सूत उवाच । (१।१)

ततो दशाननः सूर्यं गगने दीप्ततेजसम् । (१।२)

ददर्श च गजास्येन भूम्यां लिङ्गं प्रतिष्ठितम् ॥ (१।३)

कोपेन महता विष्टो लिङ्गस्यान्तिकम् आययौ । (२।१)

दोर्भ्यां लिङ्गं प्रगृह्याशु जानुभ्याम् अवनिं गतः ॥ (२।२)

चकर्ष सर्वबलतो रावणो राक्षसाधिपः । (३।१)

न शशाक तद् उद्धर्तुं न्यपतन् मूर्छितः स्वयम् ॥ (३।२)

ततः कलकलः शब्दस् तत्रात्यन्तम् अभून् नृप । (४।१)

तत्र देवाश् च ऋषयः स्थापयामासुर् उत्तमम् ॥ (४।२)

त्रिषु लोकेषु विख्यातं लिङ्गं कलकलेश्वरम् । (५।१)

यस्य दर्शनमात्रेण महापापं विनश्यति ॥ (५।२)

तस्य लिङ्गस्य सविधे ह्य् उदीच्यां दिशि संस्थितः । (६।१)

वैवाहिको नाम गिरिः सर्वसिद्धनिषेवितः ॥ (६।२)

तत्र गत्वा यस् तु राजन् दक्षिणाशां विलोकयन् । (७।१)

प्रदक्षिणीकृत्य गिरिं स्थित्वा तस्य तले शुभे ॥ (७।२)

अष्टाक्षरं जपेन् मन्त्रम् ऋषिछन्दः सदैवतम् । (८।१)

उच्चैः शब्दं प्रकुर्वीत हर३ इत्य् अथवा हरे३ ॥ (८।२)

मूर्ध्नि तस्याकाशगङ्गाभिषिञ्चति न संशयः । (९।१)

एवं यः कुरुते राजन्न् अमृतत्वं स गच्छति ॥ (९।२)

सूत उवाच । (१०।१)

लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन रावणः क्रोधविह्वलः । (१०।२)

गजास्यं ताडयामास मस्तके दृढमुष्टिना ॥ (१०।३)

एवं वितथयत्नो ऽसौ रावणो वञ्चितः सुरैः । (११।१)

लज्जितो गूढम् अम्भोधिं तीर्त्वा स्वपुरम् आविशत् ॥ (११।२)

गजाननो ऽपि लिङ्गस्य आग्नेयां दिशि पृष्ठतः । (१२।१)

पश्चिमाभिमुखो भूत्वा चत्वारिंशत्पदे स्थितः ॥ (१२।२)

देवाश् च गण्डकीक्षेत्राच् छालग्रामशिलामयम् । (१३।१)

पीठम् आनाय्य लिङ्गस्य योजयामासुर् उत्तमम् ॥ (१३।२)

अथ वायुमुखात् सर्वं वृत्तं श्रुत्वा महेश्वरः । (१४।१)

गोकर्णम् एत्य तल् लिङ्गं गजास्येन प्रतिष्ठितम् ॥ (१४।२)

रावणस्य नखक्षुण्णं दृष्ट्वा चात्मन्य् अतीतपत् । (१५।१)

अपराधो ममैवात्र यद् दुष्टस्य वशे कृतम् ॥ (१५।२)

तत्रेदं नु महद्भाग्यं गोकर्णे सुप्रतिष्ठितम् । (१६।१)

जन्मभूमित्वबुध्या हि ममाप्य् अस्त्य् अत्र गौरवम् ॥ (१६।२)

अतो मम करे एव स्थितम् एतन् न संशयः । (१७।१)

एवं मनः समाधाय देवान् प्रोवाच शङ्करः ॥ (१७।२)

लिङ्गरत्नम् इदं देवा अजैषीद् रावणं बलात् । (१८।१)

त्रैलोक्ये बलिनं तस्माद् अस्य नाम महाबलम् ॥ (१८।२)

इत्य् उक्त्वा प्रणनामाथ पार्वत्या सह पार्षदैः । (१९।१)

महाबलं प्रतुष्टाव शङ्करो भरतर्षभ ॥ (१९।२)

नमस्ते राजलिङ्गाय लिङ्गरत्नाय ते नमः । (२०।१)

नमस्ते रावणभुजगर्वसर्वस्वहारिणे ॥ (२०।२)

नमो ऽस्मद्भागधेयाय नमस्ते त्रिगुणात्मने । (२१।१)

दन्तावलाननकृतप्रतिष्ठाय नमो नमः ॥ (२१।२)

नमो वेदशिरोवेद्यज्योतिरानन्दमूर्तये । (२२।१)

नमस् त्रिशिरसे तुभ्यं भवरोगभयच्छिदे ॥ (२२।२)

गोकर्णक्षेत्रवासाय महाबल नमो नमः । (२३।१)

स्तुत्वैवं स गजास्यस्यान्तिकम् एत्य तम् आश्लिषन् ॥ (२३।२)

मूर्ध्नि तस्य व्रणं दृष्ट्वा सान्त्वयन्न् इदम् अब्रवीत् । (२४।१)

आदौ त्वाम् अर्चयित्वा यो ऽर्चयतीह महाबलम् ॥ (२४।२)

वाञ्छितार्थं स लभतां मत्प्रसादाद् असंशयम् । (२५।१)

इत्य् उक्त्वा पूजयामास विघ्नेशं विधिपूर्वकम् ॥ (२५।२)

ततो महाबलं राजन् पूजयित्वाह शङ्करः । (२६।१)

भो देवाः कार्तिके मासे लिङ्गम् एतत् प्रतिष्ठितम् ॥ (२६।२)

तस्माद् अहं वसाम्य् अत्र कार्तिके स्वगणैः सह । (२७।१)

भवन्तो ऽपि वसन्त्व् अत्र पूजयामो महाबलम् ॥ (२७।२)

यस् तदा कोटितीर्थे ऽत्र स्नात्वा लिङ्गं प्रपूजयेत् । (२८।१)

शक्त्या च किंचिद् दद्याच् चेत् कर्मबन्धात् स मुच्यते ॥ (२८।२)

यद् यद् दत्तं हुतं जप्तं कृतं कर्म सुरोत्तमाः । (२९।१)

तद् अनन्तफलं चास्तु नराणां मत्प्रसादतः ॥ (२९।२)

तत्र गोकर्णयात्रायां विषुयुक् कार्तिको वरः । (३०।१)

माघकृष्णचतुर्दश्यां निशीथे यो महाबलम् ॥ (३०।२)

एकेन बिल्वपत्रेणाप्य् अणुमात्रजलेन वा । (३१।१)

पूजयेत् तस्य माहात्म्यं नालं ब्रह्मापि वर्णितुम् ॥ (३१।२)

गोकर्णं बिल्वपत्रं च लिङ्गरत्नमहाबलम् । (३२।१)

शिवरात्रिश् चेति देवा दुर्लभं हि चतुष्टयम् ॥ (३२।२)

तस्मिन् काले तु यद् दत्तम् एकं कोटिफलप्रदम् । (३३।१)

इत्य् उक्त्वा स प्रसन्नात्मा ययौ कैलासपर्वतम् ॥ (३३।२)

तदा प्रभृति गोकर्णे वासं चक्रुर् दिवौकसः । (३४।१)

महाबलम् इति प्राहुर् लिङ्गं त्रिभुवनेश्वरम् ॥ (३४।२)

देवं महाबलं राजन् पूजयन्ति सुरर्षयः । (३५।१)

तस्मात् पुण्यतमं लिङ्गम् अन्यन् नास्ति जगत्त्रये ॥ (३५।२)

महाबलसमं लिङ्गं न भूतं न भविष्यति । (३६।१)

कृते महाबलं श्वेतं त्रेतायाम् अतिलोहितम् ॥ (३६।२)

द्वापरे पीतवर्णं च कलौ श्यामं भविष्यति । (३७।१)

घोरे कलियुगे प्राप्ते मृदुताम् उपयास्यति ॥ (३७।२)

दृष्ट्वा वा दिव्यलिङ्गं च श्रुत्वा वा सागरध्वनिम् । (३८।१)

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा पुनर्जन्म न विन्दते ॥ (३८।२)

सर्वाण्य् अश्मानि लिङ्गानि तीर्थान्य् अम्भांसि सर्वशः । (३९।१)

सर्वे तपस्विनो राजन् गोकर्णे सुरपूजिते ॥ (३९।२)

अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्महत्यादि मानवः । (४०।१)

सकृत् प्रविश्य गोकर्णं सद्यो मुच्येत पातकैः ॥ (४०।२)

यत्रेन्द्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां प्रीतिकाम्यया । (४१।१)

महाबलाभिधानेन शिवः संनिहितः स्वयम् ॥ (४१।२)

अत्रैकेन दिनेनापि यत् कृतं कर्म चोत्तमम् । (४२।१)

तद् अन्यत्राब्दलक्षेण भविष्यति सुसम्भृतम् ॥ (४२।२)

इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश् च विश्वेदेवा मरुद्गणाः । (४३।१)

आदित्या वसवो रुद्राः शशाङ्कश् च सतारकः ॥ (४३।२)

एते विमानगतयः सहिताः पार्षदैः स्वकैः । (४४।१)

पूर्वद्वारि निषेवन्ते देवदेवं महाबलम् ॥ (४४।२)

कालो मृत्युर् यमः साक्षाच् चित्रगुप्तश् च पालकः । (४५।१)

पितृभिः सह रुद्रैश् च दक्षिणद्वारम् आश्रिताः ॥ (४५।२)

विभावसुश् चित्ररथश् चित्रसेनो महाबलः । (४६।१)

एते गन्धर्ववर्गेण गायन्तः पश्चिमे स्थिताः ॥ (४६।२)

रम्भा कृतस्थला मेना पूर्वचित्तिस् तिलोत्तमा । (४७।१)

नृत्यन्ति च पुरः शम्भोर् उर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः ॥ (४७।२)

वसिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महातपाः । (४८।१)

जैमिनिश् च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुर् अङ्गिराः ॥ (४८।२)

गौतमो जमदग्निश् च भार्गवो ऽत्रिः पराशरः । (४९।१)

व्यासः सत्यवतीपुत्रः शुकेन सह कौरव ॥ (४९।२)

एते चान्ये च राजेन्द्र सर्वे ब्रह्मर्षयो ऽमलाः । (५०।१)

देवं महाबलं भक्त्या उत्तरं द्वारम् आश्रिताः ॥ (५०।२)

नारदो वालखिल्याश् च मरीच्याद्याः प्रजेश्वराः । (५१।१)

सनकाद्या महात्मान उपरिष्टाद् उपासते ॥ (५१।२)

तथान्ये मुनयो ऽसङ्ख्या जटिनो वल्कलाम्बराः । (५२।१)

सेवन्ते परया भक्त्या देवदेवं महाबलम् ॥ (५२।२)

एवं देवाः सगन्धर्वा ये सर्वे देवयोनयः । (५३।१)

नागाः पिशाचा वेताला दैतेयाश् चापरे नृप ॥ (५३।२)

नानाविभवसम्पन्ना नानावाहनभूषणाः । (५४।१)

महाबलस्य निकटम् आगत्य भरतर्षभ ॥ (५४।२)

प्रस्तुवन्ति प्रगायन्ति नृत्यन्ति प्रणमन्ति च । (५५।१)

लभन्ते ऽभीप्सितान् कामान् नमन्ते च यथासुखम् ॥ (५५।२)

तत्र ये ये तपस् तप्तुम् आवसन् देवतादयः । (५६।१)

तेषां तेषाम् आश्रमश् च तीर्थं लिङ्गं पृथक् पृथक् ॥ (५६।२)

तत् तन् नाम्नैव विख्यातं विद्यते गणितं च तत् । (५७।१)

त्रयस्त्रिंशत्कोटितीर्थं लिङ्गं चेति विनिश्चितम् ॥ (५७।२)

सर्वेषां शिवलिङ्गानां सार्वभौमो महाबलम् । (५८।१)

कोटितीर्थं च सर्वेषां तीर्थानां मुख्यतां गतम् ॥ (५८।२)

ये मातृपितृहन्तारो ये वा भूतद्रुहः शठाः । (५९।१)

गोघ्नाश् चैव कृतघ्नाश् च परदाररताश् च ये ॥ (५९।२)

ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजले शुभे । (६०।१)

महाबलं च सम्पूज्य प्रयान्ति शिवमन्दिरम् ॥ (६०।२)

तत्र पुण्यासु तिथिषु पुण्यर्क्षे पुण्यवासरे । (६१।१)

व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च ॥ (६१।२)

महाप्रदोषवेलासु शिवपूजा विमुक्तिदा । (६२।१)

फलाधिक्यं जपे होमे द्विजार्चादौ व्रतेषु च ॥ (६२।२)

सदा कृतयुगश् चात्र सदा चैवोत्तरायणम् । (६३।१)

महाबलालये पुण्ये पुण्यं पुण्यसमृद्धिकृत् ॥ (६३।२)

गोकर्णं सा महाकाशी विश्वनाथो महाबलः । (६४।१)

कोटितीर्थं तत्र गङ्गा समुद्रोऽत्र विशिष्यते ॥ (६४।२)

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गङ्गादिसरितश् च याः । (६५।१)

विशन्ति सागरं यस्माद् गोकर्णं तद् विशिष्यते ॥ (६५।२)

गोकर्णं रामसेतुश् च काशीति त्रिस्थली स्मृता । (६६।१)

त्रिस्थलीषु कृतं कर्म शेषेणापि न गण्यते ॥ (६६।२)

यदा प्राप्नोति गोकर्णं यो वा को वापि मानवः । (६७।१)

मुण्डनं चोपवासं च श्राद्धं च विधिवच् चरेत् ॥ (६७।२)

गङ्गायां भास्करक्षेत्रे चौले चैवोपनायने । (६८।१)

श्रीशैले यज्ञदीक्षायां प्रायश्चित्तव्रतेषु च ॥ (६८।२)

महागुरुमृतौ चैव महास्वामिमृताव् अपि । (६९।१)

जीवत्पितापि कुर्वीत वपनं श्राद्धम् एव च ॥ (६९।२)

नवमासात् परं चैव पुनः क्षेत्रं विशेद् यदि । (७०।१)

क्षौरोपोषणकादीनि कुर्याद् एव न संशयः ॥ (७०।२)

रुद्रेणाधिष्ठितं पुण्यं भास्करक्षेत्रम् उच्यते । (७१।१)

काशी पुष्पगिरिः काञ्ची निवृत्ताख्या ह्य् अलंपुरी ॥ (७१।२)

श्रीशैलः श्रीविरूपाक्षः सेतुः केदार एव च । (७२।१)

गोकर्णं च दशैतानि भास्कराण्य् आहुर् उत्तमाः ॥ (७२।२)

आदौ स्नात्वा कोटितीर्थे स्थापयेद् ब्रह्मदण्डकम् । (७३।१)

क्षौरं कृत्वा विधानेन स्नानं दशविधं चरेत् ॥ (७३।२)

भस्मगोमयमृद्वादि पञ्चगव्यं तथैव च । (७४।१)

मलापकर्षणं चैव स्नानं दशविधं स्मृतम् ॥ (७४।२)

एवं स्नात्वा विधानेन श्राद्धं कुर्याच् च भक्तितः । (७५।१)

ततः समुद्रे विधिवत् स्नात्वा पिण्डादिकं चरेत् ॥ (७५।२)

पृथिव्यां सर्वतीर्थानि समुद्रं प्रविशन्ति हि । (७६।१)

तस्मात् समुद्रो ह्य् अधिकः स्नानमात्राद्धि मुक्तिदः ॥ (७६।२)

रवीन्दुसौम्यवारेषु यदा दर्शो भविष्यति । (७७।१)

तदा जलनिधौ स्नानम् अनन्तफलदं स्मृतम् ॥ (७७।२)

सेतौ सिन्धौ सरस्वत्यां गोकर्णे पुरुषोत्तमे । (७८।१)

उदन्वदम्भसि स्नानं सार्वकालं विधीयते ॥ (७८।२)

क्षेत्रेष्व् अन्येषु सर्वेषु पर्वण्य् एव विधीयते । (७९।१)

गोकर्णे सर्वकालं च सिन्धुस्नानं समाचरेत् ॥ (७९।२)

पिप्पलादं कविं कण्वं कृतान्तं जीवितेश्वरम् । (८०।१)

मन्युं च कालरात्रिं च विद्यां दुर्गां गणाधिपम् ॥ (८०।२)

देवान् ऋषीन् पितॄंश् चैव तर्पयित्वा विधानतः । (८१।१)

पुनः स्नानं च कृत्वैव ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ (८१।२)

गोभूतिलहिरण्यादिदानं दद्यात् सदक्षिणम् । (८२।१)

पितृस्थालीं समासाद्य पितॄणां पिण्डदो भवेत् ॥ (८२।२)

स्वर्गं प्रयान्ति पितरः कुलकोटिसमन्विताः । (८३।१)

स्नात्वा रुद्रपदे चैवम् अर्चयित्वा महाबलम् ॥ (८३।२)

शृणुयात् तीर्थमाहात्म्यं कुर्याच् च निशि जागरम् । (८४।१)

ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चात् स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ (८४।२)

एवं क्षेत्रविधिं कुर्वन् स्नायात् तीर्थेषु च क्रमात् । (८५।१)

त्रयस्त्रिंशत्सु मुख्येषु त्रयस्त्रिंशद्दिनैर् नृप ॥ (८५।२)

तत्र स्थं चार्चयेल् लिङ्गं तीर्थनामानि मे शृणु । (८६।१)

गोकर्णं गुहतीर्थं च ताम्रगौरी च निम्नगा ॥ (८६।२)

गायत्रं च तथा ब्राह्मं ब्रह्मकुण्डम् अतः परम् । (८७।१)

विश्वामित्रं सङ्गमं च चक्रं कापिलम् एव च ॥ (८७।२)

अरण्यम् अग्नितीर्थं च वैनायकम् अतः परम् । (८८।१)

कौबेरं नादतीर्थं च ततः सांवर्तकं शुभम् ॥ (८८।२)

सूर्यं च मार्कण्डेयं च पापनाशनतीर्थकम् । (८९।१)

दुर्गाकुण्डं नागतीर्थं कोटितीर्थम् अतः परम् ॥ (८९।२)

उन्मज्जनं महातीर्थं नदी वैतरणी तथा । (९०।१)

अशोकपञ्चकं चैव गङ्गाधारम् अतः परम् ॥ (९०।२)

भीमकुण्डं तथागस्त्यं वसिष्ठं गरुडं तथा । (९१।१)

मालिन्य् आख्या नदी शुक्ला शिंशुमारम् इहोच्यते ॥ (९१।२)

एकबिन्द्वादिबिन्दूनां चतुष्कं त्व् एकम् उच्यते । (९२।१)

एतान्य् एकैककोटीनां तीर्थानां नायकानि तु ॥ (९२।२)

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि ते रवे । (९३।१)

तेन सत्येन गोकर्णे तीर्थेष्व् आवाहितो भव ॥ (९३।२)

इमं मन्त्रं समुच्चार्य स्नायात् तीर्थेषु च क्रमात् । (९४।१)

स्नातुम् एतेष्व् अशक्तश् चेत् स्नायाद् अष्टसु वा नृप ॥ (९४।२)

गोकर्णं गुहतीर्थं च ताम्रगौरी च निम्नगा । (९५।१)

गायत्रं कोटितीर्थं च ब्रह्मकुण्डम् अतः परम् ॥ (९५।२)

रामतीर्थं सङ्गमं चेत्य् अष्टौ तीर्थान्य् अनुक्रमात् । (९६।१)

गोकर्णं शतशृङ्गं च ताम्रगौरीं च निम्नगाम् ॥ (९६।२)

तीर्थराजं समुद्रं च संस्मरेत् पुण्यपञ्चकम् । (९७।१)

य एवं कुरुते भक्त्या क्षेत्रम् आसाद्य यत्नतः ॥ (९७।२)

महाबलप्रसादेन लब्ध्वा पुण्यम् अनन्तकम् । (९८।१)

भुक्त्वेह भोगान् विविधान् शिवलोकं व्रजेद् असौ ॥ (९८।२)

इति श्रीस्कान्दे गोकर्णमाहात्म्ये द्वितीयो ऽध्यायः । ॥ (९९।१)