विद्वद्भिः सेवितः सद्भिर् नित्यम् अद्वेषरागिभिः । (१।१)

हृदयेनाभ्यनुज्ञातो यो धर्मस् तं निबोधत ॥ (१।२)

कामात्मता न प्रशस्ता न चैवेहास्त्य् अकामता । (२।१)

काम्यो हि वेदाधिगमः कर्मयोगश् च वैदिकः ॥ (२।२)

संकल्पमूलः कामो वै यज्ञाः संकल्पसम्भवाः । (३।१)

व्रतानि यमधर्माश् च सर्वे संकल्पजाः स्मृताः ॥ (३।२)

अकामस्य क्रिया काचिद् दृश्यते नेह कर्हिचित् । (४।१)

यद् यद्धि कुरुते किंचित् तत् तत् कामस्य चेष्टितम् ॥ (४।२)

तेषु सम्यग् वर्तमानो गच्छत्य् अमरलोकताम् । (५।१)

यथा संकल्पितांश् चेह सर्वान् कामान् समश्नुते ॥ (५।२)

वेदो ऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् । (६।१)

आचारश् चैव साधूनाम् आत्मनस् तुष्टिर् एव च ॥ (६।२)

यः कश्चित् कस्यचिद् धर्मो मनुना परिकीर्तितः । (७।१)

स सर्वो ऽभिहितो वेदे सर्वज्ञानमयो हि सः ॥ (७।२)

सर्वं तु समवेक्ष्येदं निखिलं ज्ञानचक्षुषा । (८।१)

श्रुतिप्रामाण्यतो विद्वान् स्वधर्मे निविशेत वै ॥ (८।२)

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मम् अनुतिष्ठन् हि मानवः । (९।१)

इह कीर्तिम् अवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुखम् ॥ (९।२)

श्रुतिस् तु वेदो विज्ञेयो धर्मशास्त्रं तु वै स्मृतिः । (१०।१)

ते सर्वार्थेष्व् अमीमांस्ये ताभ्यां धर्मो हि निर्बभौ ॥ (१०।२)

यो ऽवमन्येत ते मूले हेतुशास्त्राश्रयाद् द्विजः । (११।१)

स साधुभिर् बहिष्कार्यो नास्तिको वेदनिन्दकः ॥ (११।२)

वेदः स्मृतिः सदाचारः स्वस्य च प्रियम् आत्मनः । (१२।१)

एतच् चतुर्विधं प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य लक्षणम् ॥ (१२।२)

अर्थकामेष्वसक्तानां धर्मज्ञानं विधीयते । (१३।१)

धर्मं जिज्ञासमानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः ॥ (१३।२)

श्रुतिद्वैधश्रुतिद्वैधं तु यत्र स्यात् तत्र धर्माव् उभौ स्मृतौ । (१४।१)

उभाव् अपि हि तौ धर्मौ सम्यग् उक्तौ मनीषिभिः ॥ (१४।२)

उदिते ऽनुदिते चैव समयाध्युषिते तथा । (१५।१)

सर्वथा वर्तते यज्ञ इतीयं वैदिकी श्रुतिः ॥ (१५।२)

निषेकादिश्मशानान्तो मन्त्रैर् यस्योदितो विधिः । (१६।१)

तस्य शास्त्रे ऽधिकारो ऽस्मिञ् ज्ञेयो नान्यस्य कस्यचित् ॥ (१६।२)

ब्रह्मावर्तसरस्वतीदृषद्वत्योर् देवनद्योर् यद् अन्तरम् । (१७।१)

तं देवनिर्मितं देशं ब्रह्मावर्तं प्रचक्षते ॥ (१७।२)

तस्मिन् देशे य आचारः पारम्पर्यक्रमागतः । (१८।१)

वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥ (१८।२)

कुरुक्षेत्रं च मत्स्याश् च पञ्चालाः शूरसेनकाः । (१९।१)

एष ब्रह्मर्षिदेशो वै ब्रह्मावर्ताद् अनन्तरः ॥ (१९।२)

एतद्देशप्रसूतस्य सकाशाद् अग्रजन्मनः । (२०।१)

स्वं स्वं चरित्रं शिक्षेरन् पृथिव्यां सर्वमानवाः ॥ (२०।२)

मध्यदेशहिमवद्विन्ध्ययोर् मध्यं यत् प्राग् विनशनाद् अपि । (२१।१)

प्रत्यग् एव प्रयागाच् च मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥ (२१।२)

आ समुद्रात् तु वै पूर्वाद् आ समुद्राच्च पश्चिमात् । (२२।१)

तयोर् एवान्तरं गिर्योर् आर्यावर्तं विदुर् बुधाः ॥ (२२।२)

कृष्णसारस् तु चरति मृगो यत्र स्वभावतः । (२३।१)

स ज्ञेयो यज्ञियो देशो म्लेच्छदेशस् त्व् अतः परः ॥ (२३।२)

एतान् द्विजातयो देशान् संश्रयेरन् प्रयत्नतः । (२४।१)

शूद्रस् तु यस्मिन् कस्मिन् वा निवसेद् वृत्तिकर्शितः ॥ (२४।२)

एषा धर्मस्य वो योनिः समासेन प्रकीर्तिता । (२५।१)

सम्भवश् चास्य सर्वस्य वर्णधर्मान् निबोधत ॥ (२५।२)

वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैर् निषेकादिर् द्विजन्मनाम् । (२६।१)

कार्यः शरीरसंस्कारः पावनः प्रेत्य चेह च ॥ (२६।२)

गार्भैर् होमैर् जातकर्मचौडमौञ्जीनिबन्धनैः । (२७।१)

बैजिकं गार्भिकं चैनो द्विजानाम् अपमृज्यते ॥ (२७।२)

स्वाध्यायेन व्रतैर् होमैस् त्रैविद्येनेज्यया सुतैः । (२८।१)

महायज्ञैश् च यज्ञैश् च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ (२८।२)

प्राङ् नाभिवर्धनात् पुंसो जातकर्म विधीयते । (२९।१)

मन्त्रवत् प्राशनं चास्य हिरण्यमधुसर्पिषाम् ॥ (२९।२)

नामधेयनामधेयं दशम्यां तु द्वादश्यां वास्य कारयेत् । (३०।१)

पुण्ये तिथौ मुहूर्ते वा नक्षत्रे वा गुणान्विते ॥ (३०।२)

मङ्गल्यं ब्राह्मणस्य स्यात् क्षत्रियस्य बलान्वितम् । (३१।१)

वैश्यस्य धनसंयुक्तं शूद्रस्य तु जुगुप्सितम् ॥ (३१।२)

शर्मवद् ब्राह्मणस्य स्याद् राज्ञो रक्षासमन्वितम् । (३२।१)

वैश्यस्य पुष्टिसंयुक्तं शूद्रस्य प्रेष्यसंयुतम् ॥ (३२।२)

