣaya manasijatāpam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (९।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
अधरसुधारसम् उपनय भाविनि जीवय मृतम् इव दासम् । (१०।१)
adharasudhārasam upanaya bhāvini jīvaya mṛtam iva dāsam |
त्वयि विनिहितमनसम् विरहानलदग्धवपुषम् अविलासम् ॥ (१०।२)
tvayi vinihitamanasam virahānaladagdhavapuṣam avilāsam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (११।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
शशिमुखि मुखरय मणिरशनागुणम् अनुगुणकण्ठनिनादम् । (१२।१)
śaśimukhi mukharaya maṇiraśanāguṇam anuguṇakaṇṭhaninādam |
श्रुतियुगले पिकरुतविकले मम शमय चिरात् अवसादम् ॥ (१२।२)
śrutiyugale pikarutavikale mama śamaya cirāt avasādam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (१३।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
माम् अतिविफलरुषा विकलीकृतम् अवलोकितुम् अधुना इदम् । (१४।१)
mām ativiphalaruṣā vikalīkṛtam avalokitum adhunā idam |
मीलितलज्जितम् इव नयनम् तव विरम विसृज रतिखेदम् ॥ (१४।२)
mīlitalajjitam iva nayanam tava virama visṛja ratikhedam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (१५।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
श्रीजयदेवभणितम् इदम् अनुपदनिगदितमधुरिपुमोदम् । (१६।१)
śrījayadevabhaṇitam idam anupadanigaditamadhuripumodam |
जनयतु रसिकजनेषु मनोरमरतिसभावविनोदम् ॥ (१६।२)
janayatu rasikajaneṣu manoramaratisabhāvavinodam ||
क्षणम् अधुना नारायणम् अनुगतम् अनुसर राधिके ॥ (१७।१)
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike ||
माराङ्के रतिकेलिसंकुलरणारम्भे तया साहसप्रायम् कान्तजयाय किंचित् उपरि प्रारम्भि यत्सम्भ्रमात् । (१८।१)
mārāṅke ratikelisaṃkularaṇārambhe tayā sāhasaprāyam kāntajayāya kiṃcit upari prārambhi yatsambhramāt |
निष्पन्दा जघनस्थली शिथिला दोर्वल्लिः उत्कम्पितम् वक्षः मीलितम् अक्षि पौरुषरसः स्त्रीणाम् कुतः सिध्यति ॥ (१८।२)
niṣpandā jaghanasthalī śithilā dorvalliḥ utkampitam vakṣaḥ mīlitam akṣi pauruṣarasaḥ strīṇām kutaḥ sidhyati ||
अथ कान्तम् रतिक्लान्तम् अपि मण्डनवाञ्छया । (१९।१)
atha kāntam ratiklāntam api maṇḍanavāñchayā |
कुरु यदुनन्दन चन्दनशिशिरतरेण करेण पयोधरे । (२०।१)
kuru yadunandana candanaśiśiratareṇa kareṇa payodhare |
मृगमदपत्रकम् अत्र मनोभवमङ्गलकलशसहोदरे ॥ (२०।२)
mṛgamadapatrakam atra manobhavamaṅgalakalaśasahodare ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (२१।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
अलिकुलगञ्जनम् अञ्जनकम् रतिनायकसायकमोचने । (२२।१)
alikulagañjanam añjanakam ratināyakasāyakamocane |
त्वदधरचुम्बनलम्बितकज्जलम् उज्ज्वलय प्रिय लोचने ॥ (२२।२)
tvadadharacumbanalambitakajjalam ujjvalaya priya locane ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (२३।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
नयनकुरङ्गतरङ्गविकासनिरासकरे श्रुतिमण्डले । (२४।१)
nayanakuraṅgataraṅgavikāsanirāsakare śrutimaṇḍale |
मनसिजपाशविलासधरे शुभवेश निवेशय कुण्डले ॥ (२४।२)
