मृगेन्द्रतन्त्रMṛgendratantra

MṛgT, 1, 5

5 of 12 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तमःशक्त्यधिकारस्य निवृत्तेस् तत्परिच्युतौ । (१।१)

tamaḥśaktyadhikārasya nivṛttes tatparicyutau |

1.2१.२

व्यनक्ति दृक्क्रियानन्त्यं जगद्बन्धुरणोः शिवः ॥ (१।२)

vyanakti dṛkkriyānantyaṃ jagadbandhuraṇoḥ śivaḥ ||

2.1२.१

यान्विमोचयति स्वापे शिवाः सद्यो भवन्ति ते । (२।१)

yānvimocayati svāpe śivāḥ sadyo bhavanti te |

2.2२.२

संहृतौ वा समुद्भूताव् अणवः पतयोऽथवा ॥ (२।२)

saṃhṛtau vā samudbhūtāv aṇavaḥ patayo'thavā ||

3.1३.१

रुद्रमन्त्रपतीशानपदभाजो भवन्ति ते । (३।१)

rudramantrapatīśānapadabhājo bhavanti te |

3.2३.२

स्थितौ याननुगृह्णाति गुरुमास्थाय चिद्वतः ॥ (३।२)

sthitau yānanugṛhṇāti gurumāsthāya cidvataḥ ||

4.1४.१

येषां शरीरिणां शक्तिः पतत्यपि निवृत्तये । (४।१)

yeṣāṃ śarīriṇāṃ śaktiḥ patatyapi nivṛttaye |

4.2४.२

तेषां तल्लिङ्गम् औत्सुक्यं मुक्तौ द्वेषो भवस्थितौ ॥ (४।२)

teṣāṃ talliṅgam autsukyaṃ muktau dveṣo bhavasthitau ||

5.1५.१

भक्तिश्च शिवभक्तेषु श्रद्धा तच्छासके विधौ । (५।१)

bhaktiśca śivabhakteṣu śraddhā tacchāsake vidhau |

5.2५.२

अनेनानुमितिः शिष्टहेतोः स्थूलधियामपि ॥ (५।२)

anenānumitiḥ śiṣṭahetoḥ sthūladhiyāmapi ||

6.1६.१

पशुदृग्योगसिद्धानां कर्मव्यक्तिद्वयं समम् । (६।१)

paśudṛgyogasiddhānāṃ karmavyaktidvayaṃ samam |

6.2६.२

ज्येष्ठादिफलयोग्यानां साधिकारासु मुक्तिषु ॥ (६।२)

jyeṣṭhādiphalayogyānāṃ sādhikārāsu muktiṣu ||

7.1७.१

उपायादरवैशिष्ट्यान् मृग्यते तत्त्रयं पुनः । (७।१)

upāyādaravaiśiṣṭyān mṛgyate tattrayaṃ punaḥ |

7.2७.२

द्वयोर्व्यक्तिकरः कश्चिच् च्युतिसिद्धिविलक्षितः ॥ (७।२)

dvayorvyaktikaraḥ kaścic cyutisiddhivilakṣitaḥ ||

8.1८.१

ईषदर्थनिवृत्ते तु रोधकत्वे तमःपतेः । (८।१)

īṣadarthanivṛtte tu rodhakatve tamaḥpateḥ |

8.2८.२

भवन्त्येतानि लिङ्गानि किंचिच्छिष्टे च देहिनाम् ॥ (८।२)

bhavantyetāni liṅgāni kiṃcicchiṣṭe ca dehinām ||

9.1९.१

योग्यतात्रयम् अप्येतत् समतीत्य महेश्वरः । (९।१)

yogyatātrayam apyetat samatītya maheśvaraḥ |

9.2९.२

स्वापेऽणुमनुगृह्णाति साधिकारमिदं यतः ॥ (९।२)

svāpe'ṇumanugṛhṇāti sādhikāramidaṃ yataḥ ||

10.1१०.१

सर्गमूले तृतीयायां स्वापवद्भूतसंहृतौ । (१०।१)

