अथ शेषार्थसिद्ध्यर्थं स्कन्धान् अस्यात एव सः । (१।१)

त्रीन्निश्चकर्ष सत्त्वादिभूयिष्ठानीशशक्तिगः ॥ (१।२)

तैजसो वैकृतो योऽन्यो भूतादिरिति संस्मृतः । (२।१)

तेभ्यः समात्रका देवा मात्रेभ्यो भूतपञ्चकम् ॥ (२।२)

श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा नासा च मनसा सह । (३।१)

प्रकाशान्वयतः सात्त्वास्तैजसश्च स सात्त्विकः ॥ (३।२)

वाणी पाणी भगः पायुः पादौ चेति रजोभुवः । (४।१)

कर्मान्वयाद्रजोभूयान् गणो वैकारिकोऽत्र यः ॥ (४।२)

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः । (५।१)

गुणाविशिष्टास्तन्मात्रास्तन्मात्रपदयोजिताः ॥ (५।२)

प्रकाशकर्मकृद्वर्गवैलक्षण्यात् तमोभवाः । (६।१)

प्रकाश्यत्वाच्च भूतादिर् अहङ्कारेषु तामसः ॥ (६।२)

देवप्रवर्तकं शीघ्रचारि संकल्पधर्मि च । (७।१)

मनः शब्दादिविषये ग्राहकाः श्रवणादयः ॥ (७।२)

वचनादानसंह्लादविसर्गविहृतिक्रियाः । (८।१)

वागादीनां पदान्यत्वं पदे सत्यप्यतद्गुणाः ॥ (८।२)

आत्मेन्द्रियार्थनैकृष्ट्ये सर्वदेवाप्रवृत्तिता । (९।१)

प्रवृत्तिकारकास्तित्वं युक्तितोऽप्यवसीयते ॥ (९।२)

तत्त्वान्तरोक्तवृत्तिभ्यो वैलक्षण्याद्विलक्षणः । (१०।१)

संकल्पो बीजमभ्येति मनस्तत्पारिशेष्यतः ॥ (१०।२)

ज्ञानं तदक्षयोगात्तत् क्रमयोगितया क्रमात् । (११।१)

तथाप्याभाति युगपन् नाशुसंचरणादृते ॥ (११।२)

नियतार्थतयाक्षाणि नानायोनीनि कस्यचित् । (१२।१)

गन्धादिव्यञ्जकत्वाच्च तदाधारात्मकान्यपि ॥ (१२।२)

शब्दैकग्राहकं श्रोत्रं स्पर्शैकग्राहिणी च त्वक् । (१३।१)

तथास्तु यदि नादत्ते सगुणं कारणान्तरम् ॥ (१३।२)

त्वगिन्द्रियमयुक्तार्थग्राहि युक्तपराङ्मुखम् । (१४।१)

तेजोवारिमहीद्रव्यं दृगादत्ते सरूपकम् ॥ (१४।२)

ततस्त्रिद्रव्यजा सा स्यान्न परेणेष्यते तथा । (१५।१)

येनोपलभ्यते योऽर्थः स तस्यार्थस्य कारणम् ॥ (१५।२)

न प्राप्तमपि कर्मादि सेयं व्यसनसन्ततिः । (१६।१)

कर्णरन्ध्रविशिष्टं खं शब्दवर्गावभासकम् ॥ (१६।२)

नासारन्ध्रविशिष्टं तद्ब्रूत केन निवार्यते । (१७।१)

तददृष्टावरुद्धं वा तदप्यन्यत्र किं कृतम् ॥ (१७।२)

प्राप्तं गृह्णाति नातोद्ये शप्तं केनापि दस्युना । (१८।१)

युक्त्यगम्येऽपि सद्वाक्यात्प्रतीतिरनुपद्रवा ॥ (१८।२)

मितार्थादमितार्थस्य ज्यायस्त्वमिति सूरयः । (१९।१)

व्योमप्रभञ्जनाग्न्यम्बुभूमयो भूतपञ्चकम् ॥ (१९।२)

शब्दाद्येकोत्तरगुणम् अवकाशादिवृत्तिमत् । (२०।१)