MṛgT, 1, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
नित्यं कालानवच्छेदाद् वैतत्यान् न प्रदेशगम् ॥ (२।२)
nityaṃ kālānavacchedād vaitatyān na pradeśagam ||
क्रमाक्रमसमुत्पत्तेः क्रमाद्युत्पत्तिशक्तिमत् । (३।१)
kramākramasamutpatteḥ kramādyutpattiśaktimat |
अनागामि च तज् ज्ञेयं कार्यस्यानादिसंस्थितेः । (४।१)
anāgāmi ca taj jñeyaṃ kāryasyānādisaṃsthiteḥ |
करणं च न शक्त्यन्यच् छक्तिर्नाचेतना चितः ॥ (४।२)
karaṇaṃ ca na śaktyanyac chaktirnācetanā citaḥ ||
कार्यं न स्थितिजन्मादि बीजस्य प्रकृतेरणोः ॥ (५।२)
kāryaṃ na sthitijanmādi bījasya prakṛteraṇoḥ ||
सम्बन्धाग्रहणे बाधा मानस्याभ्येति कस्यचित् ॥ (६।२)
sambandhāgrahaṇe bādhā mānasyābhyeti kasyacit ||
लोके वपुष्मतो दृष्टं कृत्यं सो ऽप्य् अस्मदादिवत् ॥ (७।२)
loke vapuṣmato dṛṣṭaṃ kṛtyaṃ so 'py asmadādivat ||
मूलाद्यसंभवाच् छाक्तं वपुर् नस् तादृशं प्रभोः । (८।१)
mūlādyasaṃbhavāc chāktaṃ vapur nas tādṛśaṃ prabhoḥ |
तद्वपुः पञ्चभिर्मन्त्रैः पञ्चकृत्योपयोगिभिः ॥ (८।२)
tadvapuḥ pañcabhirmantraiḥ pañcakṛtyopayogibhiḥ ||
तस्य तस्य तनुर्या पूस् तस्याम् उषति येन सः ॥ (१०।२)
tasya tasya tanuryā pūs tasyām uṣati yena saḥ ||
तत्त्राणाद् व्यञ्जनाच् चापि स तत्पुरुषवक्त्रकः । (११।१)
tattrāṇād vyañjanāc cāpi sa tatpuruṣavaktrakaḥ |
हृदयं बोधपर्यायः सो ऽस्य घोरः शिवो यतः ॥ (११।२)
hṛdayaṃ bodhaparyāyaḥ so 'sya ghoraḥ śivo yataḥ ||
परिग्रहस्य घोरत्वाद् घोरोक्तिर् उपचारतः । (१२।१)
parigrahasya ghoratvād ghoroktir upacārataḥ |
वामस् त्रिवर्गवामत्वाद् रहस्यश्च स्वभावतः ॥ (१२।२)
vāmas trivargavāmatvād rahasyaśca svabhāvataḥ ||
वामं धाम परं गुह्यं यस्यासौ वामगुह्यकः । (१३।१)
vāmaṃ dhāma paraṃ guhyaṃ yasyāsau vāmaguhyakaḥ |
सद्योऽणूनां मूर्तयः सम्भवन्ति यस्येच्छातस् तेन सद्योऽभिधानः । (१३।२)
sadyo'ṇūnāṃ mūrtayaḥ sambhavanti yasyecchātas tena sadyo'bhidhānaḥ |
सद्यो मूर्तीर्योगिनां वा विधत्ते सद्योमूर्तिः कृत्यशैघ्र्यान् न मूर्तेः ॥ (१३।३)
sadyo mūrtīryogināṃ vā vidhatte sadyomūrtiḥ kṛtyaśaighryān na mūrteḥ ||
इत्थं शक्तिः कुर्वती देहकृत्यं देहाभावादुच्यते देहशब्दैः । (१४।१)
itthaṃ śaktiḥ kurvatī dehakṛtyaṃ dehābhāvāducyate dehaśabdaiḥ |
तस्या भेदा ये ऽपि वामादयः स्युस्ते ऽपि प्रोक्ताः कृत्यभेदेन सद्भिः ॥ (१४।२)
tasyā bhedā ye 'pi vāmādayaḥ syuste 'pi proktāḥ kṛtyabhedena sadbhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.