manasijapāśavilāsadhare śubhaveśa niveśaya kuṇḍale ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (२५।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
भ्रमरचयम् रचयन्तम् उपरि रुचिरम् सुचिरम् मम संमुखे । (२६।१)
bhramaracayam racayantam upari ruciram suciram mama saṃmukhe |
जितकमले विमले परिकर्मय नर्मजनकम् अलकम् मुखे ॥ (२६।२)
jitakamale vimale parikarmaya narmajanakam alakam mukhe ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (२७।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
मृगमदरसवलितम् ललितम् कुरु तिलकम् अलिकरजनीकरे । (२८।१)
mṛgamadarasavalitam lalitam kuru tilakam alikarajanīkare |
विहितकलङ्ककलम् कमलानन विश्रमितश्रमशीकरे ॥ (२८।२)
vihitakalaṅkakalam kamalānana viśramitaśramaśīkare ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (२९।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
मम रुचिरे चिकुरे कुरु मानद मानसजध्वजचामरे । (३०।१)
mama rucire cikure kuru mānada mānasajadhvajacāmare |
रतिगलिते ललिते कुसुमानि शिखण्डिशिखण्डकडामरे ॥ (३०।२)
ratigalite lalite kusumāni śikhaṇḍiśikhaṇḍakaḍāmare ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (३१।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
सरसघने जघने मम शम्बरदारणवारणकन्दरे । (३२।१)
sarasaghane jaghane mama śambaradāraṇavāraṇakandare |
मणिरशनावसनाभरणानि शुभाशय वासय सुन्दरे ॥ (३२।२)
maṇiraśanāvasanābharaṇāni śubhāśaya vāsaya sundare ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (३३।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
श्रीजयदेववचसि रुचिरे हृदयम् सदयम् कुरु मण्डने । (३४।१)
śrījayadevavacasi rucire hṛdayam sadayam kuru maṇḍane |
हरिचरणस्मरणामृतकृतकलिकलुषभवज्वरखण्डने ॥ (३४।२)
haricaraṇasmaraṇāmṛtakṛtakalikaluṣabhavajvarakhaṇḍane ||
निजगाद सा यदुनन्दने क्रीडति हृदयानन्दने ॥ (३५।१)
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane ||
रचय कुचयोः पत्रम् चित्रम् कुरुष्व कपोलयोः घटय जघने काञ्चीम् अञ्च स्रजा कवरीभरम् । (३६।१)
racaya kucayoḥ patram citram kuruṣva kapolayoḥ ghaṭaya jaghane kāñcīm añca srajā kavarībharam |
कलय वलयश्रेणीम् पाणौ पदे कुरु नूपुरौ इति निगदितः प्रीतः पीताम्बरः अपि तथा अकरोत् ॥ (३६।२)
kalaya valayaśreṇīm pāṇau pade kuru nūpurau iti nigaditaḥ prītaḥ pītāmbaraḥ api tathā akarot ||
यत् गान्धर्वकलासु कौशलम् अनुध्यानम् च यत् वैष्णवम् यत् शृङ्गारविवेकतत्त्वम् अपि यत् काव्येषु लीलायितम् । (३७।१)
yat gāndharvakalāsu kauśalam anudhyānam ca yat vaiṣṇavam yat śṛṅgāravivekatattvam api yat kāvyeṣu līlāyitam |
तत् सर्वम् जयदेवपण्डितकवेः कृष्णैकतानात्मनः सानन्दाः परिशोधयन्तु सुधियः श्रीगीतगोविन्दतः ॥ (३७।२)
tat sarvam jayadevapaṇḍitakaveḥ kṛṣṇaikatānātmanaḥ sānandāḥ pariśodhayantu sudhiyaḥ śrīgītagovindataḥ ||
श्रीभोजदेवप्रभवस्य रामादेवीसुतश्रीजयदेवकस्य । (३८।१)
śrībhojadevaprabhavasya rāmādevīsutaśrījayadevakasya |
पराशरादिप्रियवर्गकण्ठे श्रीगीतगोविन्दकवित्वम् अस्तु ॥ (३८।२)
parāśarādipriyavargakaṇṭhe śrīgītagovindakavitvam astu ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.