यदि संस्कृत उत्पादस्तत्र युक्ता त्रिलक्षणी । (१।१)

अथासंस्कृत उत्पादः कथं संस्कृतलक्षणम् ॥ (१।२)

उत्पादाद्यास्त्रयो व्यस्ता नालं लक्षणकर्मणि । (२।१)

संस्कृतस्य समस्ताः स्युर् एकत्र कथम् एकदा ॥ (२।२)

उत्पादस्थितिभङ्गानाम् अन्यत् संस्कृतलक्षणम् । (३।१)

अस्ति चेद् अनवस्थैवं नास्ति चेत् ते न संस्कृताः ॥ (३।२)

उत्पादोत्पाद उत्पादो मूलोत्पादस्य केवलम् । (४।१)

उत्पादोत्पादम् उत्पादो मौलो जनयते पुनः ॥ (४।२)

उत्पादोत्पाद उत्पादो मूलोत्पादस्य ते यदि । (५।१)

मौलेनाजनितस्तं ते स कथं जनयिष्यति ॥ (५।२)

स ते मौलेन जनितो मौलं जनयते यदि । (६।१)

मौलः स तेनाजनितस्तम् उत्पादयते कथम् ॥ (६।२)

अयम् उत्पाद्यमानस्ते कामम् उत्पादयेद् इमम् । (७।१)

यदीमम् उत्पादयितुम् अजातः शक्नुयाद् अयम् ॥ (७।२)

प्रदीपः स्वपरात्मानौ संप्रकाशयते यथा । (८।१)

उत्पादः स्वपरात्मानावुभावुत्पादयेत् तथा ॥ (८।२)

प्रदीपे नान्धकारो ऽस्ति यत्र चासौ प्रतिष्ठितः । (९।१)

किं प्रकाशयते दीपः प्रकाशो हि तमोवधः ॥ (९।२)

कथम् उत्पद्यमानेन प्रदीपेन तमो हतम् । (१०।१)

नोत्पद्यमानो हि तमः प्रदीपः प्राप्नुते यदा ॥ (१०।२)

अप्राप्यैव प्रदीपेन यदि वा निहतं तमः । (११।१)

इहस्थः सर्वलोकस्थं स तमो निहनिष्यति ॥ (११।२)

प्रदीपः स्वपरात्मानौ संप्रकाशयते यदि । (१२।१)

तमो ऽपि स्वपरात्मानौ छादयिष्यत्यसंशयम् ॥ (१२।२)

अनुत्पन्नो ऽयम् उत्पादः स्वात्मानं जनयेत् कथम् । (१३।१)

अथोत्पन्नो जनयते जाते किं जन्यते पुनः ॥ (१३।२)

नोत्पद्यमानं नोत्पन्नं नानुत्पन्नं कथंचन । (१४।१)

उत्पद्यते तद् आख्यातं गम्यमानगतागतैः ॥ (१४।२)

उत्पद्यमानम् उत्पत्ताविदं न क्रमते यदा । (१५।१)

कथम् उत्पद्यमानं तु प्रतीत्योत्पत्तिम् उच्यते ॥ (१५।२)

प्रतीत्य यद् यद् भवति तत् तच्छान्तं स्वभावतः । (१६।१)

तस्माद् उत्पद्यमानं च शान्तम् उत्पत्तिर् एव च ॥ (१६।२)

यदि कश्चिद् अनुत्पन्नो भावः संविद्यते क्वचित् । (१७।१)

उत्पद्येत स किं तस्मिन् भाव उत्पद्यते ऽसति ॥ (१७।२)

उत्पद्यमानम् उत्पादो यदि चोत्पादयत्ययम् । (१८।१)

उत्पादयेत् तम् उत्पादम् उत्पादः कतमः पुनः ॥ (१८।२)

अन्य उत्पादयत्येनं यद्युत्पादो ऽनवस्थितिः । (१९।१)

अथानुत्पाद उत्पन्नः सर्वम् उत्पद्यतां तथा ॥ (१९।२)

सतश्च तावद् उत्पत्तिर् असतश्च न युज्यते । (२०।१)

न सतश्चासतश्चेति पूर्वम् एवोपपादितम् ॥ (२०।२)

निरुध्यमानस्योत्पत्तिर् न भावस्योपपद्यते । (२१।१)

यश्चानिरुध्यमानस्तु स भावो नोपपद्यते ॥ (२१।२)

नास्थितस्तिष्ठते भावः स्थितो भावो न तिष्ठति । (२२।१)

न तिष्ठते तिष्ठमानः को ऽनुत्पन्नश्च तिष्ठति ॥ (२२।२)

स्थितिर् निरुध्यमानस्य न भावस्योपपद्यते । (२३।१)

यश्चानिरुध्यमानस्तु स भावो नोपपद्यते ॥ (२३।२)

जरामरणधर्मेषु सर्वभावेषु सर्वदा । (२४।१)

तिष्ठन्ति कतमे भावा ये जरामरणं विना ॥ (२४।२)

स्थित्यान्यया स्थितेः स्थानं तयैव च न युज्यते । (२५।१)

उत्पादस्य यथोत्पादो नात्मना न परात्मना ॥ (२५।२)

निरुध्यते नानिरुद्धं न निरुद्धं निरुध्यते । (२६।१)

तथा निरुध्यमानं च किम् अजातं निरुध्यते ॥ (२६।२)

स्थितस्य तावद् भावस्य निरोधो नोपपद्यते । (२७।१)

नास्थितस्यापि भावस्य निरोध उपपद्यते ॥ (२७।२)

तयैवावस्थयावस्था न हि सैव निरुध्यते । (२८।१)

अन्ययावस्थयावस्था न चान्यैव निरुध्यते ॥ (२८।२)

यदैव सर्वधर्माणाम् उत्पादो नोपपद्यते । (२९।१)

तदैवं सर्वधर्माणां निरोधो नोपपद्यते ॥ (२९।२)

सतश्च तावद् भावस्य निरोधो नोपपद्यते । (३०।१)

एकत्वे न हि भावश्च नाभावश्चोपपद्यते ॥ (३०।२)

असतो ऽपि न भावस्य निरोध उपपद्यते । (३१।१)

न द्वितीयस्य शिरसश्छेदनं विद्यते यथा ॥ (३१।२)

न स्वात्मना निरोधो ऽस्ति निरोधो न परात्मना । (३२।१)

उत्पादस्य यथोत्पादो नात्मना न परात्मना ॥ (३२।२)

उत्पादस्थितिभङ्गानाम् असिद्धेर् नास्ति संस्कृतम् । (३३।१)

संस्कृतस्याप्रसिद्धौ च कथं सेत्स्यत्यसंस्कृतम् ॥ (३३।२)

यथा माया यथा स्वप्नो गन्धर्वनगरं यथा । (३४।१)

तथोत्पादस्तथा स्थानं तथा भङ्ग उदाहृतम् ॥ (३४।२)