स्त्रीणां सुखोद्यम् अक्रूरं विस्पष्टार्थं मनोहरम् । (३३।१)

मङ्गल्यं दीर्घवर्णान्तम् आशीर्वादाभिधानवत् ॥ (३३।२)

निष्क्रमणचतुर्थे मासि कर्तव्यं शिशोर् निष्क्रमणं गृहात् । (३४।१)

षष्ठे ऽन्नप्राशनं मासि यद् वेष्टं मङ्गलं कुले ॥ (३४।२)

चूडाकर्म द्विजातीनां सर्वेषाम् एव धर्मतः । (३५।१)

प्रथमे ऽब्दे तृतीये वा कर्तव्यं श्रुतिचोदनात् ॥ (३५।२)

गर्भाष्टमे ऽब्दे कुर्वीत ब्राह्मणस्योपनायनम् । (३६।१)

गर्भाद् एकादशे राज्ञो गर्भात् तु द्वादशे विशः ॥ (३६।२)

ब्रह्मवर्चसकामस्य कार्यो विप्रस्य पञ्चमे । (३७।१)

राज्ञो बलार्थिनः षष्ठे वैश्यस्येहार्थिनो ऽष्टमे ॥ (३७।२)

आ षोडशाद् ब्राह्मणस्य सावित्री नातिवर्तते । (३८।१)

आ द्वाविंशात् क्षत्रबन्धोर् आ चतुर्विंशतेर् विशः ॥ (३८।२)

अत ऊर्ध्वं त्रयो ऽप्य् एते यथाकालम् असंस्कृताः । (३९।१)

सावित्रीपतिता व्रात्या भवन्त्य् आर्यविगर्हिताः ॥ (३९।२)

नैतैर् अपूतैर् विधिवद् आपद्य् अपि हि कर्हिचित् । (४०।१)

ब्राह्मान् यौनांश् च सम्बन्धान् नाचरेद् ब्राह्मणः सह ॥ (४०।२)

च्लोथेस्कार्ष्णरौरवबास्तानि चर्माणि ब्रह्मचारिणः । (४१।१)

वसीरन्न् आनुपूर्व्येण शाणक्षौमाविकानि च ॥ (४१।२)

मौञ्जी त्रिवृत् समा श्लक्ष्णा कार्या विप्रस्य मेखला । (४२।१)

क्षत्रियस्य तु मौर्वी ज्या वैश्यस्य शणतान्तवी ॥ (४२।२)

मुञ्जालाभे तु कर्तव्याः कुशाश्मन्तकबिल्वजैः । (४३।१)

त्रिवृता ग्रन्थिनैकेन त्रिभिः पञ्चभिर् एव वा ॥ (४३।२)

कार्पासम् उपवीतं स्याद् विप्रस्योर्ध्ववृतं त्रिवृत् । (४४।१)

शणसूत्रमयं राज्ञो वैश्यस्याविकसौत्रिकम् ॥ (४४।२)

स्तड़्ड़्स् ओड़् द्विजस्ब्राह्मणो बैल्वपालाशौ क्षत्रियो वाटखादिरौ । (४५।१)

पैलवौदुम्बरौ वैश्यो दण्डान् अर्हन्ति धर्मतः ॥ (४५।२)

केशान्तिको ब्राह्मणस्य दण्डः कार्यः प्रमाणतः । (४६।१)

ललाटसंमितो राज्ञः स्यात् तु नासान्तिको विशः ॥ (४६।२)

ऋजवस् ते तु सर्वे स्युर् अव्रणाः सौम्यदर्शनाः । (४७।१)

अनुद्वेगकरा नॄणां सत्वचो ऽनग्निदूषिताः ॥ (४७।२)

प्रतिगृह्येप्सितं दण्डम् उपस्थाय च भास्करम् । (४८।१)

भैक्षप्रदक्षिणं परीत्याग्निं चरेद् भैक्षं यथाविधि ॥ (४८।२)

भवत्पूर्वं चरेद् भैक्षम् उपनीतो द्विजोत्तमः । (४९।१)

भवन्मध्यं तु राजन्यो वैश्यस् तु भवदुत्तरम् ॥ (४९।२)

मातरं वा स्वसारं वा मातुर् वा भगिनीं निजाम् । (५०।१)

भिक्षेत भिक्षाम् प्रथमं या चैनं नावमानयेत् ॥ (५०।२)

समाहृत्य तु तद् भैक्षं यावदन्नम् अमायया । (५१।१)

निवेद्य गुरवे ऽश्नीयाद् आचम्य प्राङ्मुखः शुचिः ॥ (५१।२)

आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः । (५२।१)

श्रियं प्रत्यङ्मुखो भुङ्क्ते ऋतं भुङ्क्ते ह्य् उदङ्मुखः ॥ (५२।२)

उपस्पृश्य द्विजो नित्यम् अन्नम् अद्यात् समाहितः । (५३।१)

भुक्त्वा चोपस्पृशेत् सम्यग् अद्भिः खानि च संस्पृशेत् ॥ (५३।२)

पूजयेद् अशनं नित्यम् अद्याच् चैतद् अकुत्सयन् । (५४।१)

दृष्ट्वा हृष्येत् प्रसीदेच् च प्रतिनन्देच् च सर्वशः ॥ (५४।२)

पूजितं ह्य् अशनं नित्यं बलम् ऊर्जं च यच्छति । (५५।१)

अपूजितं तु तद् भुक्तम् उभयं नाशयेद् इदम् ॥ (५५।२)

नोच्छिष्टं कस्यचिद् दद्यान् नाद्याद् एतत् तथान्तरा । (५६।१)

न चैवात्यशनं कुर्यान् न चोच्छिष्टः क्वचिद् व्रजेत् ॥ (५६।२)

अनारोग्यम् अनायुष्यम् अस्वर्ग्यं चातिभोजनम् । (५७।१)

अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात् तत् परिवर्जयेत् ॥ (५७।२)

उपस्पर्शनब्राह्मेण विप्रस् तीर्थेन नित्यकालम् उपस्पृशेत् । (५८।१)

कायत्रैदशिकाभ्यां वा न पित्र्येण कदाचन ॥ (५८।२)

अङ्गुष्ठमूलस्य तले ब्राह्मं तीर्थं प्रचक्षते । (५९।१)

कायम् अङ्गुलिमूले ऽग्रे देवं पित्र्यं तयोर् अधः ॥ (५९।२)

त्रिर् आचामेद् अपः पूर्वं द्विः प्रमृज्यात् ततो मुखम् । (६०।१)

खानि चैव स्पृशेद् अद्भिर् आत्मानं शिर एव च ॥ (६०।२)

अनुष्णाभिर् अफेनाभिर् अद्भिस् तीर्थेन धर्मवित् । (६१।१)

शौचेप्सुः सर्वदाचामेद् एकान्ते प्रागुदङ्मुखः ॥ (६१।२)

