मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ

MMadhKār, 2

2 of 14 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गतं न गम्यते तावद् अगतं नैव गम्यते । (१।१)

gataṃ na gamyate tāvad agataṃ naiva gamyate |

1.2१.२

गतागतविनिर्मुक्तं गम्यमानं न गम्यते ॥ (१।२)

gatāgatavinirmuktaṃ gamyamānaṃ na gamyate ||

2.1२.१

चेष्टा यत्र गतिस्तत्र गम्यमाने च सा यतः । (२।१)

ceṣṭā yatra gatistatra gamyamāne ca sā yataḥ |

2.2२.२

न गते नागते चेष्टा गम्यमाने गतिस्ततः ॥ (२।२)

na gate nāgate ceṣṭā gamyamāne gatistataḥ ||

3.1३.१

गम्यमानस्य गमनं कथं नामोपपत्स्यते । (३।१)

gamyamānasya gamanaṃ kathaṃ nāmopapatsyate |

3.2३.२

गम्यमानं विगमनं यदा नैवोपपद्यते ॥ (३।२)

gamyamānaṃ vigamanaṃ yadā naivopapadyate ||

4.1४.१

गम्यमानस्य गमनं यस्य तस्य प्रसज्यते । (४।१)

gamyamānasya gamanaṃ yasya tasya prasajyate |

4.2४.२

ऋते गतेर् गम्यमानं गम्यमानं हि गम्यते ॥ (४।२)

ṛte gater gamyamānaṃ gamyamānaṃ hi gamyate ||

5.1५.१

गम्यमानस्य गमने प्रसक्तं गमनद्वयम् । (५।१)

gamyamānasya gamane prasaktaṃ gamanadvayam |

5.2५.२

येन तद् गम्यमानं च यच्चात्र गमनं पुनः ॥ (५।२)

yena tad gamyamānaṃ ca yaccātra gamanaṃ punaḥ ||

6.1६.१

द्वौ गन्तारौ प्रसज्येते प्रसक्ते गमनद्वये । (६।१)

dvau gantārau prasajyete prasakte gamanadvaye |

6.2६.२

गन्तारं हि तिरस्कृत्य गमनं नोपपद्यते ॥ (६।२)

gantāraṃ hi tiraskṛtya gamanaṃ nopapadyate ||

7.1७.१

गन्तारं चेत् तिरस्कृत्य गमनं नोपपद्यते । (७।१)

gantāraṃ cet tiraskṛtya gamanaṃ nopapadyate |

7.2७.२

गमने ऽसति गन्ताथ कुत एव भविष्यति ॥ (७।२)

gamane 'sati gantātha kuta eva bhaviṣyati ||

8.1८.१

गन्ता न गच्छति तावद् अगन्ता नैव गच्छति । (८।१)

gantā na gacchati tāvad agantā naiva gacchati |

8.2८.२

अन्यो गन्तुर् अगन्तुश्च कस्तृतीयो ऽथ गच्छति ॥ (८।२)

anyo gantur agantuśca kastṛtīyo 'tha gacchati ||

9.1९.१

गन्ता तावद् गच्छतीति कथम् एवोपपत्स्यते । (९।१)

gantā tāvad gacchatīti katham evopapatsyate |

9.2९.२

गमनेन विना गन्ता यदा नैवोपपद्यते ॥ (९।२)

gamanena vinā gantā yadā naivopapadyate ||

10.1१०.१

पक्षो गन्ता गच्छतीति यस्य तस्य प्रसज्यते । (१०।१)

pakṣo gantā gacchatīti yasya tasya prasajyate |

10.2१०.२

गमनेन विना गन्ता गन्तुर् गमनम् इच्छतः ॥ (१०।२)

gamanena vinā gantā gantur gamanam icchataḥ ||

11.1११.१

गमने द्वे प्रसज्येते गन्ता यद्युत गच्छति । (११।१)

gamane dve prasajyete gantā yadyuta gacchati |

11.2११.२

गन्तेति चाज्यते येन गन्ता सन् यच्च गच्छति ॥ (११।२)

ganteti cājyate yena gantā san yacca gacchati ||

12.1१२.१

गते नारभ्यते गन्तुं गन्तुं नारभ्यते ऽगते । (१२।१)

gate nārabhyate gantuṃ gantuṃ nārabhyate 'gate |

12.2१२.२

नारभ्यते गम्यमाने गन्तुम् आरभ्यते कुह ॥ (१२।२)

nārabhyate gamyamāne gantum ārabhyate kuha ||

13.1१३.१

न पूर्वं गमनारम्भाद् गम्यमानं न वा गतम् । (१३।१)

na pūrvaṃ gamanārambhād gamyamānaṃ na vā gatam |

13.2१३.२

यत्रारभ्येत गमनम् अगते गमनं कुतः ॥ (१३।२)