sargamūle tṛtīyāyāṃ svāpavadbhūtasaṃhṛtau |

10.2१०.२

स यद् व्यपास्य क्रियते तद्विधो यो ऽणुर् उच्यते ॥ (१०।२)

sa yad vyapāsya kriyate tadvidho yo 'ṇur ucyate ||

11.1११.१

तथा बीजं शरीरादेः पाचयत्य् आ निवेशनात् । (११।१)

tathā bījaṃ śarīrādeḥ pācayaty ā niveśanāt |

11.2११.२

न योग्यताङ्गमभजत् सद्यः स्यादौषधादिवत् ॥ (११।२)

na yogyatāṅgamabhajat sadyaḥ syādauṣadhādivat ||

12.1१२.१

पाकार्हमपि तत् पक्तुं नेशात्मानमात्मना । (१२।१)

pākārhamapi tat paktuṃ neśātmānamātmanā |

12.2१२.२

धर्मसामान्य एवायं सर्वस्य परिणामिनः ॥ (१२।२)

dharmasāmānya evāyaṃ sarvasya pariṇāminaḥ ||

13.1१३.१

सर्वज्ञः सर्वकर्तृत्वात् साधनाङ्गफलैः सह । (१३।१)

sarvajñaḥ sarvakartṛtvāt sādhanāṅgaphalaiḥ saha |

13.2१३.२

यो यज् जानाति कुरुते स तदेवेति सुस्थितम् ॥ (१३।२)

yo yaj jānāti kurute sa tadeveti susthitam ||

14.1१४.१

तच् चास्यावृतिशून्यत्वान् न व्यञ्जकमपेक्षते । (१४।१)

tac cāsyāvṛtiśūnyatvān na vyañjakamapekṣate |

14.2१४.२

तन् न सांशयिकं तस्माद्विपरीतं न जातुचित् ॥ (१४।२)

tan na sāṃśayikaṃ tasmādviparītaṃ na jātucit ||

15.1१५.१

यानि व्यञ्जकमीक्षन्ते वृतत्वान् मलशक्तिभिः । (१५।१)

yāni vyañjakamīkṣante vṛtatvān malaśaktibhiḥ |

15.2१५.२

व्यञ्जकस्यानुरोधेन तानि स्युर् व्याहतान्यपि ॥ (१५।२)

vyañjakasyānurodhena tāni syur vyāhatānyapi ||

16.1१६.१

नाध्यक्षं नापि तल्लैङ्गं न शाब्दमपि शांकरम् । (१६।१)

nādhyakṣaṃ nāpi tallaiṅgaṃ na śābdamapi śāṃkaram |

16.2१६.२

ज्ञानमाभाति विमलं सर्वदा सर्ववस्तुषु ॥ (१६।२)

jñānamābhāti vimalaṃ sarvadā sarvavastuṣu ||

17.1१७.१

तदेकं विषयानन्त्याद्भेदानन्त्यं प्रपद्यते । (१७।१)

tadekaṃ viṣayānantyādbhedānantyaṃ prapadyate |

17.2१७.२

कर्तृत्वं तदभिन्नत्वात्तद्वदेवोपचारतः ॥ (१७।२)

kartṛtvaṃ tadabhinnatvāttadvadevopacārataḥ ||

18.1१८.१

सत्तास्वरूपकरणार्थविधेयदृग्भिर् लेशोदिताभिरिति ये विदुरीशतत्त्वम् । (१८।१)

sattāsvarūpakaraṇārthavidheyadṛgbhir leśoditābhiriti ye vidurīśatattvam |

18.2१८.२

ते मोचयन्ति भविनो भवपङ्कमग्नान् नो विस्तरेण पुरुषाः पशुपाशरूपम् ॥ (१८।२)

te mocayanti bhavino bhavapaṅkamagnān no vistareṇa puruṣāḥ paśupāśarūpam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgT, 1, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit