चातुर्वर्ण्यस्य कृत्स्नो ऽयम् उक्तो धर्मस् त्वयानघः । (१।१)

कर्मणां फलनिर्वृत्तिं शंस नस् तत्त्वतः पराम् ॥ (१।२)

स तान् उवाच धर्मात्मा महर्षीन् मानवो भृगुः । (२।१)

अस्य सर्वस्य शृणुत कर्मयोगस्य निर्णयम् ॥ (२।२)

शुभाशुभफलं कर्म मनोवाग्देहसम्भवम् । (३।१)

कर्मजा गतयो नॄणाम् उत्तमाधममध्यमः ॥ (३।२)

तस्येह त्रिविधस्यापि त्र्यधिष्ठानस्य देहिनः । (४।१)

दशलक्षणयुक्तस्य मनो विद्यात् प्रवर्तकम् ॥ (४।२)

परद्रव्येष्व् अभिध्यानं मनसानिष्टचिन्तनम् । (५।१)

वितथाभिनिवेशश् च त्रिविधं कर्म मानसम् ॥ (५।२)

पारुष्यम् अनृतं चैव पैशुन्यं चापि सर्वशः । (६।१)

असंबद्धप्रलापश् च वाङ्मयं स्याच् चतुर्विधम् ॥ (६।२)

अदत्तानाम् उपादानं हिंसा चैवाविधानतः । (७।१)

परदारोपसेवा च शारीरं त्रिविधं स्मृतम् ॥ (७।२)

मानसं मनसैवायम् उपभुङ्क्ते शुभाशुभम् । (८।१)

वाचा वाचा कृतं कर्म कायेनैव च कायिकम् ॥ (८।२)

शरीरजैः कर्मदोषैर् याति स्थावरतां नरः । (९।१)

वाचिकैः पक्षिमृगतां मानसैर् अन्त्यजातिताम् ॥ (९।२)

वाग्दण्डो ऽथ मनोदण्डः कायदण्डस् तथैव च । (१०।१)

यस्यैते निहिता बुद्धौ त्रिदण्डीति स उच्यते ॥ (१०।२)

त्रिदण्डम् एतन् निक्षिप्य सर्वभूतेषु मानवः । (११।१)

कामक्रोधौ तु संयम्य ततः सिद्धिं नियच्छति ॥ (११।२)

यो ऽस्यात्मनः कारयिता तं क्षेत्रज्ञं प्रचक्षते । (१२।१)

यः करोति तु कर्माणि स भूतात्मोच्यते बुधैः ॥ (१२।२)

जीवसंज्ञो ऽन्तरात्मान्यः सहजः सर्वदेहिनाम् । (१३।१)

येन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु ॥ (१३।२)

ताव् उभौ भूतसंपृक्तौ महान् क्षेत्रज्ञ एव च । (१४।१)

उच्चावचेषु भूतेषु स्थितं तं व्याप्य तिष्ठतः ॥ (१४।२)

असंख्या मूर्तयस् तस्य निष्पतन्ति शरीरतः । (१५।१)

उच्चावचानि भूतानि सततं चेष्टयन्ति याः ॥ (१५।२)

पञ्चभ्य एव मात्राभ्यः प्रेत्य दुष्कृतीनां नृणाम् । (१६।१)

शरीरं यातनार्थीयम् अन्यद् उत्पद्यते ध्रुवम् ॥ (१६।२)

तेनानुभूय ता यामीः शरीरेणेह यातनाः । (१७।१)

तास्व् एव भूतमात्रासु प्रलीयन्ते विभागशः ॥ (१७।२)

सो ऽनुभूयासुखोदर्कान् दोषान् विषयसङ्गजान् । (१८।१)

व्यपेतकल्मषो ऽभ्येति ताव् एवोभौ महौजसौ ॥ (१८।२)

तौ धर्मं पश्यतस् तस्य पापं चातन्द्रितौ सह । (१९।१)

याभ्यां प्राप्नोति संपृक्तः प्रेत्येह च सुखासुखम् ॥ (१९।२)

यद्य् आचरति धर्मं स प्रायशो ऽधर्मम् अल्पशः । (२०।१)

तैर् एव चावृतो भूतैः स्वर्गे सुखम् उपाश्नुते ॥ (२०।२)

यदि तु प्रायशो ऽधर्मं सेवते धर्मम् अल्पशः । (२१।१)

तैर् भूतैः स परित्यक्तो यामीः प्राप्नोति यातनाः ॥ (२१।२)

यामीस् ता यातनाः प्राप्य स जीवो वीतकल्मषः । (२२।१)

तान्य् एव पञ्च भूतानि पुनर् अप्येति भागशः ॥ (२२।२)

एता दृष्ट्वास्य जीवस्य गतीः स्वेनैव चेतसा । (२३।१)

धर्मतो ऽधर्मतश् चैव धर्मे दध्यात् सदा मनः ॥ (२३।२)

सत्त्वं रजस् तमश्चैव त्रीन् विद्याद् आत्मनो गुणान् । (२४।१)

यैर् व्याप्येमान् स्थितो भावान् महान् सर्वान् अशेषतः ॥ (२४।२)

यो यदैषां गुणो देहे साकल्येनातिरिच्यते । (२५।१)

स तदा तद्गुणप्रायं तं करोति शरीरिणम् ॥ (२५।२)

सत्त्वं ज्ञानं तमो ऽज्ञानं रागद्वेषौ रजः स्मृतम् । (२६।१)

एतद् व्याप्तिमद् एतेषां सर्वभूताश्रितं वपुः ॥ (२६।२)

तत्र यत् प्रीतिसंयुक्तं किंचिद् आत्मनि लक्षयेत् । (२७।१)

प्रशान्तम् इव शुद्धाभं सत्त्वं तद् उपधारयेत् ॥ (२७।२)

यत् तु दुःखसमायुक्तम् अप्रीतिकरम् आत्मनः । (२८।१)

तद् रजः प्रतीपं विद्यात् सततं हारि देहिनाम् ॥ (२८।२)

यत् तु स्यान् मोहसंयुक्तम् अव्यक्तं विषयात्मकम् । (२९।१)

अप्रतर्क्यम् अविज्ञेयं तमस् तद् उपधारयेत् ॥ (२९।२)

त्रयाणाम् अपि चैतेषां गुणानां यः फलोदयः । (३०।१)

अग्र्यो मध्यो जघन्यश् च तं प्रवक्ष्याम्य् अशेषतः ॥ (३०।२)

वेदाभ्यासस् तपो ज्ञानं शौचम् इन्द्रियनिग्रहः । (३१।१)

धर्मक्रियात्मचिन्ता च सात्त्विकं गुणलक्षणम् ॥ (३१।२)

आरम्भरुचिताधैर्यम् असत्कार्यपरिग्रहः । (३२।१)

विषयोपसेवा चाजस्रं राजसं गुणलक्षणम् ॥ (३२।२)

लोभः स्वप्नो ऽधृतिः क्रौर्यं नास्तिक्यं भिन्नवृत्तिता । (३३।१)

याचिष्णुता प्रमादश् च तामसं गुणलक्षणम् ॥ (३३।२)

त्रयाणाम् अपि चैतेषां गुणानां त्रिषु तिष्ठताम् । (३४।१)

इदं सामासिकं ज्ञेयं क्रमशो गुणलक्षणम् ॥ (३४।२)

यत् कर्म कृत्वा कुर्वंश् च करिष्यंश् चैव लज्जति । (३५।१)

तज् ज्ञेयं विदुषा सर्वं तामसं गुणलक्षणम् ॥ (३५।२)

येनास्मिन् कर्मना लोके ख्यातिम् इच्छति पुष्कलाम् । (३६।१)

न च शोचत्य् असंपत्तौ तद् विज्ञेयं तु राजसम् ॥ (३६।२)

यत् सर्वेणेच्छति ज्ञातुं यन् न लज्जति चाचरन् । (३७।१)

येन तुष्यति चात्मास्य तत् सत्त्वगुणलक्षणम् ॥ (३७।२)

तमसो लक्षणं कामो रजसस् त्व् अर्थ उच्यते । (३८।१)

सत्त्वस्य लक्षणं धर्मः श्रैष्ठ्यम् एषां यथोत्तरम् ॥ (३८।२)

येन यस् तु गुणेनैषां संसरान् प्रतिपद्यते । (३९।१)

तान् समासेन वक्ष्यामि सर्वस्यास्य यथाक्रमम् ॥ (३९।२)

देवत्वं सात्त्विका यान्ति मनुष्यत्वं च राजसाः । (४०।१)

तिर्यक्त्वं तामसा नित्यम् इत्य् एषा त्रिविधा गतिः ॥ (४०।२)

त्रिविधा त्रिविधैषा तु विज्ञेया गौणिकी गतिः । (४१।१)

अधमा मध्यमाग्र्या च कर्मविद्याविशेषतः ॥ (४१।२)

स्थावराः कृमिकीटाश् च मत्स्याः सर्पाः सकच्छपाः । (४२।१)

पशवश् च मृगाश् चैव जघन्या तामसी गतिः ॥ (४२।२)

हस्तिनश् च तुरंगाश् च शूद्रा म्लेच्छाश् च गर्हिताः । (४३।१)

सिंहा व्याघ्रा वराहाश् च मध्यमा तामसी गतिः ॥ (४३।२)

चारणाश् च सुपर्णाश् च पुरुषाश् चैव दाम्भिकाः । (४४।१)

रक्षांसि च पिशाचाश् च तामसीषूत्तमा गतिः ॥ (४४।२)

झल्ला मल्ला नटाश् चैव पुरुषाः शस्त्रवृत्तयः । (४५।१)

द्यूतपानप्रसक्ताश् च जघन्या राजसी गतिः ॥ (४५।२)

राजानः क्षत्रियाश् चैव राज्ञां चैव पुरोहिताः । (४६।१)

वादयुद्धप्रधानाश् च मध्यमा राजसी गतिः ॥ (४६।२)

गन्धर्वा गुह्यका यक्षा विबुधानुचराश् च ये । (४७।१)

तथैवाप्सरसः सर्वा राजसीषूत्तमा गतिः ॥ (४७।२)

तापसा यतयो विप्रा ये च वैमानिका गणाः । (४८।१)

नक्षत्राणि च दैत्याश् च प्रथमा सात्त्विकी गतिः ॥ (४८।२)

यज्वान ऋषयो देवा वेदा ज्योतींषि वत्सराः । (४९।१)

पितरश् चैव साध्याश् च द्वितीया सात्त्विकी गतिः ॥ (४९।२)

ब्रह्मा विश्वसृजो धर्मो महान् अव्यक्तम् एव च । (५०।१)

उत्तमां सात्त्विकीम् एतां गतिम् आहुर् मनीषिणः ॥ (५०।२)

एष सर्वः समुद्दिष्टस् त्रिप्रकारस्य कर्मणः । (५१।१)

त्रिविधस् त्रिविधः कृत्स्नः संसारः सार्वभौतिकः ॥ (५१।२)

इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन धर्मस्यासेवनेन च । (५२।१)

पापान् संयान्ति संसारान् अविद्वांसो नराधमाः ॥ (५२।२)

यां यां योनिं तु जीवो ऽयं येन येनेह कर्मणा । (५३।१)

क्रमशो याति लोके ऽस्मिंस् तत् तत् सर्वं निबोधत ॥ (५३।२)

बहून् वर्षगणान् घोरान् नरकान् प्राप्य तत्क्षयात् । (५४।१)

संसारान् प्रतिपद्यन्ते महापातकिनस् त्व् इमान् ॥ (५४।२)

श्वसूकरखरोष्ट्राणां गोऽजाविमृगपक्षिणां । (५५।१)

चण्डालपुक्कसानां च ब्रह्महा योनिम् ऋच्छति ॥ (५५।२)

कृमिकीटपतंगानां विड्भुजां चैव पक्षिणाम् । (५६।१)

हिंस्राणां चैव सत्त्वानां सुरापो ब्राह्मणो व्रजेत् ॥ (५६।२)

लूताहिसरटानां च तिरश्चां चाम्बुचारिणाम् । (५७।१)

हिंस्राणां च पिशाचानां स्तेनो विप्रः सहस्रशः ॥ (५७।२)

तृणगुल्मलतानां च क्रव्यादां दंष्ट्रिणाम् अपि । (५८।१)

क्रूरकर्मकृतां चैव शतशो गुरुतल्पगः ॥ (५८।२)

हिंस्रा भवन्ति क्रव्यादाः कृमयो ऽमेध्यभक्षिणः । (५९।१)

परस्परादिनः स्तेनाः प्रेत्यान्त्यस्त्रीनिषेविणः ॥ (५९।२)

संयोगं पतितैर् गत्वा परस्यैव च योषितम् । (६०।१)

अपहृत्य च विप्रस्वं भवति ब्रह्मराक्षसः ॥ (६०।२)

मणिमुक्ताप्रवालानि हृत्वा लोभेन मानवः । (६१।१)

विविधाणि च रत्नानि जायते हेमकर्तृषु ॥ (६१।२)

धान्यं हृत्वा भवत्य् आखुः कांस्यं हंसो जलं प्लवः । (६२।१)

मधु दंशः पयः काको रसं श्वा नकुलो घृतम् ॥ (६२।२)

मांसं गृध्रो वपां मद्गुस् तैलं तैलपकः खगः । (६३।१)

चीरीवाकस् तु लवणं बलाका शकुनिर् दधि ॥ (६३।२)

कौशेयं तित्तिरिर् हृत्वा क्षौमं हृत्वा तु दर्दुरः । (६४।१)

कार्पासतान्तवं क्रौञ्चो गोधा गां वाग्गुदो गुडम् ॥ (६४।२)

छुच्छुन्दरिः शुभान् गन्धान् पत्त्रशाकं तु बर्हिणः । (६५।१)

श्वावित् कृतान्नं विविधम् अकृतान्नं तु शल्यकः ॥ (६५।२)

बको भवति हृत्वाग्निं गृहकारी ह्य् उपस्करम् । (६६।१)

रक्तानि हृत्वा वासांसि जायते जीवजीवकः ॥ (६६।२)

वृको मृगेभं व्याघ्रो ऽश्वं फलमूलं तु मर्कटः । (६७।१)

स्त्रीम् ऋक्षः स्तोकको वारि यानान्य् उष्ट्रः पशून् अजः ॥ (६७।२)

यद् वा तद् वा परद्रव्यम् अपहृत्य बलात् नरः । (६८।१)

अवश्यं याति तिर्यक्त्वं जग्ध्वा चैवाहुतं हविः ॥ (६८।२)

स्त्रियो ऽप्य् एतेन कल्पेन हृत्वा दोषम् अवाप्नुयुः । (६९।१)

एतेषाम् एव जन्तूनां भार्यात्वम् उपयान्ति ताः ॥ (६९।२)

स्वेभ्यः स्वेभ्यस् तु कर्मभ्यश् च्युता वर्णा ह्य् अनापदि । (७०।१)

पापान् संसृत्य संसारान् प्रेष्यतां यान्ति शत्रुषु ॥ (७०।२)

वान्ताश्य् उल्कामुखः प्रेतो विप्रो धर्मात् स्वकाच् च्युतः । (७१।१)

अमेध्यकुणपाशी च क्षत्रियः कटपूतनः ॥ (७१।२)

मैत्राक्षज्योतिकः प्रेतो वैश्यो भवति पूयभुक् । (७२।१)

चैलाशकश् च भवति शूद्रो धर्मात् स्वकाच् च्युतः ॥ (७२।२)

यथा यथा निषेवन्ते विषयान् विषयात्मकाः । (७३।१)

तथा तथा कुशलता तेषां तेषूपजायते ॥ (७३।२)

ते ऽभ्यासात् कर्मणां तेषां पापानाम् अल्पबुद्धयः । (७४।१)

सम्प्राप्नुवन्ति दुःखानि तासु तास्व् इह योनिषु ॥ (७४।२)

तामिस्रादिषु चोग्रेषु नरकेषु विवर्तनम् । (७५।१)

असिपत्त्रवनादीनि बन्धनछेदनानि च ॥ (७५।२)

विविधाश् चैव सम्पीडाः काकोलूकैश् च भक्षणम् । (७६।१)

करम्भवालुकातापान् कुम्भीपाकांश् च दारुणान् ॥ (७६।२)

सम्भवांश् च वियोनिषु दुःखप्रायासु नित्यशः । (७७।१)

शीतातपाभिघातांश् च विविधानि भयानि च ॥ (७७।२)

असकृद् गर्भवासेषु वासं जन्म च दारुणम् । (७८।१)

बन्धनानि च काष्ठानि परप्रेष्यत्वम् एव च ॥ (७८।२)

बन्धुप्रियवियोगांश् च संवासं चैव दुर्जनैः । (७९।१)

द्रव्यार्जनं च नाशं च मित्रामित्रस्य चार्जनम् ॥ (७९।२)

जरां चैवाप्रतीकारां व्याधिभिश् चोपपीडनम् । (८०।१)

क्लेशांश् च विविधांस् तांस् तान् मृत्युम् एव च दुर्जयम् ॥ (८०।२)

यादृशेन तु भावेन यद् यत् कर्म निषेवते । (८१।१)

तादृशेन शरीरेण तत् तत् फलम् उपाश्नुते ॥ (८१।२)

एष सर्वः समुद्दिष्टः कर्मणां वः फलोदयः । (८२।१)

नैःश्रेयसकरं कर्म विप्रस्येदं निबोधत ॥ (८२।२)

वेदाभ्यासस् तपो ज्ञानम् इन्द्रियाणां च संयमः । (८३।१)

अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परम् ॥ (८३।२)

सर्वेषाम् अपि चैतेषां शुभानाम् इह कर्मणाम् । (८४।१)

किंचिच् छ्रेयस्करतरं कर्मोक्तं पुरुषं प्रति । (८४।२)

सर्वेषाम् अपि चैतेषाम् आत्मज्ञानं परं स्मृतम् । (८५।१)

तद्ध्य् अग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य् अमृतं ततः ॥ (८५।२)

षण्णाम् एषां तु सर्वेषां कर्मणां प्रेत्य चेह च । (८६।१)

श्रेयस्करतरं ज्ञेयं सर्वदा कर्म वैदिकम् ॥ (८६।२)

वैदिके कर्मयोगे तु सर्वाण्य् एतान्य् अशेषतः । (८७।१)

अन्तर्भवन्ति क्रमशस् तस्मिंस् तस्मिन् क्रियाविधौ ॥ (८७।२)

सुखाभ्युदयिकं चैव नैःश्रेयसिकम् एव च । (८८।१)

प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्म वैदिकम् ॥ (८८।२)

इह चामुत्र वा काम्यं प्रवृत्तं कर्म कीर्त्यते । (८९।१)

निष्कामं ज्ञातपूर्वं तु निवृत्तम् उपदिश्यते ॥ (८९।२)

प्रवृत्तं कर्म संसेव्यं देवानाम् एति साम्यताम् । (९०।१)

निवृत्तं सेवमानस् तु भूतान्य् अत्येति पञ्च वै ॥ (९०।२)

सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । (९१।१)

समं पश्यन्न् आत्मयाजी स्वाराज्यम् अधिगच्छति ॥ (९१।२)

यथोक्तान्य् अपि कर्माणि परिहाय द्विजोत्तमः । (९२।१)

आत्मज्ञाने शमे च स्याद् वेदाभ्यासे च यत्नवान् ॥ (९२।२)

एतद्धि जन्मसाफल्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः । (९३।१)

प्राप्यैतत् कृतकृत्यो हि द्विजो भवति नान्यथा ॥ (९३।२)

पितृदेवमनुष्याणां वेदश् चक्षुः सनातनम् । (९४।१)

अशक्यं चाप्रमेयं च वेदशास्त्रम् इति स्थितिः ॥ (९४।२)

या वेदबाह्याः स्मृतयो याश् च काश् च कुदृष्टयः । (९५।१)

सर्वास् ता निष्फलाः प्रेत्य तमोनिष्ठा हि ताः स्मृताः ॥ (९५।२)

उत्पद्यन्ते च्यवन्ते च यान्य् अतो ऽन्यानि कानिचित् । (९६।१)

तान्य् अर्वाक्कालिकतया निष्फलान्य् अनृतानि च ॥ (९६।२)

चातुर्वर्ण्यं त्रयो लोकाश् चत्वारश् चाश्रमाः पृथक् । (९७।१)

भूतं भव्यं भविष्यं च सर्वं वेदात् प्रसिध्यति ॥ (९७।२)

शब्दः स्पर्शश् च रूपं च रसो गन्धश् च पञ्चमः । (९८।१)

वेदाद् एव प्रसूयन्ते प्रसूतिर् गुणकर्मतः ॥ (९८।२)

बिभर्ति सर्वभूतानि वेदशास्त्रं सनातनम् । (९९।१)

तस्माद् एतत् परं मन्ये यज् जन्तोर् अस्य साधनम् ॥ (९९।२)

सेनापत्यं च राज्यं च दण्डनेतृत्वम् एव च । (१००।१)

सर्वलोकाधिपत्यं च वेदशास्त्रविद् अर्हति ॥ (१००।२)

यथा जातबलो वह्निर् दहत्य् आर्द्रान् अपि द्रुमान् । (१०१।१)

तथा दहति वेदज्ञः कर्मजं दोषम् आत्मनः ॥ (१०१।२)

वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन् । (१०२।१)

इहैव लोके तिष्ठन् स ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ (१०२।२)

अज्ञेभ्यो ग्रन्थिनः श्रेष्ठा ग्रन्थिभ्यो धारिणो वराः । (१०३।१)

धारिभ्यो ज्ञानिनः श्रेष्ठा ज्ञानिभ्यो व्यवसायिनः ॥ (१०३।२)

तपो विद्या च विप्रस्य निःश्रेयसकरं परम् । (१०४।१)

तपसा किल्बिषं हन्ति विद्ययामृतम् अश्नुते ॥ (१०४।२)

प्रत्यक्षं चानुमानं च शास्त्रं च विविधागमम् । (१०५।१)

त्रयं सुविदितं कार्यं धर्मशुद्धिम् अभीप्सता ॥ (१०५।२)

आर्षं धर्मोपदेशं च वेदशास्त्राविरोधिना । (१०६।१)

यस् तर्केणानुसंधत्ते स धर्मं वेद नेतरः ॥ (१०६।२)

नैःश्रेयसम् इदं कर्म यथोदितम् अशेषतः । (१०७।१)

मानवस्यास्य शास्त्रस्य रहस्यम् उपदिश्यते ॥ (१०७।२)

अनाम्नातेषु धर्मेषु कथं स्याद् इति चेद् भवेत् । (१०८।१)

यं शिष्टा ब्राह्मणा ब्रूयुः स धर्मः स्याद् अशङ्कितः ॥ (१०८।२)

धर्मेणाधिगतो यैस् तु वेदः सपरिबृंहणः । (१०९।१)

ते शिष्टा ब्राह्मणा ज्ञेयाः श्रुतिप्रत्यक्षहेतवः ॥ (१०९।२)

दशावरा वा परिषद् यं धर्मं परिकल्पयेत् । (११०।१)

त्र्यवरा वापि वृत्तस्था तं धर्मं न विचालयेत् ॥ (११०।२)

त्रैविद्यो हेतुकस् तर्की नैरुक्तो धर्मपाठकः । (१११।१)

त्रयश् चाश्रमिणः पूर्वे परिषत् स्याद् दशावरा ॥ (१११।२)

ऋग्वेदविद् यजुर्विद् च सामवेदविद् एव च । (११२।१)

त्र्यवरा परिषद् ज्ञेया धर्मसंशयनिर्णये ॥ (११२।२)

एको ऽपि वेदविद् धर्मं यं व्यवस्येद् द्विजोत्तमः । (११३।१)

स विज्ञेयः परो धर्मो नाज्ञानाम् उदितो ऽयुतैः ॥ (११३।२)

अव्रतानाम् अमन्त्राणां जातिमात्रोपजीविनाम् । (११४।१)

सहस्रशः समेतानां परिषत्त्वं न विद्यते ॥ (११४।२)

यं वदन्ति तमोभूता मूर्खा धर्मम् अतद्विदः । (११५।१)

तत्पापं शतधा भूत्वा तद्वक्तॄन् अनुगच्छति ॥ (११५।२)

एतद् वो ऽभिहितं सर्वं निःश्रेयसकरं परम् । (११६।१)

अस्माद् अप्रच्युतो विप्रः प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ (११६।२)

एवं स भगवान् देवो लोकानां हितकाम्यया । (११७।१)

धर्मस्य परमं गुह्यं ममेदं सर्वम् उक्तवान् ॥ (११७।२)

सर्वम् आत्मनि संपश्येत् सच् चासच् च समाहितः । (११८।१)

सर्वं ह्य् आत्मनि संपश्यन् नाधर्मे कुरुते मनः ॥ (११८।२)

आत्मैव देवताः सर्वाः सर्वम् आत्मन्य् अवस्थितम् । (११९।१)

आत्मा हि जनयत्य् एषां कर्मयोगं शरीरिणाम् ॥ (११९।२)

खं संनिवेशयेत् खेषु चेष्टनस्पर्शने ऽनिलम् । (१२०।१)

पक्तिदृष्ट्योः परं तेजः स्नेहे ऽपो गां च मूर्तिषु ॥ (१२०।२)

मनसीन्दुं दिशः श्रोत्रे क्रान्ते विष्णुं बले हरम् । (१२१।१)

वाच्य् अग्निं मित्रम् उत्सर्गे प्रजने च प्रजापतिम् ॥ (१२१।२)

प्रशासितारं सर्वेषाम् अणीयांसम् अणोर् अपि । (१२२।१)

रुक्माभं स्वप्नधीगम्यं विद्यात् तं पुरुषं परम् ॥ (१२२।२)

एतम् एके वदन्त्य् अग्निं मनुम् अन्ये प्रजापतिम् । (१२३।१)

इन्द्रम् एके परे प्राणम् अपरे ब्रह्म शाश्वतम् ॥ (१२३।२)

एष सर्वाणि भूतानि पञ्चभिर् व्याप्य मूर्तिभिः । (१२४।१)

जन्मवृद्धिक्षयैर् नित्यं संसारयति चक्रवत् ॥ (१२४।२)

एवं यः सर्वभूतेषु पश्यत्य् आत्मानम् आत्मना । (१२५।१)

स सर्वसमताम् एत्य ब्रह्माभ्येति परं पदम् ॥ (१२५।२)

इत्य् एतन् मानवं शास्त्रं भृगुप्रोक्तं पठन् द्विजः । (१२६।१)

भवत्य् आचारवान् नित्यं यथेष्टां प्राप्नुयाद् गतिम् ॥ (१२६।२)