श्रीक्षेत्रगोकर्णपुराणम् । (१।१)

गोकर्णक्षेत्रनिलयं द्विभुजं वरदं सताम् । (१।२)

सर्वाभीष्टप्रसिद्ध्यर्थं तं नमामि गजाननम् । (१।३)

कुरूणाम् अन्वये जातो राजा परमधार्मिकः । (१।४)

शौनकाद्यैर् मुनिवरैः कृतसत्प्रश्नसत्कथः ॥ (१।५)

ऋषिभिः सहितश् चापि शतानीको महामतिः । (२।१)

आस्ते कृताभिषेको ऽथ संन्यासाय कृतक्षणः ॥ (२।२)

अथाजगाम धर्मात्मा व्यासशिष्यो महामतिः । (३।१)

तीर्थयात्रां परिचरन् सूतः पौराणिको ऽर्थवित् ॥ (३।२)

उग्रश्रवाः शतानीकं जयाशीर्भिर् अवर्धयत् । (४।१)

अभिवाद्य मुनीन् सर्वान् शौनकादींस् तपोधनान् ॥ (४।२)

पप्रच्छ कुशलं सर्वं तपःस्वाध्यायकर्मसु । (५।१)

ततः स राजा धर्मात्मा युधिष्ठिरकुलोद्भवः ॥ (५।२)

सूतम् आह महाप्राज्ञम् आस्यताम् इति सादरम् । (६।१)

आसनं कल्पयामास शौनकस्य तदा नृपः ॥ (६।२)

अनुज्ञां प्राप्य सूतस् तु मुनीनां भावितात्मनाम् । (७।१)

उपविष्टः सभामध्ये कृतातिथ्यो महामतिः ॥ (७।२)

विश्रान्तो ऽभूच् चिरं तस्यां सभायां सूतनन्दनः । (८।१)

ततो ऽब्रवीद् इदं वाक्यं शौनकः सूतम् आदरात् ॥ (८।२)

शौनक उवाच । (९।१)

कुत आगम्यते विद्वन्न् इदानीं सूतनन्दन । (९।२)

क्व गतो ऽसि भवान् पूर्वं किम् उद्दिश्य प्रयोजनम् ॥ (९।३)

सूत उवाच । (१०।१)

तीर्थयात्रां गतो ब्रह्मन् त्रिः परीत्य धराम् इमाम् । (१०।२)

भवन्तं द्रष्टुमायातः शतानीकं च पार्थिवम् ॥ (१०।३)

पारिक्षितं च राजर्षिं संन्यासाय कृतक्षणम् । (११।१)

सह स्थित्वा द्विजवरैर् गोकर्णे सुचिरं द्विज ॥ (११।२)

इहागतो ऽस्मि विप्रर्षे किं करोमि प्रशाधि माम् । (१२।१)

शौनक उवाच । (१२।२)

तीर्थानां दर्शने पुण्यं स्नाने दाने च यत् फलम् ॥ (१२।३)

उपवासे जपे होमे तीर्थे देवार्चने च यत् । (१३।१)

तीर्थानाम् अपि चोत्पत्तिं पुण्यं पुण्यफलं तथा ॥ (१३।२)

तत् सर्वं कथयास्माकं परं कौतूहलं हि नः । (१४।१)

इत्य् उक्ते मुनिना तत्र शतानीको ऽपि पार्थिवः ॥ (१४।२)

पप्रच्छेदं सभामध्ये सूतं वै रोमहर्षणिम् । (१५।१)

शतानीक उवाच । (१५।२)

गोकर्णाद् आगतम् इति श्रुतं ते वदतां वर ॥ (१५।३)

कस्मिन् देशे स गोकर्णं तीर्थराजः प्रशस्यते । (१६।१)

किम् अर्थम् उषितं तत्र कैर् वा विप्रर्षिभिः सह ॥ (१६।२)

ब्रूह्य् अशेषेण नः सूत यस्माद् अद्यागतो ह्य् असि । (१७।१)

सूत उवाच । (१७।२)

श्रूयतां कुरुशार्दूल सहैभिर् मुनिपुङ्गवैः ॥ (१७।३)

