मृगेन्द्रतन्त्रMṛgendratantra

MṛgT, 1, 2

2 of 12 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथानादिमलापेतः सर्वकृत् सर्वविच्छिवः । (१।१)

athānādimalāpetaḥ sarvakṛt sarvavicchivaḥ |

1.2१.२

पूर्वव्यत्यासितस्याणोः पाशजालम् अपोहति ॥ (१।२)

pūrvavyatyāsitasyāṇoḥ pāśajālam apohati ||

2.1२.१

त्रिपदार्थं चतुष्पादं महातन्त्रं जगत्पतिः । (२।१)

tripadārthaṃ catuṣpādaṃ mahātantraṃ jagatpatiḥ |

2.2२.२

सूत्रेणैकेन संहृत्य प्राह विस्तरशः पुनः ॥ (२।२)

sūtreṇaikena saṃhṛtya prāha vistaraśaḥ punaḥ ||

3.2३.२

कृत्यं सकारकफलं ज्ञेयम् अस्यैतद् एव हि ॥ (३।२)

kṛtyaṃ sakārakaphalaṃ jñeyam asyaitad eva hi ||

4.1४.१

तेन स्वभावसिद्धेन भवितव्यं जगत्कृता । (४।१)

tena svabhāvasiddhena bhavitavyaṃ jagatkṛtā |

4.2४.२

अर्वाक्सिद्धे ऽनवस्था स्यान् मोक्षो निर्हेतुको ऽपि वा ॥ (४।२)

arvāksiddhe 'navasthā syān mokṣo nirhetuko 'pi vā ||

5.1५.१

चैतन्यं दृक्क्रियारूपं तद् अस्त्य् आत्मनि सर्वदा । (५।१)

caitanyaṃ dṛkkriyārūpaṃ tad asty ātmani sarvadā |

5.2५.२

सर्वतश् च यतो मुक्तौ श्रूयते सर्वतोमुखम् ॥ (५।२)

sarvataś ca yato muktau śrūyate sarvatomukham ||

6.1६.१

सद् अप्य् अभासमानत्वात् तन् निरुद्धं प्रतीयते । (६।१)

sad apy abhāsamānatvāt tan niruddhaṃ pratīyate |

6.2६.२

वश्यो ऽनावृतवीर्यस्य सो ऽत एवाविमोक्षणात् ॥ (६।२)

vaśyo 'nāvṛtavīryasya so 'ta evāvimokṣaṇāt ||

7.1७.१

प्रावृतीशबले कर्म मायाकार्यं चतुर्विधम् । (७।१)

prāvṛtīśabale karma māyākāryaṃ caturvidham |

7.2७.२

पाशजालं समासेन धर्मा नाम्नैव कीर्तिताः ॥ (७।२)

pāśajālaṃ samāsena dharmā nāmnaiva kīrtitāḥ ||

8.1८.१

इति वस्तुत्रयस्यास्य प्राक्पादकृतसंस्थितेः । (८।१)

iti vastutrayasyāsya prākpādakṛtasaṃsthiteḥ |

8.2८.२

चर्यायोगक्रियापादैर् विनियोगो ऽभिधास्यते ॥ (८।२)

caryāyogakriyāpādair viniyogo 'bhidhāsyate ||

9.1९.१

विनियोगफलं मुक्तिर् भुक्तिर् अप्य् अनुषङ्गतः । (९।१)

viniyogaphalaṃ muktir bhuktir apy anuṣaṅgataḥ |

9.2९.२

परापरविभागेन भिद्येते ते त्व् अनेकधा ॥ (९।२)

parāparavibhāgena bhidyete te tv anekadhā ||

10.1१०.१

वेदान्तसांख्यसदसत्पादार्थिकमतादिषु । (१०।१)

vedāntasāṃkhyasadasatpādārthikamatādiṣu |

10.2१०.२

ससाधना मुक्तिर् अस्ति को विशेषः शिवागमे ॥ (१०।२)

sasādhanā muktir asti ko viśeṣaḥ śivāgame ||

11.1११.१

प्रणेत्रसर्वदर्शित्वान् न स्फुटो वस्तुसंग्रहः । (११।१)

