राजधर्मान् प्रवक्ष्यामि यथावृत्तो भवेन् नृपः । (१।१)

सम्भवश् च यथा तस्य सिद्धिश् च परमा यथा ॥ (१।२)

ब्राह्मं प्राप्तेन संस्कारं क्षत्रियेण यथाविधि । (२।१)

सर्वस्यास्य यथान्यायं कर्तव्यं परिरक्षणम् ॥ (२।२)

ओरिगिन् ओड़् क्षत्रियसराजके हि लोके ऽस्मिन् सर्वतो विद्रुतो भयात् । (३।१)

रक्षार्थम् अस्य सर्वस्य राजानम् असृजत् प्रभुः ॥ (३।२)

इन्द्रानिलयमार्काणाम् अग्नेश् च वरुणस्य च । (४।१)

चन्द्रवित्तेशयोश् चैव मात्रा निर्हृत्य शाश्वतीः ॥ (४।२)

यस्माद् एषां सुरेन्द्राणां मात्राभ्यो निर्मितो नृपः । (५।१)

तस्माद् अभिभवत्य् एष सर्वभूतानि तेजसा ॥ (५।२)

पोwएर् ओड़् अ किन्ग्तपत्य् आदित्यवच् चैष चक्षूंषि च मनांसि च । (६।१)

न चैनं भुवि शक्नोति कश्चिद् अप्य् अभिवीक्षितुम् ॥ (६।२)

सो ऽग्निर् भवति वायुश् च सो ऽर्कः सोमः स धर्मराट् । (७।१)

स कुबेरः स वरुणः स महेन्द्रः प्रभावतः ॥ (७।२)

बालो ऽपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः । (८।१)

महती देवता ह्य् एषा नररूपेण तिष्ठति ॥ (८।२)

एकम् एव दहत्य् अग्निर् नरं दुरुपसर्पिणम् । (९।१)

कुलं दहति राजाग्निः सपशुद्रव्यसंचयम् ॥ (९।२)

कार्यं सो ऽवेक्ष्य शक्तिं च देशकालौ च तत्त्वतः । (१०।१)

कुरुते धर्मसिद्ध्यर्थं विश्वरूपं पुनः पुनः ॥ (१०।२)

यस्य प्रसादे पद्मा श्रीर् विजयश् च पराक्रमे । (११।१)

मृत्युश् च वसति क्रोधे सर्वतेजोमयो हि सः ॥ (११।२)

तं यस् तु द्वेष्टि सम्मोहात् स विनश्यत्य् असंशयम् । (१२।१)

तस्य ह्य् आशु विनाशाय राजा प्रकुरुते मनः ॥ (१२।२)

किन्ग् मुस्त् अच्त् इन् चोन्ड़ोर्मन्चे wइथ् लwतस्माद् धर्मं यम् इष्टेषु स व्यवस्येन् नराधिपः । (१३।१)

अनिष्टं चाप्य् अनिष्टेषु तं धर्मं न विचालयेत् ॥ (१३।२)

पोसितिओन्।इम्पोर्तन्चे ओड़् दण्डतस्यार्थे सर्वभूतानां गोप्तारं धर्मम् आत्मजम् । (१४।१)

ब्रह्मतेजोमयं दण्डम् असृजत् पूर्वम् ईश्वरः ॥ (१४।२)

तस्य सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च । (१५।१)

भयाद् भोगाय कल्पन्ते स्वधर्मान् न चलन्ति च ॥ (१५।२)

तं देशकालौ शक्तिं च विद्यां चावेक्ष्य तत्त्वतः । (१६।१)

यथार्हतः सम्प्रणयेन् नरेष्व् अन्यायवर्तिषु ॥ (१६।२)

स राजा पुरुषो दण्डः स नेता शासिता च सः । (१७।१)

चतुर्णाम् आश्रमाणां च धर्मस्य प्रतिभूः स्मृतः ॥ (१७।२)

दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति । (१८।१)

दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर् बुधाः ॥ (१८।२)

समीक्ष्य स धृतः सम्यक् सर्वा रञ्जयति प्रजाः । (१९।१)

असमीक्ष्य प्रणीतस् तु विनाशयति सर्वतः ॥ (१९।२)

यदि न प्रणयेद् राजा दण्डं दण्ड्येष्व् अतन्द्रितः । (२०।१)

शूले मत्स्यान् इवापक्ष्यन् दुर्बलान् बलवत्तराः ॥ (२०।२)

अद्यात् काकः पुरोडाशं श्वा च लिह्याद्धविस् तथा । (२१।१)

स्वाम्यं च न स्यात् कस्मिंश्चित् प्रवर्तेताधरोत्तरम् ॥ (२१।२)

सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभो हि शुचिर् नरः । (२२।१)

दण्डस्य हि भयात् सर्वं जगद् भोगाय कल्पते ॥ (२२।२)

देवदानवगन्धर्वा रक्षांसि पतगोरगाः । (२३।१)

ते ऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनैव निपीडिताः ॥ (२३।२)

दुष्येयुः सर्ववर्णाश् च भिद्येरन् सर्वसेतवः । (२४।१)

सर्वलोकप्रकोपश् च भवेद् दण्डस्य विभ्रमात् ॥ (२४।२)

यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश् चरति पापहा । (२५।१)

प्रजास् तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत् साधु पश्यति ॥ (२५।२)

चोर्रेच्त् बेहविओउर् ओड़् अ किन्ग्तस्याहुः सम्प्रणेतारं राजानं सत्यवादिनम् । (२६।१)

समीक्ष्यकारिणं प्राज्ञं धर्मकामार्थकोविदम् ॥ (२६।२)

तं राजा प्रणयन् सम्यक् त्रिवर्गेणाभिवर्धते । (२७।१)

कामात्मा विषमः क्षुद्रो दण्डेनैव निहन्यते ॥ (२७।२)

दण्डो हि सुमहत्तेजो दुर्धरश् चाकृतात्मभिः । (२८।१)

धर्माद् विचलितं हन्ति नृपम् एव सबान्धवम् ॥ (२८।२)

ततो दुर्गं च राष्ट्रं च लोकं च सचराचरम् । (२९।१)

अन्तरिक्षगतांश् चैव मुनीन् देवांश् च पीडयेत् ॥ (२९।२)

सो ऽसहायेन मूढेन लुब्धेनाकृतबुद्धिना । (३०।१)

