मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ
MMadhKār, 12
Select a line for its word-by-word analysis.
स्वयं कृतं परकृतं द्वाभ्यां कृतम् अहेतुकम् । (१।१)
svayaṃ kṛtaṃ parakṛtaṃ dvābhyāṃ kṛtam ahetukam |
दुःखम् इत्येक इच्छन्ति तच्च कार्यं न युज्यते ॥ (१।२)
duḥkham ityeka icchanti tacca kāryaṃ na yujyate ||
स्वयं कृतं यदि भवेत् प्रतीत्य न ततो भवेत् । (२।१)
svayaṃ kṛtaṃ yadi bhavet pratītya na tato bhavet |
स्कन्धान् इमान् अमी स्कन्धाः सम्भवन्ति प्रतीत्य हि ॥ (२।२)
skandhān imān amī skandhāḥ sambhavanti pratītya hi ||
यद्यमीभ्य इमे ऽन्ये स्युर् एभ्यो वामी परे यदि । (३।१)
yadyamībhya ime 'nye syur ebhyo vāmī pare yadi |
भवेत् परकृतं दुःखं परैर् एभिर् अमी कृताः ॥ (३।२)
bhavet parakṛtaṃ duḥkhaṃ parair ebhir amī kṛtāḥ ||
स्वपुद्गलकृतं दुःखं यदि दुःखं पुनर् विना । (४।१)
svapudgalakṛtaṃ duḥkhaṃ yadi duḥkhaṃ punar vinā |
स्वपुद्गलः स कतमो येन दुःखं स्वयं कृतम् ॥ (४।२)
svapudgalaḥ sa katamo yena duḥkhaṃ svayaṃ kṛtam ||
परेण कृत्वा तद् दुःखं स दुःखेन विना कुतः ॥ (५।२)
pareṇa kṛtvā tad duḥkhaṃ sa duḥkhena vinā kutaḥ ||
विना दुःखेन यः कृत्वा परस्मै प्रहिणोति तत् ॥ (६।२)
vinā duḥkhena yaḥ kṛtvā parasmai prahiṇoti tat ||
स्वयं कृतस्याप्रसिद्धेर् दुःखं परकृतं कुतः । (७।१)
svayaṃ kṛtasyāprasiddher duḥkhaṃ parakṛtaṃ kutaḥ |
परो हि दुःखं यत् कुर्यात् तत् तस्य स्यात् स्वयं कृतम् ॥ (७।२)
paro hi duḥkhaṃ yat kuryāt tat tasya syāt svayaṃ kṛtam ||
न तावत् स्वकृतं दुःखं न हि तेनैव तत् कृतम् । (८।१)
na tāvat svakṛtaṃ duḥkhaṃ na hi tenaiva tat kṛtam |
परो नात्मकृतश्चेत् स्याद् दुःखं परकृतं कथम् ॥ (८।२)
paro nātmakṛtaścet syād duḥkhaṃ parakṛtaṃ katham ||
स्याद् उभाभ्यां कृतं दुःखं स्याद् एकैककृतं यदि । (९।१)
syād ubhābhyāṃ kṛtaṃ duḥkhaṃ syād ekaikakṛtaṃ yadi |
न केवलं हि दुःखस्य चातुर्विध्यं न विद्यते । (१०।१)
na kevalaṃ hi duḥkhasya cāturvidhyaṃ na vidyate |
बाह्यानाम् अपि भावानां चातुर्विध्यं न विद्यते ॥ (१०।२)
bāhyānām api bhāvānāṃ cāturvidhyaṃ na vidyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.