चतुर्थम् आयुषो भागम् उषित्वाद्यं गुरौ द्विजः । (१।१)

द्वितीयम् आयुषो भागं कृतदारो गृहे वसेत् ॥ (१।२)

अद्रोहेणैव भूतानाम् अल्पद्रोहेण वा पुनः । (२।१)

या वृत्तिस् तां समास्थाय विप्रो जीवेद् अनापदि ॥ (२।२)

यात्रामात्रप्रसिद्ध्यर्थं स्वैः कर्मभिर् अगर्हितैः । (३।१)

अक्लेशेन शरीरस्य कुर्वीत धनसंचयम् ॥ (३।२)

ऋतामृताभ्यां जीवेत् तु मृतेन प्रमृतेन वा । (४।१)

सत्यानृताभ्याम् अपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ (४।२)

ऋतम् उञ्छशिलं ज्ञेयम् अमृतं स्याद् अयाचितम् । (५।१)

मृतं तु याचितं भैक्षं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ (५।२)

सत्यानृतं तु वाणिज्यं तेन चैवापि जीव्यते । (६।१)

सेवा श्ववृत्तिर् आख्याता तस्मात् तां परिवर्जयेत् ॥ (६।२)

कुसूलधान्यको वा स्यात् कुम्भीधान्यक एव वा । (७।१)

त्र्यहैहिको वापि भवेद् अश्वस्तनिक एव वा ॥ (७।२)

चतुर्णाम् अपि चैतेषां द्विजानां गृहमेधिनाम् । (८।१)

ज्यायान् परः परो ज्ञेयो धर्मतो लोकजित्तमः ॥ (८।२)

सकर्मैको भवत्य् एषां त्रिभिर् अन्यः प्रवर्तते । (९।१)

द्वाभ्याम् एकश् चतुर्थस् तु ब्रह्मसत्त्रेण जीवति ॥ (९।२)

वर्तयंश् च शिलोञ्छाभ्याम् अग्निहोत्रपरायणः । (१०।१)

इषीः पार्वायणान्तीयाः केवला निर्वपेत् सदा ॥ (१०।२)

न लोकवृत्तं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथंचन । (११।१)

अजिह्माम् अशठां शुद्धाम् जीवेद् ब्राह्मणजीविकाम् ॥ (११।२)

संतोषं परम् आस्थाय सुखार्थी संयतो भवेत् । (१२।१)

संतोषमूलं हि सुखं दुःखमूलं विपर्ययः ॥ (१२।२)

अतो ऽन्यतमया वृत्त्या जीवंस् तु स्नातको द्विजः । (१३।१)

स्वर्गायुष्ययशस्यानि व्रताणीमानि धारयेत् ॥ (१३।२)

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्याद् अतन्द्रितः । (१४।१)

तद्धि कुर्वन् यथाशक्ति प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ (१४।२)

नेहेतार्थान् प्रसङ्गेन न विरुद्धेन कर्मणा । (१५।१)

न विद्यमानेष्व् अर्थेषु नार्त्याम् अपि यतस् ततः ॥ (१५।२)

इन्द्रियार्थेषु सर्वेषु न प्रसज्येत कामतः । (१६।१)

अतिप्रसक्तिं चैतेषां मनसा संनिवर्तयेत् ॥ (१६।२)

सर्वान् परित्यजेद् अर्थान् स्वाध्यायस्य विरोधिनः । (१७।१)

यथा तथाध्यापयंस् तु सा ह्य् अस्य कृतकृत्यता ॥ (१७।२)

वयसः कर्मणो ऽर्थस्य श्रुतस्याभिजनस्य च । (१८।१)

वेषवाग्बुद्धिसारूप्यम् आचरन् विचरेद् इह ॥ (१८।२)

बुद्धिवृद्धिकराण्य् आशु धन्यानि च हितानि च । (१९।१)

नित्यं शास्त्राण्य् अवेक्षेत निगमांश् चैव वैदिकान् ॥ (१९।२)

यथा यथा हि पुरुषः शास्त्रं समधिगच्छति । (२०।१)

तथा तथा विजानाति विज्ञानं चास्य रोचते ॥ (२०।२)

ऋषियज्ञं देवयज्ञं भूतयज्ञं च सर्वदा । (२१।१)

नृयज्ञं पितृयज्ञं च यथाशक्ति न हापयेत् ॥ (२१।२)

एतान् एके महायज्ञान् यज्ञशास्त्रविदो जनाः । (२२।१)

अनीहमानाः सततम् इन्द्रियेष्व् एव जुह्वति ॥ (२२।२)

वाच्य् एके जुह्वति प्राणं प्राणे वाचं च सर्वदा । (२३।१)

वाचि प्राणे च पश्यन्तो यज्ञनिर्वृत्तिम् अक्षयाम् ॥ (२३।२)

ज्ञानेनैवापरे विप्रा यजन्त्य् एतैर् मखैः सदा । (२४।१)

ज्ञानमूलाम् क्रियाम् एषां पश्यन्तो ज्ञानचक्षुषा ॥ (२४।२)

अग्निहोत्रं च जुहुयाद् आद्यन्ते द्युनिशोः सदा । (२५।१)

दर्शेन चार्धमासान्ते पौर्णमासेन चैव हि ॥ (२५।२)

सस्यान्ते नवसस्येष्ट्या तथर्त्वन्ते द्विजो ऽध्वरैः । (२६।१)

पशुना त्व् अयनस्यादौ समान्ते सौमिकैर् मखैः ॥ (२६।२)

नानिष्ट्वा नवसस्येष्ट्या पशुना चाग्निमान् द्विजः । (२७।१)

नवान्नम् अद्यान् मांसं वा दीर्घम् आयुर् जिजीविषुः ॥ (२७।२)

नवेनानर्चिता ह्य् अस्य पशुहव्येन चाग्नयः । (२८।१)

प्राणान् एवात्तुम् इच्छन्ति नवान्नामिषगर्धिनः ॥ (२८।२)

आसनाशनशय्याभिर् अद्भिर् मूलफलेन वा । (२९।१)

नास्य कश्चिद् वसेद् गेहे शक्तितो ऽनर्चितो ऽतिथिः ॥ (२९।२)

पाषाण्डिनो विकर्मस्थान् बैडालव्रतिकान् शठान् । (३०।१)

हैतुकान् बकवृत्तींश् च वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ (३०।२)

वेदविद्याव्रतस्नातान् श्रोत्रियान् गृहमेधिनः । (३१।१)

पूजयेद्धव्यकव्येन विपरीतांश् च वर्जयेत् ॥ (३१।२)

शक्तितो ऽपचमानेभ्यो दातव्यं गृहमेधिना । (३२।१)

संविभागश् च भूतेभ्यः कर्तव्यो ऽनुपरोधतः ॥ (३२।२)

राजतो धनम् अन्विच्छेत् संसीदन् स्नातकः क्षुधा । (३३।१)

याज्यान्तेवासिनोर् वापि न त्व् अन्यत इति स्थितिः ॥ (३३।२)

न सीदेत् स्नातको विप्रः क्षुधा शक्तः कथंचन । (३४।१)

न जीर्णमलवद्वासा भवेच् च विभवे सति ॥ (३४।२)

कॢप्तकेशनखश्मश्रुर् दान्तः शुक्लाम्बरः शुचिः । (३५।१)

स्वाध्याये चैव युक्तः स्यान् नित्यम् आत्महितेषु च ॥ (३५।२)

वैणवीं धारयेद् यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम् । (३६।१)

यज्ञोपवीतं वेदं च शुभं रौक्मे च कुण्डले ॥ (३६।२)

नेक्षेतोद्यन्तम् आदित्यं नास्तं यान्तं कदाचन । (३७।१)

नोपसृष्टं न वारिस्थं न मध्यं नभसो गतम् ॥ (३७।२)

न लङ्घयेद् वत्सतन्त्रीं न प्रधावेच् च वर्षति । (३८।१)

न चोदके निरीक्षेत स्वरूपम् इति धारणा ॥ (३८।२)

मृदं गां दैवतं विप्रं घृतं मधु चतुष्पथम् । (३९।१)

प्रदक्षिणानि कुर्वीत प्रज्ञातांश् च वनस्पतीन् ॥ (३९।२)

नोपगच्छेत् प्रमत्तो ऽपि स्त्रियम् आर्तवदर्शने । (४०।१)

समानशयने चैव न शयीत तया सह ॥ (४०।२)

रजसाभिप्लुतां नारीं नरस्य ह्य् उपगच्छतः । (४१।१)

प्रज्ञा तेजो बलं चक्षुर् आयुश् चैव प्रहीयते ॥ (४१।२)

तां विवर्जयतस् तस्य रजसा समभिप्लुताम् । (४२।१)

प्रज्ञा तेजो बलं चक्षुर् आयुश् चैव प्रवर्धते ॥ (४२।२)

नाश्नीयाद् भार्यया सार्धं नैनाम् ईक्षेत चाश्नतीम् । (४३।१)

क्षुवतीं जृम्भमाणां वा न चासीनां यथासुखम् ॥ (४३।२)

नाञ्जयन्तीं स्वके नेत्रे न चाभ्यक्ताम् अनावृताम् । (४४।१)

न पश्येत् प्रसवन्तीं च तेजस्कामो द्विजोत्तमः ॥ (४४।२)

नान्नम् अद्याद् एकवासा न नग्नः स्नानम् आचरेत् । (४५।१)

न मूत्रं पथि कुर्वीत न भस्मनि न गोव्रजे ॥ (४५।२)

न फालकृष्टे न जले न चित्यां न च पर्वते । (४६।१)

न जीर्णदेवायतने न वल्मीके कदाचन ॥ (४६।२)

न ससत्त्वेषु गर्तेषु न गच्छन्न् अपि न स्थितः । (४७।१)

न नदीतीरम् आसाद्य न च पर्वतमस्तके ॥ (४७।२)

वाय्वग्निविप्रम् आदित्यम् अपः पश्यंस् तथैव गाः । (४८।१)

न कदाचन कुर्वीत विङ्मूत्रस्य विसर्जनम् ॥ (४८।२)

तिरस्कृत्योच्चरेत् काष्ठलोष्टपत्त्रतृणादिना । (४९।१)

नियम्य प्रयतो वाचं संवीताङ्गो ऽवगुण्ठितः ॥ (४९।२)

मूत्रोच्चारसमुत्सर्गं दिवा कुर्याद् उदङ्मुखः । (५०।१)

दक्षिणाभिमुखो रात्रौ संध्ययोश् च यथा दिवा ॥ (५०।२)

छायायाम् अन्धकारे वा रात्राव् अहनि वा द्विजः । (५१।१)

यथासुखमुखः कुर्यात् प्राणबाधभयेषु च ॥ (५१।२)

प्रत्यग्निं प्रतिसूर्यं च प्रतिसोमोदकद्विजम् । (५२।१)

प्रतिगु प्रतिवातं च प्रज्ञा नश्यति मेहतः ॥ (५२।२)

नाग्निं मुखेनोपधमेन् नग्नां नेक्षेत च स्त्रियम् । (५३।१)

नामेध्यं प्रक्षिपेद् अग्नौ न च पादौ प्रतापयेत् ॥ (५३।२)

अधस्तान् नोपदध्याच् च न चैनम् अभिलङ्घयेत् । (५४।१)

न चैनं पादतः कुर्यान् न प्राणाबाधम् आचरेत् ॥ (५४।२)

नाश्नीयात् संधिवेलायां न गच्छेन् नापि संविशेत् । (५५।१)

न चैव प्रलिखेद् भूमिं नात्मनो ऽपहरेत् स्रजम् ॥ (५५।२)

नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा ष्ठीवनं वा समुत्सृजेत् । (५६।१)

अमेध्यलिप्तम् अन्यद् वा लोहितं वा विषाणि वा ॥ (५६।२)

नैकः सुप्याच्छून्यगेहे न श्रेयांसं प्रबोधयेत् । (५७।१)

नोदक्ययाभिभाषेत यज्ञं गच्छेन् न चावृतः ॥ (५७।२)

अग्न्यगारे गवां गोष्ठे ब्राह्मणानां च संनिधौ । (५८।१)

स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिम् उद्धरेत् ॥ (५८।२)

न वारयेद् गां धयन्तीं न चाचक्षीत कस्यचित् । (५९।१)

न दिवीन्द्रायुधं दृष्ट्वा कस्यचिद् दर्शयेद् बुधः ॥ (५९।२)

नाधर्मिके वसेद् ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम् । (६०।१)

नैकः प्रपद्येताध्वानं न चिरं पर्वते वसेत् ॥ (६०।२)

न शूद्रराज्ये निवसेन् नाधार्मिकजनावृते । (६१।१)

न पाषण्डिगणाक्रान्ते नोपसृष्टे ऽन्त्यजैर् नृभिः ॥ (६१।२)

न भुञ्जीतोद्धृतस्नेहं नातिसौहित्यम् आचरेत् । (६२।१)

नातिप्रगे नातिसायं न सायं प्रातराशितः ॥ (६२।२)

न कुर्वीत वृथाचेष्टां न वार्य् अञ्जलिना पिबेत् । (६३।१)

नोत्सङ्गे भक्षयेद् भक्ष्यान् न जातु स्यात् कुतूहली ॥ (६३।२)

न नृत्येद् अथ वा गायेन् न वादित्राणि वादयेत् । (६४।१)

नास्फोटयेन् न च क्ष्वेडेन् न च रक्तो विरावयेत् ॥ (६४।२)

न पादौ धावयेत् कांस्ये कदाचिद् अपि भाजने । (६५।१)

न भिन्नभाण्डे भुञ्जीत न भावप्रतिदूषिते ॥ (६५।२)

उपानहौ च वासश् च धृतम् अन्यैर् न धारयेत् । (६६।१)

उपवीतम् अलंकारं स्रजं करकम् एव च ॥ (६६।२)

नाविनीतैर् भजेद् धुर्यैर् न च क्षुद्व्याधिपीडितैः । (६७।१)

न भिन्नशृङ्गाक्षिखुरैर् न वालधिविरूपितैः ॥ (६७।२)

विनीतैस् तु व्रजेन् नित्यम् आशुगैर् लक्षणान्वितैः । (६८।१)

वर्णरूपोपसंपन्नैः प्रतोदेनातुदन् भृशम् ॥ (६८।२)

बालातपः प्रेतधूमो वर्ज्यं भिन्नं तथासनम् । (६९।१)

न छिन्द्यान् नखरोमाणि दन्तैर् नोत्पाटयेन् नखान् ॥ (६९।२)

न मृल्लोष्टं च मृद्नीयान् न छिन्द्यात् करजैस् तृणम् । (७०।१)

न कर्म निष्फलं कुर्यान् नायत्याम् असुखोदयम् ॥ (७०।२)

लोष्टमर्दी तृणच्छेदी नखखादी च यो नरः । (७१।१)

स विनाशं व्रजत्य् आशु सूचकाशुचिर् एव च ॥ (७१।२)

न विगर्ह्य कथां कुर्याद् बहिर् माल्यं न धारयेत् । (७२।१)

गवां च यानं पृष्ठेन सर्वथैव विगर्हितम् ॥ (७२।२)

अद्वारेण च नातीयाद् ग्रामं वा वेश्म वावृतम् । (७३।१)

रात्रौ च वृक्षमूलानि दूरतः परिवर्जयेत् ॥ (७३।२)

नाक्षैर् दीव्येत् कदाचित् तु स्वयं नोपानहौ हरेत् । (७४।१)

शयनस्थो न भुञ्जीत न पाणिस्थं न चासने ॥ (७४।२)

सर्वं च तिलसम्बद्धं नाद्याद् अस्तम् इते रवौ । (७५।१)

न च नग्नः शयीतेह न चोच्छिष्टः क्वचिद् व्रजेत् ॥ (७५।२)

आर्द्रपादस् तु भुञ्जीत नार्द्रपादस् तु संविशेत् । (७६।१)

आर्द्रपादस् तु भुञ्जानो दीर्घम् आयुर् अवाप्नुयात् ॥ (७६।२)

अचक्षुर्विषयं दुर्गं न प्रपद्येत कर्हिचित् । (७७।१)

न विण्मूत्रम् उदीक्षेत न बाहुभ्यां नदीं तरेत् ॥ (७७।२)

अधितिष्ठेन् न केशांस् तु न भस्मास्थिकपालिकाः । (७८।१)

न कार्पासास्थि न तुषान् दीर्घम् आयुर् जिजीविषुः ॥ (७८।२)

न संवसेच् च पतितैर् न चाण्डालैर् न पुल्कसैः । (७९।१)

न मूर्खैर् नावलिप्तैश् च नान्त्यैर् नान्त्यावसायिभिः ॥ (७९।२)

न शूद्राय मतिं दद्यान् नोच्छिष्टं न हविष्कृतम् । (८०।१)

न चास्योपदिशेद् धर्मं न चास्य व्रतम् आदिशेत् ॥ (८०।२)

यो ह्य् अस्य धर्मम् आचष्टे यश् चैवादिशति व्रतम् । (८१।१)

सो ऽसंवृतं नाम तमः सह तेनैव मज्जति ॥ (८१।२)

न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेद् आत्मनः शिरः । (८२।१)

न स्पृशेच् चैतद् उच्छिष्टो न च स्नायाद् विना ततः ॥ (८२।२)

केशग्रहान् प्रहारांश् च शिरस्य् एतान् विवर्जयेत् । (८३।१)

शिरःस्नातश् च तैलेन नाङ्गं किंचिद् अपि स्पृशेत् ॥ (८३।२)

न राज्ञः प्रतिगृह्णीयाद् अराजन्यप्रसूतितः । (८४।१)

सूनाचक्रध्वजवतां वेशेनैव च जीवताम् ॥ (८४।२)

दशसूनासमं चक्रं दशचक्रसमो ध्वजः । (८५।१)

दशध्वजसमो वेशो दशवेशसमो नृपः ॥ (८५।२)

दश सूनासहस्राणि यो वाहयति सौनिकः । (८६।१)

तेन तुल्यः स्मृतो राजा घोरस् तस्य प्रतिग्रहः ॥ (८६।२)

यो राज्ञः प्रतिगृह्णाति लुब्धस्योच्छास्त्रवर्तिनः । (८७।१)

स पर्यायेण यातीमान् नरकान् एकविंशतिम् ॥ (८७।२)

तामिस्रम् अन्धतामिस्रं महारौरवरौरवौ । (८८।१)

नरकं कालसूत्रं च महानरकम् एव च ॥ (८८।२)

संजीवनं महावीचिं तपनं सम्प्रतापनम् । (८९।१)

संहातं च सकाकोलं कुड्मलं प्रतिमूर्तिकम् ॥ (८९।२)

लोहशङ्कुम् ऋजीषं च पन्थानं शाल्मलीं नदीम् । (९०।१)

असिपत्त्रवनं चैव लोहदारकम् एव च ॥ (९०।२)

एतद् विदन्तो विद्वांसो ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । (९१।१)

न राज्ञः प्रतिगृह्णन्ति प्रेत्य श्रेयो ऽभिकाङ्क्षिणः ॥ (९१।२)

ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थौ चानुचिन्तयेत् । (९२।१)

कायक्लेशांश् च तन्मूलान् वेदतत्त्वार्थम् एव च ॥ (९२।२)

उत्थायावश्यकं कृत्वा कृतशौचः समाहितः । (९३।१)

पूर्वां संध्यां जपंस् तिष्ठेत् स्वकाले चापरां चिरम् ॥ (९३।२)

ऋषयो दीर्घसंध्यत्वाद् दीर्घम् आयुर् अवाप्नुयुः । (९४।१)

प्रज्ञां यशश् च कीर्तिं च ब्रह्मवर्चसम् एव च ॥ (९४।२)

श्रावण्यां प्रौष्ठपद्यां वाप्य् उपाकृत्य यथाविधि । (९५।१)

युक्तश् छन्दांस्य् अधीयीत मासान् विप्रो ऽर्धपञ्चमान् ॥ (९५।२)

पुष्ये तु छन्दसां कुर्याद् बहिर् उत्सर्जनं द्विजः । (९६।१)

माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्णे प्रथमे ऽहनि ॥ (९६।२)

यथाशास्त्रं तु कृत्वैवम् उत्सर्गं छन्दसां बहिः । (९७।१)

विरमेत् पक्षिणीं रात्रिं तद् एवैकम् अहर्निशम् ॥ (९७।२)

अत ऊर्ध्वं तु छन्दांसि शुक्लेषु नियतः पठेत् । (९८।१)

वेदाङ्गानि च सर्वाणि कृष्णपक्षेषु संपठेत् ॥ (९८।२)

नाविस्पष्टम् अधीयीत न शूद्रजनसंनिधौ । (९९।१)

न निशान्ते परिश्रान्तो ब्रह्माधीत्य पुनः स्वपेत् ॥ (९९।२)

यथोदितेन विधिना नित्यं छन्दस्कृतं पठेत् । (१००।१)

ब्रह्म छन्दस्कृतं चैव द्विजो युक्तो ह्य् अनापदि ॥ (१००।२)

इमान् नित्यम् अनध्यायान् अधीयानो विवर्जयेत् । (१०१।१)

अध्यापनं च कुर्वाणः शिष्याणां विधिपूर्वकम् ॥ (१०१।२)

कर्णश्रवे ऽनिले रात्रौ दिवा पांसुसमूहने । (१०२।१)

एतौ वर्षास्व् अनध्यायाव् अध्यायज्ञाः प्रचक्षते ॥ (१०२।२)

विद्युत्स्तनितवर्षेषु महोल्कानां च सम्प्लवे । (१०३।१)

आकालिकम् अनध्यायम् एतेषु मनुर् अब्रवीत् ॥ (१०३।२)

एतांस् त्व् अभ्युदितान् विद्याद् यदा प्रादुष्कृताग्निषु । (१०४।१)

तदा विद्याद् अनध्यायम् अनृतौ चाभ्रदर्शने ॥ (१०४।२)

निर्घाते भूमिचलने ज्योतिषां चोपसर्जने । (१०५।१)

एतान् आकालिकान् विद्याद् अनध्यायान् ऋताव् अपि ॥ (१०५।२)

प्रादुष्कृतेष्व् अग्निषु तु विद्युत्स्तनितनिःस्वने । (१०६।१)

सज्योतिः स्याद् अनध्यायः शेषे रात्रौ यथा दिवा ॥ (१०६।२)

नित्यानध्याय एव स्याद् ग्रामेषु नगरेषु च । (१०७।१)

धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च सर्वदा ॥ (१०७।२)

अन्तर्गतशवे ग्रामे वृषलस्य च संनिधौ । (१०८।१)

अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च ॥ (१०८।२)

उदके मध्यरात्रे च विण्मूत्रस्य विसर्जने । (१०९।१)

उच्छिष्टः श्राद्धभुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत् ॥ (१०९।२)

प्रतिगृह्य द्विजो विद्वान् एकोद्दिष्टस्य केतनम् । (११०।१)

त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश् च सूतके ॥ (११०।२)

यावद् एकानुदिष्टस्य गन्धो लेपश् च तिष्ठति । (१११।१)

विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत् ॥ (१११।२)

शयानः प्रौढपादश् च कृत्वा चैवावसक्थिकाम् । (११२।१)

नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यम् एव च ॥ (११२।२)

नीहारे बाणशब्दे च संध्ययोर् एव चोभयोः । (११३।१)

अमावास्याचतुर्दश्योः पौर्णमास्यष्टकासु च ॥ (११३।२)

अमावास्या गुरुं हन्ति शिष्यं हन्ति चतुर्दशी । (११४।१)

ब्रह्माष्टकापौर्णमास्यौ तस्मात् ताः परिवर्जयेत् ॥ (११४।२)

पांसुवर्षे दिशां दाहे गोमायुविरुते तथा । (११५।१)

श्वखरोष्ट्रे च रुवति पङ्क्तौ च न पठेद् द्विजः ॥ (११५।२)

नाधीयीत श्मशानान्ते ग्रामान्ते गोव्रजे ऽपि वा । (११६।१)

वसित्वा मैथुनं वासः श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च ॥ (११६।२)

प्राणि वा यदि वाप्राणि यत् किंचिच्छ्राद्धिकं भवेत् । (११७।१)

तद् आलभ्याप्य् अनध्यायः पाण्यास्यो हि द्विजः स्मृतः ॥ (११७।२)

चोरैर् उपद्रुते ग्रामे सम्भ्रमे चाग्निकारिते । (११८।१)

आकालिकम् अनध्यायं विद्यात् सर्वाद्भुतेषु च ॥ (११८।२)

उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षेपणं स्मृतम् । (११९।१)

अष्टकासु त्व् अहोरात्रम् ऋत्वन्तासु च रात्रिषु ॥ (११९।२)

नाधीयीताश्वम् आरूढो न वृक्षं न च हस्तिनम् । (१२०।१)

न नावं न खरं नोष्ट्रं नेरिणस्थो न यानगः ॥ (१२०।२)

न विवादे न कलहे न सेनायां न संगरे । (१२१।१)

न भुक्तमात्रे नाजीर्णे न वमित्वा न शुक्तके ॥ (१२१।२)

अतिथिं चाननुज्ञाप्य मारुते वाति वा भृशम् । (१२२।१)

रुधिरे च स्रुते गात्रात् शस्त्रेण च परिक्षते ॥ (१२२।२)

सामध्वनाव् ऋच्यजुषी नाधीयीत कदाचन । (१२३।१)

वेदस्याधीत्य वाप्य् अन्तम् आरण्यकम् अधीत्य च ॥ (१२३।२)

ऋग्वेदो देवदैवत्यो यजुर्वेदस् तु मानुषः । (१२४।१)

सामवेदः स्मृतः पित्र्यस् तस्मात् तस्याशुचिर् ध्वनिः ॥ (१२४।२)

एतद् विदन्तो विद्वांसस् त्रयीनिष्कर्षम् अन्वहम् । (१२५।१)

क्रमतः पूर्वम् अभ्यस्य पश्चाद् वेदम् अधीयते ॥ (१२५।२)

पशुमण्डूकमार्जारश्वसर्पनकुलाखुभिः । (१२६।१)

अन्तरागमने विद्याद् अनध्यायम् अहर्निशम् ॥ (१२६।२)

द्वाव् एव वर्जयेन् नित्यम् अनध्यायौ प्रयत्नतः । (१२७।१)

स्वाध्यायभूमिं चाशुद्धाम् आत्मानं चाशुचिं द्विजः ॥ (१२७।२)

स्नानअमावास्याम् अष्टमीं च पौर्णमासीं चतुर्दशीम् । (१२८।१)

ब्रह्मचारी भवेन् नित्यम् अप्य् ऋतौ स्नातको द्विजः ॥ (१२८।२)

न स्नानम् आचरेद् भुक्त्वा नातुरो न महानिशि । (१२९।१)

न वासोभिः सहाजस्रं नाविज्ञाते जलाशये ॥ (१२९।२)

देवतानां गुरो राज्ञः स्नातकाचार्ययोस् तथा । (१३०।१)

नाक्रामेत् कामतश् छायां बभ्रुणो दीक्षितस्य च ॥ (१३०।२)

मध्यंदिने ऽर्धरात्रे च श्राद्धं भुक्त्वा च सामिषम् । (१३१।१)

संध्ययोर् उभयोश् चैव न सेवेत चतुष्पथम् ॥ (१३१।२)

उद्वर्तनम् अपस्नानं विण्मूत्रे रक्तम् एव च । (१३२।१)

श्लेष्मनिष्ठ्यूतवान्तानि नाधितिष्ठेत् तु कामतः ॥ (१३२।२)

वैरिणं नोपसेवेत सहायं चैव वैरिणः । (१३३।१)

अधार्मिकं तस्करं च परस्यैव च योषितम् ॥ (१३३।२)

न हीदृशम् अनायुष्यं लोके किंचन विद्यते । (१३४।१)

यादृशं पुरुषस्येह परदारोपसेवनम् ॥ (१३४।२)

क्षत्रियं चैव सर्पं च ब्राह्मणं च बहुश्रुतम् । (१३५।१)

नावमन्येत वै भूष्णुः कृशान् अपि कदाचन ॥ (१३५।२)

एतत् त्रयं हि पुरुषं निर्दहेद् अवमानितम् । (१३६।१)

तस्माद् एतत् त्रयं नित्यं नावमन्येत बुद्धिमान् ॥ (१३६।२)

नात्मानम् अवमन्येत पूर्वाभिर् असमृद्धिभिः । (१३७।१)

आ मृत्योः श्रियम् अन्विच्छेन् नैनां मन्येत दुर्लभाम् ॥ (१३७।२)

सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयान् न ब्रूयात् सत्यम् अप्रियम् । (१३८।१)

प्रियं च नानृतं ब्रूयाद् एष धर्मः सनातनः ॥ (१३८।२)

भद्रं भद्रम् इति ब्रूयाद् भद्रम् इत्य् एव वा वदेत् । (१३९।१)

शुष्कवैरं विवादं च न कुर्यात् केनचित् सह ॥ (१३९।२)

नातिकल्यं नातिसायं नातिमध्यंदिने स्थिते । (१४०।१)

नाज्ञातेन समं गच्छेन् नैको न वृषलैः सह ॥ (१४०।२)

हीनाङ्गान् अतिरिक्ताङ्गान् विद्याहीनान् वयोऽधिकान् । (१४१।१)

रूपद्रविणहीनांश् च जातिहीनांश् च नाक्षिपेत् ॥ (१४१।२)

न स्पृशेत् पाणिनोच्छिष्टो विप्रो गोब्राह्मणानलान् । (१४२।१)

न चापि पश्येद् अशुचिः सुस्थो ज्योतिर्गणान् दिवा ॥ (१४२।२)

स्पृष्ट्वैतान् अशुचिर् नित्यम् अद्भिः प्राणान् उपस्पृशेत् । (१४३।१)

गात्राणि चैव सर्वाणि नाभिं पाणितलेन तु ॥ (१४३।२)

अनातुरः स्वानि खानि न स्पृशेद् अनिमित्ततः । (१४४।१)

रोमाणि च रहस्यानि सर्वाण्य् एव विवर्जयेत् ॥ (१४४।२)

मङ्गलाचारयुक्तः स्यात् प्रयतात्मा जितेन्द्रियः । (१४५।१)

जपेच् च जुहुयाच् चैव नित्यम् अग्निम् अतन्द्रितः ॥ (१४५।२)

मङ्गलाचारयुक्तानां नित्यं च प्रयतात्मनाम् । (१४६।१)

जपतां जुह्वतां चैव विनिपातो न विद्यते ॥ (१४६।२)

वेदम् एवाभ्यसेन् नित्यं यथाकालम् अतन्द्रितः । (१४७।१)

तं ह्य् अस्याहुः परं धर्मम् उपधर्मो ऽन्य उच्यते ॥ (१४७।२)

वेदाभ्यासेन सततं शौचेन तपसैव च । (१४८।१)

अद्रोहेण च भूतानां जातिं स्मरति पौर्विकीम् ॥ (१४८।२)

पौर्विकीं संस्मरन् जातिं ब्रह्मैवाभ्यस्यते पुनः । (१४९।१)

ब्रह्माभ्यासेन चाजस्रम् अनन्तं सुखम् अश्नुते ॥ (१४९।२)

सावित्रान् शान्तिहोमांश् च कुर्यात् पर्वसु नित्यशः । (१५०।१)

पितॄंश् चैवाष्टकास्व् अर्चेन् नित्यम् अन्वष्टकासु च ॥ (१५०।२)

दूराद् आवसथान् मूत्रं दूरात् पादावसेचनम् । (१५१।१)

उच्छिष्टान्ननिषेकं च दूराद् एव समाचरेत् ॥ (१५१।२)

मैत्रं प्रसाधनं स्नानं दन्तधावनम् अञ्जनम् । (१५२।१)

पूर्वाह्ण एव कुर्वीत देवतानां च पूजनम् ॥ (१५२।२)

दैवतान्य् अभिगच्छेत् तु धार्मिकांश् च द्विजोत्तमान् । (१५३।१)

ईश्वरं चैव रक्षार्थं गुरून् एव च पर्वसु ॥ (१५३।२)

अभिवादयेद् वृद्धांश् च दद्याच् चैवासनं स्वकम् । (१५४।१)

कृताञ्जलिर् उपासीत गच्छतः पृष्ठतो ऽन्वियात् ॥ (१५४।२)

श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यङ् निबद्धं स्वेषु कर्मसु । (१५५।१)

धर्ममूलं निषेवेत सदाचारम् अतन्द्रितः ॥ (१५५।२)

आचाराल्लभते ह्य् आयुर् आचाराद् ईप्सिताः प्रजाः । (१५६।१)

आचाराद् धनम् अक्षय्यम् आचारो हन्त्य् अलक्षणम् ॥ (१५६।२)

दुराचारो हि पुरुषो लोके भवति निन्दितः । (१५७।१)

दुःखभागी च सततं व्याधितो ऽल्पायुर् एव च ॥ (१५७।२)

सर्वलक्षणहीनो ऽपि यः सदाचारवान् नरः । (१५८।१)

श्रद्दधानो ऽनसूयश् च शतं वर्षाणि जीवति ॥ (१५८।२)

यद् यत् परवशं कर्म तत् तद् यत्नेन वर्जयेत् । (१५९।१)

यद् यद् आत्मवशं तु स्यात् तत् तत् सेवेत यत्नतः ॥ (१५९।२)

सर्वं परवशं दुःखं सर्वम् आत्मवशं सुखम् । (१६०।१)

एतद् विद्यात् समासेन लक्षणं सुखदुःखयोः ॥ (१६०।२)

यत् कर्म कुर्वतो ऽस्य स्यात् परितोषो ऽन्तरात्मनः । (१६१।१)

तत् प्रयत्नेन कुर्वीत विपरीतं तु वर्जयेत् ॥ (१६१।२)

आचार्यं च प्रवक्तारं पितरं मातरं गुरुम् । (१६२।१)

न हिंस्याद् ब्राह्मणान् गाश् च सर्वांश् चैव तपस्विनः ॥ (१६२।२)

नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् । (१६३।१)

द्वेषं दम्भं च मानं च क्रोधं तैक्ष्ण्यं च वर्जयेत् ॥ (१६३।२)

परस्य दण्डं नोद्यच्छेत् क्रुद्धो नैनं निपातयेत् । (१६४।१)

अन्यत्र पुत्राच्छिष्याद् वा शिष्ट्यर्थं ताडयेत् तु तौ ॥ (१६४।२)

ब्राह्मणायावगुर्यैव द्विजातिर् वधकाम्यया । (१६५।१)

शतं वर्षाणि तामिस्रे नरके परिवर्तते ॥ (१६५।२)

ताडयित्वा तृणेनापि संरम्भान् मतिपूर्वकम् । (१६६।१)

एकविंशतिम् आजातीः पापयोनिषु जायते ॥ (१६६।२)

अयुध्यमानस्योत्पाद्य ब्राह्मणस्यासृग् अङ्गतः । (१६७।१)

दुःखं सुमहद् आप्नोति प्रेत्याप्राज्ञतया नरः ॥ (१६७।२)

शोणितं यावतः पांसून् संगृह्णाति महीतलात् । (१६८।१)

तावतो ऽब्दान् अमुत्रान्यैः शोणितोत्पादको ऽद्यते ॥ (१६८।२)

न कदाचिद् द्विजे तस्माद् विद्वान् अवगुरेद् अपि । (१६९।१)

न ताडयेत् तृणेनापि न गात्रात् स्रावयेद् असृक् ॥ (१६९।२)

अधार्मिको नरो यो हि यस्य चाप्य् अनृतं धनम् । (१७०।१)

हिंसारतश् च यो नित्यं नेहासौ सुखम् एधते ॥ (१७०।२)

न सीदन्न् अपि धर्मेण मनो ऽधर्मे निवेशयेत् । (१७१।१)

अधार्मिकानां पापानाम् आशु पश्यन् विपर्ययम् ॥ (१७१।२)

नाधर्मश् चरितो लोके सद्यः फलति गौर् इव । (१७२।१)

शनैर् आवर्त्यमानस् तु कर्तुर् मूलानि कृन्तति ॥ (१७२।२)

यदि नात्मनि पुत्रेषु न चेत् पुत्रेषु नप्तृषु । (१७३।१)

न त्व् एव तु कृतो ऽधर्मः कर्तुर् भवति निष्फलः ॥ (१७३।२)

अधर्मेणैधते तावत् ततो भद्राणि पश्यति । (१७४।१)

ततः सपत्नान् जयति समूलस् तु विनश्यति ॥ (१७४।२)

सत्यधर्मार्यवृत्तेषु शौचे चैवारमेत् सदा । (१७५।१)

शिष्यांश् च शिष्याद् धर्मेण वाग्बाहूदरसंयतः ॥ (१७५।२)

परित्यजेद् अर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जितौ । (१७६।१)

धर्मं चाप्य् असुखोदर्कं लोकसंक्रुष्टम् एव च ॥ (१७६।२)

न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो ऽनृजुः । (१७७।१)

न स्याद् वाक्चपलश् चैव न परद्रोहकर्मधीः ॥ (१७७।२)

येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः । (१७८।१)

तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति ॥ (१७८।२)

ऋत्विक्पुरोहिताचार्यैर् मातुलातिथिसंश्रितैः । (१७९।१)

बालवृद्धातुरैर् वैद्यैर् ज्ञातिसम्बन्धिबान्धवैः ॥ (१७९।२)

मातापितृभ्यां जामीभिर् भ्रात्रा पुत्रेण भार्यया । (१८०।१)

दुहित्रा दासवर्गेण विवादं न समाचरेत् ॥ (१८०।२)

एतैर् विवादान् संत्यज्य सर्वपापैः प्रमुच्यते । (१८१।१)

एतैर् जितैश् च जयति सर्वान् लोकान् इमान् गृही ॥ (१८१।२)

आचार्यो ब्रह्मलोकेशः प्राजापत्ये पिता प्रभुः । (१८२।१)

अतिथिस् त्व् इन्द्रलोकेशो देवलोकस्य चऋत्विजः ॥ (१८२।२)

जामयो ऽप्सरसाम् लोके वैश्वदेवस्य बान्धवाः । (१८३।१)

सम्बन्धिनो ह्य् अपां लोके पृथिव्यां मातृमातुलौ ॥ (१८३।२)

आकाशेशास् तु विज्ञेया बालवृद्धकृशातुराः । (१८४।१)

भ्राता ज्येष्ठः समः पित्रा भार्या पुत्रः स्वका तनुः ॥ (१८४।२)

छाया स्वो दासवर्गश् च दुहिता कृपणं परम् । (१८५।१)

तस्माद् एतैर् अधिक्षिप्तः सहेतासंज्वरः सदा ॥ (१८५।२)

प्रतिग्रहसमर्थो ऽपि प्रसङ्गं तत्र वर्जयेत् । (१८६।१)

प्रतिग्रहेण ह्य् अस्याशु ब्राह्मं तेजः प्रशाम्यति ॥ (१८६।२)

न द्रव्याणाम् अविज्ञाय विधिं धर्म्यं प्रतिग्रहे । (१८७।१)

प्राज्ञः प्रतिग्रहं कुर्याद् अवसीदन्न् अपि क्षुधा ॥ (१८७।२)

हिरण्यं भूमिम् अश्वं गाम् अन्नं वासस् तिलान् घृतम् । (१८८।१)

प्रतिगृह्णन्न् अविद्वांस् तु भस्मीभवति दारुवत् ॥ (१८८।२)

हिरण्यम् आयुर् अन्नं च भूर् गौश् चाप्य् ओषतस् तनुम् । (१८९।१)

अश्वश् चक्षुस् त्वचं वासो घृतं तेजस् तिलाः प्रजाः ॥ (१८९।२)

अतपास् त्व् अनधीयानः प्रतिग्रहरुचिर् द्विजः । (१९०।१)

अम्भस्य् अश्मप्लवेनैव सह तेनैव मज्जति ॥ (१९०।२)

तस्माद् अविद्वान् बिभियाद् यस्मात् तस्मात् प्रतिग्रहात् । (१९१।१)

स्वल्पकेनाप्य् अविद्वान् हि पङ्के गौर् इव सीदति ॥ (१९१।२)

न वार्य् अपि प्रयच्छेत् तु बैडालव्रतिके द्विजे । (१९२।१)

न बकव्रतिके पापे नावेदविदि धर्मवित् ॥ (१९२।२)

त्रिष्व् अप्य् एतेषु दत्तं हि विधिनाप्य् अर्जितं धनम् । (१९३।१)

दातुर् भवत्य् अनर्थाय परत्रादातुर् एव च ॥ (१९३।२)

यथा प्लवेनोपलेन निमज्जत्य् उदके तरन् । (१९४।१)

तथा निमज्जतो ऽधस्ताद् अज्ञौ दातृप्रतीच्छकौ ॥ (१९४।२)

धर्मध्वजी सदा लुब्धश् छाद्मिको लोकदम्भकः । (१९५।१)

बैडालव्रतिको ज्ञेयो हिंस्रः सर्वाभिसंधकः ॥ (१९५।२)

अधोदृष्टिर् नैष्कृतिकः स्वार्थसाधनतत्परः । (१९६।१)

शठो मिथ्याविनीतश् च बकव्रतचरो द्विजः ॥ (१९६।२)

ये बकव्रतिनो विप्रा ये च मार्जारलिङ्गिनः । (१९७।१)

ते पतन्त्य् अन्धतामिस्रे तेन पापेन कर्मणा ॥ (१९७।२)

न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् । (१९८।१)

व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन् स्त्रीशूद्रदम्भनम् ॥ (१९८।२)

प्रेत्येह चईदृशा विप्रा गर्ह्यन्ते ब्रह्मवादिभिः । (१९९।१)

छद्मना चरितं यच् च व्रतं रक्षांसि गच्छति ॥ (१९९।२)

अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण यो वृत्तिम् उपजीवति । (२००।१)

स लिङ्गिनां हरत्य् एनस् तिर्यग्योनौ च जायते ॥ (२००।२)

परकीयनिपानेषु न स्नायाद्धि कदाचन । (२०१।१)

निपानकर्तुः स्नात्वा तु दुष्कृतांशेन लिप्यते ॥ (२०१।२)

यानशय्यासनान्य् अस्य कूपोद्यानगृहाणि च । (२०२।१)

अदत्तान्य् उपयुञ्जान एनसः स्यात् तुरीयभाक् ॥ (२०२।२)

नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरःसु च । (२०३।१)

स्नानं समाचरेन् नित्यं गर्तप्रस्रवणेषु च ॥ (२०३।२)

यमान् सेवेत सततं न नित्यं नियमान् बुधः । (२०४।१)

यमान् पतत्य् अकुर्वाणो नियमान् केवलान् भजन् ॥ (२०४।२)

नाश्रोत्रियतते यज्ञे ग्रामयाजिकृते तथा । (२०५।१)

स्त्रिया क्लीबेन च हुते भुञ्जीत ब्राह्मणः क्वचित् ॥ (२०५।२)

अश्लीकम् एतत् साधूनां यत्र जुह्वत्य् अमी हविः । (२०६।१)

प्रतीपम् एतद् देवानां तस्मात् तत् परिवर्जयेत् ॥ (२०६।२)

मत्तक्रुद्धातुराणां च न भुञ्जीत कदाचन । (२०७।१)

केशकीटावपन्नं च पदा स्पृष्टं च कामतः ॥ (२०७।२)

भ्रूणघ्नावेक्षितं चैव संस्पृष्टं चाप्य् उदक्यया । (२०८।१)

पतत्रिणावलीढं च शुना संस्पृष्टम् एव च ॥ (२०८।२)

गवा चान्नम् उपघ्रातं घुष्टान्नं च विशेषतः । (२०९।१)

गणान्नं गणिकान्नं च विदुषा च जुगुप्सितम् ॥ (२०९।२)

स्तेनगायनयोश् चान्नं तक्ष्णो वार्द्धुषिकस्य च । (२१०।१)

दीक्षितस्य कदर्यस्य बद्धस्य निगडस्य च ॥ (२१०।२)

अभिशस्तस्य षण्ढस्य पुंश्चल्या दाम्भिकस्य च । (२११।१)

शुक्तं पर्युषितं चैव शूद्रस्योच्छिष्टम् एव च ॥ (२११।२)

चिकित्सकस्य मृगयोः क्रूरस्योच्छिष्टभोजिनः । (२१२।१)

उग्रान्नं सूतिकान्नं च पर्याचान्तम् अनिर्दशम् ॥ (२१२।२)

अनर्चितं वृथामांसम् अवीरायाश् च योषितः । (२१३।१)

द्विषदन्नं नगर्यन्नं पतितान्नम् अवक्षुतम् ॥ (२१३।२)

पिशुनानृतिनोश् चान्नं क्रतुविक्रयिणस् तथा । (२१४।१)

शैलूषतुन्नवायान्नं कृतघ्नस्यान्नम् एव च ॥ (२१४।२)

कर्मारस्य निषादस्य रङ्गावतारकस्य च । (२१५।१)

सुवर्णकर्तुर् वेणस्य शस्त्रविक्रयिणस् तथा ॥ (२१५।२)

श्ववतां शौण्डिकानां च चैलनिर्णेजकस्य च । (२१६।१)

रञ्जकस्य नृशंसस्य यस्य चोपपतिर् गृहे ॥ (२१६।२)

मृष्यन्ति ये चोपपतिं स्त्रीजितानाम् च सर्वशः । (२१७।१)

अनिर्दशं च प्रेतान्नम् अतुष्टिकरम् एव च ॥ (२१७।२)

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । (२१८।१)

आयुः सुवर्णकारान्नं यशश् चर्मावकर्तिनः ॥ (२१८।२)

कारुकान्नं प्रजां हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । (२१९।१)

गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति ॥ (२१९।२)

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास् त्व् अन्नम् इन्द्रियम् । (२२०।१)

विष्ठा वार्द्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम् ॥ (२२०।२)

य एते ऽन्ये त्व् अभोज्यान्नाः क्रमशः परिकीर्तिताः । (२२१।१)

तेषां त्वगस्थिरोमाणि वदन्त्य् अन्नं मनीषिणः ॥ (२२१।२)

भुक्त्वातो ऽन्यतमस्यान्नम् अमत्या क्षपणं त्र्यहम् । (२२२।१)

मत्या भुक्त्वाचरेत् कृच्छ्रं रेतोविण्मूत्रम् एव च ॥ (२२२।२)

नाद्याच्छूद्रस्य पक्वान्नं विद्वान् अश्राद्धिनो द्विजः । (२२३।१)

आददीतामम् एवास्माद् अवृत्ताव् एकरात्रिकम् ॥ (२२३।२)

श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्द्धुषेः । (२२४।१)

मीमांसित्वोभयं देवाः समम् अन्नम् अकल्पयन् ॥ (२२४।२)

तान् प्रजापतिर् आहेत्य मा कृध्वं विषमं समम् । (२२५।१)

श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतम् अश्रद्धयेतरत् ॥ (२२५।२)

श्रद्धयेष्टं च पूर्तं च नित्यं कुर्याद् अतन्द्रितः । (२२६।१)

श्रद्धाकृते ह्य् अक्षये ते भवतः स्वागतैर् धनैः ॥ (२२६।२)

दानधर्मं निषेवेत नित्यम् ऐष्टिकपौर्तिकम् । (२२७।१)

परितुष्टेन भावेन पात्रम् आसाद्य शक्तितः ॥ (२२७।२)

यत् किंचिद् अपि दातव्यं याचितेनानसूयया । (२२८।१)

उत्पत्स्यते हि तत् पात्रं यत् तारयति सर्वतः ॥ (२२८।२)

वारिदस् तृप्तिम् आप्नोति सुखम् अक्षयम् अन्नदः । (२२९।१)

तिलप्रदः प्रजाम् इष्टां दीपदश् चक्षुर् उत्तमम् ॥ (२२९।२)

भूमिदो भूमिम् आप्नोति दीर्घम् आयुर् हिरण्यदः । (२३०।१)

गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपम् उत्तमम् ॥ (२३०।२)

वासोदश् चन्द्रसालोक्यम् अश्विसालोक्यम् अश्वदः । (२३१।१)

अनडुहः श्रियं पुष्टां गोदो ब्रध्नस्य विष्टपम् ॥ (२३१।२)

यानशय्याप्रदो भार्याम् ऐश्वर्यम् अभयप्रदः । (२३२।१)

धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मसार्ष्टिताम् ॥ (२३२।२)

सर्वेषाम् एव दानानां ब्रह्मदानं विशिष्यते । (२३३।१)

वार्यन्नगोमहीवासस्तिलकाञ्चनसर्पिषाम् ॥ (२३३।२)

येन येन तु भावेन यद् यद् दानं प्रयच्छति । (२३४।१)

तत् तत् तेनैव भावेन प्राप्नोति प्रतिपूजितः ॥ (२३४।२)

यो ऽर्चितं प्रतिगृह्णाति ददात्य् अर्चितम् एव वा । (२३५।१)

ताव् उभौ गच्छतः स्वर्गं नरकं तु विपर्यये ॥ (२३५।२)

न विस्मयेत तपसा वदेद् इष्ट्वा च नानृतम् । (२३६।१)

नार्तो ऽप्य् अपवदेद् विप्रान् न दत्त्वा परिकीर्तयेत् ॥ (२३६।२)

यज्ञो ऽनृतेन क्षरति तपः क्षरति विस्मयात् । (२३७।१)

आयुर् विप्रापवादेन दानं च परिकीर्तनात् ॥ (२३७।२)

धर्मं शनैः संचिनुयाद् वल्मीकम् इव पुत्तिकाः । (२३८।१)

परलोकसहायार्थं सर्वभूतान्य् अपीडयन् ॥ (२३८।२)

नामुत्र हि सहायार्थं पिता माता च तिष्ठतः । (२३९।१)

न पुत्रदारं न ज्ञातिर् धर्मस् तिष्ठति केवलः ॥ (२३९।२)

एकः प्रजायते जन्तुर् एक एव प्रलीयते । (२४०।१)

एको ऽनुभुङ्क्ते सुकृतम् एक एव च दुष्कृतम् ॥ (२४०।२)

मृतं शरीरम् उत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं क्षितौ । (२४१।१)

विमुखा बान्धवा यान्ति धर्मस् तम् अनुगच्छति ॥ (२४१।२)

तस्माद् धर्मं सहायार्थं नित्यं संचिनुयात् शनैः । (२४२।१)

धर्मेण हि सहायेन तमस् तरति दुस्तरम् ॥ (२४२।२)

धर्मप्रधानं पुरुषं तपसा हतकिल्बिषम् । (२४३।१)

परलोकं नयत्य् आशु भास्वन्तं खशरीरिणम् ॥ (२४३।२)

उत्तमैर् उत्तमैर् नित्यं सम्बन्धान् आचरेत् सह । (२४४।१)

निनीषुः कुलम् उत्कर्षम् अधमान् अधमांस् त्यजेत् ॥ (२४४।२)

उत्तमान् उत्तमान् एव गच्छन् हीनांस् तु वर्जयन् । (२४५।१)

ब्राह्मणः श्रेष्ठताम् एति प्रत्यवायेन शूद्रताम् ॥ (२४५।२)

दृढकारी मृदुर् दान्तः क्रूराचारैर् असंवसन् । (२४६।१)

अहिंस्रो दमदानाभ्यां जयेत् स्वर्गं तथाव्रतः ॥ (२४६।२)

एधोदकं मूलफलम् अन्नम् अभ्युद्यतं च यत् । (२४७।१)

सर्वतः प्रतिगृह्णीयात् मध्व् अथाभयदक्षिणाम् ॥ (२४७।२)

आहृताभ्युद्यतां भिक्षां पुरस्ताद् अप्रचोदिताम् । (२४८।१)

मेने प्रजापतिर् ग्राह्याम् अपि दुष्कृतकर्मणः ॥ (२४८।२)

नाश्नन्ति पितरस् तस्य दशवर्षाणि पञ्च च । (२४९।१)

न च हव्यं वहत्य् अग्निर् यस् ताम् अभ्यवमन्यते ॥ (२४९।२)

शय्यां गृहान् कुशान् गन्धान् अपः पुष्पं मणीन् दधि । (२५०।१)

धाना मत्स्यान् पयो मांसं शाकं चैव न निर्णुदेत् ॥ (२५०।२)

गुरून् भृत्यांश् चोज्जिहीर्षन्न् अर्चिष्यन् देवतातिथीन् । (२५१।१)

सर्वतः प्रतिगृह्णीयान् न तु तृप्येत् स्वयं ततः ॥ (२५१।२)

गुरुषु त्व् अभ्यतीतेषु विना वा तैर् गृहे वसन् । (२५२।१)

आत्मनो वृत्तिम् अन्विच्छन् गृह्णीयात् साधुतः सदा ॥ (२५२।२)

आर्धिकः कुलमित्रं च गोपालो दासनापितौ । (२५३।१)

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश् चात्मानं निवेदयेत् ॥ (२५३।२)

यादृशो ऽस्य भवेद् आत्मा यादृशं च चिकीर्षितम् । (२५४।१)

यथा चोपचरेद् एनं तथात्मानं निवेदयेत् ॥ (२५४।२)

यो ऽन्यथा सन्तम् आत्मानम् अन्यथा सत्सु भाषते । (२५५।१)

स पापकृत्तमो लोके स्तेन आत्मापहारकः ॥ (२५५।२)

वाच्य् अर्था नियताः सर्वे वाङ्मूला वाग्विनिःसृताः । (२५६।१)

तांस् तु यः स्तेनयेद् वाचं स सर्वस्तेयकृत् नरः ॥ (२५६।२)

महर्षिपितृदेवानां गत्वानृण्यं यथाविधि । (२५७।१)

पुत्रे सर्वं समासज्य वसेन् माध्यस्थ्यम् आश्रितः ॥ (२५७।२)

एकाकी चिन्तयेन् नित्यं विविक्ते हितम् आत्मनः । (२५८।१)

एकाकी चिन्तयानो हि परं श्रेयो ऽधिगच्छति ॥ (२५८।२)

एषोदिता गृहस्थस्य वृत्तिर् विप्रस्य शाश्वती । (२५९।१)

स्नातकव्रतकल्पश् च सत्त्ववृद्धिकरः शुभः ॥ (२५९।२)

अनेन विप्रो वृत्तेन वर्तयन् वेदशास्त्रवित् । (२६०।१)

व्यपेतकल्मषो नित्यं ब्रह्मलोके महीयते ॥ (२६०।२)