न शक्यो न्यायतो नेतुं सक्तेन विषयेषु च ॥ (३०।२)

शुचिना सत्यसंधेन यथाशास्त्रानुसारिणा । (३१।१)

प्रणेतुं शक्यते दण्डः सुसहायेन धीमता ॥ (३१।२)

स्वराष्ट्रे न्यायवृत्तः स्याद् भृशदण्डश् च शत्रुषु । (३२।१)

सुहृत्स्व् अजिह्मः स्निग्धेषु ब्राह्मणेषु क्षमान्वितः ॥ (३२।२)

एवंवृत्तस्य नृपतेः शिलोञ्छेनापि जीवतः । (३३।१)

विस्तीर्यते यशो लोके तैलबिन्दुर् इवाम्भसि ॥ (३३।२)

अतस् तु विपरीतस्य नृपतेर् अजितात्मनः । (३४।१)

संक्षिप्यते यशो लोके घृतबिन्दुर् इवाम्भसि ॥ (३४।२)

स्वे स्वे धर्मे निविष्टानां सर्वेषाम् अनुपूर्वशः । (३५।१)

वर्णानाम् आश्रमाणां च राजा सृष्टो ऽभिरक्षिता ॥ (३५।२)

तेन यद् यत् सभृत्येन कर्तव्यं रक्षता प्रजाः । (३६।१)

तत् तद् वो ऽहं प्रवक्ष्यामि यथावद् अनुपूर्वशः ॥ (३६।२)

ब्राह्मणान् पर्युपासीत प्रातर् उत्थाय पार्थिवः । (३७।१)

त्रैविद्यवृद्धान् विदुषस् तिष्ठेत् तेषां च शासने ॥ (३७।२)

वृद्धांश् च नित्यं सेवेत विप्रान् वेदविदः शुचीन् । (३८।१)

वृद्धसेवी हि सततं रक्षोभिर् अपि पूज्यते ॥ (३८।२)

तेभ्यो ऽधिगच्छेद् विनयं विनीतात्मापि नित्यशः । (३९।१)

विनीतात्मा हि नृपतिर् न विनश्यति कर्हिचित् ॥ (३९।२)

बहवो ऽविनयात् नष्टा राजानः सपरिच्छदाः । (४०।१)

वनस्था अपि राज्यानि विनयात् प्रतिपेदिरे ॥ (४०।२)

वेनो विनष्टो ऽविनयान् नहुषश् चैव पार्थिवः । (४१।१)

सुदाः पैजवनश् चैव सुमुखो निमिर् एव च ॥ (४१।२)

पृथुस् तु विनयाद् राज्यं प्राप्तवान् मनुर् एव च । (४२।१)

कुबेरश् च धनैश्वर्यं ब्राह्मण्यं चैव गाधिजः ॥ (४२।२)

त्रैविद्येभ्यस् त्रयीं विद्यां दण्डनीतिं च शाश्वतीम् । (४३।१)

आन्वीक्षिकीं चात्मविद्यां वार्त्तारम्भांश् च लोकतः ॥ (४३।२)

इन्द्रियाणां जये योगं समातिष्ठेद् दिवानिशम् । (४४।१)

जितेन्द्रियो हि शक्नोति वशे स्थापयितुं प्रजाः ॥ (४४।२)

ड़ौल्त्स् ओड़् अ किन्ग्दश कामसमुत्थानि तथाष्टौ क्रोधजानि च । (४५।१)

व्यसनानि दुरन्तानि प्रयत्नेन विवर्जयेत् ॥ (४५।२)

कामजेषु प्रसक्तो हि व्यसनेषु महीपतिः । (४६।१)

वियुज्यते ऽर्थधर्माभ्यां क्रोधजेष्व् आत्मनैव तु ॥ (४६।२)

मृगयाक्षो दिवास्वप्नः परिवादः स्त्रियो मदः । (४७।१)

तौर्यत्रिकं वृथाट्या च कामजो दशको गणः ॥ (४७।२)

पैशुन्यं साहसं द्रोह ईर्ष्यासूयार्थदूषणम् । (४८।१)

वाग्दण्डजं च पारुष्यं क्रोधजो ऽपि गणो ऽष्टकः ॥ (४८।२)

द्वयोर् अप्य् एतयोर् मूलं यं सर्वे कवयो विदुः । (४९।१)

तं यत्नेन जयेल् लोभं तज्जावेतावुभौ गणौ ॥ (४९।२)

पानम् अक्षाः स्त्रियश् चैव मृगया च यथाक्रमम् । (५०।१)

एतत् कष्टतमं विद्याच् चतुष्कं कामजे गणे ॥ (५०।२)

दण्डस्य पातनं चैव वाक्पारुष्यार्थदूषणे । (५१।१)

क्रोधजे ऽपि गणे विद्यात् कष्टम् एतत् त्रिकं सदा ॥ (५१।२)

सप्तकस्यास्य वर्गस्य सर्वत्रैवानुषङ्गिणः । (५२।१)

पूर्वं पूर्वं गुरुतरं विद्याद् व्यसनम् आत्मवान् ॥ (५२।२)

व्यसनस्य च मृत्योश् च व्यसनं कष्टम् उच्यते । (५३।१)

व्यसन्य् अधो ऽधो व्रजति स्वर् यात्य् अव्यसनी मृतः ॥ (५३।२)

मिनिस्तेर्मौलान् शास्त्रविदः शूरान् लब्धलक्षान् कुलोद्भवान् । (५४।१)

सचिवान् सप्त चाष्टौ वा प्रकुर्वीत परीक्षितान् ॥ (५४।२)

अपि यत् सुकरं कर्म तद् अप्य् एकेन दुष्करम् । (५५।१)

विशेषतो ऽसहायेन किं तु राज्यं महोदयम् ॥ (५५।२)

तैः सार्धं चिन्तयेन् नित्यं सामान्यं संधिविग्रहम् । (५६।१)

स्थानं समुदयं गुप्तिं लब्धप्रशमनानि च ॥ (५६।२)

तेषां स्वं स्वम् अभिप्रायम् उपलभ्य पृथक् पृथक् । (५७।१)

समस्तानां च कार्येषु विदध्याद्धितम् आत्मनः ॥ (५७।२)

सर्वेषां तु विशिष्टेन ब्राह्मणेन विपश्चिता । (५८।१)

मन्त्रयेत् परमं मन्त्रं राजा षाड्गुण्यसंयुतम् ॥ (५८।२)