praṇetrasarvadarśitvān na sphuṭo vastusaṃgrahaḥ |

11.2११.२

उपायाः सफलास् तद्वच् छैवे सर्वम् इदं परम् ॥ (११।२)

upāyāḥ saphalās tadvac chaive sarvam idaṃ param ||

12.1१२.१

वेदान्तेष्व् एक एवात्मा चिदचिद्व्यक्तिलक्षितः । (१२।१)

vedānteṣv eka evātmā cidacidvyaktilakṣitaḥ |

12.2१२.२

प्रतिज्ञामात्रम् एवेदं निश्चयः किंनिबन्धनः ॥ (१२।२)

pratijñāmātram evedaṃ niścayaḥ kiṃnibandhanaḥ ||

13.1१३.१

अथ प्रमाणं तत्रात्मा प्रमेयत्वं प्रपद्यते । (१३।१)

atha pramāṇaṃ tatrātmā prameyatvaṃ prapadyate |

13.2१३.२

यत्रैतद् उभयं तत्र चतुष्टयम् अपि स्थितम् ॥ (१३।२)

yatraitad ubhayaṃ tatra catuṣṭayam api sthitam ||

14.1१४.१

अद्वैतहानिर् एवं स्यान् निष्प्रमाणकतान्यथा । (१४।१)

advaitahānir evaṃ syān niṣpramāṇakatānyathā |

14.2१४.२

भोगसाम्याविमोक्षौ च यौ नेष्टाव् आत्मवादिभिः ॥ (१४।२)

bhogasāmyāvimokṣau ca yau neṣṭāv ātmavādibhiḥ ||

15.1१५.१

सांख्यज्ञाने ऽपि मिथ्यात्वं कार्ये कारणबुद्धितः । (१५।१)

sāṃkhyajñāne 'pi mithyātvaṃ kārye kāraṇabuddhitaḥ |

15.2१५.२

अकर्तृभावाद् भोक्तुश् च स्वातन्त्र्याद् अप्य् अचित्त्वतः ॥ (१५।२)

akartṛbhāvād bhoktuś ca svātantryād apy acittvataḥ ||

16.1१६.१

इह सप्त पदार्थाः स्युर् जीवाजीवास्रवास् त्रयः । (१६।१)

iha sapta padārthāḥ syur jīvājīvāsravās trayaḥ |

16.2१६.२

संवरो निर्जरश् चैव बन्धमोक्षाव् उभाव् अपि ॥ (१६।२)

saṃvaro nirjaraś caiva bandhamokṣāv ubhāv api ||

17.1१७.१

स्याद्वादलाञ्छिताश् चैते सर्वे ऽनैकान्तिकत्वतः । (१७।१)

syādvādalāñchitāś caite sarve 'naikāntikatvataḥ |

17.2१७.२

तद् एव सत् तदेवासद् इति केन प्रमीयते ॥ (१७।२)

tad eva sat tadevāsad iti kena pramīyate ||

18.1१८.१

सद् अन्यद् असद् अन्यच् च तद् एवं सिद्धसाध्यता । (१८।१)

sad anyad asad anyac ca tad evaṃ siddhasādhyatā |

18.2१८.२

असज् जघन्यं सच् छ्रेष्ठम् इत्य् अपि ब्रुवते बुधाः ॥ (१८।२)

asaj jaghanyaṃ sac chreṣṭham ity api bruvate budhāḥ ||

19.1१९.१

नैकत्र तदपेक्षातः स्थितम् एवोभयं ततः । (१९।१)

naikatra tadapekṣātaḥ sthitam evobhayaṃ tataḥ |

19.2१९.२

अथ चेत् तदसद्भावे सदयुक्ततरो यतः ॥ (१९।२)

atha cet tadasadbhāve sadayuktataro yataḥ ||

27.1२७.१

इत्याद्य् अज्ञानमूढानां मतम् आश्रित्य दुर्धियः । (२७।१)

ityādy ajñānamūḍhānāṃ matam āśritya durdhiyaḥ |

27.2२७.२

अपवर्गम् अभीप्सन्ति खद्योतात् पावकार्थिनः ॥ (२७।२)

apavargam abhīpsanti khadyotāt pāvakārthinaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MṛgT, 1, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit