MṛgT, 1, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
तमःशक्त्यधिकारस्य निवृत्तेस् तत्परिच्युतौ । (१।१)
tamaḥśaktyadhikārasya nivṛttes tatparicyutau |
व्यनक्ति दृक्क्रियानन्त्यं जगद्बन्धुरणोः शिवः ॥ (१।२)
vyanakti dṛkkriyānantyaṃ jagadbandhuraṇoḥ śivaḥ ||
यान्विमोचयति स्वापे शिवाः सद्यो भवन्ति ते । (२।१)
yānvimocayati svāpe śivāḥ sadyo bhavanti te |
स्थितौ याननुगृह्णाति गुरुमास्थाय चिद्वतः ॥ (३।२)
sthitau yānanugṛhṇāti gurumāsthāya cidvataḥ ||
तेषां तल्लिङ्गम् औत्सुक्यं मुक्तौ द्वेषो भवस्थितौ ॥ (४।२)
teṣāṃ talliṅgam autsukyaṃ muktau dveṣo bhavasthitau ||
भक्तिश्च शिवभक्तेषु श्रद्धा तच्छासके विधौ । (५।१)
bhaktiśca śivabhakteṣu śraddhā tacchāsake vidhau |
पशुदृग्योगसिद्धानां कर्मव्यक्तिद्वयं समम् । (६।१)
paśudṛgyogasiddhānāṃ karmavyaktidvayaṃ samam |
ज्येष्ठादिफलयोग्यानां साधिकारासु मुक्तिषु ॥ (६।२)
jyeṣṭhādiphalayogyānāṃ sādhikārāsu muktiṣu ||
उपायादरवैशिष्ट्यान् मृग्यते तत्त्रयं पुनः । (७।१)
upāyādaravaiśiṣṭyān mṛgyate tattrayaṃ punaḥ |
द्वयोर्व्यक्तिकरः कश्चिच् च्युतिसिद्धिविलक्षितः ॥ (७।२)
dvayorvyaktikaraḥ kaścic cyutisiddhivilakṣitaḥ ||
भवन्त्येतानि लिङ्गानि किंचिच्छिष्टे च देहिनाम् ॥ (८।२)
bhavantyetāni liṅgāni kiṃcicchiṣṭe ca dehinām ||
स यद् व्यपास्य क्रियते तद्विधो यो ऽणुर् उच्यते ॥ (१०।२)
sa yad vyapāsya kriyate tadvidho yo 'ṇur ucyate ||
न योग्यताङ्गमभजत् सद्यः स्यादौषधादिवत् ॥ (११।२)
na yogyatāṅgamabhajat sadyaḥ syādauṣadhādivat ||
सर्वज्ञः सर्वकर्तृत्वात् साधनाङ्गफलैः सह । (१३।१)
sarvajñaḥ sarvakartṛtvāt sādhanāṅgaphalaiḥ saha |
यो यज् जानाति कुरुते स तदेवेति सुस्थितम् ॥ (१३।२)
yo yaj jānāti kurute sa tadeveti susthitam ||
तच् चास्यावृतिशून्यत्वान् न व्यञ्जकमपेक्षते । (१४।१)
tac cāsyāvṛtiśūnyatvān na vyañjakamapekṣate |
तन् न सांशयिकं तस्माद्विपरीतं न जातुचित् ॥ (१४।२)
tan na sāṃśayikaṃ tasmādviparītaṃ na jātucit ||
यानि व्यञ्जकमीक्षन्ते वृतत्वान् मलशक्तिभिः । (१५।१)
yāni vyañjakamīkṣante vṛtatvān malaśaktibhiḥ |
व्यञ्जकस्यानुरोधेन तानि स्युर् व्याहतान्यपि ॥ (१५।२)
vyañjakasyānurodhena tāni syur vyāhatānyapi ||
नाध्यक्षं नापि तल्लैङ्गं न शाब्दमपि शांकरम् । (१६।१)
nādhyakṣaṃ nāpi tallaiṅgaṃ na śābdamapi śāṃkaram |
तदेकं विषयानन्त्याद्भेदानन्त्यं प्रपद्यते । (१७।१)
tadekaṃ viṣayānantyādbhedānantyaṃ prapadyate |
सत्तास्वरूपकरणार्थविधेयदृग्भिर् लेशोदिताभिरिति ये विदुरीशतत्त्वम् । (१८।१)
sattāsvarūpakaraṇārthavidheyadṛgbhir leśoditābhiriti ye vidurīśatattvam |
ते मोचयन्ति भविनो भवपङ्कमग्नान् नो विस्तरेण पुरुषाः पशुपाशरूपम् ॥ (१८।२)
te mocayanti bhavino bhavapaṅkamagnān no vistareṇa puruṣāḥ paśupāśarūpam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.