शतशृङ्ग बेर्ग् उन्द् कोटितीर्थ गेस्छिछ्तेसूत उवाच । (१।१)

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि शतशृङ्गगिरेः कथाम् । (१।२)

कोटितीर्थस्य चोत्पत्तिं माहात्म्यम् अपि पुण्यदम् ॥ (१।३)

आसन् हिमवतः पृष्ठे त्रीणि स्थानानि पार्थिव । (२।१)

पूर्वस्याम् इन्द्रनीलाद्रिर् विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम् ॥ (२।२)

पश्चिमे शङ्करस्थानं कैलासाद्रिर् अभून् नृप । (३।१)

ब्रह्मणो वसतिर् मध्ये शतशृङ्गगिरिर् महान् ॥ (३।२)

चम्पकाद्यैर् वृतो वृक्षैः सर्वर्तुकुसुमान्वितैः । (४।१)

देवगन्धर्वसिद्धाद्यैः पुण्यैस् तीर्थैः समन्वितः ॥ (४।२)

अथैकदा तु गरुडः सर्पं दुर्मुखनामकम् । (५।१)

गृहीत्वा खे चरंस् तस्य शतशृङ्गस्य मूर्धनि ॥ (५।२)

सर्पं तम् अत्तुकामः सन्न् अधो वृक्षान् व्यलोकयत् । (६।१)

तावत् तस्य मुखाद् भ्रष्टो दुर्मुखो बिलम् आविशत् ॥ (६।२)

तम् अन्विष्यन् न लब्ध्वैव क्रोधाद् उत्पाट्य तं गिरिम् । (७।१)

गृहीत्वाकाशमार्गेण ययौ खगपतिर् बली ॥ (७।२)

अनेकैर् ऋषिभिः सार्धं ब्रह्मा तत्रावसद् गिरौ । (८।१)

आसन् द्विकोटितीर्थानि शृङ्गे हिमवतः शुभे ॥ (८।२)

अथेदं गारुडं कर्म बुद्ध्वा ब्रह्मा चुकोप ह । (९।१)

त्रैलोक्यभारं भगवान् आत्मन्य् आधाय सत्वरम् ॥ (९।२)

दधानं शतशृङ्गं तं पीडयामास वै द्विजम् । (१०।१)

तस्मिन् काले स गरुडो गोकर्णस्योपरि स्थितः ॥ (१०।२)

भारेण दुःखितोऽत्यन्तं दृष्ट्वाधस्तात् तपोवने । (११।१)

अगस्त्यं शरणं याचे कृपालो रक्ष माम् इति ॥ (११।२)

अगस्त्यस् तद्वचः श्रुत्वा मा भैषीर् इति च ब्रुवन् । (१२।१)

मज्जन्तम् अब्धौ सगिरिं गरुडं वीक्ष्य सुव्रतः ॥ (१२।२)

अवतार्य गिरिं तत्र रुद्रयोन्यास् तु दक्षिणे । (१३।१)

निधायाम्भोनिधौ तार्क्ष्यं मोचयामास लीलया ॥ (१३।२)

ततो ध्यानेन विज्ञाय ब्रह्मा तत्रागमत् प्रभुः । (१४।१)

अगस्त्यं श्लाघयित्वाथ गरुडं चेदम् अब्रवीत् ॥ (१४।२)

भो वत्स शङ्करस्यैव मनसा चिन्तितं त्व् इदम् । (१५।१)

निमित्तमात्रं त्वम् असि तत्प्रीतो ऽस्मि वरं वृणु ॥ (१५।२)

गरुड उवाच । (१६।१)

त्रैलोक्यभारं भगवन् वोढुम् इच्छाम्य् अयत्नतः । (१६।२)

न मत्तो ऽन्यो ऽधिको लोके भवितव्यः पराक्रमे ॥ (१६।३)

ब्रह्मोवाच । (१७।१)

त्रैलोक्यभारवहने शक्तिस् ते स्याद् अयत्नतः । (१७।२)

तत्त्रिलोकगुरुं विष्णुं सर्वदा वह सुव्रत ॥ (१७।३)

नाक्रमिष्यन्त्य् आयुधानि त्वां सर्वेभ्यो ऽधिको ऽप्य् असि । (१८।१)

इति तस्मै वरं दत्वा रुद्रम् आराध्य तद्गिरौ ॥ (१८।२)

कमण्डलुं च संस्थाप्य सर्वतीर्थम् अयं स्वकम् । (१९।१)

ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सत्यलोकं जगाम ह ॥ (१९।२)

गरुडोऽपि वरं लब्ध्वा तपसाराध्य शंकरम् । (२०।१)

स्वनाम्ना तीर्थम् उत्पाद्य स्थापयित्वा स्वविग्रहम् ॥ (२०।२)

अगस्त्यम् अभिवाद्याथ यतो विष्णुस् ततो गतः । (२१।१)

तद् एतद्भुवि विख्यातं गारुडं तीर्थम् उत्तमम् ॥ (२१।२)

आश्रमो ऽपि च तस्यैव नाम्ना गरुडमण्डपम् । (२२।१)

अगस्त्यतीर्थाद् वायव्यां वर्तते नृप तत्र यः ॥ (२२।२)

स्नात्वा गरुडगायत्रीं चतुर्लक्षं जपेन् नरः । (२३।१)

सो ऽणिमादिमहासिद्धिं लभते नात्र संशयः ॥ (२३।२)

अगस्त्योऽपि महातेजाः स्वनाम्ना तीर्थम् उत्तमम् । (२४।१)

विधाय लिङ्गं संस्थाप्य वरदेश्वरनामकम् ॥ (२४।२)

बहुकालं तपः कृत्वा सिद्धिं प्राप्य महेश्वरात् । (२५।१)

यथाकामं स गोकर्णे स्थितवान् मुनिसत्तमः ॥ (२५।२)

शतशृङ्गं गिरिवरं नाकपृष्ठं विदुर् बुधाः । (२६।१)

ब्रह्मलोक इति प्रोक्तो ब्रह्मावासं च तं विदुः ॥ (२६।२)

रुद्राज्ञया सारभूतं सर्वं तत्रागतं ह्य् अभूत् । (२७।१)

सूत उवाच । (२७।२)

गरुडेनानीयमाने गिरौ तस्य भयाद् इव ॥ (२७।३)

तत्रत्यकोटितीर्थानि एकीभूतानि वै नृप । (२८।१)

कोटितीर्थम् इति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ (२८।२)

तद् अद्य दृश्यते राजञ्छतशृङ्गोत्तरे तटे । (२९।१)

तस्मिन् स्नातः सर्वतीर्थे स्नातो भवति मानवः ॥ (२९।२)

दशाश्वमेधावभृथेन साम्यं वदन्त्य् आप्ताः कोटितीर्थे द्विजाग्र्याः । (३०।१)

महत् पुण्यं पुण्यकृतां वरिष्ठं स्नातास् तस्मिन् नाकपृष्ठं व्रजन्ति ॥ (३०।२)

अन्यानि कोटितीर्थानि पर्यस्तान्य् अथ सागरे । (३१।१)

शतशृङ्गगिरेस् तस्य तटे दक्षिणपश्चिमे ॥ (३१।२)

अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्महत्यादि मानवः । (३२।१)

कोटितीर्थे स्नानमात्रान् मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (३२।२)

क्￶निग् विष्णुवर्मा उन्द् देर् रुह्म् कोटितीर्थसत्रैवोदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (३३।१)

अवन्तिविषये राजा विष्णुवर्मेति चाभवत् ॥ (३३।२)

पुरा कृतयुगे सो ऽपि स्वराज्यं प्रतिपालयन् । (३४।१)

दासीरजस्वलाद्याश् च कामयामास दुर्मतिः ॥ (३४।२)

ब्रह्महत्यादिपापानि बहूनि कृतवान् असौ । (३५।१)

तेन चाकृतपापानि न सन्ति धरणीतले ॥ (३५।२)

अतीव पापसंदोहाद् राजयक्ष्माभवत् ततः । (३६।१)

न भिषक् न च वा बन्धुस् त्राता को ऽपि न विद्यते ॥ (३६।२)

न मित्रं न च वा राज्यं न शक्तास् तन् निवारितुम् । (३७।१)

तस्मिन्न् एवंविधे राज्ञि दैवयोगात् कुरूद्वह ॥ (३७।२)

सनको नाम योगीन्द्रस् तस्य गेहम् उपागमत् । (३८।१)

नृपभार्या पुण्यशीला नत्वा योगिनम् आगतम् ॥ (३८।२)

उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाहि मां पतिदानतः । (३९।१)

तम् आगतम् अभिप्रेत्य विष्णुवर्मा महामतिः ॥ (३९।२)

पूजयामास विधिवद् उवाच वचनं तदा । (४०।१)

कृतार्थो ऽस्मि महाभाग भवद्दर्शनमात्रतः ॥ (४०।२)

अनाथं पापकर्माणं विमुखं पुण्यकर्मणि । (४१।१)

दुराचाररतं कामलोलुपं पाहि मां मुने ॥ (४१।२)

जन्मान्तरार्जितात् पुण्याद् भवतो दर्शनं ह्य् अभूत् । (४२।१)

इत्य् उक्त्वा विररामाथ सनकः प्रत्युवाच तम् ॥ (४२।२)

भो राजञ्छृणु वक्ष्यामि त्वया यत् पूर्वसंचितम् । (४३।१)

भुज्यते विवशेनेह त्राता नान्यो ऽस्ति कश्चन ॥ (४३।२)

यत्र वृन्दावनं नास्ति शालग्रामादिपूजनम् । (४४।१)

वेदशास्त्रादिवादो वा नास्ति सज्जनसङ्गमः ॥ (४४।२)

स्वाचारस्य परित्यागः परधर्मपरिग्रहः । (४५।१)

सदा पापरतिर् यत्र तत्र स्युः सकला रुजः ॥ (४५।२)

पूर्वजन्मनि वा पापम् इह जन्मनि वा कृतम् । (४६।१)

अवश्यम् एव भोक्तव्यं राजन् कर्म शुभाशुभम् ॥ (४६।२)

त्वं तु जन्मान्तरे जातो वेश्यायां शूद्रपूरुषात् । (४७।१)

धर्मध्वज इति ख्यातो लुब्धकः प्राणिहिंसकः ॥ (४७।२)

पापकर्मरतो नित्यं देवब्रह्मस्वहारकः । (४८।१)

त्वम् एकदा माघमासे गङ्गातीरम् उपागतः ॥ (४८।२)

तत्र स्वभर्त्रा स्नानार्थम् आगतां द्विजवल्लभाम् । (४९।१)

दृष्ट्वैव कामसन् तप्तस् ताम् एवालक्षयन् ततः ॥ (४९।२)

व्याजेन यापयन् कालम् अवतीर्णः स्वयं जले । (५०।१)

स्नानदानादिकं कर्म चक्रे विप्रस् तया सह ॥ (५०।२)

तत् सर्वं दृष्टवांस् त्वं तु मदविह्वलितो भृशम् । (५१।१)

ततः स्वभवनं याते द्विजे तस्मिन् स्वभार्यया ॥ (५१।२)

त्वम् अप्य् अनुगतो रात्रौ छिद्रं कृत्वा तु तद्गृहे । (५२।१)

प्रविश्यान्तर् निद्रितायास् तस्या अङ्गं परामृशः ॥ (५२।२)

हा चोर इति चुक्रोश सा प्रबुद्धा सती तदा । (५३।१)

मिलितास् तत्र बद्ध्वा त्वां निन्यू राजान्तिकं चराः ॥ (५३।२)

राजापि हस्तपादं ते छेदयित्वा पुराद् बहिः । (५४।१)

निर्यापयामास गिरेर् मूर्ध्नि निर्जनभीकरे ॥ (५४।२)

तेन दुःखेन महता मृतस् त्वं पर्वतोपरि । (५५।१)

तद्वासनाबलेनेहाप्य् असि पापरतः सदा ॥ (५५।२)

माघस्नानमहिम्नाद्य पार्थिव त्वम् अवाप्तवान् । (५६।१)

मद्दर्शनम् अमोघं च विप्रस्नानादिदर्शनात् ॥ (५६।२)

पूर्वजन्मार्जितात् पापाद् भुङ्क्षे रोगादिकं त्व् इह । (५७।१)

पापं निरयभोगाय पुण्यं स्वर्गसुखाय हि ॥ (५७।२)

राजोवाच । (५८।१)

भगवन् तप्यते अन्तर् मे श्रुत्वा पूर्वकथाम् इमाम् । (५८।२)

स्मृत्वा च पापचरितम् इह जन्मनि यत् कृतम् ॥ (५८।३)

धिग् जीवितं ममैतस्य ध्रुवं नरकगामिनः । (५९।१)

ब्रह्मन्न् एवंविधस्यापि निष्कृतिश् चेद् वद प्रभो ॥ (५९।२)

सनक उवाच । (६०।१)

निष्कृतिं सम्प्रवक्ष्यामि तीव्रतप्तस्य ते अधुना । (६०।२)

सर्वपापविशुद्धः सन् येन त्वं नीरुजो भवेः ॥ (६०।३)

पश्चिमाम्बुधितीरस्थे गोकर्णे क्षेत्रसत्तमे । (६१।१)

कोटितीर्थम् इति ख्यातं विद्यते विमलं सरः ॥ (६१।२)

स्नानेन तत्र पापानि नश्यन्त्य् एव न संशयः । (६२।१)

भो राजन् तव पापस्य यदि निष्कृतिम् इच्छसि ॥ (६२।२)

गोकर्णक्षेत्रम् आसाद्य माघमासे ऽरुणोदये । (६३।१)

कोटितीर्थे विधानेन स्नात्वार्चय महाबलम् ॥ (६३।२)

तदा पापविशुद्धः सन् मोदसे सुचिरं नृप । (६४।१)

पुरा तु विघसो नाम ब्राह्मणो भृगुवाक्यतः ॥ (६४।२)

तत्र गत्वा कोटितीर्थे स्नात्वा देवं महाबलम् । (६५।१)

अभ्यर्च्य महतः पापात् पूतः शिवम् अवाप्तवान् ॥ (६५।२)

इत्य् उक्त्वा सनको योगी यथाकामं जगाम ह । (६६।१)

ततः स राजा गोकर्णं माघादौ समपद्यत ॥ (६६।२)

प्रातः स्नात्वा कोटितीर्थे पूजयित्वा महाबलम् । (६७।१)

कृत्वा दानानि बहुशः किंचित् कालं नृपोत्तम ॥ (६७।२)

स्थित्वा तत्रस्थतीर्थेषु निमज्य च यथाविधि । (६८।१)

ततः स्वराज्यम् आसाद्य भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् ॥ (६८।२)

पुत्रपौत्रैः परिवृतः कृत्वा यज्ञादिकाः क्रियाः । (६९।१)

अन्ते विमानम् आरुह्य पत्न्या सह दिवं ययौ ॥ (६९।२)

इति श्री तृतीयो ऽध्यायः ॥ (७०।१)