नित्यं तस्मिन् समाश्वस्तः सर्वकार्याणि निःक्षिपेत् । (५९।१)

तेन सार्धं विनिश्चित्य ततः कर्म समारभेत् ॥ (५९।२)

अन्यान् अपि प्रकुर्वीत शुचीन् प्राज्ञान् अवस्थितान् । (६०।१)

सम्यग् अर्थसमाहर्तॄन् अमात्यान् सुपरीक्षितान् ॥ (६०।२)

निर्वर्तेतास्य यावद्भिर् इतिकर्तव्यता नृभिः । (६१।१)

तावतो ऽतन्द्रितान् दक्षान् प्रकुर्वीत विचक्षणान् ॥ (६१।२)

तेषाम् अर्थे नियुञ्जीत शूरान् दक्षान् कुलोद्गतान् । (६२।१)

शुचीन् आकरकर्मान्ते भीरून् अन्तर्निवेशने ॥ (६२।२)

दूतदूतं चैव प्रकुर्वीत सर्वशास्त्रविशारदम् । (६३।१)

इङ्गिताकारचेष्टज्ञं शुचिं दक्षं कुलोद्गतम् ॥ (६३।२)

अनुरक्तः शुचिर् दक्षः स्मृतिमान् देशकालवित् । (६४।१)

वपुष्मान् वीतभीर् वाग्मी दूतो राज्ञः प्रशस्यते ॥ (६४।२)

अमात्ये दण्ड आयत्तो दण्डे वैनयिकी क्रिया । (६५।१)

नृपतौ कोशराष्ट्रे च दूते संधिविपर्ययौ ॥ (६५।२)

दूत एव हि संधत्ते भिनत्त्य् एव च संहतान् । (६६।१)

दूतस् तत् कुरुते कर्म भिद्यन्ते येन मानवः ॥ (६६।२)

स विद्याद् अस्य कृत्येषु निर्गूढेङ्गितचेष्टितैः । (६७।१)

आकारम् इङ्गितं चेष्टां भृत्येषु च चिकीर्षितम् ॥ (६७।२)

बुद्ध्वा च सर्वं तत्त्वेन परराजचिकीर्षितम् । (६८।१)

तथा प्रयत्नम् आतिष्ठेद् यथात्मानं न पीडयेत् ॥ (६८।२)

प्लचे ओड़् अ किन्ग्दोम्जाङ्गलं सस्यसम्पन्नम् आर्यप्रायम् अनाविलम् । (६९।१)

रम्यम् आनतसामन्तं स्वाजीव्यं देशम् आवसेत् ॥ (६९।२)

ड़ोर्त्रेस्स्धन्वदुर्गं महीदुर्गम् अब्दुर्गं वार्क्षम् एव वा । (७०।१)

नृदुर्गं गिरिदुर्गं वा समाश्रित्य वसेत् पुरम् ॥ (७०।२)

सर्वेण तु प्रयत्नेन गिरिदुर्गं समाश्रयेत् । (७१।१)

एषां हि बाहुगुण्येन गिरिदुर्गं विशिष्यते ॥ (७१।२)

त्रीण्य् आद्यान्य् आश्रितास् त्व् एषां मृगगर्ताश्रयाप्चराः । (७२।१)

त्रीण्य् उत्तराणि क्रमशः प्लवंगमनरामराः ॥ (७२।२)

यथा दुर्गाश्रितान् एतान् नोपहिंसन्ति शत्रवः । (७३।१)

तथारयो न हिंसन्ति नृपं दुर्गसमाश्रितम् ॥ (७३।२)

एकः शतं योधयति प्राकारस्थो धनुर्धरः । (७४।१)

शतं दशसहस्राणि तस्माद् दुर्गं विधीयते ॥ (७४।२)

तत् स्याद् आयुधसम्पन्नं धनधान्येन वाहनैः । (७५।१)

ब्राह्मणैः शिल्पिभिर् यन्त्रैर् यवसेनोदकेन च ॥ (७५।२)

तस्य मध्ये सुपर्याप्तं कारयेद् गृहम् आत्मनः । (७६।१)

गुप्तं सर्वर्तुकं शुभ्रं जलवृक्षसमन्वितम् ॥ (७६।२)

तद् अध्यास्योद्वहेद् भार्यां सवर्णां लक्षणान्विताम् । (७७।१)

कुले महति सम्भूतां हृद्यां रूपगुणान्विताम् ॥ (७७।२)

पुरोहितं च कुर्वीत वृणुयाद् एव चर्त्विजः । (७८।१)

ते ऽस्य गृह्याणि कर्माणि कुर्युर् वैतानिकानि च ॥ (७८।२)

यजेत राजा क्रतुभिर् विविधैर् आप्तदक्षिणैः । (७९।१)

धर्मार्थं चैव विप्रेभ्यो दद्याद् भोगान् धनानि च ॥ (७९।२)

सांवत्सरिकम् आप्तैश् च राष्ट्राद् आहारयेद् बलिम् । (८०।१)

स्याच् चाम्नायपरो लोके वर्तेत पितृवन् नृषु ॥ (८०।२)

अध्यक्षान् विविधान् कुर्यात् तत्र तत्र विपश्चितः । (८१।१)

ते ऽस्य सर्वाण्य् अवेक्षेरन् नॄणां कार्याणि कुर्वताम् ॥ (८१।२)

आवृत्तानां गुरुकुलाद् विप्राणां पूजको भवेत् । (८२।१)

नृपाणाम् अक्षयो ह्य् एष निधिर् ब्राह्मो ऽभिधीयते ॥ (८२।२)

न तं स्तेना न चामित्रा हरन्ति न च नश्यति । (८३।१)

तस्माद् राज्ञा निधातव्यो ब्राह्मणेष्व् अक्षयो निधिः ॥ (८३।२)

न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित् । (८४।१)

वरिष्ठम् अग्निहोत्रेभ्यो ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् ॥ (८४।२)

समम् अब्राह्मणे दानं द्विगुणं ब्राह्मणब्रुवे । (८५।१)

प्राधीते शतसाहस्रम् अनन्तं वेदपारगे ॥ (८५।२)

पात्रस्य हि विशेषेण श्रद्दधानतयैव च । (८६।१)

अल्पं वा बहु वा प्रेत्य दानस्य फलम् अश्नुते ॥ (८६।२)

बत्त्लेसमोत्तमाधमै राजा त्व् आहूतः पालयन् प्रजाः । (८७।१)

न निवर्तेत संग्रामात् क्षात्रं धर्मम् अनुस्मरन् ॥ (८७।२)

संग्रामेष्व् अनिवर्तित्वं प्रजानां चैव पालनम् । (८८।१)

शुश्रूषा ब्राह्मणानां च राज्ञां श्रेयस्करं परम् ॥ (८८।२)

आहवेषु मिथो ऽन्योन्यं जिघांसन्तो महीक्षितः । (८९।१)

युध्यमानाः परं शक्त्या स्वर्गं यान्त्य् अपराङ्मुखाः ॥ (८९।२)

न कूटैर् आयुधैर् हन्याद् युध्यमानो रणे रिपून् । (९०।१)

न कर्णिभिर् नापि दिग्धैर् नाग्निज्वलिततेजनैः ॥ (९०।२)

न च हन्यात् स्थलारूढं न क्लीबं न कृताञ्जलिम् । (९१।१)

न मुक्तकेशं नासीनं न तवास्मीति वादिनम् ॥ (९१।२)

न सुप्तं न विसंनाहं न नग्नं न निरायुधम् । (९२।१)

नायुध्यमानं पश्यन्तं न परेण समागतम् ॥ (९२।२)

नायुधव्यसनप्राप्तं नार्तं नातिपरिक्षतम् । (९३।१)

न भीतं न परावृत्तं सतां धर्मम् अनुस्मरन् ॥ (९३।२)

यस् तु भीतः परावृत्तः संग्रामे हन्यते परैः । (९४।१)

भर्तुर् यद् दुष्कृतं किंचित् तत् सर्वं प्रतिपद्यते ॥ (९४।२)

यच् चास्य सुकृतं किंचिद् अमुत्रार्थम् उपार्जितम् । (९५।१)

भर्ता तत् सर्वम् आदत्ते परावृत्तहतस्य तु ॥ (९५।२)

दिस्त्रिबुतिओन् ओड़् बोओत्य्रथाश्वं हस्तिनं छत्त्रं धनं धान्यं पशून् स्त्रियः । (९६।१)

सर्वद्रव्याणि कुप्यं च यो यज् जयति तस्य तत् ॥ (९६।२)

राज्ञश् च दद्युर् उद्धारम् इत्य् एषा वैदिकी श्रुतिः । (९७।१)

राज्ञा च सर्वयोधेभ्यो दातव्यम् अपृथग्जितम् ॥ (९७।२)

एषो ऽनुपस्कृतः प्रोक्तो योधधर्मः सनातनः । (९८।१)

अस्माद् धर्मान् न च्यवेत क्षत्रियो घ्नन् रणे रिपून् ॥ (९८।२)

बेहविओउर् तोwअर्द्स् थे एनेम्यलब्धं चैव लिप्सेत लब्धं रक्षेत् प्रयत्नतः । (९९।१)

रक्षितं वर्धयेच् चैव वृद्धं पात्रेषु निक्षिपेत् ॥ (९९।२)

एतच् चतुर्विधं विद्यात् पुरुषार्थप्रयोजनम् । (१००।१)

अस्य नित्यम् अनुष्ठानं सम्यक् कुर्याद् अतन्द्रितः ॥ (१००।२)

अलब्धम् इच्छेद् दण्डेन लब्धं रक्षेद् अवेक्षया । (१०१।१)

रक्षितं वर्धयेद् वृद्ध्या वृद्धं पात्रेषु निक्षिपेत् ॥ (१०१।२)

नित्यम् उद्यतदण्डः स्यान् नित्यं विवृतपौरुषः । (१०२।१)

नित्यं संवृतसंवार्यो नित्यं छिद्रानुसार्य् अरेः ॥ (१०२।२)

नित्यम् उद्यतदण्डस्य कृत्स्नम् उद्विजते जगत् । (१०३।१)

तस्मात् सर्वाणि भूतानि दण्डेनैव प्रसाधयेत् ॥ (१०३।२)

अमाययैव वर्तेत न कथंचन मायया । (१०४।१)

बुध्येतारिप्रयुक्तां च मायां नित्यं सुसंवृतः ॥ (१०४।२)

नास्य छिद्रं परो विद्याद् विद्याच् छिद्रं परस्य च । (१०५।१)

गूहेत् कूर्म इवाङ्गानि रक्षेद् विवरम् आत्मनः ॥ (१०५।२)

बकवच् चिन्तयेद् अर्थान् सिंहवच् च पराक्रमे । (१०६।१)

वृकवच् चावलुम्पेत शशवच् च विनिष्पतेत् ॥ (१०६।२)

४ उपायसेवम् विजयमानस्य ये ऽस्य स्युः परिपन्थिनः । (१०७।१)

तान् आनयेद् वशं सर्वान् सामादिभिर् उपक्रमैः ॥ (१०७।२)

यदि ते तु न तिष्ठेयुर् उपायैः प्रथमैस् त्रिभिः । (१०८।१)

दण्डेनैव प्रसह्यैतान्शनकैर् वशम् आनयेत् ॥ (१०८।२)

सामादीनाम् उपायानां चतुर्णाम् अपि पण्डिताः । (१०९।१)

सामदण्डौ प्रशंसन्ति नित्यं राष्ट्राभिवृद्धये ॥ (१०९।२)

यथोद्धरति निर्दाता कक्षं धान्यं च रक्षति । (११०।१)

तथा रक्षेन् नृपो राष्ट्रं हन्याच् च परिपन्थिनः ॥ (११०।२)

मोहाद् राजा स्वराष्ट्रं यः कर्षयत्य् अनवेक्षया । (१११।१)

सो ऽचिराद् भ्रश्यते राज्याज् जीविताच् च सबान्धवः ॥ (१११।२)

शरीरकर्षणात् प्राणाः क्षीयन्ते प्राणिनां यथा । (११२।१)

तथा राज्ञाम् अपि प्राणाः क्षीयन्ते राष्ट्रकर्षणात् ॥ (११२।२)

ओर्गनिसतिओन्।अद्मिनिस्त्रतिओन्राष्ट्रस्य संग्रहे नित्यं विधानम् इदम् आचरेत् । (११३।१)

सुसंगृहीतराष्ट्रे हि पार्थिवः सुखम् एधते ॥ (११३।२)

द्वयोस् त्रयाणां पञ्चानां मध्ये गुल्मम् अधिष्ठितम् । (११४।१)

तथा ग्रामशतानां च कुर्याद् राष्ट्रस्य संग्रहम् ॥ (११४।२)

ग्रामस्याधिपतिं कुर्याद् दशग्रामपतिं तथा । (११५।१)

विंशतीशं शतेशं च सहस्रपतिम् एव च ॥ (११५।२)

ग्रामदोषान् समुत्पन्नान् ग्रामिकः शनकैः स्वयम् । (११६।१)

शंसेद् ग्रामदशेशाय दशेशो विंशतीशिने ॥ (११६।२)

विंशतीशस् तु तत् सर्वं शतेशाय निवेदयेत् । (११७।१)

शंसेद् ग्रामशतेशस् तु सहस्रपतये स्वयम् ॥ (११७।२)

यानि राजप्रदेयानि प्रत्यहं ग्रामवासिभिः । (११८।१)

अन्नपानेन्धनादीनि ग्रामिकस् तान्य् अवाप्नुयात् ॥ (११८।२)

दशी कुलं तु भुञ्जीत विंशी पञ्च कुलानि च । (११९।१)

ग्रामं ग्रामशताध्यक्षः सहस्राधिपतिः पुरम् ॥ (११९।२)

तेषां ग्राम्याणि कार्यानि पृथक्कार्याणि चैव हि । (१२०।१)

राज्ञो ऽन्यः सचिवः स्निग्धस् तानि पश्येद् अतन्द्रितः ॥ (१२०।२)

ओब्सेर्वतिओन् ओड़् थे अद्मिनिस्त्रतिओन्नगरे नगरे चैकं कुर्यात् सर्वार्थचिन्तकम् । (१२१।१)

उच्चैःस्थानं घोररूपं नक्षत्राणाम् इव ग्रहम् ॥ (१२१।२)

स तान् अनुपरिक्रामेत् सर्वान् एव सदा स्वयम् । (१२२।१)

तेषां वृत्तं परिणयेत् सम्यग् राष्ट्रेषु तच्चरैः ॥ (१२२।२)

राज्ञो हि रक्षाधिकृताः परस्वादायिनः शठाः । (१२३।१)

भृत्या भवन्ति प्रायेण तेभ्यो रक्षेद् इमाः प्रजाः ॥ (१२३।२)

ये कार्यिकेभ्यो ऽर्थम् एव गृह्णीयुः पापचेतसः । (१२४।१)

तेषां सर्वस्वम् आदाय राजा कुर्यात् प्रवासनम् ॥ (१२४।२)

राजा कर्मसु युक्तानां स्त्रीणां प्रेष्यजनस्य च । (१२५।१)

प्रत्यहं कल्पयेद् वृत्तिं स्थानं कर्मानुरूपतः ॥ (१२५।२)

पणो देयो ऽवकृष्टस्य षड् उत्कृष्टस्य वेतनम् । (१२६।१)

षाण्मासिकस् तथाच्छादो धान्यद्रोणस् तु मासिकः ॥ (१२६।२)

तxक्रयविक्रयम् अध्वानं भक्तं च सपरिव्ययम् । (१२७।१)

योगक्षेमं च सम्प्रेक्ष्य वणिजो दापयेत् करान् ॥ (१२७।२)

यथा फलेन युज्येत राजा कर्ता च कर्मणाम् । (१२८।१)

तथावेक्ष्य नृपो राष्ट्रे कल्पयेत् सततं करान् ॥ (१२८।२)

यथाल्पाल्पमदन्त्याद्यं वार्योकोवत्सषट्पदाः । (१२९।१)

तथाल्पाल्पो ग्रहीतव्यो राष्ट्राद् राज्ञाब्दिकः करः ॥ (१२९।२)

पञ्चाशद्भाग आदेयो राज्ञा पशुहिरण्ययोः । (१३०।१)

धान्यानाम् अष्टमो भागः षष्ठो द्वादश एव वा ॥ (१३०।२)

आददीताथ षड्भागं द्रुमांसमधुसर्पिषाम् । (१३१।१)

गन्धौषधिरसानां च पुष्पमूलफलस्य च ॥ (१३१।२)

पत्त्रशाकतृणानां च चर्मणां वैदलस्य च । (१३२।१)

मृन्मयानां च भाण्डानां सर्वस्याश्ममयस्य च ॥ (१३२।२)

म्रियमाणो ऽप्य् आददीत न राजा श्रोत्रियात् करम् । (१३३।१)

न च क्षुधास्य संसीदेत् श्रोत्रियो विषये वसन् ॥ (१३३।२)

यस्य राज्ञस् तु विषये श्रोत्रियः सीदति क्षुधा । (१३४।१)

तस्यापि तत् क्षुधा राष्ट्रम् अचिरेनैव सीदति ॥ (१३४।२)

श्रुतवृत्ते विदित्वास्य वृत्तिं धर्म्यां प्रकल्पयेत् । (१३५।१)

संरक्षेत् सर्वतश् चैनं पिता पुत्रम् इवौरसम् ॥ (१३५।२)

संरक्ष्यमाणो राज्ञा यं कुरुते धर्मम् अन्वहम् । (१३६।१)

तेनायुर् वर्धते राज्ञो द्रविणं राष्ट्रम् एव च ॥ (१३६।२)

यत् किंचिद् अपि वर्षस्य दापयेत् करसंज्ञितम् । (१३७।१)

व्यवहारेण जीवन्तं राजा राष्ट्रे पृथग्जनम् ॥ (१३७।२)

कारुकाञ् शिल्पिनश् चैव शूद्रांश् चात्मोपजीविनः । (१३८।१)

एकैकं कारयेत् कर्म मासि मासि महीपतिः ॥ (१३८।२)

नोच्छिन्द्याद् आत्मनो मूलं परेषां चातितृष्णया । (१३९।१)

उच्छिन्दन् ह्य् आत्मनो मूलम् आत्मानं तांश् च पीडयेत् ॥ (१३९।२)

तीक्ष्णश् चैव मृदुश् च स्यात् कार्यं वीक्ष्य महीपतिः । (१४०।१)

तीक्ष्णश् चैव मृदुश् चैव राजा भवति संमतः ॥ (१४०।२)

अमात्यमुख्यं धर्मज्ञं प्राज्ञं दान्तं कुलोद्गतम् । (१४१।१)

स्थापयेद् आसने तस्मिन् खिन्नः कार्येक्षणे नॄणाम् ॥ (१४१।२)