व्यासप्रसादाद् वक्ष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवत् । (१८।१)

पुरा प्रोवाच कैलासे षण्मुखाय महेश्वरः ॥ (१८।२)

गोकर्णक्षेत्रमाहात्म्यं नारदो ऽग्निसुताय च । (१९।१)

अहं तद् वर्णयिष्यामि शृणु राजन् महामते ॥ (१९।२)

सिद्धिक्षेत्राणि त्रीण्य् आहूरहस्यानि सुरेष्व् अपि । (२०।१)

शालग्रामं पुष्करं च गोकर्णं च नराधिप ॥ (२०।२)

शालग्रामात् पुष्कराच् च गोकर्णं शीघ्रसिद्धिदम् । (२१।१)

यद् यद् इच्छति गोकर्णे तत् तद् आप्नोति निश्चयात् ॥ (२१।२)

देर् उर्स्प्रुन्ग् वोन् गोकर्णएकार्णवे जगत्य् अस्मिन् सृष्टिकाल उपस्थिते । (२२।१)

ब्रह्मा चतुर्मुखः पूर्वं सृष्ट्यर्थं तप आस्थितः ॥ (२२।२)

तदा तस्य भ्रुवोर् मध्याद् रुद्रः प्रादुरभूत् प्रभुः । (२३।१)

ब्रह्मा प्रोवाच तं दृष्ट्वा सृष्टिं कुरु महामते ॥ (२३।२)

तथेत्य् उक्त्वा तदा रुद्रो जरामरणवर्जिताः । (२४।१)

सत्त्वैकगुणसम्पन्नाः समप्रकृतयः प्रजाः ॥ (२४।२)

स्रक्ष्यामीत्य् एव निश्चित्य पाताले तपसि स्थितः । (२५।१)

एवं तपस्यतस् तस्य व्यतीयाय युगत्रयम् ॥ (२५।२)

ततो विलम्बितं दृष्ट्वा रुद्रसर्गं प्रजापतिः । (२६।१)

तत्र कारणम् अन्विच्छन् यथापूर्वं ससर्ज ह ॥ (२६।२)

श्रुत्वेदं प्रकृतेर् वाक्यात् तया रुद्रः सहोत्थितः । (२७।१)

ददृशे मेदिनीं विष्वगावृतां चक्रवत्स्थिताम् ॥ (२७।२)

क्रुद्धः प्रोवाच तां मार्गम् उद्गन्तुं मम दर्शय । (२८।१)

भूर् उवाच । (२८।२)

विश्वात्मन् प्रणतां त्राहि स्त्रीभावाद् अपि विह्वलाम् ॥ (२८।३)

निरागसं भेदयितुं नोचितं ते कृपानिधे । (२९।१)

कर्णच्छिद्रेण मे देव ह्रस्वो भूत्वोर्ध्वम् उत्पत ॥ (२९।२)

तथेति तां समाश्वास्याङ्गुष्ठमात्रवपुर्धरः ऊर्ध्वम् एत्याह गिरिशो भद्रे मत्सङ्गमा त्वयि । (३०।१)

भविता तनयश् चण्डवीर्यो ऽङ्गारकनामकः ॥ (३०।२)

गोशब्देनाख्यायसे त्वं कर्णस्थानम् इदं ह्य् अतः । (३१।१)

गोकर्णम् इति नाम्ना तत् त्रैलोक्ये परिगीयते ॥ (३१।२)

पातालाद् ऊर्ध्वगमने योनिकल्पम् अभूद् यतः । (३२।१)

रुद्रयोनिर् इति ख्यातं पुण्यक्षेत्रेषु गण्यते ॥ (३२।२)

कल्पान्ते ऽप्य् आवर्तरूपं वरुणालयमध्यभाक् । (३३।१)

न विनश्यति तस्माच् च वरुणावर्तसंज्ञकम् ॥ (३३।२)

ये स्मरिष्यन्ति गोकर्णं प्रातर् उत्थाय नित्यशः । (३४।१)

तेषां रात्रिकृतं पापं तत्क्षणाद् एव नश्यति ॥ (३४।२)

एवं दिवा कृतं पापम् अपराह्णे प्रणश्यति । (३५।१)

पञ्चक्रोशपरीमाणं क्षेत्राणाम् उत्तमोत्तमम् ॥ (३५।२)

ये पश्यन्ति महाक्षेत्रं गोकर्णं सुरपूजितम् । (३६।१)

जन्मप्रभृति यत् तेषां कृतं पापं विनश्यति ॥ (३६।२)

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र गोकर्णे तीर्थसत्तमे । (३७।१)

तेषां त्रिजन्माचरितं पापं नश्यत्य् असंशयः ॥ (३७।२)

यथा कैलासशिखरे यथा मन्दरमूर्धनि । (३८।१)

निवसामि सदा देव्या तथा गोकर्णमण्डले ॥ (३८।२)

श्रीशैलकाश्योर् अपि रामसेतौ गोकर्णमुख्येष्व् अपि पुण्यभूमिषु । (३९।१)

आरभ्य तस्माद् अपि मुख्यदेशात् सद् योजनैर् द्वादशभिश् च मण्डलम् ॥ (३९।२)

इत्य् उक्त्वा धरणीं रुद्रो दृष्ट्वा सृष्टिं स्वयंभुवः । (४०।१)

क्रुद्धः सन् तां संजिहीर्षुः किंचिद् ईशानभागगः ॥ (४०।२)

प्रमथान् ससृजे तत्र तावद् विष्णुर् उपागतः । (४१।१)

उवाच रुद्रं भो देव क्षम्यतां ब्रह्मणा कृतम् ॥ (४१।२)

अन्ते त्वम् एव संहर्ता क्रोधम् अद्योपसंहर । (४२।१)

ततः प्रसन्नो भगवान् प्राहानुग्राहकं वचः ॥ (४२।२)

दिधक्षोर् मम संस्थित्या भूयाद् ईशानभूर् इयम् । (४३।१)

रुद्रभूमिर् इति ख्याता मोक्षदा दहनान् नृणाम् ॥ (४३।२)

प्रकृत्या पार्षदैः साकम् अत्र विष्णो वसाम्य् अहम् । (४४।१)

इत्य् उक्ते शम्भुना विष्णुस् तथास्त्व् इति ययौ दिवम् ॥ (४४।२)

सूत उवाच । (४५।१)

गोकर्णे सर्वदा वासं मरणम् मुक्तिमण्डपे । (४५।२)

रुद्रभूम्यां तु दहनं काङ्क्षन्ते विबुधा अपि ॥ (४५।३)

रुद्र क्लौत् दिए एस्सेन्ज़् देर् ग्￶त्तेर्ततः रुद्रश् चिन्तयित्वा भविष्यत् कार्यं गौरवम् । (४६।१)

स्वप्रतिज्ञा वृथा मा भूद् इति ब्रह्मादिषु स्वयम् ॥ (४६।२)

स्थावरान्तेषु यत् सत्त्वं तद् आकृष्य महेश्वरः । (४७।१)

तेन सत्त्वेन सौवर्णं निर्ममे मृगम् उत्तमम् ॥ (४७।२)

स्वस्य विष्णोर् ब्रह्मणश् च सत्त्वाच् छृङ्गत्रयं तथा । (४८।१)

अशेषप्राणिनां सत्त्वाच् चतुष्पादं त्रिनेत्रकम् ॥ (४८।२)

तन्मृगेण ह्य् अगात् स्वामी सह कैलासमन्दिरम् । (४९।१)

ततः प्रजाः प्रजापालाः सर्वे सत्त्वविवर्जिताः ॥ (४९।२)

सुरासुरमनुष्याश् च ब्रह्माणं शरणं ययुः । (५०।१)

ततः स्वयंभुवा सार्धं सुरा विष्णुम् उपागमन् ॥ (५०।२)

उवाच विष्णुस् तान् देवान् सत्त्वं रुद्रेण वै हृतम् । (५१।१)

तं गत्वा विबुधश्रेष्ठा याचिष्यामः कृपानिधिम् ॥ (५१।२)

इति निश्चित्य ते सर्वे कैलासम् अगमन् सुराः । (५२।१)

पूजयित्वा महादेवं प्रार्थयामासुर् ईहितम् ॥ (५२।२)

ततस् तुष्टः शिवः प्रादात् तेभ्यः सत्त्वमयं मृगम् । (५३।१)

प्रीताः सुरास् तद् विभज्य जगृहुः सत्त्वम् आत्मनः ॥ (५३।२)

ब्रह्मा विष्णुश् च रुद्रश् च स्वीयं शृङ्गं समाददे । (५४।१)

तच्छृङ्गं पूजयन्न् आस्ते रुद्रो भक्त्यानुकम्पया ॥ (५४।२)

एतद् एव प्राणलिङ्गं चात्मलिङ्गम् इतीर्यते । (५५।१)

य एतत् पूजयेद् भक्त्या स प्राप्नोतीप्सितं ध्रुवम् ॥ (५५।२)

शृणुध्वम् अस्य माहात्म्यं सर्वलोकैकविश्रुतम् । (५६।१)

त्रैलोक्यस्याधिपत्याय देवदानवयोः पुरा ॥ (५६।२)

युद्धो बभूव तुमुलो देवास् तत्र पराजिताः । (५७।१)

दानवैर् हृतसर्वस्वा ईश्वरं शरणं ययुः ॥ (५७।२)

तदादेशाल् लिङ्गम् एतद् आराध्य पुनर् आहवे । (५८।१)

निर्जित्य दानवान् देवा अलभन्त मनोरथान् ॥ (५८।२)

रावण ब्रिन्ग्त् दस् लिङ्गम् नछ् गोकर्णएवमादिकथाः श्रुत्वा रावणो ऽस्य जिघृक्षया । (५९।१)

कैलासपर्वतं गत्वा तप उग्रं समाचरत् ॥ (५९।२)

अत्रान्तरे नारदस् तु गतः कैलासपर्वतम् । (६०।१)

तत्र रावणम् अन्वीक्ष्य स्वर्गम् एत्याह वज्रिणम् ॥ (६०।२)

कैलासे रावणस् तीव्रं तपश् चरति दुश्चरम् । (६१।१)

मृगशृङ्गं नेतुकामः पुरा युष्माभिर् अर्चितम् ॥ (६१।२)

नीते लिङ्गे रावणेन निःश्रीकाः स्युर् ध्रुवं सुराः । (६२।१)

तस्माद् विघ्नं कुरु क्षिप्रम् इत्य् उक्त्वागाद् यथागतम् ॥ (६२।२)

ततः संमन्त्र्य गुरुणा साकं शक्रो ऽमरैः सह । (६३।१)

पौलस्त्यतपसे विघ्नं कर्तुं कैलासम् अभ्यगात् ॥ (६३।२)

अत्रान्तरे रावणो ऽपि तोषयित्वा महेश्वरम् । (६४।१)

पञ्चब्रह्मात्मकम् इदं न निधेहि भुवि क्वचित् ॥ (६४।२)

इति तेनाप्य् अनुज्ञातो लिङ्गं सम्पाद्य सादरम् । (६५।१)

स्वपुरं पादचारेण निर्ययौ दक्षिणामुखः ॥ (६५।२)

अथात्र देवाः कैलासगिरिम् एत्य महेश्वरम् । (६६।१)

पप्रच्छुर् अभिवाद्येशं रावणस्य विचेष्टितम् ॥ (६६।२)

स तान् उवाच भो देवा लिङ्गं सम्पाद्य रावणः । (६७।१)

निरगात् पादचारेण लङ्कां दक्षिणदिङ्मुखः ॥ (६७।२)

गानेन तपसा लुब्धो लिङ्गं तस्मै ददाव् अहम् । (६८।१)

परन्त्व् अयम् अपात्रो ऽतिदुष्टात्मा इति निश्चयः ॥ (६८।२)

अतस् तस्य कराल् लिङ्गं गलितं सद् यथा भुवि । (६९।१)

प्रतिष्ठितं भवेच् छीघ्रं प्रयतध्वं तथा सुराः ॥ (६९।२)

इत्य् अवाप्य शिवस्याज्ञाम् अन्विष्यन्तो दशाननम् । (७०।१)

सप्तकोटीश्वरं जग्मुर् देवा नारदबोधिताः ॥ (७०।२)

दशाननो ऽपि मध्याह्ने तत्र स्थित्वाह्निकं चरन् । (७१।१)

पूजां निर्वर्तयामास सप्तकोटीश्वरस्य च ॥ (७१।२)

तत्र देवान् निरीक्ष्यैव शङ्कितः क्रोधमूर्छितः । (७२।१)

गोकर्णाभिमुखः प्रागाद् रावणो मेघगर्जनः ॥ (७२।२)

तम् अन्वयाताः शक्राद्या लिङ्गस्य स्थापने तदा । (७३।१)

विष्णुं सम्प्रार्थयामासुर् उपायश् चिन्त्यताम् इति ॥ (७३।२)

ततो विष्णुः कार्यम् एतद् उपदिश्य गजाननम् । (७४।१)

प्राहिणोद् रावणम् अनु स्वयं चागात् सहायकृत् ॥ (७४।२)

पितृस्थालीसमीपे तु यावद् गच्छति रावणः । (७५।१)

तावच् च विष्णुर् भगवान् अलौकिक्यात्ममायया ॥ (७५।२)

चक्रेण सूर्यम् आच्छाद्य सन्ध्याम् एवावभासयत् । (७६।१)

अस्तं गतो ऽर्क इत्य् एवं मन्यमानो दशाननः ॥ (७६।२)

कथं सन्ध्याम् उपासिष्ये धृत्वा लिङ्गं करे ऽधुना । (७७।१)

इति चिन्ताकुलस् तावद् गजास्यं बटुरूपिणम् ॥ (७७।२)

दृष्ट्वा तस्य करे लिङ्गं दित्सुर् एवम् उवाच तम् । (७८।१)

मुनिपुत्र गृहाणेदं लिङ्गरत्नं मुहूर्तकम् ॥ (७८।२)

नद्याम् अस्यां विधिं सान्ध्यं समाप्यादास्य आश्व् अहम् । (७९।१)

पञ्चब्रह्मात्मकं चैतन् न निधेहि महीतले ॥ (७९।२)

एवम् उक्तो रावणेन गजास्यः प्रत्युवाच तम् । (८०।१)

अहो गुरुतमं ह्य् एतत्कार्यार्थी वटुर् अप्य् अहम् ॥ (८०।२)

अवश्यम् एव वाह्यं चेन् न सहेय चिरं क्वचित् । (८१।१)

तद् अहं त्वां त्रिर् आहूय निधास्ये त्वय्य् अनागते ॥ (८१।२)

इत्य् उक्त्वा जगृहे लिङ्गं सन्ध्यां दध्यौ च रावणः । (८२।१)

तावद् देवाः प्राणलिङ्गे त्रिलोकीभारम् आदधुः ॥ (८२।२)

तदा वोढुम् अशक्तस् त्रिर् उच्चैर् उद्घुष्य रावणम् । (८३।१)

गजास्यः स्थापयामास लिङ्गं श्लेष्मातके वने ॥ (८३।२)

वैवस्वते ऽन्तरे राजन् त्रयोविंशतिमे शुभे । (८४।१)

त्रेतायुगे त्व् ईश्वराब्दे शरत्काले नृपोत्तम ॥ (८४।२)

ऊर्जशुक्लप्रतिपदि व्यतीपाते रवेर्दिने । (८५।१)

तुलामासे मीनलग्ने विशाखायां प्रतिष्ठितम् ॥ (८५।२)

ततो विष्णुः स्वकं चक्रम् उपसंहृतवान् रवेः । (८६।१)

अथ देवगणा लिङ्गे पुष्पाणि ववृषुर् मुदा ॥ (८६।२)

शशंसुश्च स्तवैर् दिव्यैः शिवं विष्णुं गजाननम् । (८७।१)

वीणावेणुमृदङ्गाद्यैर् ननृतुश् चाप्सरोगणाः ॥ (८७।२)

इति श्रीस्कान्दे गोकर्णखण्डे श्रीगोकर्णमाहात्म्ये सारोद्धारे प्रथमो ऽध्यायः । ॥ (८८।१)