अथाविद्यादयः पाशाः कथ्यन्ते लेशतोऽधुना । (१।१)

येषामपाये पतयो भवन्ति जगतो ऽणवः ॥ (१।२)

पाशाभावे पारतन्त्र्यं वक्तव्यं किंनिबन्धनम् । (२।१)

स्वाभाविकं चेन्मुक्तेषु मुक्तशब्दो निवर्तते ॥ (२।२)

बन्धशून्यस्य वशिता दृष्टा बद्धस्य वश्यता । (३।१)

एतावती ते बद्धत्वमुक्तत्वे बद्धमुक्तयोः ॥ (३।२)

तत्पारतन्त्र्यं बद्धत्वं तस्मिन्नित्ये चिदादिवत् । (४।१)

मुक्तिसाधनसंदोहो व्यर्थोऽलम् अनया धिया ॥ (४।२)

नित्यव्यापकचिच्छक्तिनिधिर् अप्यर्थसिद्धये । (५।१)

पाशवं शाम्भवं वापि नान्विष्यत्य् अन्यथा बलम् ॥ (५।२)

तदावरणम् अस्याणोः पञ्चस्रोतसि शांकरे । (६।१)

पर्यायैर् बहुभिर्गीतम् अदृष्टं पशुभिः सदा ॥ (६।२)

पशुत्वपशुनीहारमृत्युमूर्छामलाञ्जनैः । (७।१)

तदेकं सर्वभूतानाम् अनादि निबिडं महत् । (८।१)

तदनादिस्थम् अर्वाग्वा तद्धेतुस् तदतोऽन्यथा । (९।१)

रुणद्धि मुक्तानेवं चेन्मोक्षे यत्नस्ततो मृषा ॥ (९।२)

तदेकं बहुसंख्यं तु तादृग् उत्पत्तिमद् यतः । (१०।१)

किंतु तच्छक्तयोऽनेका युगपन्मुक्त्यदर्शनात् ॥ (१०।२)

तासां माहेश्वरी शक्तिः सर्वानुग्राहिका शिवा । (११।१)

धर्मानुवर्तनादेव पाश इत्युपचर्यते ॥ (११।२)

परिणामयत्य् एताश्च रोधान्तं कार्कचित्त्विषा । (१२।१)

यदोन्मीलनमाधत्ते तदानुग्राहिकोच्यते ॥ (१२।२)

शम्भोश् चिदाद्यनुग्राह्यं तद्विरोधितया मिथः । (१३।१)

युगपन् न क्षमं शक्तिः सर्वानुग्राहिका कथम् ॥ (१३।२)

कथं भूतोपकारार्थं प्रवृत्तस्य जगत्प्रभोः । (१४।१)

अपकारकमाविश्य युज्यते तुन्नतोदनम् ॥ (१४।२)

न तोदनाय कुरुते मलस्याणोर् अनुग्रहम् । (१५।१)

किंतु यत्क्रियते किंचित् तदुपायेन नान्यथा ॥ (१५।२)

न साधिकारे तमसि मुक्तिर्भवति कस्यचित् । (१६।१)

अधिकारोऽपि तच्छक्तेः परिणामान् निवर्तते ॥ (१६।२)

सो ऽपि न स्वत एव स्यादपि योग्यस्य वस्तुनः । (१७।१)

सर्वथा सर्वदा यस्माच् चित्प्रयोज्यमचेतनम् ॥ (१७।२)

यथा क्षारादिना वैद्यस्तुदन्न् अपि न रोगिणम् । (१८।१)

कोटाव् इष्टार्थदायित्वाद् दुःखहेतुः प्रतीयते ॥ (१८।२)

सर्वगत्वान् महेशस्य नाधिष्ठानं विहन्यते । (१९।१)

न च यत्रास्ति कर्तव्यं तस्मिन्न् औदास्यम् एति सः ॥ (१९।२)

धर्मिणो ऽनुग्रहो नाम यत्तद् धर्मानुवर्तनम् । (२०।१)

न सो ऽस्ति कस्यचिज् जातु यः पत्या नानुवर्त्यते ॥ (२०।२)

गताधिकारनीहारवीर्यस्य सत एधते । (२१।१)

पशोर् अनुग्रहो ऽन्यस्य तादर्थ्याद् अस्ति कर्मणः ॥ (२१।२)

बोद्धृत्वपरिणामित्वधर्मयोर् अनुवर्तनम् । (२२।१)

मलस्य साधिकारस्य निवृत्तेस्तत्परिच्युतौ ॥ (२२।२)

इत्येवं यौगपद्येन क्रमात् सुघट एव हि । (२३।१)

मायायाः साधिकारायाः कर्मणश्चोक्त एव ते ॥ (२३।२)