मूलमध्यमकारिकाःMūlamadhyamakārikāḥ

MMadhKār, 10

10 of 14 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

यद् इन्धनं स चेद् अग्निर् एकत्वं कर्तृकर्मणोः । (१।१)

yad indhanaṃ sa ced agnir ekatvaṃ kartṛkarmaṇoḥ |

1.2१.२

अन्यश्चेद् इन्धनाद् अग्निर् इन्धनाद् अप्यृते भवेत् ॥ (१।२)

anyaśced indhanād agnir indhanād apyṛte bhavet ||

2.1२.१

नित्यप्रदीप्त एव स्याद् अप्रदीपनहेतुकः । (२।१)

nityapradīpta eva syād apradīpanahetukaḥ |

2.2२.२

पुनरारम्भवैयर्थ्यम् एवं चाकर्मकः सति ॥ (२।२)

punarārambhavaiyarthyam evaṃ cākarmakaḥ sati ||

3.1३.१

परत्र निरपेक्षत्वाद् अप्रदीपनहेतुकः । (३।१)

paratra nirapekṣatvād apradīpanahetukaḥ |

3.2३.२

पुनरारम्भवैयर्थ्यं नित्यदीप्तः प्रसज्यते ॥ (३।२)

punarārambhavaiyarthyaṃ nityadīptaḥ prasajyate ||

4.1४.१

तत्रैतत् स्याद् इध्यमानम् इन्धनं भवतीति चेत् । (४।१)

tatraitat syād idhyamānam indhanaṃ bhavatīti cet |

4.2४.२

केनेध्यताम् इन्धनं तत् तावन्मात्रम् इदं यदा ॥ (४।२)

kenedhyatām indhanaṃ tat tāvanmātram idaṃ yadā ||

5.1५.१

अन्यो न प्राप्स्यते ऽप्राप्तो न धक्ष्यत्यदहन् पुनः । (५।१)

anyo na prāpsyate 'prāpto na dhakṣyatyadahan punaḥ |

5.2५.२

न निर्वास्यत्यनिर्वाणः स्थास्यते वा स्वलिङ्गवान् ॥ (५।२)

na nirvāsyatyanirvāṇaḥ sthāsyate vā svaliṅgavān ||

6.1६.१

अन्य एवेन्धनाद् अग्निर् इन्धनं प्राप्नुयाद् यदि । (६।१)

anya evendhanād agnir indhanaṃ prāpnuyād yadi |

6.2६.२

स्त्री सम्प्राप्नोति पुरुषं पुरुषश्च स्त्रियं यथा ॥ (६।२)

strī samprāpnoti puruṣaṃ puruṣaśca striyaṃ yathā ||

7.1७.१

अन्य एवेन्धनाद् अग्निर् इन्धनं कामम् आप्नुयात् । (७।१)

anya evendhanād agnir indhanaṃ kāmam āpnuyāt |

7.2७.२

अग्नीन्धने यदि स्याताम् अन्योन्येन तिरस्कृते ॥ (७।२)

agnīndhane yadi syātām anyonyena tiraskṛte ||

8.1८.१

यदीन्धनम् अपेक्ष्याग्निर् अपेक्ष्याग्निं यदीन्धनम् । (८।१)

yadīndhanam apekṣyāgnir apekṣyāgniṃ yadīndhanam |

8.2८.२

कतरत् पूर्वनिष्पन्नं यद् अपेक्ष्याग्निर् इन्धनम् ॥ (८।२)

katarat pūrvaniṣpannaṃ yad apekṣyāgnir indhanam ||

9.1९.१

यदीन्धनम् अपेक्ष्याग्निर् अग्नेः सिद्धस्य साधनम् । (९।१)

yadīndhanam apekṣyāgnir agneḥ siddhasya sādhanam |

9.2९.२

एवं सतीन्धनं चापि भविष्यति निरग्निकम् ॥ (९।२)

evaṃ satīndhanaṃ cāpi bhaviṣyati niragnikam ||

10.1१०.१

यो ऽपेक्ष्य सिध्यते भावस्तम् एवापेक्ष्य सिध्यति । (१०।१)

yo 'pekṣya sidhyate bhāvastam evāpekṣya sidhyati |

10.2१०.२

यदि यो ऽपेक्षितव्यः स सिध्यतां कम् अपेक्ष्य कः ॥ (१०।२)

yadi yo 'pekṣitavyaḥ sa sidhyatāṃ kam apekṣya kaḥ ||

11.1११.१

यो ऽपेक्ष्य सिध्यते भावः सो ऽसिद्धो ऽपेक्षते कथम् । (११।१)

yo 'pekṣya sidhyate bhāvaḥ so 'siddho 'pekṣate katham |

11.2११.२

अथाप्यपेक्षते सिद्धस्त्वपेक्षास्य न युज्यते ॥ (११।२)

athāpyapekṣate siddhastvapekṣāsya na yujyate ||

12.1१२.१

अपेक्ष्येन्धनम् अग्निर् न नानपेक्ष्याग्निर् इन्धनम् । (१२।१)

apekṣyendhanam agnir na nānapekṣyāgnir indhanam |

12.2१२.२

अपेक्ष्येन्धनम् अग्निं न नानपेक्ष्याग्निम् इन्धनम् ॥ (१२।२)

apekṣyendhanam agniṃ na nānapekṣyāgnim indhanam ||

13.1१३.१

आगच्छत्यन्यतो नाग्निर् इन्धने ऽग्निर् न विद्यते । (१३।१)

āgacchatyanyato nāgnir indhane 'gnir na vidyate |

13.2१३.२

अत्रेन्धने शेषम् उक्तं गम्यमानगतागतैः ॥ (१३।२)

atrendhane śeṣam uktaṃ gamyamānagatāgataiḥ ||

14.1१४.१

इन्धनं पुनर् अग्निर् न नाग्निर् अन्यत्र चेन्धनात् । (१४।१)

indhanaṃ punar agnir na nāgnir anyatra cendhanāt |

14.2१४.२

नाग्निर् इन्धनवान्नाग्नाविन्धनानि न तेषु सः ॥ (१४।२)

nāgnir indhanavānnāgnāvindhanāni na teṣu saḥ ||

15.1१५.१

अग्नीन्धनाभ्यां व्याख्यात आत्मोपादानयोः क्रमः । (१५।१)

agnīndhanābhyāṃ vyākhyāta ātmopādānayoḥ kramaḥ |

15.2१५.२

सर्वो निरवशेषेण सार्धं घटपटादिभिः ॥ (१५।२)

sarvo niravaśeṣeṇa sārdhaṃ ghaṭapaṭādibhiḥ ||

16.1१६.१

आत्मनश्च सतत्त्वं ये भावानां च पृथक् पृथक् । (१६।१)

ātmanaśca satattvaṃ ye bhāvānāṃ ca pṛthak pṛthak |

16.2१६.२

निर्दिशन्ति न तान्मन्ये शासनस्यार्थकोविदान् ॥ (१६।२)

nirdiśanti na tānmanye śāsanasyārthakovidān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MMadhKār, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit