मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ
MMadhKār, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
न स्वतो नापि परतो न द्वाभ्यां नाप्यहेतुतः । (१।१)
na svato nāpi parato na dvābhyāṃ nāpyahetutaḥ |
उत्पन्ना जातु विद्यन्ते भावाः क्वचन केचन ॥ (१।२)
utpannā jātu vidyante bhāvāḥ kvacana kecana ||
चत्वारः प्रत्यया हेतुर् आरम्बणम् अनन्तरम् । (२।१)
catvāraḥ pratyayā hetur ārambaṇam anantaram |
न हि स्वभावो भावानां प्रत्ययादिषु विद्यते । (३।१)
na hi svabhāvo bhāvānāṃ pratyayādiṣu vidyate |
प्रत्यया नाक्रियावन्तः क्रियावन्तश्च सन्त्युत ॥ (४।२)
pratyayā nākriyāvantaḥ kriyāvantaśca santyuta ||
उत्पद्यते प्रतीत्येमान् इतीमे प्रत्ययाः किल । (५।१)
utpadyate pratītyemān itīme pratyayāḥ kila |
यावन्नोत्पद्यत इमे तावन्नाप्रत्ययाः कथम् ॥ (५।२)
yāvannotpadyata ime tāvannāpratyayāḥ katham ||
नैवासतो नैव सतः प्रत्ययो ऽर्थस्य युज्यते । (६।१)
naivāsato naiva sataḥ pratyayo 'rthasya yujyate |
असतः प्रत्ययः कस्य सतश्च प्रत्ययेन किम् ॥ (६।२)
asataḥ pratyayaḥ kasya sataśca pratyayena kim ||
न सन् नासन् न सदसन् धर्मो निर्वर्तते यदा । (७।१)
na san nāsan na sadasan dharmo nirvartate yadā |
कथं निर्वर्तको हेतुर् एवं सति हि युज्यते ॥ (७।२)
kathaṃ nirvartako hetur evaṃ sati hi yujyate ||
नानन्तरम् अतो युक्तं निरुद्धे प्रत्ययश्च कः ॥ (९।२)
nānantaram ato yuktaṃ niruddhe pratyayaśca kaḥ ||
भावानां निःस्वभावानां न सत्ता विद्यते यतः । (१०।१)
bhāvānāṃ niḥsvabhāvānāṃ na sattā vidyate yataḥ |
न च व्यस्तसमस्तेषु प्रत्ययेष्वस्ति तत् फलम् । (११।१)
na ca vyastasamasteṣu pratyayeṣvasti tat phalam |
प्रत्ययेभ्यः कथं तच्च भवेन्न प्रत्ययेषु यत् ॥ (११।२)
pratyayebhyaḥ kathaṃ tacca bhavenna pratyayeṣu yat ||
अथासद् अपि तत् तेभ्यः प्रत्ययेभ्यः प्रवर्तते । (१२।१)
athāsad api tat tebhyaḥ pratyayebhyaḥ pravartate |
अप्रत्ययेभ्यो ऽपि कस्मान्नाभिप्रवर्तते फलम् ॥ (१२।२)
apratyayebhyo 'pi kasmānnābhipravartate phalam ||
फलं च प्रत्ययमयं प्रत्ययाश्चास्वयंमयाः । (१३।१)
phalaṃ ca pratyayamayaṃ pratyayāścāsvayaṃmayāḥ |
फलमस्वमयेभ्यो यत्तत्प्रत्ययमयं कथम् ॥ (१३।२)
phalamasvamayebhyo yattatpratyayamayaṃ katham ||
तस्मान्न प्रत्ययमयं नाप्रत्ययमयं फलम् । (१४।१)
tasmānna pratyayamayaṃ nāpratyayamayaṃ phalam |
संविद्यते फलाभावात् प्रत्ययाप्रत्ययाः कुतः ॥ (१४।२)
saṃvidyate phalābhāvāt pratyayāpratyayāḥ kutaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.