एवं सर्वं विधायेदम् इतिकर्तव्यम् आत्मनः । (१४२।१)

युक्तश् चैवाप्रमत्तश् च परिरक्षेद् इमाः प्रजाः ॥ (१४२।२)

विक्रोशन्त्यो यस्य राष्ट्राद्ध्रियन्ते दस्युभिः प्रजाः । (१४३।१)

संपश्यतः सभृत्यस्य मृतः स न तु जीवति ॥ (१४३।२)

क्षत्रियस्य परो धर्मः प्रजानाम् एव पालनम् । (१४४।१)

निर्दिष्टफलभोक्ता हि राजा धर्मेण युज्यते ॥ (१४४।२)

तगेसब्लौड़् देस् क्￶निग्सुत्थाय पश्चिमे यामे कृतशौचः समाहितः । (१४५।१)

हुताग्निर् ब्राह्मणांश् चार्च्य प्रविशेत् स शुभां सभाम् ॥ (१४५।२)

तत्र स्थितः प्रजाः सर्वाः प्रतिनन्द्य विसर्जयेत् । (१४६।१)

विसृज्य च प्रजाः सर्वा मन्त्रयेत् सह मन्त्रिभिः ॥ (१४६।२)

गिरिपृष्ठं समारुह्य प्रासादं वा रहोगतः । (१४७।१)

अरण्ये निःशलाके वा मन्त्रयेद् अविभावितः ॥ (१४७।२)

यस्य मन्त्रं न जानन्ति समागम्य पृथग्जनाः । (१४८।१)

स कृत्स्नां पृथिवीं भुङ्क्ते कोशहीनो ऽपि पार्थिवः ॥ (१४८।२)

जडमूकान्धबधिरांस् तैर्यग्योनान् वयोऽतिगान् । (१४९।१)

स्त्रीम्लेच्छव्याधितव्यङ्गान् मन्त्रकाले ऽपसारयेत् ॥ (१४९।२)

भिन्दन्त्य् अवमता मन्त्रं तैर्यग्योनास् तथैव च । (१५०।१)

स्त्रियश् चैव विशेषेण तस्मात् तत्रादृतो भवेत् ॥ (१५०।२)

मध्यंदिने ऽर्धरात्रे वा विश्रान्तो विगतक्लमः । (१५१।१)

अष्टवर्गचिन्तयेद् धर्मकामार्थान् सार्धं तैर् एक एव वा ॥ (१५१।२)

परस्परविरुद्धानां तेषां च समुपार्जनम् । (१५२।१)

कन्यानां सम्प्रदानं च कुमाराणां च रक्षणम् ॥ (१५२।२)

दूतसम्प्रेषणं चैव कार्यशेषं तथैव च । (१५३।१)

अन्तःपुरप्रचारं च प्रणिधीनां च चेष्टितम् ॥ (१५३।२)

कृत्स्नं चाष्टविधं कर्म पञ्चवर्गं च तत्त्वतः । (१५४।१)

अनुरागापरागौ च प्रचारं मण्डलस्य च ॥ (१५४।२)

मध्यमस्य प्रचारं च विजिगीषोश् च चेष्टितम् । (१५५।१)

उदासीनप्रचारं च शत्रोश् चैव प्रयत्नतः ॥ (१५५।२)

एताः प्रकृतयो मूलं मण्डलस्य समासतः । (१५६।१)

अष्टौ चान्याः समाख्याता द्वादशैव तु ताः स्मृताः ॥ (१५६।२)

अमात्यराष्ट्रदुर्गार्थदण्डाख्याः पञ्च चापराः । (१५७।१)

प्रत्येकं कथिता ह्य् एताः संक्षेपेण द्विसप्ततिः ॥ (१५७।२)

अनन्तरम् अरिं विद्याद् अरिसेविनम् एव च । (१५८।१)

अरेर् अनन्तरं मित्रम् उदासीनं तयोः परम् ॥ (१५८।२)

तान् सर्वान् अभिसंदध्यात् सामादिभिर् उपक्रमैः । (१५९।१)

व्यस्तैश् चैव समस्तैश् च पौरुषेण नयेन च ॥ (१५९।२)

षड्गुणसंधिं च विग्रहं चैव यानम् आसनम् एव च । (१६०।१)

द्वैधीभावं संश्रयं च षड्गुणांश् चिन्तयेत् सदा ॥ (१६०।२)

आसनं चैव यानं च संधिं विग्रहम् एव च । (१६१।१)

कार्यं वीक्ष्य प्रयुञ्जीत द्वैधं संश्रयम् एव च ॥ (१६१।२)

संधिं तु द्विविधं विद्याद् राजा विग्रहम् एव च । (१६२।१)

उभे यानासने चैव द्विविधः संश्रयः स्मृतः ॥ (१६२।२)

समानयानकर्मा च विपरीतस् तथैव च । (१६३।१)

तदा त्व् आयतिसंयुक्तः संधिर् ज्ञेयो द्विलक्षणः ॥ (१६३।२)

स्वयंकृतश् च कार्यार्थम् अकाले काल एव वा । (१६४।१)

मित्रस्य चैवापकृते द्विविधो विग्रहः स्मृतः ॥ (१६४।२)

एकाकिनश् चात्ययिके कार्ये प्राप्ते यदृच्छया । (१६५।१)

संहतस्य च मित्रेण द्विविधं यानम् उच्यते ॥ (१६५।२)

क्षीणस्य चैव क्रमशो दैवात् पूर्वकृतेन वा । (१६६।१)

मित्रस्य चानुरोधेन द्विविधं स्मृतम् आसनम् ॥ (१६६।२)

बलस्य स्वामिनश् चैव स्थितिः कार्यार्थसिद्धये । (१६७।१)

द्विविधं कीर्त्यते द्वैधं षाड्गुण्यगुणवेदिभिः ॥ (१६७।२)

अर्थसम्पादनार्थं च पीड्यमानस्य शत्रुभिः । (१६८।१)

साधुषु व्यपदेशश् च द्विविधः संश्रयः स्मृतः ॥ (१६८।२)

देचिसिओन् अबोउत् पेअचे अन्द् wअर्यदावगच्छेद् आयत्याम् आधिक्यं ध्रुवम् आत्मनः । (१६९।१)

तदात्वे चाल्पिकां पीडां तदा संधिं समाश्रयेत् ॥ (१६९।२)

यदा प्रहृष्टा मन्येत सर्वास् तु प्रकृतीर् भृशम् । (१७०।१)

अत्युच्छ्रितं तथात्मानं तदा कुर्वीत विग्रहम् ॥ (१७०।२)

यदा मन्येत भावेन हृष्टं पुष्टं बलं स्वकम् । (१७१।१)

परस्य विपरीतं च तदा यायाद् रिपुं प्रति ॥ (१७१।२)

यदा तु स्यात् परिक्षीणो वाहनेन बलेन च । (१७२।१)

तदासीत प्रयत्नेन शनकैः सान्त्वयन्न् अरीन् ॥ (१७२।२)

मन्येतारिं यदा राजा सर्वथा बलवत्तरम् । (१७३।१)

तदा द्विधा बलं कृत्वा साधयेत् कार्यम् आत्मनः ॥ (१७३।२)

यदा परबलानां तु गमनीयतमो भवेत् । (१७४।१)

तदा तु संश्रयेत् क्षिप्रं धार्मिकं बलिनं नृपम् ॥ (१७४।२)

निग्रहं प्रकृतीनां च कुर्याद् यो ऽरिबलस्य च । (१७५।१)

उपसेवेत तं नित्यं सर्वयत्नैर् गुरुं यथा ॥ (१७५।२)

यदि तत्रापि संपश्येद् दोषं संश्रयकारितम् । (१७६।१)

सुयुद्धम् एव तत्रापि निर्विशङ्कः समाचरेत् ॥ (१७६।२)

सर्वोपायैस् तथा कुर्यान् नीतिज्ञः पृथिवीपतिः । (१७७।१)

यथास्याभ्यधिका न स्युर् मित्रोदासीनशत्रवः ॥ (१७७।२)

आयतिं सर्वकार्याणां तदात्वं च विचारयेत् । (१७८।१)

अतीतानां च सर्वेषां गुणदोषौ च तत्त्वतः ॥ (१७८।२)

आयत्यां गुणदोषज्ञस् तदात्वे क्षिप्रनिश्चयः । (१७९।१)

अतीते कार्यशेषज्ञः शत्रुभिर् नाभिभूयते ॥ (१७९।२)

यथैनं नाभिसंदध्युर् मित्रोदासीनशत्रवः । (१८०।१)

तथा सर्वं संविदध्याद् एष सामासिको नयः ॥ (१८०।२)

यान (चम्पैग्न्)तदा तु यानम् आतिष्ठेद् अरिराष्ट्रं प्रति प्रभुः । (१८१।१)

तदानेन विधानेन यायाद् अरिपुरं शनैः ॥ (१८१।२)

मार्गशीर्षे शुभे मासि यायाद् यात्रां महीपतिः । (१८२।१)

फाल्गुनं वाथ चैत्रं वा मासौ प्रति यथाबलम् ॥ (१८२।२)

अन्येष्व् अपि तु कालेषु यदा पश्येद् ध्रुवं जयम् । (१८३।१)

तदा यायाद् विगृह्यैव व्यसने चोत्थिते रिपोः ॥ (१८३।२)

कृत्वा विधानं मूले तु यात्रिकं च यथाविधि । (१८४।१)

उपगृह्यास्पदं चैव चारान् सम्यग् विधाय च ॥ (१८४।२)

संशोध्य त्रिविधं मार्गं षड्विधं च बलं स्वकम् । (१८५।१)

साम्परायिककल्पेन यायाद् अरिपुरं प्रति ॥ (१८५।२)

शत्रुसेविनि मित्रे च गूढे युक्ततरो भवेत् । (१८६।१)

गतप्रत्यागते चैव स हि कष्टतरो रिपुः ॥ (१८६।२)

दण्डव्यूहेन तन् मार्गं यायात् तु शकटेन वा । (१८७।१)

वराहमकराभ्यां वा सूच्या वा गरुडेन वा ॥ (१८७।२)

यतश् च भयम् आशङ्केत् ततो विस्तारयेद् बलम् । (१८८।१)

पद्मेन चैव व्यूहेन निविशेत सदा स्वयम् ॥ (१८८।२)

सेनापतिबलाध्यक्षौ सर्वदिक्षु निवेशयेत् । (१८९।१)

यतश् च भयम् आशङ्केत् प्राचीं तां कल्पयेद् दिशम् ॥ (१८९।२)

गुल्मांश् च स्थापयेद् आप्तान् कृतसंज्ञान् समन्ततः । (१९०।१)

स्थाने युद्धे च कुशलान् अभीरून् अविकारिणः ॥ (१९०।२)

संहतान् योधयेद् अल्पान् कामं विस्तारयेद् बहून् । (१९१।१)

सूच्या वज्रेण चैवैतान् व्यूहेन व्यूह्य योधयेत् ॥ (१९१।२)

स्यन्दनाश्वैः समे युध्येद् अनूपे नौद्विपैस् तथा । (१९२।१)

वृक्षगुल्मावृते चापैर् असिचर्मायुधैः स्थले ॥ (१९२।२)

कुरुक्षेत्रांश् च मत्स्यांश् च पञ्चालान् शूरसेनजान् । (१९३।१)

दीर्घांल् लघूंश् चैव नरान् अग्रानीकेषु योजयेत् ॥ (१९३।२)

प्रहर्षयेद् बलं व्यूह्य तांश् च सम्यक् परीक्षयेत् । (१९४।१)

चेष्टाश् चैव विजानीयाद् अरीन् योधयताम् अपि ॥ (१९४।२)

उपरुध्यारिम् आसीत राष्ट्रं चास्योपपीडयेत् । (१९५।१)

दूषयेच् चास्य सततं यवसान्नोदकेन्धनम् ॥ (१९५।२)

भिन्द्याच् चैव तडागानि प्राकारपरिखास् तथा । (१९६।१)

समवस्कन्दयेच् चैनं रात्रौ वित्रासयेत् तथा ॥ (१९६।२)

उपजप्यान् उपजपेद् बुध्येतैव च तत्कृतम् । (१९७।१)

युक्ते च दैवे युध्येत जयप्रेप्सुर् अपेतभीः ॥ (१९७।२)

साम्ना दानेन भेदेन समस्तैर् अथ वा पृथक् । (१९८।१)

विजेतुं प्रयतेतारीन् न युद्धेन कदाचन ॥ (१९८।२)

अनित्यो विजयो यस्माद् दृश्यते युध्यमानयोः । (१९९।१)

पराजयश् च संग्रामे तस्माद् युद्धं विवर्जयेत् ॥ (१९९।२)

त्रयाणाम् अप्य् उपायानां पूर्वोक्तानाम् असंभवे । (२००।१)

तथा युध्येत सम्पन्नो विजयेत रिपून् यथा ॥ (२००।२)

जित्वा सम्पूजयेद् देवान् ब्राह्मणांश् चैव धार्मिकान् । (२०१।१)

प्रदद्यात् परिहारार्थं ख्यापयेद् अभयानि च ॥ (२०१।२)

सर्वेषां तु विदित्वैषां समासेन चिकीर्षितम् । (२०२।१)

स्थापयेत् तत्र तद्वंश्यं कुर्याच् च समयक्रियाम् ॥ (२०२।२)

प्रमाणानि च कुर्वीत तेषां धर्मान् यथोदितान् । (२०३।१)

रत्नैश् च पूजयेद् एनं प्रधानपुरुषैः सह ॥ (२०३।२)

आदानम् अप्रियकरं दानं च प्रियकारकम् । (२०४।१)

अभीप्सितानाम् अर्थानां काले युक्तं प्रशस्यते ॥ (२०४।२)

सर्वं कर्मेदम् आयत्तं विधाने दैवमानुषे । (२०५।१)

तयोर् दैवम् अचिन्त्यं तु मानुषे विद्यते क्रिया ॥ (२०५।२)

सह वापि व्रजेद् युक्तः संधिं कृत्वा प्रयत्नतः । (२०६।१)

मित्रं हिरण्यं भूमिं वा संपश्यंस् त्रिविधं फलम् ॥ (२०६।२)

पार्ष्णिग्राहं च सम्प्रेक्ष्य तथाक्रन्दं च मण्डले । (२०७।१)

मित्राद् अथाप्य् अमित्राद् वा यात्राफलम् अवाप्नुयात् ॥ (२०७।२)

मित्रहिरण्यभूमिसम्प्राप्त्या पार्थिवो न तथैधते । (२०८।१)

यथा मित्रं ध्रुवं लब्ध्वा कृशम् अप्य् आयतिक्षमम् ॥ (२०८।२)

धर्मज्ञं च कृतज्ञं च तुष्टप्रकृतिम् एव च । (२०९।१)

अनुरक्तं स्थिरारम्भं लघुमित्रं प्रशस्यते ॥ (२०९।२)

प्राज्ञं कुलीनं शूरं च दक्षं दातारम् एव च । (२१०।१)

कृतज्ञं धृतिमन्तं च कष्टम् आहुर् अरिं बुधाः ॥ (२१०।२)

आर्यता पुरुषज्ञानं शौर्यं करुणवेदिता । (२११।१)

स्थौललक्ष्यं च सततम् उदासीनगुणोदयः ॥ (२११।२)

उसे ओड़् मोनेय् (धन)क्षेम्यां सस्यप्रदां नित्यं पशुवृद्धिकरीम् अपि । (२१२।१)

परित्यजेन् नृपो भूमिम् आत्मार्थम् अविचारयन् ॥ (२१२।२)

आपदर्थं धनं रक्षेद् दारान् रक्षेद् धनैर् अपि । (२१३।१)

आत्मानं सततं रक्षेद् दारैर् अपि धनैर् अपि ॥ (२१३।२)

सह सर्वाः समुत्पन्नाः प्रसमीक्ष्यापदो भृशम् । (२१४।१)

संयुक्तांश् च वियुक्तांश् च सर्वोपायान् सृजेद् बुधः ॥ (२१४।२)

उपेतारम् उपेयं च सर्वोपायांश् च कृत्स्नशः । (२१५।१)

एतत् त्रयं समाश्रित्य प्रयतेतार्थसिद्धये ॥ (२१५।२)

रेस्त् ओड़् थे दय् (मिद्दय् => निघ्त्)एवं सर्वम् इदं राजा सह संमन्त्र्य मन्त्रिभिः । (२१६।१)

व्यायम्याप्लुत्य मध्याह्ने भोक्तुम् अन्तःपुरं विशेत् ॥ (२१६।२)

मेअसुरेस् अगैन्स्त् पोइसोनिन्ग्तत्रात्मभूतैः कालज्ञैर् अहार्यैः परिचारकैः । (२१७।१)

सुपरीक्षितम् अन्नाद्यम् अद्यान् मन्त्रैर् विषापहैः ॥ (२१७।२)

विषघ्नैर् अगदैश् चास्य सर्वद्रव्याणि योजयेत् । (२१८।१)

विषघ्नानि च रत्नानि नियतो धारयेत् सदा ॥ (२१८।२)

परीक्षिताः स्त्रियश् चैनं व्यजनोदकधूपनैः । (२१९।१)

वेषाभरणसंशुद्धाः स्पृशेयुः सुसमाहिताः ॥ (२१९।२)

एवं प्रयत्नं कुर्वीत यानशय्यासनाशने । (२२०।१)

स्नाने प्रसाधने चैव सर्वालंकारकेषु च ॥ (२२०।२)

भुक्तवान् विहरेच् चैव स्त्रीभिर् अन्तःपुरे सह । (२२१।१)

विहृत्य तु यथाकालं पुनः कार्याणि चिन्तयेत् ॥ (२२१।२)

अलंकृतश् च संपश्येद् आयुधीयं पुनर् जनम् । (२२२।१)

वाहनानि च सर्वाणि शस्त्राण्य् आभरणानि च ॥ (२२२।२)

संध्यां चोपास्य शृणुयाद् अन्तर्वेश्मनि शस्त्रभृत् । (२२३।१)

रहस्याख्यायिनां चैव प्रणिधीनां च चेष्टितम् ॥ (२२३।२)

गत्वा कक्षान्तरं त्व् अन्यत् समनुज्ञाप्य तं जनम् । (२२४।१)

प्रविशेद् भोजनार्थं च स्त्रीवृतो ऽन्तःपुरं पुनः ॥ (२२४।२)

तत्र भुक्त्वा पुनः किंचित् तूर्यघोषैः प्रहर्षितः । (२२५।१)

संविशेत् तं यथाकालम् उत्तिष्ठेच् च गतक्लमः ॥ (२२५।२)

एतद् विधानम् आतिष्ठेद् अरोगः पृथिवीपतिः । (२२६।१)

अस्वस्थः सर्वम् एतत् तु भृत्येषु विनियोजयेत् ॥ (२२६।२)