हृद्गाभिः पूयते विप्रः कण्ठगाभिस् तु भूमिपः । (६२।१)

वैश्यो ऽद्भिः प्राशिताभिस् तु शूद्रः स्पृष्टाभिर् अन्ततः ॥ (६२।२)

उद्धृते दक्षिणे पाणाव् उपवीत्य् उच्यते द्विजः । (६३।१)

सव्ये प्राचीनावीती निवीती कण्ठसज्जने ॥ (६३।२)

मेखलाम् अजिनं दण्डम् उपवीतं कमण्डलुम् । (६४।१)

अप्सु प्रास्य विनष्टानि गृह्णीतान्यानि मन्त्रवत् ॥ (६४।२)

चूडाकरण (?)केशान्तः षोडशे वर्षे ब्राह्मणस्य विधीयते । (६५।१)

राजन्यबन्धोर् द्वाविंशे वैश्यस्य द्व्यधिके मतः ॥ (६५।२)

मर्रिअगे = संस्कार ओड़् wओमेनमन्त्रिका तु कार्येयं स्त्रीणाम् आवृद् अशेषतः । (६६।१)

संस्कारार्थं शरीरस्य यथाकालं यथाक्रमम् ॥ (६६।२)

वैवाहिको विधिः स्त्रीणां संस्कारो वैदिकः स्मृतः । (६७।१)

पतिसेवा गुरौ वासो गृहार्थो ऽग्निपरिक्रिया ॥ (६७।२)

एष प्रोक्तो द्विजातीनाम् औपनायनिको विधिः । (६८।१)

स्तुद्युत्पत्तिव्यञ्जकः पुण्यः कर्मयोगं निबोधत ॥ (६८।२)

उपनीय गुरुः शिष्यं शिक्षयेत् शौचम् आदितः । (६९।१)

आचारम् अग्निकार्यं च संध्योपासनम् एव च ॥ (६९।२)

अध्येष्यमाणस् त्व् आचान्तो यथाशास्त्रम् उदङ्मुखः । (७०।१)

ब्रह्माञ्जलिकृतो ऽध्याप्यो लघुवासा जितेन्द्रियः ॥ (७०।२)

ब्रह्मारम्भे ऽवसाने च पादौ ग्राह्यौ गुरोः सदा । (७१।१)

संहत्य हस्ताव् अध्येयं स हि ब्रह्माञ्जलिः स्मृतः ॥ (७१।२)

व्यत्यस्तपाणिना कार्यम् उपसंग्रहणं गुरोः । (७२।१)

सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन च दक्षिणः ॥ (७२।२)

अध्येष्यमाणं तु गुरुर् नित्यकालम् अतन्द्रितः । (७३।१)

अधीष्व भो इति ब्रूयाद् विरामो ऽस्त्व् इति चारमेत् ॥ (७३।२)

ब्रह्मनः प्रणवं कुर्याद् आदाव् अन्ते च सर्वदा । (७४।१)

स्रवत्य् अन्ॐकृतं पूर्वं परस्ताच् च विशीर्यति ॥ (७४।२)

प्राक्कूलान् पर्युपासीनः पवित्रैश् चैव पावितः । (७५।१)

प्राणायामैस् त्रिभिः पूतस् तत ॐकारम् अर्हति ॥ (७५।२)

अकारं चाप्य् उकारं च मकारं च प्रजापतिः । (७६।१)

वेदत्रयान् निरदुहद् भूर् भुवः स्वर् इतीति च ॥ (७६।२)

त्रिभ्य एव तु वेदेभ्यः पादं पादम् अदूदुहत् । (७७।१)

तद् इत्य् ऋचो ऽस्याः सावित्र्याः परमेष्ठी प्रजापतिः ॥ (७७।२)

एतद् अक्षरम् एतां च जपन् व्याहृतिपूर्विकाम् । (७८।१)

संध्ययोर् वेदविद् विप्रो वेदपुण्येन युज्यते ॥ (७८।२)

सहस्रकृत्वस् त्व् अभ्यस्य बहिर् एतत् त्रिकं द्विजः । (७९।१)

महतो ऽप्य् एनसो मासात् त्वचेवाहिर् विमुच्यते ॥ (७९।२)

एतयर्चा विसंयुक्तः काले च क्रियया स्वया । (८०।१)

ब्रह्मक्षत्रियविश्योनिर् गर्हणां याति साधुषु ॥ (८०।२)

महाव्याहृतिॐकारपूर्विकास् तिस्रो महाव्याहृतयो ऽव्ययाः । (८१।१)

त्रिपदा चैव सावित्री विज्ञेयं ब्रह्मणो मुखम् ॥ (८१।२)

यो ऽधीते ऽहण्यहण्य् एतां त्रीणि वर्षाण्य् अतन्द्रितः । (८२।१)

स ब्रह्म परम् अभ्येति वायुभूतः खमूर्तिमान् ॥ (८२।२)

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परं तपः । (८३।१)

सावित्र्यास् तु परं नास्ति मौनात् सत्यं विशिष्यते ॥ (८३।२)

क्षरन्ति सर्वा वैदिक्यो जुहोति यजति क्रियाः । (८४।१)

अक्षरं दुष्करं ज्ञेयं ब्रह्म चैव प्रजापतिः ॥ (८४।२)

विधियज्ञाज्जपयज्ञो विशिष्टो दशभिर् गुणैः । (८५।१)

उपांशुः स्यात्शतगुणः साहस्रो मानसः स्मृतः ॥ (८५।२)

ये पाकयज्ञाश् चत्वारो विधियज्ञसमन्विताः । (८६।१)

सर्वे ते जपयज्ञस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ (८६।२)

जप्येनैव तु संसिध्येद् ब्राह्मणो नात्र संशयः । (८७।१)

कुर्याद् अन्यन् न वा कुर्यान् मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥ (८७।२)

इन्द्रियैन्द्रियाणां विचरतां विषयेष्व् अपहारिषु । (८८।१)

संयमे यत्नम् आतिष्ठेद् विद्वान् यन्तेव वाजिनाम् ॥ (८८।२)

एकादशेन्द्रियाण्य् आहुर् यानि पूर्वे मनीषिणः । (८९।१)

तानि सम्यक् प्रवक्ष्यामि यथावद् अनुपूर्वशः ॥ (८९।२)

श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी । (९०।१)

पायूपस्थं हस्तपादं वाक् चैव दशमी स्मृता ॥ (९०।२)

बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैषां श्रोत्रादीन्य् अनुपूर्वशः । (९१।१)

कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैषां पाय्वादीनि प्रचक्षते ॥ (९१।२)

एकादशं मनो ज्ञेयं स्वगुणेनोभयात्मकम् । (९२।१)

यस्मिन् जिते जिताव् एतौ भवतः पञ्चकौ गणौ ॥ (९२।२)

इन्द्रियाणां प्रसङ्गेन दोषम् ऋच्छत्य् असंशयम् । (९३।१)

