GītGov, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
विहरति वने राधा साधारणप्रणये हरौ विगलितनिजोत्कर्षात् ईर्ष्यावशेन गता अन्यतः । (१।१)
viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣāt īrṣyāvaśena gatā anyataḥ |
क्वचित् अपि लताकुञ्जे गुञ्जन्मधुव्रतमण्डली मुखरशिखरे लीना दीना अपि उवाच रहः सखीम् ॥ (१।२)
kvacit api latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī mukharaśikhare līnā dīnā api uvāca rahaḥ sakhīm ||
संचरदधरसुधामधुरध्वनिमुखरितमोहनवंशम् । (२।१)
saṃcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (३।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
चन्द्रकचारुमयूरशिखण्डकमण्डलवलयितकेशम् । (४।१)
candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |
प्रचुरपुरन्दरधनुरनुरञ्जितमेदुरमुदिरसुवेशम् ॥ (४।२)
pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (५।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
गोपकदम्बनितम्बवतीमुखचुम्बनलम्भितलोभम् । (६।१)
gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |
बन्धुजीवमधुराधरपल्लवम् उल्लसितस्मितशोभम् ॥ (६।२)
bandhujīvamadhurādharapallavam ullasitasmitaśobham ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (७।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
विपुलपुलकभुजपल्लववलयितबल्लवयुवतिसहस्रम् । (८।१)
vipulapulakabhujapallavavalayitaballavayuvatisahasram |
करचरणोरसि मणिगणभूषणकिरणविभिन्नतमिस्रम् ॥ (८।२)
karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (९।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
जलदपटलवलदिन्दुविनिन्दकचन्दनतिलकललाटम् । (१०।१)
jaladapaṭalavaladinduvinindakacandanatilakalalāṭam |
पीनघनस्तनमण्डलमर्दननिर्दयहृदयकपाटम् ॥ (१०।२)
pīnaghanastanamaṇḍalamardananirdayahṛdayakapāṭam ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (११।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
मणिमयमकरमनोहरकुण्डलमण्डितगण्डम् उदारम् । (१२।१)
maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍam udāram |
पीतवसनम् अनुगतमुनिमनुजसुरासुरवरपरिवारम् ॥ (१२।२)
pītavasanam anugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (१३।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
विशदकदम्बतले मिलितम् कलिकलुषभयं शमयन्तम् । (१४।१)
viśadakadambatale militam kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |
माम् अपि किमपि तरङ्गदनङ्गदृशा मनसा रमयन्तम् ॥ (१४।२)
mām api kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (१५।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
श्रीजयदेवभणितम् अतिसुन्दरमोहनमधुरिपुरूपम् । (१६।१)
śrījayadevabhaṇitam atisundaramohanamadhuripurūpam |
हरिचरणस्मरणम् प्रति संप्रति पुण्यवताम् अनुरूपम् ॥ (१६।२)
haricaraṇasmaraṇam prati saṃprati puṇyavatām anurūpam ||
रासे हरिम् इह विहितविलासम् स्मरति मनः मम कृतपरिहासम् ॥ (१७।१)
rāse harim iha vihitavilāsam smarati manaḥ mama kṛtaparihāsam ||
गणयति गुणग्रामम् भामम् भ्रमात् अपि न ईहते वहति च परीतोषम् दोषम् विमुञ्चति दूरतः । (१८।१)
gaṇayati guṇagrāmam bhāmam bhramāt api na īhate vahati ca parītoṣam doṣam vimuñcati dūrataḥ |
युवतिषु वलत्तृष्णे कृष्णे विहारिणि माम् विना पुनः अपि मनः वामम् कामम् करोति करोमि किम् ॥ (१८।२)
yuvatiṣu valattṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi mām vinā punaḥ api manaḥ vāmam kāmam karoti karomi kim ||
निभृतनिकुञ्जगृहम् गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् । (१९।१)
nibhṛtanikuñjagṛham gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
चकितविलोकितसकलदिशा रतिरभसरसेन हसन्तम् ॥ (१९।२)
cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (२०।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
प्रथमसमागमलज्जितया पटुचाटुशतैः अनुकूलम् । (२१।१)
prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśataiḥ anukūlam |
मृदुमधुरस्मितभाषितया शिथिलीकृतजघनदुकूलम् ॥ (२१।२)
mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (२२।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
किसलयशयननिवेशितया चिरम् उरसि मम एव शयानम् । (२३।१)
kisalayaśayananiveśitayā ciram urasi mama eva śayānam |
कृतपरिरम्भणचुम्बनया परिरभ्य कृताधरपानम् ॥ (२३।२)
kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (२४।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
श्रमजलसकलकलेवरया वरमदनमदात् अतिलोलम् ॥ (२५।२)
śramajalasakalakalevarayā varamadanamadāt atilolam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (२६।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
कोकिलकलरवकूजितया जितमनसिजतन्त्रविचारम् । (२७।१)
kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |
श्लथकुसुमाकुलकुन्तलया नखलिखितघनस्तनभारम् ॥ (२७।२)
ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (२८।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
चरणरणितमणिनूपुरया परिपूरितसुरतवितानम् । (२९।१)
caraṇaraṇitamaṇinūpurayā paripūritasuratavitānam |
मुखरविशृङ्खलमेखलया सकचग्रहचुम्बनदानम् ॥ (२९।२)
mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (३०।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
रतिसुखसमयरसालसया दरमुकुलितनयनसरोजम् । (३१।१)
ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |
निःसहनिपतिततनुलतया मधुसूदनम् उदितमनोजम् ॥ (३१।२)
niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanam uditamanojam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (३२।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
श्रीजयदेवभणितम् इदम् अतिशयमधुरिपुनिधुवनशीलम् । (३३।१)
śrījayadevabhaṇitam idam atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |
सुखम् उत्कण्ठितगोपवधूकथितम् वितनोतु सलीलम् ॥ (३३।२)
sukham utkaṇṭhitagopavadhūkathitam vitanotu salīlam ||
सखि हे केशिमथनम् उदारम् रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ (३४।१)
sakhi he keśimathanam udāram ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram ||
हस्तस्रस्तविलासवंशम् अनृजुभ्रूवल्लिमत् बल्लवी वृन्दोत्सारिदृगन्तवीक्षितम् अतिस्वेदार्द्रगण्डस्थलम् । (३५।१)
hastasrastavilāsavaṃśam anṛjubhrūvallimat ballavī vṛndotsāridṛgantavīkṣitam atisvedārdragaṇḍasthalam |
माम् उद्वीक्ष्य विलक्षितम् स्मितसुधामुग्धाननम् कानने गोविन्दम् व्रजसुन्दरीगणवृतम् पश्यामि हृष्यामि च ॥ (३५।२)
mām udvīkṣya vilakṣitam smitasudhāmugdhānanam kānane govindam vrajasundarīgaṇavṛtam paśyāmi hṛṣyāmi ca ||
दुरालोकस्तोकस्तबकनवकाशोकलतिकाविकासः कासारोपवनपवनो ऽपि व्यथयति । (३६।१)
durālokastokastabakanavakāśokalatikāvikāsaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |
अपि भ्राम्यद्भृङ्गीरणितरमणीया न मुकुलप्रसूतिः चूतानाम् सखि शिखरिणी इयम् सुखयति ॥ (३६।२)
api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiḥ cūtānām sakhi śikhariṇī iyam sukhayati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.