GītGov, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
अहम् इह निवसामि याहि राधाम् अनुनय मद्वचनेन च आनयेथाः । (१।१)
aham iha nivasāmi yāhi rādhām anunaya madvacanena ca ānayethāḥ |
इति मधुरिपुणा सखी नियुक्ता स्वयम् इदम् एत्य पुनः जगाद राधाम् ॥ (१।२)
iti madhuripuṇā sakhī niyuktā svayam idam etya punaḥ jagāda rādhām ||
पूर्वम् यत्र समम् त्वया रतिपतेः आसादिताः सिद्धयः तस्मिन् एव निकुञ्जमन्मथमहातीर्थे पुनः माधवः । (१२।१)
pūrvam yatra samam tvayā ratipateḥ āsāditāḥ siddhayaḥ tasmin eva nikuñjamanmathamahātīrthe punaḥ mādhavaḥ |
ध्यायन् त्वाम् अनिशम् जपन् अपि तव एव आलापमन्त्रावलीम् भूयः त्वत्कुचकुम्भनिर्भरपरीरम्भामृतम् वाञ्छति ॥ (१२।२)
dhyāyan tvām aniśam japan api tava eva ālāpamantrāvalīm bhūyaḥ tvatkucakumbhanirbharaparīrambhāmṛtam vāñchati ||
रतिसुखसारे गतम् अभिसारे मदनमनोहरवेशम् । (१३।१)
ratisukhasāre gatam abhisāre madanamanoharaveśam |
न कुरु नितम्बिनि गमनविलम्बनम् अनुसर तम् हृदयेशम् ॥ (१३।२)
na kuru nitambini gamanavilambanam anusara tam hṛdayeśam ||
नामसमेतम् कृतसङ्केतम् वादयते मृदुवेणुम् । (१५।१)
nāmasametam kṛtasaṅketam vādayate mṛduveṇum |
बहु मनुते ननु ते तनुसंगतपवनचलितम् अपि रेणुम् ॥ (१५।२)
bahu manute nanu te tanusaṃgatapavanacalitam api reṇum ||
पतति पतत्रे विचलति पत्रे शङ्कितभवदुपयानम् । (१७।१)
patati patatre vicalati patre śaṅkitabhavadupayānam |
रचयति शयनम् सचकितनयनम् पश्यति तव पन्थानम् ॥ (१७।२)
racayati śayanam sacakitanayanam paśyati tava panthānam ||
मुखरम् अधीरम् त्यज मञ्जीरम् रिपुम् इव केलिसुलोलम् । (१९।१)
mukharam adhīram tyaja mañjīram ripum iva kelisulolam |
चल सखि कुञ्जम् सतिमिरपुञ्जम् शीलय नीलनिचोलम् ॥ (१९।२)
cala sakhi kuñjam satimirapuñjam śīlaya nīlanicolam ||
उरसि मुरारेः उपहितहारे घने इव तरलबलाके । (२१।१)
urasi murāreḥ upahitahāre ghane iva taralabalāke |
तडित् इव पीते रतिविपरीते राजसि सुकृतविपाके ॥ (२१।२)
taḍit iva pīte rativiparīte rājasi sukṛtavipāke ||
विगलितवसनम् परिहृतरसनम् घटय जघनम् अपिधानम् । (२३।१)
vigalitavasanam parihṛtarasanam ghaṭaya jaghanam apidhānam |
किसलयशयने पङ्कजनयने निधिम् इव हर्षनिदानम् ॥ (२३।२)
kisalayaśayane paṅkajanayane nidhim iva harṣanidānam ||
हरिः अभिमानी रजनिः इदानीम् इयम् अपि याति विरामम् । (२५।१)
hariḥ abhimānī rajaniḥ idānīm iyam api yāti virāmam |
कुरु मम वचनम् सत्वररचनम् पूरय मधुरिपुकामम् ॥ (२५।२)
kuru mama vacanam satvararacanam pūraya madhuripukāmam ||
श्रीजयदेवे कृतहरिसेवे भणति परमरमणीयम् । (२७।१)
śrījayadeve kṛtahariseve bhaṇati paramaramaṇīyam |
प्रमुदितहृदयम् हरिम् अतिसदयम् नमत सुकृतकमनीयम् ॥ (२७।२)
pramuditahṛdayam harim atisadayam namata sukṛtakamanīyam ||
विकिरति मुहुः श्वासान् आशाः पुरः मुहुः ईक्षते प्रविशति मुहुः कुञ्जम् गुञ्जन् मुहुः बहु ताम्यति । (२९।१)
vikirati muhuḥ śvāsān āśāḥ puraḥ muhuḥ īkṣate praviśati muhuḥ kuñjam guñjan muhuḥ bahu tāmyati |
रचयति मुहुः शय्याम् पर्याकुलम् मुहुः ईक्षते मदनकदनक्लान्तः कान्ते प्रियः तव वर्तते ॥ (२९।२)
racayati muhuḥ śayyām paryākulam muhuḥ īkṣate madanakadanaklāntaḥ kānte priyaḥ tava vartate ||
त्वद्वाम्येन समम् समग्रम् अधुना तिग्मांशुः अस्तम् गतः गोविन्दस्य मनोरथेन च समम् प्राप्तम् तमः सान्द्रताम् । (३०।१)
tvadvāmyena samam samagram adhunā tigmāṃśuḥ astam gataḥ govindasya manorathena ca samam prāptam tamaḥ sāndratām |
कोकानाम् करुणस्वनेन सदृशी दीर्घा मदभ्यर्थना तत् मुग्धे विफलम् विलम्बनम् असौ रम्यः अभिसारक्षणः ॥ (३०।२)
kokānām karuṇasvanena sadṛśī dīrghā madabhyarthanā tat mugdhe viphalam vilambanam asau ramyaḥ abhisārakṣaṇaḥ ||
आश्लेषात् अनु चुम्बनात् अनु नखोल्लेखात् अनु स्वान्तज प्रोद्बोधात् अनु संभ्रमात् अनु रतारम्भात् अनु प्रीतयोः । (३१।१)
āśleṣāt anu cumbanāt anu nakhollekhāt anu svāntaja prodbodhāt anu saṃbhramāt anu ratārambhāt anu prītayoḥ |
अन्यार्थम् गतयोः भ्रमात् मिलितयोः संभाषणैः जानतोः दम्पत्योः इह कः न कः न तमसि व्रीडाविमिश्रः रसः ॥ (३१।२)
anyārtham gatayoḥ bhramāt militayoḥ saṃbhāṣaṇaiḥ jānatoḥ dampatyoḥ iha kaḥ na kaḥ na tamasi vrīḍāvimiśraḥ rasaḥ ||
सभयचकितम् विन्यस्यन्तीम् दृशम् तिमिरे पथि प्रतितरु मुहुः स्थित्वा मन्दम् पदानि वितन्वतीम् । (३२।१)
sabhayacakitam vinyasyantīm dṛśam timire pathi pratitaru muhuḥ sthitvā mandam padāni vitanvatīm |
कथमपि रहः प्राप्ताम् अङ्गैः अनङ्गतरंगिभिः सुमुखि सुभगः पश्यन् सः त्वाम् उपैतु कृतार्थताम् ॥ (३२।२)
kathamapi rahaḥ prāptām aṅgaiḥ anaṅgataraṃgibhiḥ sumukhi subhagaḥ paśyan saḥ tvām upaitu kṛtārthatām ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.