मनुम् एकाग्रम् आसीनम् अभिगम्य महर्षयः । (१।१)

प्रतिपूज्य यथान्यायम् इदं वचनम् अब्रुवन् ॥ (१।२)

भगवन् सर्ववर्णानां यथावद् अनुपूर्वशः । (२।१)

अन्तरप्रभवानां च धर्मान् नो वक्तुम् अर्हसि ॥ (२।२)

त्वम् एको ह्य् अस्य सर्वस्य विधानस्य स्वयम्भुवः । (३।१)

अचिन्त्यस्याप्रमेयस्य कार्यतत्त्वार्थवित् प्रभो ॥ (३।२)

स तैः पृष्टस् तथा सम्यग् अमितौजा महात्मभिः । (४।१)

प्रत्युवाचार्च्य तान् सर्वान् महर्षीन् श्रूयताम् इति ॥ (४।२)

च्रेअतिओन् ओड़् थे wओर्ल्दासीद् इदम् तमोभूतम् अप्रज्ञातम् अलक्षणम् । (५।१)

अप्रतर्क्यम् अविज्ञेयं प्रसुप्तम् इव सर्वतः ॥ (५।२)

ततः स्वयंभूर् भगवान् अव्यक्तो व्यञ्जयन्न् इदम् । (६।१)

महाभूतादिवृत्तौजाः प्रादुरासीत् तमोनुदः ॥ (६।२)

यो ऽसाव् अतीन्द्रियग्राह्यः सूक्ष्मो ऽव्यक्तः सनातनः । (७।१)

सर्वभूतमयो ऽचिन्त्यः स एव स्वयम् उद्बभौ ॥ (७।२)

सो ऽभिध्याय शरीरात् स्वात् सिसृक्षुर् विविधाः प्रजाः । (८।१)

अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यम् अवासृजत् ॥ (८।२)

तद् अण्डम् अभवद्धैमं सहस्रांशुसमप्रभम् । (९।१)

तस्मिञ् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ (९।२)

आपो नरा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । (१०।१)

ता यद् अस्यायनं पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥ (१०।२)

यत् तत् कारणम् अव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् । (११।१)

तद्विसृष्टः स पुरुषो लोके ब्रह्मेति कीर्त्यते ॥ (११।२)

तस्मिन्न् अण्डे स भगवान् उषित्वा परिवत्सरम् । (१२।१)

स्वयम् एवात्मनो ध्यानात् तद् अण्डम् अकरोद् द्विधा ॥ (१२।२)

ताभ्यां स शकलाभ्यां च दिवं भूमिं च निर्ममे । (१३।१)

मध्ये व्योम दिशश् चाष्टाव् अपां स्थानं च शाश्वतम् ॥ (१३।२)

उद्बबर्हात्मनश् चैव मनः सदसदात्मकम् । (१४।१)

मनसश् चाप्य् अहंकारम् अभिमन्तारम् ईश्वरम् ॥ (१४।२)

महान्तम् एव चात्मानं सर्वाणि त्रिगुणानि च । (१५।१)

विषयाणां ग्रहीतॄणि शनैः पञ्चेन्द्रियाणि च ॥ (१५।२)

तेषां त्व् अवयवान् सूक्ष्मान् षण्णाम् अप्य् अमितौजसाम् । (१६।१)

संनिवेश्यात्ममात्रासु सर्वभूतानि निर्ममे ॥ (१६।२)

यन् मूर्त्यवयवाः सूक्ष्मास् तानीमान्य् आश्रयन्ति षट् । (१७।१)

तस्मात् शरीरम् इत्य् आहुस् तस्य मूर्तिं मनीषिणः ॥ (१७।२)

तद् आविशन्ति भूतानि महान्ति सह कर्मभिः । (१८।१)

मनश् चावयवैः सूक्ष्मैः सर्वभूतकृद् अव्ययम् ॥ (१८।२)

तेषाम् इदं तु सप्तानां पुरुषाणां महौजसाम् । (१९।१)

सूक्ष्माभ्यो मूर्तिमात्राभ्यः सम्भवत्य् अव्ययाद् व्ययम् ॥ (१९।२)

आद्याद्यस्य गुणं त्व् एषाम् अवाप्नोति परः परः । (२०।१)

यो यो यावतिथश् चैषां स स तावद्गुणः स्मृतः ॥ (२०।२)

सर्वेषां तु स नामानि कर्माणि च पृथक् पृथक् । (२१।१)

वेदशब्देभ्य एवादौ पृथक् संस्थाश् च निर्ममे ॥ (२१।२)

कर्मात्मनां च देवानां सो ऽसृजत् प्राणिनां प्रभुः । (२२।१)

साध्यानां च गणं सूक्ष्मं यज्ञं चैव सनातनम् ॥ (२२।२)

अग्निवायुरविभ्यस् तु त्रयं ब्रह्म सनातनम् । (२३।१)

दुदोह यज्ञसिद्ध्यर्थम् ऋग्यजुःसामलक्षणम् ॥ (२३।२)

कालं कालविभक्तीश् च नक्षत्राणि ग्रहांस् तथा । (२४।१)

सरितः सागरान्शैलान् समानि विषमानि च ॥ (२४।२)

तपो वाचं रतिं चैव कामं च क्रोधम् एव च । (२५।१)

सृष्टिं ससर्ज चैवेमां स्रष्टुम् इच्छन्न् इमाः प्रजाः ॥ (२५।२)

कर्मणां च विवेकार्थं धर्माधर्मौ व्यवेचयत् । (२६।१)

द्वंद्वैर् अयोजयच् चेमाः सुखदुःखादिभिः प्रजाः ॥ (२६।२)

अण्व्यो मात्रा विनाशिन्यो दशार्धानां तु याः स्मृताः । (२७।१)

ताभिः सार्धम् इदं सर्वं सम्भवत्य् अनुपूर्वशः ॥ (२७।२)

यं तु कर्मणि यस्मिन् स न्ययुङ्क्त प्रथमं प्रभुः । (२८।१)

स तद् एव स्वयं भेजे सृज्यमानः पुनः पुनः ॥ (२८।२)

हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्माव् ऋतानृते । (२९।१)

यद् यस्य सो ऽदधात् सर्गे तत् तस्य स्वयम् आविशत् ॥ (२९।२)

यथर्तुलिङ्गान्य् ऋतवः स्वयम् एवर्तुपर्यये । (३०।१)

स्वानि स्वान्य् अभिपद्यन्ते तथा कर्माणि देहिनः ॥ (३०।२)

लोकानां तु विवृद्ध्यर्थं मुखबाहूरुपादतः । (३१।१)

ब्राह्मणं क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं च निरवर्तयत् ॥ (३१।२)

द्विधा कृत्वात्मनो देहम् अर्धेन पुरुषो ऽभवत् । (३२।१)

अर्धेन नारी तस्यां स विराजम् असृजत् प्रभुः ॥ (३२।२)

तपस् तप्त्वासृजद् यं तु स स्वयं पुरुषो विराट् । (३३।१)

तं मां वित्तास्य सर्वस्य स्रष्टारं द्विजसत्तमाः ॥ (३३।२)

अहं प्रजाः सिसृक्षुस् तु तपस् तप्त्वा सुदुश्चरम् । (३४।१)

पतीन् प्रजानाम् असृजं महर्षीन् आदितो दश ॥ (३४।२)

मरीचिम् अत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (३५।१)

प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदम् एव च ॥ (३५।२)

एते मनूंस् तु सप्तान् यान् असृजन् भूरितेजसः । (३६।१)

देवान् देवनिकायांश् च महर्षींश् चामितौजसः ॥ (३६।२)

यक्षरक्षःपिशाचांश् च गन्धर्वाप्सरसो ऽसुरान् । (३७।१)

नागान् सर्पान् सुपर्णांश् च पितॄणांश्च पृथग्गणम् ॥ (३७।२)

विद्युतो ऽशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च । (३८।१)

उल्कानिर्घातकेतूंश् च ज्योतींष्य् उच्चावचानि च ॥ (३८।२)

किंनरान् वानरान् मत्स्यान् विविधांश् च विहंगमान् । (३९।१)

पशून् मृगान् मनुष्यांश् च व्यालांश् चोभयतोदतः ॥ (३९।२)

कृमिकीटपतंगांश् च यूकामक्षिकमत्कुणम् । (४०।१)

सर्वं च दंशमशकं स्थावरं च पृथग्विधम् ॥ (४०।२)

एवम् एतैर् इदं सर्वं मद्नियोगान् महात्मभिः । (४१।१)

यथाकर्म तपोयोगात् सृष्टं स्थावरजङ्गमम् ॥ (४१।२)

येषां तु यादृशं कर्म भूतानाम् इह कीर्तितम् । (४२।१)

तत् तथा वो ऽभिधास्यामि क्रमयोगं च जन्मनि ॥ (४२।२)

पशवश् च मृगाश् चैव व्यालाश् चोभयतोदतः । (४३।१)

रक्षांसि च पिशाचाश् च मनुष्याश् च जरायुजाः ॥ (४३।२)

अण्डजाः पक्षिणः सर्पा नक्रा मत्स्याश् च कच्छपाः । (४४।१)

यानि चैवंप्रकाराणि स्थलजान्य् औदकानि च ॥ (४४।२)

स्वेदजं दंशमशकं यूकामक्षिकमत्कुणम् । (४५।१)

ऊष्मणश् चोपजायन्ते यच् चान्यत् किंचिद् ईदृशम् ॥ (४५।२)

उद्भिज्जाः स्थावराः सर्वे बीजकाण्डप्ररोहिणः । (४६।१)

ओषध्यः फलपाकान्ता बहुपुष्पफलोपगाः ॥ (४६।२)

अपुष्पाः फलवन्तो ये ते वनस्पतयः स्मृताः । (४७।१)

पुष्पिणः फलिनश् चैव वृक्षास् तूभयतः स्मृताः ॥ (४७।२)

गुच्छगुल्मं तु विविधं तथैव तृणजातयः । (४८।१)

बीजकाण्डरुहाण्य् एव प्रताना वल्ल्य एव च ॥ (४८।२)

तमसा बहुरूपेण वेष्टिताः कर्महेतुना । (४९।१)

अन्तःसंज्ञा भवन्त्य् एते सुखदुःखसमन्विताः ॥ (४९।२)

एतदन्तास् तु गतयो ब्रह्माद्याः समुदाहृताः । (५०।१)

घोरे ऽस्मिन् भूतसंसारे नित्यं सततयायिनि ॥ (५०।२)

एवं सर्वं स सृष्ट्वेदं मां चाचिन्त्यपराक्रमः । (५१।१)

आत्मन्य् अन्तर्दधे भूयः कालं कालेन पीडयन् ॥ (५१।२)

यदा स देवो जागर्ति तद् एवं चेष्टते जगत् । (५२।१)

यदा स्वपिति शान्तात्मा तदा सर्वं निमीलति ॥ (५२।२)

तस्मिन् स्वपिति तु स्वस्थे कर्मात्मानः शरीरिणः । (५३।१)

स्वकर्मभ्यो निवर्तन्ते मनश् च ग्लानिम् ऋच्छति ॥ (५३।२)

युगपत् तु प्रलीयन्ते यदा तस्मिन् महात्मनि । (५४।१)

तदायं सर्वभूतात्मा सुखं स्वपिति निर्वृतः ॥ (५४।२)

तमो ऽयं तु समाश्रित्य चिरं तिष्ठति सेन्द्रियः । (५५।१)

न च स्वं कुरुते कर्म तदोत्क्रामति मूर्तितः ॥ (५५।२)

यदाणुमात्रिको भूत्वा बीजं स्थास्नु चरिष्णु च । (५६।१)

समाविशति संसृष्टस् तदा मूर्तिं विमुञ्चति ॥ (५६।२)

एवं स जाग्रत्स्वप्नाभ्याम् इदं सर्वं चराचरम् । (५७।१)

संजीवयति चाजस्रं प्रमापयति चाव्ययः ॥ (५७।२)

इदं शास्त्रं तु कृत्वासौ माम् एव स्वयम् आदितः । (५८।१)

विधिवद् ग्राहयामास मरीच्यादींस् त्व् अहं मुनीन् ॥ (५८।२)

एतद् वो ऽयं भृगुः शास्त्रं श्रावयिष्यत्य् अशेषतः । (५९।१)

एतद्धि मत्तो ऽधिजगे सर्वम् एषो ऽखिलं मुनिः ॥ (५९।२)

ततस् तथा स तेनोक्तो महर्षिमनुना भृगुः । (६०।१)

तान् अब्रवीद् ऋषीन् सर्वान् प्रीतात्मा श्रूयताम् इति ॥ (६०।२)

स्वायम्भुवस्यास्य मनोः षड्वंश्या मनवो ऽपरे । (६१।१)

सृष्टवन्तः प्रजाः स्वाः स्वा महात्मानो महौजसः ॥ (६१।२)

स्वारोचिषश् चोत्तमश् च तामसो रैवतस् तथा । (६२।१)

चाक्षुषश् च महातेजा विवस्वत्सुत एव च ॥ (६२।२)

स्वायम्भुवाद्याः सप्तैते मनवो भूरितेजसः । (६३।१)

स्वे स्वे ऽन्तरे सर्वम् इदम् उत्पाद्यापुश् चराचरम् ॥ (६३।२)

निमेषा दश चाष्टौ च काष्ठा त्रिंशत् तु ताः कला । (६४।१)

त्रिंशत् कला मुहूर्तः स्याद् अहोरात्रं तु तावतः ॥ (६४।२)

अहोरात्रे विभजते सूर्यो मानुषदैविके । (६५।१)

रात्रिः स्वप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणाम् अहः ॥ (६५।२)

पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस् तु पक्षयोः । (६६।१)

कर्मचेष्टास्व् अहः कृष्णः शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी ॥ (६६।२)

दैवे रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस् तयोः पुनः । (६७।१)

अहस् तत्रोदगयनं रात्रिः स्याद् दक्षिणायनम् ॥ (६७।२)

ब्राह्मस्य तु क्षपाहस्य यत् प्रमाणं समासतः । (६८।१)

एकैकशो युगानां तु क्रमशस् तन् निबोधत ॥ (६८।२)

चत्वार्य् आहुः सहस्राणि वर्षाणां तत् कृतं युगम् । (६९।१)

तस्य तावच्छती संध्या संध्यांशश् च तथाविधः ॥ (६९।२)

इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु । (७०।१)

एकापायेन वर्तन्ते सहस्राणि शतानि च ॥ (७०।२)

हुमन् तिमे => दिविने तिमेयद् एतत् परिसंख्यातम् आदाव् एव चतुर्युगम् । (७१।१)

एतद् द्वादशसाहस्रं देवानां युगम् उच्यते ॥ (७१।२)

दैविकानां युगानां तु सहस्रं परिसंख्यया । (७२।१)

ब्राह्मम् एकम् अहर् ज्ञेयं तावतीं रात्रिम् एव च ॥ (७२।२)

तद् वै युगसहस्रान्तं ब्राह्मं पुण्यम् अहर् विदुः । (७३।१)

रात्रिं च तावतीम् एव ते ऽहोरात्रविदो जनाः ॥ (७३।२)

तस्य सो ऽहर्निशस्यान्ते प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । (७४।१)

प्रतिबुद्धश् च सृजति मनः सदसदात्मकम् ॥ (७४।२)

ओरिगिन् ओड़् थे wओर्ल्द् ड़्रोम् मनस्मनः सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानं सिसृक्षया । (७५।१)

आकाशं जायते तस्मात् तस्य शब्दं गुणं विदुः ॥ (७५।२)

आकाशात् तु विकुर्वाणात् सर्वगन्धवहः शुचिः । (७६।१)

बलवाञ् जायते वायुः स वै स्पर्शगुणो मतः ॥ (७६।२)

वायोर् अपि विकुर्वाणाद् विरोचिष्णु तमोनुदम् । (७७।१)

ज्योतिर् उत्पद्यते भास्वत् तद् रूपगुणम् उच्यते ॥ (७७।२)

ज्योतिषश् च विकुर्वाणाद् आपो रसगुणाः स्मृताः । (७८।१)

अद्भ्यो गन्धगुणा भूमिर् इत्य् एषा सृष्टिर् आदितः ॥ (७८।२)

मन्वन्तर (देड़्।)यत् प्राग् द्वादशसाहस्रम् उदितं दैविकं युगम् । (७९।१)

तद् एकसप्ततिगुणं मन्वन्तरम् इहोच्यते ॥ (७९।२)

मन्वन्तराण्य् असंख्यानि सर्गः संहार एव च । (८०।१)

क्रीडन्न् इवैतत् कुरुते परमेष्ठी पुनः पुनः ॥ (८०।२)

चतुर्युगचतुष्पात् सकलो धर्मः सत्यं चैव कृते युगे । (८१।१)

नाधर्मेणागमः कश्चिन् मनुष्यान् प्रतिवर्तते ॥ (८१।२)

इतरेष्व् आगमाद् धर्मः पादशस् त्व् अवरोपितः । (८२।१)

चौरिकानृतमायाभिर् धर्मश् चापैति पादशः ॥ (८२।२)

अरोगाः सर्वसिद्धार्थाश् चतुर्वर्षशतायुषः । (८३।१)

कृते त्रेतादिषु ह्य् एषाम् आयुर् ह्रसति पादशः ॥ (८३।२)

वेदोक्तम् आयुर् मर्त्यानाम् आशिषश् चैव कर्मणाम् । (८४।१)

फलन्त्य् अनुयुगं लोके प्रभावश् च शरीरिणाम् ॥ (८४।२)

अन्ये कृतयुगे धर्मास् त्रेतायां द्वापरे ऽपरे । (८५।१)

अन्ये कलियुगे नॄणां युगह्रासानुरूपतः ॥ (८५।२)

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानम् उच्यते । (८६।१)

द्वापरे यज्ञम् एवाहुर् दानम् एकं कलौ युगे ॥ (८६।२)

स्वधर्म ओड़् थे ड़ोउर् वर्णस्सर्वस्यास्य तु सर्गस्य गुप्त्यर्थं स महाद्युतिः । (८७।१)

मुखबाहूरुपज्जानां पृथक् कर्माण्य् अकल्पयत् ॥ (८७।२)

अध्यापनम् अध्ययनं यजनं याजनं तथा । (८८।१)

दानं प्रतिग्रहं चैव ब्राह्मणानाम् अकल्पयत् ॥ (८८।२)

प्रजानां रक्षणं दानम् इज्याध्ययनम् एव च । (८९।१)

विषयेष्व् अप्रसक्तिश् च क्षत्रियस्य समासतः ॥ (८९।२)

पशूनां रक्षणं दानम् इज्याध्ययनम् एव च । (९०।१)

वणिक्पथं कुसीदं च वैश्यस्य कृषिम् एव च ॥ (९०।२)

एकम् एव तु शूद्रस्य प्रभुः कर्म समादिशत् । (९१।१)

एतेषाम् एव वर्णानां शुश्रूषाम् अनसूयया ॥ (९१।२)

ऊर्ध्वं नाभेर् मेध्यतरः पुरुषः परिकीर्तितः । (९२।१)

तस्मान् मेध्यतमं त्व् अस्य मुखम् उक्तं स्वयम्भुवा ॥ (९२।२)

उत्तमाङ्गोद्भवाज् ज्यैष्ठ्याद् ब्रह्मणश् चैव धारणात् । (९३।१)

सर्वस्यैवास्य सर्गस्य धर्मतो ब्राह्मणः प्रभुः ॥ (९३।२)

तं हि स्वयंभूः स्वाद् आस्यात् तपस् तप्त्वादितो ऽसृजत् । (९४।१)

हव्यकव्याभिवाह्याय सर्वस्यास्य च गुप्तये ॥ (९४।२)

यस्यास्येन सदाश्नन्ति हव्यानि त्रिदिवौकसः । (९५।१)

कव्यानि चैव पितरः किं भूतम् अधिकं ततः ॥ (९५।२)

भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः । (९६।१)

बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नरेषु ब्राह्मणाः स्मृताः ॥ (९६।२)

ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः । (९७।१)

कृतबुद्धिषु कर्तारः कर्तृषु ब्रह्मवेदिनः ॥ (९७।२)

उत्पत्तिर् एव विप्रस्य मूर्तिर् धर्मस्य शाश्वती । (९८।१)

स हि धर्मार्थम् उत्पन्नो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ (९८।२)

ब्राह्मणो जायमानो हि पृथिव्याम् अधिजायते । (९९।१)

ईश्वरः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ॥ (९९।२)

सर्वं स्वं ब्राह्मणस्येदं यत् किंचित् जगतीगतम् । (१००।१)

श्रैष्ठ्येनाभिजनेनेदं सर्वं वै ब्राह्मणो ऽर्हति ॥ (१००।२)

स्वम् एव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च । (१०१।१)

आनृशंस्याद् ब्राह्मणस्य भुञ्जते हीतरे जनाः ॥ (१०१।२)

तस्य कर्मविवेकार्थं शेषाणाम् अनुपूर्वशः । (१०२।१)

स्वायम्भुवो मनुर् धीमान् इदं शास्त्रम् अकल्पयत् ॥ (१०२।२)

विदुषा ब्राह्मणेनेदम् अध्येतव्यं प्रयत्नतः । (१०३।१)

शिष्येभ्यश् च प्रवक्तव्यं सम्यङ् नान्येन केनचित् ॥ (१०३।२)

इदं शास्त्रम् अधीयानो ब्राह्मणः शंसितव्रतः । (१०४।१)

मनोवाग्देहजैर् नित्यं कर्मदोषैर् न लिप्यते ॥ (१०४।२)

पुनाति पङ्क्तिं वंश्यांश् च सप्तसप्त परावरान् । (१०५।१)

पृथिवीम् अपि चैवेमां कृत्स्नाम् एको ऽपि सो ऽर्हति ॥ (१०५।२)

इदं स्वस्त्ययनं श्रेष्ठम् इदं बुद्धिविवर्धनम् । (१०६।१)

इदं यशस्यम् आयुष्यम् इदं निःश्रेयसं परम् ॥ (१०६।२)

अस्मिन् धर्मो ऽखिलेनोक्तो गुणदोषौ च कर्मणाम् । (१०७।१)

चतुर्णाम् अपि वर्णानाम् आचारश् चैव शाश्वतः ॥ (१०७।२)

आचारः परमो धर्मः श्रुत्युक्तः स्मार्त एव च । (१०८।१)

तस्माद् अस्मिन् सदा युक्तो नित्यं स्याद् आत्मवान् द्विजः ॥ (१०८।२)

आचाराद् विच्युतो विप्रो न वेदफलम् अश्नुते । (१०९।१)

आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाज् भवेत् ॥ (१०९।२)

एवम् आचारतो दृष्ट्वा धर्मस्य मुनयो गतिम् । (११०।१)

सर्वस्य तपसो मूलम् आचारं जगृहुः परम् ॥ (११०।२)

जगतश् च समुत्पत्तिं संस्कारविधिम् एव च । (१११।१)

व्रतचर्योपचारं च स्नानस्य च परं विधिम् ॥ (१११।२)

दाराधिगमनं चैव विवाहानां च लक्षणम् । (११२।१)

महायज्ञविधानं च श्राद्धकल्पं च शाश्वतम् ॥ (११२।२)

वृत्तीनां लक्षणं चैव स्नातकस्य व्रतानि च । (११३।१)

भक्ष्याभक्ष्यं च शौचं च द्रव्याणां शुद्धिम् एव च ॥ (११३।२)

स्त्रीधर्मयोगं तापस्यं मोक्षं संन्यासम् एव च । (११४।१)

राज्ञश् च धर्मम् अखिलं कार्याणां च विनिर्णयम् ॥ (११४।२)

साक्षिप्रश्नविधानं च धर्मं स्त्रीपुंसयोर् अपि । (११५।१)

विभागधर्मं द्यूतं च कण्टकानां च शोधनम् ॥ (११५।२)

वैश्यशूद्रोपचारं च संकीर्णानां च सम्भवम् । (११६।१)

आपद्धर्मं च वर्णानां प्रायश्चित्तविधिं तथा ॥ (११६।२)

संसारगमनं चैव त्रिविधं कर्मसम्भवम् । (११७।१)

निःश्रेयसं कर्मणां च गुणदोषपरीक्षणम् ॥ (११७।२)

देशधर्माञ्जातिधर्मान् कुलधर्मांश् च शाश्वतान् । (११८।१)

पाषण्डगणधर्मांश् च शास्त्रे ऽस्मिन्न् उक्तवान् मनुः ॥ (११८।२)

यथेदम् उक्तवान् शास्त्रं पुरा पृष्टो मनुर् मया । (११९।१)

तथेदं यूयम् अप्य् अद्य मत्सकाशात् निबोधत ॥ (११९।२)