संनियम्य तु तान्य् एव ततः सिद्धिं निगच्छति ॥ (९३।२)

न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति । (९४।१)

हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ (९४।२)

यश् चैतान् प्राप्नुयात् सर्वान् यश् चैतान् केवलांस् त्यजेत् । (९५।१)

प्रापणात् सर्वकामानां परित्यागो विशिष्यते ॥ (९५।२)

न तथैतानि शक्यन्ते संनियन्तुम् असेवया । (९६।१)

विषयेषु प्रजुष्टानि यथा ज्ञानेन नित्यशः ॥ (९६।२)

वेदास् त्यागश् च यज्ञाश् च नियमाश् च तपांसि च । (९७।१)

न विप्रदुष्टभावस्य सिद्धिं गच्छति कर्हिचित् ॥ (९७।२)

जितेन्द्रिय (देड़्।)श्रुत्वा स्पृष्ट्वा च दृष्ट्वा च भुक्त्वा घ्रात्वा च यो नरः । (९८।१)

न हृष्यति ग्लायति वा स विज्ञेयो जितेन्द्रियः ॥ (९८।२)

इन्द्रियाणां तु सर्वेषां यद्य् एकं क्षरतीन्द्रियम् । (९९।१)

तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पादाद् इवोदकम् ॥ (९९।२)

वशे कृत्वेन्द्रियग्रामं संयम्य च मनस् तथा । (१००।१)

सर्वान् संसाधयेद् अर्थान् अक्षिण्वन् योगतस् तनुम् ॥ (१००।२)

पूर्वां संध्यां जपंस् तिष्ठेत् सावित्रीम् आ अर्कदर्शनात् । (१०१।१)

पश्चिमां तु समासीनः सम्यग् ऋक्षविभावनात् ॥ (१०१।२)

पूर्वां संध्यां जपंस् तिष्ठन् नैशम् एनो व्यपोहति । (१०२।१)

पश्चिमाम् तु समासीनो मलं हन्ति दिवाकृतम् ॥ (१०२।२)

न तिष्ठति तु यः पूर्वां नोपास्ते यश् च पश्चिमाम् । (१०३।१)

स शूद्रवद् बहिष्कार्यः सर्वस्माद् द्विजकर्मणः ॥ (१०३।२)

अपां समीपे नियतो नैत्यकं विधिम् आस्थितः । (१०४।१)

सावित्रीम् अप्य् अधीयीत गत्वारण्यं समाहितः ॥ (१०४।२)

वेदोपकरणे चैव स्वाध्याये चैव नैत्यके । (१०५।१)

नानुरोधो ऽस्त्य् अनध्याये होममन्त्रेषु चैव हि ॥ (१०५।२)

नैत्यके नास्त्य् अनध्यायो ब्रह्मसत्त्रं हि तत् स्मृतम् । (१०६।१)

ब्रह्माहुतिहुतं पुण्यम् अनध्यायवषट्कृतम् ॥ (१०६।२)

यः स्वाध्यायम् अधीते ऽब्दं विधिना नियतः शुचिः । (१०७।१)

तस्य नित्यं क्षरत्य् एष पयो दधि घृतं मधु ॥ (१०७।२)

अग्नीन्धनं भैक्षचर्याम् अधःशय्यां गुरोर् हितम् । (१०८।१)

आ समावर्तनात् कुर्यात् कृतोपनयनो द्विजः ॥ (१०८।२)

आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर् ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः । (१०९।१)

आप्तः शक्तो ऽर्थदः साधुः स्वो ऽध्याप्या दश धर्मतः ॥ (१०९।२)

नापृष्टः कस्यचिद् ब्रूयान् न चान्यायेन पृच्छतः । (११०।१)

जानन्न् अपि हि मेधावी जडवल् लोक आचरेत् ॥ (११०।२)

अधर्मेण च यः प्राह यश् चाधर्मेण पृच्छति । (१११।१)

तयोर् अन्यतरः प्रैति विद्वेषं वाधिगच्छति ॥ (१११।२)

धर्मार्थौ यत्र न स्यातां शुश्रूषा वापि तद्विधा । (११२।१)

तत्र विद्या न वप्तव्या शुभं बीजम् इवोषरे ॥ (११२।२)

विद्ययैव समं कामं मर्तव्यं ब्रह्मवादिना । (११३।१)

आपद्य् अपि हि घोरायां न त्व् एनाम् इरिणे वपेत् ॥ (११३।२)

विद्या ब्राह्मणम् एत्याह शेवधिस् ते ऽस्मि रक्ष माम् । (११४।१)

असूयकाय मां मादास् तथा स्यां वीर्यवत्तमा ॥ (११४।२)

यम् एव तु शुचिं विद्यान् नियतब्रह्मचारिणम् । (११५।१)

तस्मै मां ब्रूहि विप्राय निधिपायाप्रमादिने ॥ (११५।२)

ब्रह्म यस् त्व् अननुज्ञातम् अधीयानाद् अवाप्नुयात् । (११६।१)

स ब्रह्मस्तेयसंयुक्तो नरकं प्रतिपद्यते ॥ (११६।२)

लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकम् एव वा । (११७।१)

आददीत यतो ज्ञानं तं पूर्वम् अभिवादयेत् ॥ (११७।२)

सावित्रीमात्रसारो ऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । (११८।१)

नायन्त्रितस् त्रिवेदो ऽपि सर्वाशी सर्वविक्रयी ॥ (११८।२)

शय्यासने ऽध्याचरिते श्रेयसा न समाविशेत् । (११९।१)

शय्यासनस्थश् चैवैनं प्रत्युत्थायाभिवादयेत् ॥ (११९।२)

ऊर्ध्वं प्राणा ह्य् उत्क्रामन्ति यूनः स्थविर आयति । (१२०।१)

प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां पुनस् तान् प्रतिपद्यते ॥ (१२०।२)

अभिवादनशीलस्य नित्यं वृद्धोपसेविनः । (१२१।१)

चत्वारि तस्य वर्धन्ते आयुर् धर्मो यशो बलम् ॥ (१२१।२)

अभिवादात् परं विप्रो ज्यायांसम् अभिवादयन् । (१२२।१)

असौ नामाहम् अस्मीति स्वं नाम परिकीर्तयेत् ॥ (१२२।२)

नामधेयस्य ये केचिद् अभिवादं न जानते । (१२३।१)

तान् प्राज्ञो ऽहम् इति ब्रूयात् स्त्रियः सर्वास् तथैव च ॥ (१२३।२)

भोःशब्दं कीर्तयेद् अन्ते स्वस्य नाम्नो ऽभिवादने । (१२४।१)

नाम्नाम् स्वरूपभावो हि भोभाव ऋषिभिः स्मृतः ॥ (१२४।२)

आयुष्मान् भव सौम्येति वाच्यो विप्रो ऽभिवादने । (१२५।१)

अकारश् चास्य नाम्नो ऽन्ते वाच्यः पूर्वाक्षरः प्लुतः ॥ (१२५।२)

यो न वेत्त्य् अभिवादस्य विप्रः प्रत्यभिवादनम् । (१२६।१)

नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस् तथैव सः ॥ (१२६।२)

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्रबन्धुम् अनामयम् । (१२७।१)

वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रम् आरोग्यम् एव च ॥ (१२७।२)

अवाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयान् अपि यो भवेत् । (१२८।१)

भोभवत्पूर्वकं त्व् एनम् अभिभाषेत धर्मवित् ॥ (१२८।२)

परपत्नी तु या स्त्री स्याद् असंबन्धा च योनितः । (१२९।१)

तां ब्रूयाद् भवतीत्य् एवं सुभगे भगिनीति च ॥ (१२९।२)

मातुलांश् च पितृव्यांश् च श्वशुरान् ऋत्विजो गुरून् । (१३०।१)

असाव् अहम् इति ब्रूयात् प्रत्युत्थाय यवीयसः ॥ (१३०।२)

मातृस्वसा मातुलानी श्वश्रूर् अथ पितृस्वसा । (१३१।१)

संपूज्या गुरुपत्नीवत् समास् ता गुरुभार्यया ॥ (१३१।२)

भ्रातुर् भार्योपसंग्राह्या सवर्णाहन्य् अहन्य् अपि । (१३२।१)

विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसम्बन्धियोषितः ॥ (१३२।२)

पितुर् भगिन्यां मातुश् च ज्यायस्यां च स्वसर्य् अपि । (१३३।१)

मातृवद् वृत्तिम् आतिष्ठेन् माता ताभ्यो गरीयसी ॥ (१३३।२)

दशाब्दाख्यं पौरसख्यं पञ्चाब्दाख्यं कलाभृताम् । (१३४।१)

त्र्यब्दपूर्वं श्रोत्रियाणां स्वल्पेनापि स्वयोनिषु ॥ (१३४।२)

ब्राह्मणं दशवर्षं तु शतवर्षं तु भूमिपम् । (१३५।१)

पितापुत्रौ विजानीयाद् ब्राह्मणस् तु तयोः पिता ॥ (१३५।२)

वित्तं बन्धुर् वयः कर्म विद्या भवति पञ्चमी । (१३६।१)

एतानि मान्यस्थानानि गरीयो यद् यद् उत्तरम् ॥ (१३६।२)

पञ्चानां त्रिषु वर्णेषु भूयांसि गुणवन्ति च । (१३७।१)

यत्र स्युः सो ऽत्र मानार्हः शूद्रो ऽपि दशमीं गतः ॥ (१३७।२)

चक्रिणो दशमीस्थस्य रोगिणो भारिणः स्त्रियाः । (१३८।१)

स्नातकस्य च राज्ञश् च पन्था देयो वरस्य च ॥ (१३८।२)

तेषां तु समवेतानां मान्यौ स्नातकपार्थिवौ । (१३९।१)

राजस्नातकयोश् चैव स्नातको नृपमानभाक् ॥ (१३९।२)

वेर्स्छ्। लेह्रेर् (देड़्।)उपनीय तु यः शिष्यं वेदम् अध्यापयेद् द्विजः । (१४०।१)

सकल्पं सरहस्यं च तम् आचार्यं प्रचक्षते ॥ (१४०।२)

एकदेशं तु वेदस्य वेदाङ्गान्य् अपि वा पुनः । (१४१।१)

यो ऽध्यापयति वृत्त्यर्थम् उपाध्यायः स उच्यते ॥ (१४१।२)

निषेकादीनि कर्माणि यः करोति यथाविधि । (१४२।१)

संभावयति चान्नेन स विप्रो गुरुर् उच्यते ॥ (१४२।२)

अग्न्याधेयं पाकयज्ञान् अग्निष्टोमादिकान् मखान् । (१४३।१)

यः करोति वृतो यस्य स तस्यर्त्विग् इहोच्यते ॥ (१४३।२)

य आवृणोत्य् अवितथं ब्रह्मणा श्रवणाव् उभौ । (१४४।१)

स माता स पिता ज्ञेयस् तं न द्रुह्येत् कदाचन ॥ (१४४।२)

उपाध्यायान् दशाचार्य आचार्याणां शतं पिता । (१४५।१)

सहस्रं तु पितॄन् माता गौरवेणातिरिच्यते ॥ (१४५।२)

उत्पादकब्रह्मदात्रोर् गरीयान् ब्रह्मदः पिता । (१४६।१)

ब्रह्मजन्म हि विप्रस्य प्रेत्य चेह च शाश्वतम् ॥ (१४६।२)

कामान् माता पिता चैनं यद् उत्पादयतो मिथः । (१४७।१)

सम्भूतिं तस्य तां विद्याद् यद् योनाव् अभिजायते ॥ (१४७।२)

आचार्यस् त्व् अस्य यां जातिं विधिवद् वेदपारगः । (१४८।१)

उत्पादयति सावित्र्या सा सत्या साजरामरा ॥ (१४८।२)

अल्पं वा बहु वा यस्य श्रुतस्योपकरोति यः । (१४९।१)

तम् अपीह गुरुं विद्यात् श्रुतोपक्रियया तया ॥ (१४९।२)

ब्राह्मस्य जन्मनः कर्ता स्वधर्मस्य च शासिता । (१५०।१)

बालो ऽपि विप्रो वृद्धस्य पिता भवति धर्मतः ॥ (१५०।२)

अध्यापयामास पितॄन् शिशुर् आङ्गिरसः कविः । (१५१।१)

पुत्रका इति होवाच ज्ञानेन परिगृह्य तान् ॥ (१५१।२)

ते तम् अर्थम् अपृच्छन्त देवान् आगतमन्यवः । (१५२।१)

देवाश् चैतान् समेत्योचुर् न्याय्यं वः शिशुर् उक्तवान् ॥ (१५२।२)

अज्ञो भवति वै बालः पिता भवति मन्त्रदः । (१५३।१)

अज्ञं हि बालम् इत्य् आहुः पितेत्य् एव तु मन्त्रदम् ॥ (१५३।२)

न हायनैर् न पलितैर् न वित्तेन न बन्धुभिः । (१५४।१)

ऋषयश् चक्रिरे धर्मं यो ऽनूचानः स नो महान् ॥ (१५४।२)

विप्राणां ज्ञानतो ज्यैष्ठ्यं क्षत्रियाणां तु वीर्यतः । (१५५।१)

वैश्यानां धान्यधनतः शूद्राणाम् एव जन्मतः ॥ (१५५।२)

न तेन वृद्धो भवति येनास्य पलितं शिरः । (१५६।१)

यो वै युवाप्य् अधीयानस् तं देवाः स्थविरं विदुः ॥ (१५६।२)

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । (१५७।१)

यश् च विप्रो ऽनधीयानस् त्रयस् ते नाम बिभ्रति ॥ (१५७।२)

यथा षण्ढो ऽफलः स्त्रीषु यथा गौर् गवि चाफला । (१५८।१)

यथा चाज्ञे ऽफलं दानं तथा विप्रो ऽनृचो ऽफलः ॥ (१५८।२)

अहिंसयैव भूतानां कार्यं श्रेयोऽनुशासनम् । (१५९।१)

वाक् चैव मधुरा श्लक्ष्णा प्रयोज्या धर्मम् इच्छता ॥ (१५९।२)

यस्य वाङ्मनसी शुद्धे सम्यग् गुप्ते च सर्वदा । (१६०।१)

स वै सर्वम् अवाप्नोति वेदान्तोपगतं फलम् ॥ (१६०।२)

नारुंतुदः स्याद् आर्तो ऽपि न परद्रोहकर्मधीः । (१६१।१)

ययास्योद्विजते वाचा नालोक्यां ताम् उदीरयेत् ॥ (१६१।२)

सम्मानाद् ब्राह्मणो नित्यम् उद्विजेत विषाद् इव । (१६२।१)

अमृतस्यैव चाकाङ्क्षेद् अवमानस्य सर्वदा ॥ (१६२।२)

सुखं ह्य् अवमतः शेते सुखं च प्रतिबुध्यते । (१६३।१)

सुखं चरति लोके ऽस्मिन्न् अवमन्ता विनश्यति ॥ (१६३।२)

अनेन क्रमयोगेन संस्कृतात्मा द्विजः शनैः । (१६४।१)

गुरौ वसन् संचिनुयाद् ब्रह्माधिगमिकं तपः ॥ (१६४।२)

तपोविशेषैर् विविधैर् व्रतैश् च विधिचोदितैः । (१६५।१)

वेदः कृत्स्नो ऽधिगन्तव्यः सरहस्यो द्विजन्मना ॥ (१६५।२)

वेदम् एव सदाभ्यस्येत् तपस् तप्स्यन् द्विजोत्तमः । (१६६।१)

वेदाभ्यासो हि विप्रस्य तपः परम् इहोच्यते ॥ (१६६।२)

आ हैव स नखाग्रेभ्यः परमं तप्यते तपः । (१६७।१)

यः स्रग्व्य् अपि द्विजो ऽधीते स्वाध्यायं शक्तितो ऽन्वहम् ॥ (१६७।२)

यो ऽनधीत्य द्विजो वेदम् अन्यत्र कुरुते श्रमम् । (१६८।१)

स जीवन्न् एव शूद्रत्वम् आशु गच्छति सान्वयः ॥ (१६८।२)

मातुर् अग्रे ऽधिजननं द्वितीयं मौञ्जिबन्धने । (१६९।१)

तृतीयं यज्ञदीक्षायां द्विजस्य श्रुतिचोदनात् ॥ (१६९।२)

तत्र यद् ब्रह्मजन्मास्य मौञ्जीबन्धनचिह्नितम् । (१७०।१)

तत्रास्य माता सावित्री पिता त्व् आचार्य उच्यते ॥ (१७०।२)

वेदप्रदानाद् आचार्यं पितरं परिचक्षते । (१७१।१)

न ह्य् अस्मिन् युज्यते कर्म किंचिद् आ मौञ्जिबन्धनात् ॥ (१७१।२)

नाभिव्याहारयेद् ब्रह्म स्वधानिनयनाद् ऋते । (१७२।१)

शूद्रेण हि समस् तावद् यावद् वेदे न जायते ॥ (१७२।२)

पेर्ड़ोर्मन्चे ओड़् व्रतस्कृतोपनयनस्यास्य व्रतादेशनम् इष्यते । (१७३।१)

ब्रह्मणो ग्रहणं चैव क्रमेण विधिपूर्वकम् ॥ (१७३।२)

यद्य् अस्य विहितं चर्म यत् सूत्रं या च मेखला । (१७४।१)

यो दण्डो यच् च वसनं तत् तद् अस्य व्रतेष्व् अपि ॥ (१७४।२)

सेवेतेमांस् तु नियमान् ब्रह्मचारी गुरौ वसन् । (१७५।१)

संनियम्येन्द्रियग्रामं तपोवृद्ध्यर्थम् आत्मनः ॥ (१७५।२)

नित्यं स्नात्वा शुचिः कुर्याद् देवर्षिपितृतर्पणम् । (१७६।१)

देवताभ्यर्चनं चैव समिदाधानम् एव च ॥ (१७६।२)

वर्जयेन् मधु मांसं च गन्धं माल्यं रसान् स्त्रियः । (१७७।१)

शुक्तानि यानि सर्वाणि प्राणिनां चैव हिंसनम् ॥ (१७७।२)

अभ्यङ्गम् अञ्जनं चाक्ष्णोर् उपानट्छत्रधारणम् । (१७८।१)

कामं क्रोधं च लोभं च नर्तनं गीतवादनम् ॥ (१७८।२)

द्यूतं च जनवादं च परिवादं तथानृतम् । (१७९।१)

स्त्रीणां च प्रेक्षणालम्भम् उपघातं परस्य च ॥ (१७९।२)

एकः शयीत सर्वत्र न रेतः स्कन्दयेत् क्वचित् । (१८०।१)

कामाद्धि स्कन्दयन् रेतो हिनस्ति व्रतम् आत्मनः ॥ (१८०।२)

स्वप्ने सिक्त्वा ब्रह्मचारी द्विजः शुक्रम् अकामतः । (१८१।१)

स्नात्वार्कम् अर्चयित्वा त्रिः पुनर् माम् इत्य् ऋचं जपेत् ॥ (१८१।२)

उदकुम्भं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिकाकुशान् । (१८२।१)

आहरेद् यावद् अर्थानि भैक्षं चाहरहश् चरेत् ॥ (१८२।२)

वेदयज्ञैर् अहीनानां प्रशस्तानां स्वकर्मसु । (१८३।१)

ब्रह्मचार्य् आहरेद् भैक्षं गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम् ॥ (१८३।२)

गुरोः कुले न भिक्षेत न ज्ञातिकुलबन्धुषु । (१८४।१)

अलाभे त्व् अन्यगेहानां पूर्वं पूर्वं विवर्जयेत् ॥ (१८४।२)

सर्वं वापि चरेद् ग्रामं पूर्वोक्तानाम् असंभवे । (१८५।१)

नियम्य प्रयतो वाचम् अभिशस्तांस् तु वर्जयेत् ॥ (१८५।२)

दूराद् आहृत्य समिधः संनिदध्याद् विहायसि । (१८६।१)

सायंप्रातश् च जुहुयात् ताभिर् अग्निम् अतन्द्रितः ॥ (१८६।२)

अकृत्वा भैक्षचरणम् असमिध्य च पावकम् । (१८७।१)

अनातुरः सप्तरात्रम् अवकीर्णिव्रतं चरेत् ॥ (१८७।२)

भैक्षेण वर्तयेन् नित्यं नैकान्नादी भवेद् व्रती । (१८८।१)

भैक्षेण व्रतिनो वृत्तिर् उपवाससमा स्मृता ॥ (१८८।२)

व्रतवद् देवदैवत्ये पित्र्ये कर्मण्य् अथर्षिवत् । (१८९।१)

कामम् अभ्यर्थितो ऽश्नीयाद् व्रतम् अस्य न लुप्यते ॥ (१८९।२)

ब्राह्मणस्यैव कर्मैतद् उपदिष्टं मनीषिभिः । (१९०।१)

राजन्यवैश्ययोस् त्व् एवं नैतत् कर्म विधीयते ॥ (१९०।२)

चोदितो गुरुणा नित्यम् अप्रचोदित एव वा । (१९१।१)

कुर्याद् अध्ययने यत्नम् आचार्यस्य हितेषु च ॥ (१९१।२)

शरीरं चैव वाचं च बुद्धीन्द्रियमनांसि च । (१९२।१)

नियम्य प्राञ्जलिस् तिष्ठेद् वीक्षमाणो गुरोर् मुखम् ॥ (१९२।२)

नित्यम् उद्धृतपाणिः स्यात् साध्वाचारः सुसंवृतः । (१९३।१)

आस्यताम् इति चोक्तः सन्न् आसीताभिमुखं गुरोः ॥ (१९३।२)

हीनान्नवस्त्रवेषः स्यात् सर्वदा गुरुसंनिधौ । (१९४।१)

उत्तिष्ठेत् प्रथमं चास्य चरमं चैव संविशेत् ॥ (१९४।२)

प्रतिश्रावणसम्भाषे शयानो न समाचरेत् । (१९५।१)

नासीनो न च भुञ्जानो न तिष्ठन् न पराङ्मुखः ॥ (१९५।२)

आसीनस्य स्थितः कुर्याद् अभिगच्छंस् तु तिष्ठतः । (१९६।१)

प्रत्युद्गम्य त्व् आव्रजतः पश्चाद् धावंस् तु धावतः ॥ (१९६।२)

पराङ्मुखस्याभिमुखो दूरस्थस्यैत्य चान्तिकम् । (१९७।१)

प्रणम्य तु शयानस्य निदेशे चैव तिष्ठतः ॥ (१९७।२)

नीचं शय्यासनं चास्य नित्यं स्याद् गुरुसंनिधौ । (१९८।१)

गुरोस् तु चक्षुर्विषये न यथेष्टासनो भवेत् ॥ (१९८।२)

नोदाहरेद् अस्य नाम परोक्षम् अपि केवलम् । (१९९।१)

न चैवास्यानुकुर्वीत गतिभाषितचेष्टितम् ॥ (१९९।२)

गुरोर् यत्र परिवादो निन्दा वापि प्रवर्तते । (२००।१)

कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततो ऽन्यतः ॥ (२००।२)

परीवादात् खरो भवति श्वा वै भवति निन्दकः । (२०१।१)

परिभोक्ता कृमिर् भवति कीटो भवति मत्सरी ॥ (२०१।२)

दूरस्थो नार्चयेद् एनं न क्रुद्धो नान्तिके स्त्रियाः । (२०२।१)

यानासनस्थश् चैवैनम् अवरुह्याभिवादयेत् ॥ (२०२।२)

प्रतिवाते ऽनुवाते च नासीत गुरुणा सह । (२०३।१)

असंश्रवे चैव गुरोर् न किंचिद् अपि कीर्तयेत् ॥ (२०३।२)

गोऽश्वोष्ट्रयानप्रासादप्रस्तरेषु कटेषु च । (२०४।१)

आसीत गुरुणा सार्धं शिलाफलकनौषु च ॥ (२०४।२)

गुरोर् गुरौ संनिहिते गुरुवद् वृत्तिम् आचरेत् । (२०५।१)

न चानिसृष्टो गुरुणा स्वान् गुरून् अभिवादयेत् ॥ (२०५।२)

विद्यागुरुष्व् एवम् एव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु । (२०६।१)

प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्स्व् अपि ॥ (२०६।२)

श्रेयःसु गुरुवद् वृत्तिं नित्यम् एव समाचरेत् । (२०७।१)

सोन् ओड़् अ गुरुगुरुपुत्रेषु चार्येषु गुरोश् चैव स्वबन्धुषु ॥ (२०७।२)

बालः समानजन्मा वा शिष्यो वा यज्ञकर्मणि । (२०८।१)

अध्यापयन् गुरुसुतो गुरुवन् मानम् अर्हति ॥ (२०८।२)

उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने । (२०९।१)

न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोश् चावनेजनम् ॥ (२०९।२)

गुरुवत् प्रतिपूज्याः स्युः सवर्णा गुरुयोषितः । (२१०।१)

असवर्णास् तु संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः ॥ (२१०।२)

अभ्यञ्जनं स्नापनं च गात्रोत्सादनम् एव च । (२११।१)

गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम् ॥ (२११।२)

गुरुपत्नी तु युवतिर् नाभिवाद्येह पादयोः । (२१२।१)

पूर्णविंशतिवर्षेण गुणदोषौ विजानता ॥ (२१२।२)

स्वभाव एष नारीणां नराणाम् इह दूषणम् । (२१३।१)

अतो ऽर्थान् न प्रमाद्यन्ति प्रमदासु विपश्चितः ॥ (२१३।२)

अविद्वांसम् अलं लोके विद्वांसम् अपि वा पुनः । (२१४।१)

प्रमदा ह्य् उत्पथं नेतुं कामक्रोधवशानुगम् ॥ (२१४।२)

मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा न विविक्तासनो भवेत् । (२१५।१)

बलवान् इन्द्रियग्रामो विद्वांसम् अपि कर्षति ॥ (२१५।२)

कामं तु गुरुपत्नीनां युवतीनां युवा भुवि । (२१६।१)

विधिवद् वन्दनं कुर्याद् असाव् अहम् इति ब्रुवन् ॥ (२१६।२)

विप्रोष्य पादग्रहणम् अन्वहं चाभिवादनम् । (२१७।१)

गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्मम् अनुस्मरन् ॥ (२१७।२)

यथा खनन् खनित्रेण नरो वार्य् अधिगच्छति । (२१८।१)

तथा गुरुगतां विद्यां शुश्रूषुर् अधिगच्छति ॥ (२१८।२)

मुण्डो वा जटिलो वा स्याद् अथवा स्यात्शिखाजटः । (२१९।१)

नैनं ग्रामे ऽभिनिम्लोचेत् सूर्यो नाभ्युदियात् क्वचित् ॥ (२१९।२)

तं चेद् अभ्युदियात् सूर्यः शयानं कामचारतः । (२२०।१)

निम्लोचेद् वाप्य् अविज्ञानाज्जपन्न् उपवसेद् दिनम् ॥ (२२०।२)

सूर्येण ह्य् अभिनिर्मुक्तः शयानो ऽभ्युदितश् च यः । (२२१।१)

प्रायश्चित्तम् अकुर्वाणो युक्तः स्यान् महतैनसा ॥ (२२१।२)

आचम्य प्रयतो नित्यम् उभे संध्ये समाहितः । (२२२।१)

शुचौ देशे जपञ्जप्यम् उपासीत यथाविधि ॥ (२२२।२)

यदि स्त्री यद्य् अवरजः श्रेयः किंचित् समाचरेत् । (२२३।१)

तत् सर्वम् आचरेद् युक्तो यत्र चास्य रमेन् मनः ॥ (२२३।२)

धर्मार्थाव् उच्यते श्रेयः कामार्थौ धर्म एव च । (२२४।१)

अर्थ एवेह वा श्रेयस् त्रिवर्ग इति तु स्थितिः ॥ (२२४।२)

एइन्स्तेल्लुन्ग् गेगेन्बेर् आचार्यआचार्यश् च पिता चैव माता भ्राता च पूर्वजः । (२२५।१)

नार्तेनाप्य् अवमन्तव्या ब्राह्मणेन विशेषतः ॥ (२२५।२)

बेस्। रोल्ले वोन् एल्तेर्न् उन्द् लेह्रेराचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः पिता मूर्तिः प्रजापतेः । (२२६।१)

माता पृथिव्या मूर्तिस् तु भ्राता स्वोमूर्तिर् आत्मनः ॥ (२२६।२)

यं मातापितरौ क्लेशं सहेते सम्भवे नॄणाम् । (२२७।१)

न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैर् अपि ॥ (२२७।२)

तयोर् नित्यं प्रियं कुर्याद् आचार्यस्य च सर्वदा । (२२८।१)

तेष्व् एव त्रिषु तुष्टेषु तपः सर्वं समाप्यते ॥ (२२८।२)

तेषां त्रयाणां शुश्रूषा परमं तप उच्यते । (२२९।१)

न तैर् अनभ्यनुज्ञातो धर्मम् अन्यं समाचरेत् ॥ (२२९।२)

त एव हि त्रयो लोकास् त एव त्रय आश्रमाः । (२३०।१)

त एव हि त्रयो वेदास् त एवोक्तास् त्रयो ऽग्नयः ॥ (२३०।२)

पिता वै गार्हपत्यो ऽग्निर् माताग्निर् दक्षिणः स्मृतः । (२३१।१)

गुरुर् आहवनीयस् तु साग्नित्रेता गरीयसी ॥ (२३१।२)

त्रिष्व् अप्रमाद्यन्न् एतेषु त्रीन् लोकान् विजयेद् गृही । (२३२।१)

दीप्यमानः स्ववपुषा देववद् दिवि मोदते ॥ (२३२।२)

इमं लोकं मातृभक्त्या पितृभक्त्या तु मध्यमम् । (२३३।१)

गुरुशुश्रूषया त्व् एवं ब्रह्मलोकं समश्नुते ॥ (२३३।२)

सर्वे तस्यादृता धर्मा यस्यैते त्रय आदृताः । (२३४।१)

अनादृतास् तु यस्यैते सर्वास् तस्याफलाः क्रियाः ॥ (२३४।२)

यावत् त्रयस् ते जीवेयुस् तावत् नान्यं समाचरेत् । (२३५।१)

तेष्व् एव नित्यं शुश्रूषां कुर्यात् प्रियहिते रतः ॥ (२३५।२)

तेषाम् अनुपरोधेन पारत्र्यं यद् यद् आचरेत् । (२३६।१)

तत् तन् निवेदयेत् तेभ्यो मनोवचनकर्मभिः ॥ (२३६।२)

त्रिष्व् एतेष्व् इतिकृत्यं हि पुरुषस्य समाप्यते । (२३७।१)

एष धर्मः परः साक्षाद् उपधर्मो ऽन्य उच्यते ॥ (२३७।२)

श्रद्दधानः शुभां विद्याम् आददीतावराद् अपि । (२३८।१)

अन्त्याद् अपि परं धर्मं स्त्रीरत्नं दुष्कुलाद् अपि ॥ (२३८।२)

विषाद् अप्य् अमृतं ग्राह्यं बालाद् अपि सुभाषितम् । (२३९।१)

अमित्राद् अपि सद्वृत्तम् अमेध्याद् अपि काञ्चनम् ॥ (२३९।२)

स्त्रियो रत्नान्य् अथो विद्या धर्मः शौचं सुभाषितम् । (२४०।१)

विविधानि च शिल्पानि समादेयानि सर्वतः ॥ (२४०।२)

अब्राह्मणाद् अध्यायनम् आपत्काले विधीयते । (२४१।१)

अनुव्रज्या च शुश्रूषा यावद् अध्यायनं गुरोः ॥ (२४१।२)

नाब्राह्मणे गुरौ शिष्यो वासम् आत्यन्तिकं वसेत् । (२४२।१)

ब्राह्मणे वाननूचाने काङ्क्षन् गतिम् अनुत्तमाम् ॥ (२४२।२)

यदि त्व् आत्यन्तिकं वासं रोचयेत गुरोः कुले । (२४३।१)

युक्तः परिचरेद् एनम् आ शरीरविमोक्षणात् ॥ (२४३।२)

आ समाप्तेः शरीरस्य यस् तु शुश्रूषते गुरुम् । (२४४।१)

स गच्छत्य् अञ्जसा विप्रो ब्रह्मणः सद्म शाश्वतम् ॥ (२४४।२)

न पूर्वं गुरवे किंचिद् उपकुर्वीत धर्मवित् । (२४५।१)

स्नास्यंस् तु गुरुणाज्ञप्तः शक्त्या गुर्वर्थम् आहरेत् ॥ (२४५।२)

क्षेत्रं हिरण्यं गाम् अश्वं छत्रोपानहम् आसनम् । (२४६।१)

धान्यं शाकं च वासांसि गुरवे प्रीतिम् आवहेत् ॥ (२४६।२)

आचार्ये तु खलु प्रेते गुरुपुत्रे गुणान्विते । (२४७।१)

गुरुदारे सपिण्डे वा गुरुवद् वृत्तिम् आचरेत् ॥ (२४७।२)

एतेष्व् अविद्यमानेषु स्थानासनविहारवान् । (२४८।१)

प्रयुञ्जानो ऽग्निशुश्रूषां साधयेद् देहम् आत्मनः ॥ (२४८।२)

एवं चरति यो विप्रो ब्रह्मचर्यम् अविप्लुतः । (२४९।१)

स गच्छत्य् उत्तमस्थानं न चेह जायते पुनः ॥ (२४९।२)