yatrārabhyeta gamanam agate gamanaṃ kutaḥ ||

14.1१४.१

गतं किं गम्यमानं किम् अगतं किं विकल्प्यते । (१४।१)

gataṃ kiṃ gamyamānaṃ kim agataṃ kiṃ vikalpyate |

14.2१४.२

अदृश्यमान आरम्भे गमनस्यैव सर्वथा ॥ (१४।२)

adṛśyamāna ārambhe gamanasyaiva sarvathā ||

15.1१५.१

गन्ता न तिष्ठति तावद् अगन्ता नैव तिष्ठति । (१५।१)

gantā na tiṣṭhati tāvad agantā naiva tiṣṭhati |

15.2१५.२

अन्यो गन्तुर् अगन्तुश्च कस्तृतीयो ऽथ तिष्ठति ॥ (१५।२)

anyo gantur agantuśca kastṛtīyo 'tha tiṣṭhati ||

16.1१६.१

गन्ता तावत् तिष्ठतीति कथम् एवोपपत्स्यते । (१६।१)

gantā tāvat tiṣṭhatīti katham evopapatsyate |

16.2१६.२

गमनेन विना गन्ता यदा नैवोपपद्यते ॥ (१६।२)

gamanena vinā gantā yadā naivopapadyate ||

17.1१७.१

न तिष्ठति गम्यमानान्न गतान्नागताद् अपि । (१७।१)

na tiṣṭhati gamyamānānna gatānnāgatād api |

17.2१७.२

गमनं संप्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च गतेः समा ॥ (१७।२)

gamanaṃ saṃpravṛttiśca nivṛttiśca gateḥ samā ||

18.1१८.१

यद् एव गमनं गन्ता स एवेति न युज्यते । (१८।१)

yad eva gamanaṃ gantā sa eveti na yujyate |

18.2१८.२

अन्य एव पुनर् गन्ता गतेर् इति न युज्यते ॥ (१८।२)

anya eva punar gantā gater iti na yujyate ||

19.1१९.१

यद् एव गमनं गन्ता स एव हि भवेद् यदि । (१९।१)

yad eva gamanaṃ gantā sa eva hi bhaved yadi |

19.2१९.२

एकीभावः प्रसज्येत कर्तुः कर्मण एव च ॥ (१९।२)

ekībhāvaḥ prasajyeta kartuḥ karmaṇa eva ca ||

20.1२०.१

अन्य एव पुनर् गन्ता गतेर् यदि विकल्प्यते । (२०।१)

anya eva punar gantā gater yadi vikalpyate |

20.2२०.२

गमनं स्याद् ऋते गन्तुर् गन्ता स्याद् गमनाद् ऋते ॥ (२०।२)

gamanaṃ syād ṛte gantur gantā syād gamanād ṛte ||

21.1२१.१

एकीभावेन वा सिद्धिर् नानाभावेन वा ययोः । (२१।१)

ekībhāvena vā siddhir nānābhāvena vā yayoḥ |

21.2२१.२

न विद्यते तयोः सिद्धिः कथं नु खलु विद्यते ॥ (२१।२)

na vidyate tayoḥ siddhiḥ kathaṃ nu khalu vidyate ||

22.1२२.१

गत्या ययाज्यते गन्ता गतिं तां स न गच्छति । (२२।१)

gatyā yayājyate gantā gatiṃ tāṃ sa na gacchati |

22.2२२.२

यस्मान्न गतिपूर्वो ऽस्ति कश्चिद् किंचिद्धि गच्छति ॥ (२२।२)

yasmānna gatipūrvo 'sti kaścid kiṃciddhi gacchati ||

23.1२३.१

गत्या ययाज्यते गन्ता ततो ऽन्यां स न गच्छति । (२३।१)

gatyā yayājyate gantā tato 'nyāṃ sa na gacchati |

23.2२३.२

गती द्वे नोपपद्येते यस्माद् एके तु गन्तरि ॥ (२३।२)

gatī dve nopapadyete yasmād eke tu gantari ||

24.1२४.१

सद्भूतो गमनं गन्ता त्रिप्रकारं न गच्छति । (२४।१)

sadbhūto gamanaṃ gantā triprakāraṃ na gacchati |

24.2२४.२

नासद्भूतो ऽपि गमनं त्रिप्रकारं स गच्छति ॥ (२४।२)

nāsadbhūto 'pi gamanaṃ triprakāraṃ sa gacchati ||

25.1२५.१

गमनं सदसद्भूतः त्रिप्रकारं न गच्छति । (२५।१)

gamanaṃ sadasadbhūtaḥ triprakāraṃ na gacchati |

25.2२५.२

तस्माद् गतिश्च गन्ता च गन्तव्यं च न विद्यते ॥ (२५।२)

tasmād gatiśca gantā ca gantavyaṃ ca na vidyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MMadhKār, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit